ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମାନନ୍ତ ଏଵାସ୍ମି ନେଯତ୍ତାସ୍ତି ମମାତ୍ମନଃ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ପରମଂ ଵସ୍ତୁ ଵସ୍ତୁତସ୍ ସ୍ତୁତ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ମୁଁ ଚେତନାର ଅସୀମ ଆକାଶ ଭଳି, ମୋର ଆତ୍ମାର କିଛି ସୀମା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟ, ଯାହା ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା କର।
ଏଵଂନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ରାମ ତ୍ଵମ୍ ଏଵାସି ନିରଞ୍ଜନଃ । ଧ୍ଯାତା ଧ୍ଯେଯଂ ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ସତ୍ଯଂ ଵାପି ନ କିଞ୍ଚନ
ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ, ରାମ, ତୁମେ ନିର୍ମଳ ଅଛ। ଏଠାରେ କୌଣସି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ଧ୍ୟାନ କରାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯଂ ଦର୍ଶନଂ ଚ ଚିତ ଏତା ଵିଭୂତଯଃ । ଅତସ୍ ତତ୍ ସଂଵିଦୋ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅଧ୍ଯେଯଂ ଧ୍ଯେଯମ୍ ଅସ୍ତି ଵା
ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଦେଖିବା ଭଳି ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଚେତନାର ଅଂଶ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣିବାକୁ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଯତି ପ୍ରତିପଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଵହତି ପ୍ରଲଯାନିଲେ । ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ସମଂ ସୋମ୍ଯଂ ନ କ୍ଷୁଭ୍ଯତି ନ ଶାମ୍ଯତି
ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଦୟ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି, ବିନାଶର ପବନ ବହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ ସମ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ; ଏହା କେବେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏନା, କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏନା।
ଯଥା ନୌଯାଯିନସ୍ ସ୍ଥାଣୁତରୁଶୈଲାଦିଚୋପନମ୍ । ଯଥା ଶୁକ୍ତୌ ରଜତଧୀସ୍ ତଥା ଦେହାଦି ଚେତସଃ
ଯେପରି ନୌକା ଚଲିବାକୁ ଦୃଢ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଉପରେ ଲୋକେ ଭାବିଥାନ୍ତି; ଯେପରି ଶଙ୍ଖରେ ଚାନ୍ଦି ରହିଛି ବୋଲି ଭାବିଯାଏ, ସେହିପରି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ମନରେ ଉପଜିଥାଏ।
ଯଥା ଦେହାଦି ଚିତ୍ତସ୍ଯ ତଥା ଦେହସ୍ଯ ଚିତ୍ତକମ୍ । ତଥୈଵ ଜୀଵḫ ପରମେ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଐକ୍ଯମ୍ ଅତẖ କୁତଃ
ଯେପରି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ମନର ଉତ୍ପାଦ, ସେପରି ମନ ମଧ୍ୟ ଦେହର ଉତ୍ପାଦ। ଏହିପରି ଜୀବ ଓ ପରମାତ୍ମା ଦୁଇଟି ଅଲଗା ନୁହେଁ—ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏକତା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତ୍ୱ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?
ସର୍ଵମ୍ ଏଵମ୍ ଇଦଂ ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ବୃଂହିତଵେଦନମ୍ । ନ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗଦାଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅନ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏ ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମର ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନ। ଏଠାରେ ଜଗତ କିମ୍ବା ତାହାର ଆରମ୍ଭ କିଛି ନାହିଁ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଥା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵନଂ ସ୍ନେହଶ୍ ଚ ସୈକତେ । ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ ଛଶାଙ୍କବିମ୍ବେ ଵା ତଥା ଦେହାଦି ଚେତସି
ଯେପରି ଆକାଶରେ କେଉଁଠି ଜଙ୍ଗଲ ନାହିଁ, ବାଳିରେ ତରଳତା ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ତଡ଼ିତ ନାହିଁ, ସେପରି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଚେତନାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ଅଵିଦ୍ଯମାନେ ଏଵାସ୍ମିନ୍ ମା ବିଭୀହି ଜଗଦ୍ଭ୍ରମେ । ଏତଦ୍ ଏଵ ପରଂ ସତ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଧି ସତ୍ଯଵିଦାଂ ଵର
ଏହି ଜଗତର ମାୟା କିଛି ଅଛି ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ। ଏହି ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଟେ, ଏହାକୁ ଜଣା—ସତ୍ୟ ଜଣାଇବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୁମେ।
ଜଗଦ୍ ଅସ୍ତି ନ ମେ ଵେତି ଯାସୀଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତିସ୍ ତଵାଦ୍ଯ ସା । ଶାନ୍ତା ମଦୁପଦେଶେନ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ବନ୍ଧକାରଣମ୍
‘ଜଗତ ଅଛି କି ନାହିଁ’—ଏହି ଭ୍ରମ ଆଜି ତୁମର ଥିଲା, ମୋର ଉପଦେଶରେ ଏହା ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କଣ ବନ୍ଧନର କାରଣ ଅଛି?
ସ୍ଥାଲ୍ଯୁଦଞ୍ଚନକୁମ୍ଭାଦି ଯଥା ମୃଣ୍ମାତ୍ରକଂ ତଥା । ଚିତ୍ତମାତ୍ରଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ କ୍ଷୀଣଂ ତଚ୍ ଚ ଵିଚାରଣାତ୍
ଯେପରି ହାଣ୍ଡି, ଚମଚ, ଘଡ଼ା ଏସବୁ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସେପରି ଏହି ଜଗତ ମନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଚିନ୍ତା କରିଲେ ଏହା ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଆପତ୍ସୁ ସମ୍ପତ୍ସୁ ଭଵାଭଵେଷୁ ଶାନ୍ତୈଷଣାହର୍ଷଵିଷାଦସଂଵିତ୍ । ସାମ୍ଯାଦ୍ ଅହମ୍ଭାଵଵିଦା ଵିମୁକ୍ତୋ ଯଥାସ୍ଥିତଂ ତିଷ୍ଠ ଵିଲୀଯ ଵାସ୍ସ୍ଵ
ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ଇଚ୍ଛା, ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଷାଦରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ; ସମତା ଦ୍ୱାରା ଆମି ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରୁହ କିମ୍ବା ଆତ୍ମାରେ ଲିନ ହେଇଯା।
ଯଥାସ୍ଥିତଂ ଵସ୍ତ୍ଵ୍ ଅଵଗମ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ ସ୍ଥିତୋ ଽସି ଚେଦ୍ ଵା ସ୍ଵକୁଲାମ୍ବରେନ୍ଦୋ । ତଦ୍ ଧର୍ଷଶୋକୈଷଣଦୂଷଣାଦି ଵିମୁଚ୍ଯ ଵାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯଥେଚ୍ଛମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଯେମିତି ଅଛି, ସେଥିରେ ତୁମେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି ରହିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ, କିମ୍ବା ତୁମର ନିଜ ଗୋତ୍ର, ପୋଶାକ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଲେ, ତେବେ ଅହଂକାର, ଦୁଃଖ ଓ ଆଶା ଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇଚ୍ଛାମତ ରହିବା।
ବୀଜାଙ୍କୁରାଣାଂ ପୁରୁଷକର୍ମଣାଂ ଜନ୍ମକାରିଣାମ୍ । ଦୈଵଶବ୍ଦାର୍ଥଯୁକ୍ତାନାଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ଵିଭୋ ପୁନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ପୁଣିଥରେ ମୁଁକୁ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମର କାରଣ, ଅଙ୍କୁର ଓ ବୀଜ, ଏବଂ 'ଭାଗ୍ୟ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱ ଜଡିତ, ସେଥିରେ ଆସଲ ତତ୍ତ୍ୱ କଥା ମୁଁକୁ କହ।
ଦୈଵକର୍ମାଦିପର୍ଯାଯଂ ଘଟାଦିଘଟନାଵଧି । ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦନମ୍ ଏଵେଦଂ ଲୋକେ ପୁରୁଷତାଂ ଗତମ୍
'ଭାଗ୍ୟ', କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ବିକଳ୍ପ, ମଟି ଦେଖି ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏ ସବୁ ଏହି ଜଗତରେ ଚେତନାର ଗତି, ଯାହା ମଣିଷ ରୂପ ନେଇଛି, ଏହି ଚେତନାର ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଋତେ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ କର୍ମ ଵା କୀଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ଘଟାଵଟପଟାଦ୍ଯାତ୍ମ ହ୍ଯ୍ ଏତେନୈଵ ଜଗତ୍ କୃତମ୍
ଚେତନାର ଗତି ଛଡି, କେଉଁ ପ୍ରକାରର ମଣିଷ ରୂପ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ? ଯେପରି ଘଡା, ମଟି, କପଡ଼ ନିଜ ନିଜ ରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚେତନାରୁ ତିଆରି।
ପ୍ରଵର୍ତତେ ଜଗଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଵାସନାତ୍ । ନିଵର୍ତତେ ହି ସଂସାରସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଅଵାସନାତ୍
ଏହି ସଂସାରର ଶ୍ରୀ ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଲୁଚିଥିବା ଆଦତରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଲୁଚିଥିବା ଆଦତ ନଥିଲେ, ସଂସାର ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଅଵାସନଂ ହି ସଂଵିତ୍ତେସ୍ ସ୍ପନ୍ଦମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ଵିଦୁଃ । ସ ସ୍ପନ୍ଦୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅପ୍ସୁ ନ ସ୍ପନ୍ଦୋ ଯେନାଵର୍ତାଦି ନୋହ୍ଯତେ
ଚେତନାରେ ଆଦତ ନଥିଲେ, ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହ ନଥିବା ଭାବ ଭଲି ଜଣାଯାଏ; ଜଳରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ତାହା ଉତ୍ସାହ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
ମନାଗ୍ ଅପି ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦମଯାତ୍ମନୋଃ । କଲ୍ପନାଂଶାଦ୍ ଋତେ ରାମ ସୃଷ୍ଟୌ ପୁରୁଷକର୍ମଣୋଃ
ହେ ରାମ, ଚେତନାର ଉତ୍ସାହରେ ଗଠିତ ଆତ୍ମା ଓ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଅତି ସାନା ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କେବଳ ସୃଷ୍ଟି ଓ ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।
ଜଲଵୀଚ୍ଯୋର୍ ଯଥା ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ସଙ୍କଲ୍ପୋତ୍ଥଂ ନ ଵାସ୍ତଵମ୍ । ତଥେହ ଚିତ୍ପରିସ୍ପନ୍ଦରୂପଯୋର୍ ଜନ୍ତୁକର୍ମଣୋଃ
ଯେପରି ଜଳ ଓ ତାହାର ତରଙ୍ଗର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଭାବନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେପରି ଏଠି ଚେତନାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଜୀବର କାର୍ଯ୍ୟର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
କର୍ମୈଵ ପୁରୁଷୋ ରାମ ପୁରୁଷସ୍ଯୈଵ କର୍ମତା । ଏତେ ହ୍ଯ୍ ଅଭିନ୍ନେ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ଯଥା ତୁହିନଶୀତତେ
ରାମ, କର୍ମ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ; ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ କର୍ମ ଅଟୁଟ। ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବିବାକୁ ନୁହେଁ, ଯେପରି ହିମ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ଶୀତତା ଏକାଠି।
ହିମଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଯଥା ଶୈତ୍ଯଂ ଯଚ୍ ଛୈତ୍ଯଂ ତଦ୍ ଯଥା ହିମମ୍ । ଯତ୍ କର୍ମାସୌ ତଥା ଜନ୍ତୁର୍ ଯୋ ଜନ୍ତୁẖ କର୍ମ ତତ୍ ତଥା
ଯେପରି ହିମ ହେଉଛି ଶୀତ ଏବଂ ଶୀତତା ହିମ ଅଟୁଟ, ସେପରି କର୍ମ ହେଉଛି ଜୀବ ଏବଂ ଜୀବ ହେଉଛି କର୍ମ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦରସସ୍ଯୈତେ ଦୈଵକର୍ମନରାଦଯଃ । ପର୍ଯାଯଶବ୍ଦା ନ ପୁନḫ ପୃଥକ୍ କର୍ମାଦଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ଦୈବ, କର୍ମ ଏବଂ ନର ଏହି ତିନିଟି ଶବ୍ଦ ମାନେ ଚେତନାର କମ୍ପନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କରେ; ଏଗୁଡିକ ଆଲଗା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନୁହେଁ।
ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଂଵିଜ୍ ଜଗଦ୍ବୀଜମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଯାତ୍ଯ୍ ଅବୀଜତାମ୍ । ଅଙ୍କୁରଶ୍ ଚ ତଦ୍ ଏଵାନ୍ତସ୍ସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଅଙ୍କୁରଶ୍ରିଯଃ
ଚେତନାର କମ୍ପନରୁ ଜଗତର ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ନଥିଲେ ବୀଜ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀଜର ଅଂଶ, ଅଙ୍କୁରର ଶ୍ରୀ ଏହି ବୀଜରେ ଅଛି।
ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ପନ୍ଦି ସ୍ଵଭାଵତଃ । ଅନନ୍ତମ୍ ଏକାର୍ଣଵଵଦ୍ ଅଦିକ୍କାଲକ୍ରମଂ ସ୍ଥିତମ୍
ମନ କେବେ କେବେ ଶାନ୍ତ ରହେ, କେବେ କେବେ ତାହାର ସ୍ୱଭାବରେ ହଲଚଲ କରେ; ଏହା ଅନନ୍ତ, ଏକ ମହାସାଗର ପରି, ଦିଗ, ସମୟ ଓ କ୍ରମର ସୀମା ଉପରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦୋ ଵାସନାଵାନ୍ ଇହ ବୀଜମ୍ ଅକାରଣମ୍ । ଭୂତ୍ଵା କାରଣତାମ୍ ଏତି ଦେହାଦେର୍ ଅଙ୍କୁରାଵଲେଃ
ଚେତନାର ହଲଚଲ, ଯାହା ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଆସକ୍ତି ରହିଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା ଏକ ମୂଳ ବିଜ ଭଳି; ଏହି ବିଜ କାରଣ ହୋଇ, ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷର ଅଙ୍କୁର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ।
ତୃଣଵଲ୍ଲୀଲତାଗୁଲ୍ମବୀଜାଙ୍କୁରଗତେର୍ ଅପି । ବୀଜଂ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦ ଏଵ ତସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଘାସ, ବେଳ, ଜାଡ଼ି ଇତ୍ୟାଦିର ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ମୂଳ ବିଜ ହେଉଛି ଚେତନାର ହଲଚଲ; ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଜ ନାହିଁ।
ନ ବୀଜାଙ୍କୁରଯୋର୍ ଭେଦୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଽଗ୍ନ୍ଯୌଷ୍ଣ୍ଯଯୋର୍ ଇଵ । ବୀଜମ୍ ଏଵାଙ୍କୁରଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଦ୍ଧି କର୍ମୈଵ ମାନଵମ୍
ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଓ ତାପରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ବିଜକୁ ଅଙ୍କୁର ବୋଲି ଜାଣ, କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମାନବ ବୋଲି ଜାଣ।
ସଂଵିତ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ଭୂକୋଶେ କରୋତି ସ୍ଥାଵରାଙ୍କୁରମ୍ । ସ୍ଥୂଲାନ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାନ୍ ମୃଦୂନ୍ କ୍ରୂରାନ୍ ପଯୋ ବୁଦ୍ବୁଦକାନ୍ ଇଵ
ଚେତନା ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଅଙ୍କୁରମାନେ—ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଥିବା, ମୋଟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମୃଦୁ ଓ କଠୋର—ସେମାନେକୁ ଜଣେ ପାଣିରେ ବୁଦ୍ବୁଦ ଉଠିଥିବା ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ।
ଵିଦା ଵିନା ଧରାକୋଶାଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତପରିପେଲଵାତ୍ । ଅଙ୍କୁରାନ୍ ଵଜ୍ରସାରାଂଶ୍ ଚ କ ଉଲ୍ଲାସଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରୁ ବାହାରେ, ଏତେ ନରମ ଥିବା କାରଣରୁ, କିଏ ନରମ କିମ୍ବା କଠିନ ଅଙ୍କୁରମାନେକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ?