ସ୍ଥାଲ୍ଯୁଦଞ୍ଚନକୁମ୍ଭାଦି ଯଥା ମୃଣ୍ମାତ୍ରକଂ ତଥା । ଚିତ୍ତମାତ୍ରଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ କ୍ଷୀଣଂ ତଚ୍ ଚ ଵିଚାରଣାତ୍
ଯେପରି ହାଣ୍ଡି, ଚମଚ, ଘଡ଼ା ଏସବୁ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସେପରି ଏହି ଜଗତ ମନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଚିନ୍ତା କରିଲେ ଏହା ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଆପତ୍ସୁ ସମ୍ପତ୍ସୁ ଭଵାଭଵେଷୁ ଶାନ୍ତୈଷଣାହର୍ଷଵିଷାଦସଂଵିତ୍ । ସାମ୍ଯାଦ୍ ଅହମ୍ଭାଵଵିଦା ଵିମୁକ୍ତୋ ଯଥାସ୍ଥିତଂ ତିଷ୍ଠ ଵିଲୀଯ ଵାସ୍ସ୍ଵ
ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ଇଚ୍ଛା, ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଷାଦରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ; ସମତା ଦ୍ୱାରା ଆମି ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରୁହ କିମ୍ବା ଆତ୍ମାରେ ଲିନ ହେଇଯା।
ଯଥାସ୍ଥିତଂ ଵସ୍ତ୍ଵ୍ ଅଵଗମ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ ସ୍ଥିତୋ ଽସି ଚେଦ୍ ଵା ସ୍ଵକୁଲାମ୍ବରେନ୍ଦୋ । ତଦ୍ ଧର୍ଷଶୋକୈଷଣଦୂଷଣାଦି ଵିମୁଚ୍ଯ ଵାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯଥେଚ୍ଛମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଯେମିତି ଅଛି, ସେଥିରେ ତୁମେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି ରହିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ, କିମ୍ବା ତୁମର ନିଜ ଗୋତ୍ର, ପୋଶାକ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଲେ, ତେବେ ଅହଂକାର, ଦୁଃଖ ଓ ଆଶା ଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇଚ୍ଛାମତ ରହିବା।
ବୀଜାଙ୍କୁରାଣାଂ ପୁରୁଷକର୍ମଣାଂ ଜନ୍ମକାରିଣାମ୍ । ଦୈଵଶବ୍ଦାର୍ଥଯୁକ୍ତାନାଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ଵିଭୋ ପୁନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ପୁଣିଥରେ ମୁଁକୁ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମର କାରଣ, ଅଙ୍କୁର ଓ ବୀଜ, ଏବଂ 'ଭାଗ୍ୟ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱ ଜଡିତ, ସେଥିରେ ଆସଲ ତତ୍ତ୍ୱ କଥା ମୁଁକୁ କହ।
ଦୈଵକର୍ମାଦିପର୍ଯାଯଂ ଘଟାଦିଘଟନାଵଧି । ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦନମ୍ ଏଵେଦଂ ଲୋକେ ପୁରୁଷତାଂ ଗତମ୍
'ଭାଗ୍ୟ', କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ବିକଳ୍ପ, ମଟି ଦେଖି ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏ ସବୁ ଏହି ଜଗତରେ ଚେତନାର ଗତି, ଯାହା ମଣିଷ ରୂପ ନେଇଛି, ଏହି ଚେତନାର ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଋତେ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ କର୍ମ ଵା କୀଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ଘଟାଵଟପଟାଦ୍ଯାତ୍ମ ହ୍ଯ୍ ଏତେନୈଵ ଜଗତ୍ କୃତମ୍
ଚେତନାର ଗତି ଛଡି, କେଉଁ ପ୍ରକାରର ମଣିଷ ରୂପ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ? ଯେପରି ଘଡା, ମଟି, କପଡ଼ ନିଜ ନିଜ ରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚେତନାରୁ ତିଆରି।
ପ୍ରଵର୍ତତେ ଜଗଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଵାସନାତ୍ । ନିଵର୍ତତେ ହି ସଂସାରସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଅଵାସନାତ୍
ଏହି ସଂସାରର ଶ୍ରୀ ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଲୁଚିଥିବା ଆଦତରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଲୁଚିଥିବା ଆଦତ ନଥିଲେ, ସଂସାର ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଅଵାସନଂ ହି ସଂଵିତ୍ତେସ୍ ସ୍ପନ୍ଦମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ଵିଦୁଃ । ସ ସ୍ପନ୍ଦୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅପ୍ସୁ ନ ସ୍ପନ୍ଦୋ ଯେନାଵର୍ତାଦି ନୋହ୍ଯତେ
ଚେତନାରେ ଆଦତ ନଥିଲେ, ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହ ନଥିବା ଭାବ ଭଲି ଜଣାଯାଏ; ଜଳରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ତାହା ଉତ୍ସାହ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
ମନାଗ୍ ଅପି ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦମଯାତ୍ମନୋଃ । କଲ୍ପନାଂଶାଦ୍ ଋତେ ରାମ ସୃଷ୍ଟୌ ପୁରୁଷକର୍ମଣୋଃ
ହେ ରାମ, ଚେତନାର ଉତ୍ସାହରେ ଗଠିତ ଆତ୍ମା ଓ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଅତି ସାନା ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କେବଳ ସୃଷ୍ଟି ଓ ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।
ଜଲଵୀଚ୍ଯୋର୍ ଯଥା ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ସଙ୍କଲ୍ପୋତ୍ଥଂ ନ ଵାସ୍ତଵମ୍ । ତଥେହ ଚିତ୍ପରିସ୍ପନ୍ଦରୂପଯୋର୍ ଜନ୍ତୁକର୍ମଣୋଃ
ଯେପରି ଜଳ ଓ ତାହାର ତରଙ୍ଗର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଭାବନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେପରି ଏଠି ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଜୀବର କାର୍ଯ୍ୟର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
କର୍ମୈଵ ପୁରୁଷୋ ରାମ ପୁରୁଷସ୍ଯୈଵ କର୍ମତା । ଏତେ ହ୍ଯ୍ ଅଭିନ୍ନେ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ଯଥା ତୁହିନଶୀତତେ
ରାମ, କର୍ମ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ; ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ କର୍ମ ଅଟୁଟ। ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବିବାକୁ ନୁହେଁ, ଯେପରି ହିମ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ଶୀତତା ଏକାଠି।
ହିମଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଯଥା ଶୈତ୍ଯଂ ଯଚ୍ ଛୈତ୍ଯଂ ତଦ୍ ଯଥା ହିମମ୍ । ଯତ୍ କର୍ମାସୌ ତଥା ଜନ୍ତୁର୍ ଯୋ ଜନ୍ତୁẖ କର୍ମ ତତ୍ ତଥା
ଯେପରି ହିମ ହେଉଛି ଶୀତ ଏବଂ ଶୀତତା ହିମ ଅଟୁଟ, ସେପରି କର୍ମ ହେଉଛି ଜୀବ ଏବଂ ଜୀବ ହେଉଛି କର୍ମ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦରସସ୍ଯୈତେ ଦୈଵକର୍ମନରାଦଯଃ । ପର୍ଯାଯଶବ୍ଦା ନ ପୁନḫ ପୃଥକ୍ କର୍ମାଦଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ଦୈବ, କର୍ମ ଏବଂ ନର ଏହି ତିନିଟି ଶବ୍ଦ ମାନେ ଚେତନାର କମ୍ପନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କରେ; ଏଗୁଡିକ ଆଲଗା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନୁହେଁ।
ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଂଵିଜ୍ ଜଗଦ୍ବୀଜମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଯାତ୍ଯ୍ ଅବୀଜତାମ୍ । ଅଙ୍କୁରଶ୍ ଚ ତଦ୍ ଏଵାନ୍ତସ୍ସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଅଙ୍କୁରଶ୍ରିଯଃ
ଚେତନାର କମ୍ପନରୁ ଜଗତର ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ନଥିଲେ ବୀଜ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀଜର ଅଂଶ, ଅଙ୍କୁରର ଶ୍ରୀ ଏହି ବୀଜରେ ଅଛି।
ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ପନ୍ଦି ସ୍ଵଭାଵତଃ । ଅନନ୍ତମ୍ ଏକାର୍ଣଵଵଦ୍ ଅଦିକ୍କାଲକ୍ରମଂ ସ୍ଥିତମ୍
ମନ କେବେ କେବେ ଶାନ୍ତ ରହେ, କେବେ କେବେ ତାହାର ସ୍ୱଭାବରେ ହଲଚଲ କରେ; ଏହା ଅନନ୍ତ, ଏକ ମହାସାଗର ପରି, ଦିଗ, ସମୟ ଓ କ୍ରମର ସୀମା ଉପରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦୋ ଵାସନାଵାନ୍ ଇହ ବୀଜମ୍ ଅକାରଣମ୍ । ଭୂତ୍ଵା କାରଣତାମ୍ ଏତି ଦେହାଦେର୍ ଅଙ୍କୁରାଵଲେଃ
ଚେତନାର ହଲଚଲ, ଯାହା ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଆସକ୍ତି ରହିଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା ଏକ ମୂଳ ବିଜ ଭଳି; ଏହି ବିଜ କାରଣ ହୋଇ, ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷର ଅଙ୍କୁର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ।
ତୃଣଵଲ୍ଲୀଲତାଗୁଲ୍ମବୀଜାଙ୍କୁରଗତେର୍ ଅପି । ବୀଜଂ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦ ଏଵ ତସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଘାସ, ବେଳ, ଜାଡ଼ି ଇତ୍ୟାଦିର ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ମୂଳ ବିଜ ହେଉଛି ଚେତନାର ହଲଚଲ; ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଜ ନାହିଁ।
ନ ବୀଜାଙ୍କୁରଯୋର୍ ଭେଦୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଽଗ୍ନ୍ଯୌଷ୍ଣ୍ଯଯୋର୍ ଇଵ । ବୀଜମ୍ ଏଵାଙ୍କୁରଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଦ୍ଧି କର୍ମୈଵ ମାନଵମ୍
ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଓ ତାପରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ବିଜକୁ ଅଙ୍କୁର ବୋଲି ଜାଣ, କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମାନବ ବୋଲି ଜାଣ।
ସଂଵିତ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ଭୂକୋଶେ କରୋତି ସ୍ଥାଵରାଙ୍କୁରମ୍ । ସ୍ଥୂଲାନ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାନ୍ ମୃଦୂନ୍ କ୍ରୂରାନ୍ ପଯୋ ବୁଦ୍ବୁଦକାନ୍ ଇଵ
ଚେତନା ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଅଙ୍କୁରମାନେ—ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଥିବା, ମୋଟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମୃଦୁ ଓ କଠୋର—ସେମାନେକୁ ଜଣେ ପାଣିରେ ବୁଦ୍ବୁଦ ଉଠିଥିବା ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ।
ଵିଦା ଵିନା ଧରାକୋଶାଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତପରିପେଲଵାତ୍ । ଅଙ୍କୁରାନ୍ ଵଜ୍ରସାରାଂଶ୍ ଚ କ ଉଲ୍ଲାସଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରୁ ବାହାରେ, ଏତେ ନରମ ଥିବା କାରଣରୁ, କିଏ ନରମ କିମ୍ବା କଠିନ ଅଙ୍କୁରମାନେକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ?
ପ୍ରାଣିଵୀର୍ଯରସାନ୍ତସ୍ସ୍ଥା ସଂଵିଜ୍ ଜଙ୍ଗମମ୍ ଆତତମ୍ । ତନୋତି ଲତିକାନ୍ତସ୍ସ୍ଥୋ ରସḫ ପୁଷ୍ପଫଲଂ ଯଥା
ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ରସର ଭିତରେ ଥିବା ଚେତନା, ସେମାନେ ଚଳିତ ହେବାକୁ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଲତାର ଭିତର ରସ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଯଦି ସର୍ଵଗତା ସଂଵିଦ୍ ଭଵେନ୍ ନାତିବଲୀଯସୀ । ତତ୍ କ ଉଲ୍ଲାସନେ ଶକ୍ତସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଏଵାସୁରଭୂଭୃତାମ୍
ଯଦି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଚେତନା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେକୁ କିଏ ଚଳିତ କରିପାରିଥାନ୍ତା?
ଜଙ୍ଗମାନାଂ ସ୍ଥାଵରାଣାମ୍ ଏତଦ୍ ଆଦ୍ଯଂ ହି ବୀଜକମ୍ । ସଂଵିଦ୍ଵିସ୍ଫୁରଣାମାତ୍ରମ୍ ଅସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ମୂଳ ବୀଜ; କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସାର ଅଟୁଟ ରହିଛି—ଏହା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୀଜ ନାହିଁ।
ବୀଜାଙ୍କୁରଵିକଲ୍ପାନାଂ କ୍ରିଯାପୁରୁଷକର୍ମଣାମ୍ । ଊର୍ମିଵୀଚିତରଙ୍ଗାନାଂ ନାମ୍ନି ଭେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁନି
ବୀଜ, ଅଙ୍କୁର, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତା, ଲହରି, ତରଙ୍ଗ ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଲହରି—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ କେବଳ ନାମରେ ଅଛି, ତଥ୍ୟରେ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ନୃକର୍ମଣୋର୍ ଯସ୍ଯ ବୀଜାଙ୍କୁରଧିଯାତ୍ତଯୋଃ । ଵିପଶ୍ଚିତ୍ପଶଵେ ତସ୍ମୈ ମହତେ ଽସ୍ତୁ ସଦା ନମଃ
ଯିଏ ବୀଜ ଓ ଅଙ୍କୁର, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତାର ଦ୍ୱିତ୍ୱକୁ କେବଳ ଭାବନା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାଧାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ତରଫରୁ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର।
ସଂଵିତ୍ତେର୍ ଜନ୍ମବୀଜସ୍ଯ ଯୋ ଽନ୍ତସ୍ସ୍ଥୋ ଵାସନାରସଃ । ସ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଙ୍କୁରୋଲ୍ଲାସଂ ତମ୍ ଅସଙ୍ଗାଗ୍ନିନା ଦହ
ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଭିତରେ ରହିଛି, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବୀଜ ଭାବେ କାମ କରେ, ସେଇ ଅଙ୍କୁରକୁ ଉଦ୍ଭାବିତ କରେ; ଏହି ଆଶାକୁ ଅସଙ୍ଗତାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦିଅ।
କୁର୍ଵତୋ ଽକୁର୍ଵତଶ୍ ଚୈଵ ମନସା ଯଦ୍ ଅମଜ୍ଜନମ୍ । ଶୁଭାଶୁଭେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ତଦ୍ ଅସଙ୍ଗଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମନ ଯଦି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାମରେ ଲିପ୍ତ ନ ହୁଏ, ସେଇ ଅସଙ୍ଗତା ବୋଲି।
ଅଥ ଵା ଵାସନୋତ୍ସାଦ ଏଵାସଙ୍ଗ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ଯଯା କଯାଚିଦ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଯାନ୍ତସ୍ ସମ୍ପାଦଯ ତମ୍ ଏଵ ହି
କିମ୍ବା, ଯେଉଁଠାରେ ଭାବନାର ନାଶ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ଅସଙ୍ଗତା ବୋଲାଯାଏ; ଯେଭଳି ଉପାୟରେ ପାରିବ, ସେଭଳି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ସାଧନ କର।
ଯଯୈଵ ଵା ଵେତ୍ସି ତଯା ଯୁକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷଯତ୍ନତଃ । ଵାସନାଂ କୁରୁ ନିର୍ମୂଲାମ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ପରଂ ଶିଵମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଜାଣ, ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଭାବନାକୁ ମୂଳସହିତ ଉପାଡ଼ି ଦେଉ; ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ।
ପୌରୁଷେଣ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯଥା ଜାନାସି ଵା ତଥା । ନିଵାରଯାହମ୍ଭାଵାଂଶମ୍ ଏଷୋ ଽସୌ ଵାସନାକ୍ଷଯଃ
ନିଜ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଯେପରି ତୁମେ ବୁଝ, ସେପରି ଆତ୍ମତ୍ୱର ଭାବକୁ ଦୂର କର; ଏହିଠାରେ ଭାବନାର ଶେଷ।