ଶୁଦ୍ଧଂ ବୁଦ୍ଧମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ଜୀଵୋ ଜନିତଵାସନଃ । ଆଦ୍ଯଂ କ୍ଷୀଵ ଇଵାତ୍ମାନମ୍ ଆଵୃତାତ୍ମା ନ ପଶ୍ଯତି
ପ୍ରକୃତିରେ ଶୁଧ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଆତ୍ମା, ଯେଉଁ ଜୀବ ଜନ୍ମର ଅଭିନିବେଶରେ ଢାକି ଯାଇଛି; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରିକି ଧୂଳିରେ ଢାକି ଥିବା ଆଇନା ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖିପାରେନି।
ଅଜ୍ଞାନସ୍ଯ ମହାଗ୍ରନ୍ଥେର୍ ମିଥ୍ଯାଵେଦ୍ଯାତ୍ମନୋ ଽସତଃ । ଅହମିତ୍ଯର୍ଥରୂପସ୍ଯ ଭେଦୋ ମୋକ୍ଷ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଅଜ୍ଞାନର ଏହି ବଡ଼ ଗଠିକୁ, ଯାହା ଅସତ୍ୟ ଏବଂ 'ମୁଁ' ଭାବର ଅସଲି ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ଛେଦ କରିବାକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯପଗତଘନଚେତନସ୍ ସମନ୍ତାଦ୍ ଅହମ୍ ଇତି ନୂନମ୍ ଅବୁଧ୍ଯମାନ ଆସ୍ସ୍ଵ । ଅନଭିଧପରଚେତନୈକରୂପସ୍ ସଦସଦସନ୍ ନ ସଦା ସଦୋଦିତଶ୍ ଚ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଘନ ଅହଂଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅପସାରି ଯାଏ, ସେତେବେଳେ 'ମୁଁ' ଭାବକୁ କେବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଚାରିତ ଚେତନାର ଏକାଟି ରୂପ ହେଇ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁ ନ ସତ୍ ନ ଅସତ୍, କିନ୍ତୁ ସଦା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଜ୍ଞାନିନୈଵ ସଦା ଭାଵ୍ଯଂ ରାମ ନ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁନା । ଅଜ୍ଞତୈଵ ଵରଂ ମନ୍ଯେ ନ ପୁନର୍ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁତା
ହେ ରାମ, ସଦା ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ରହିବା ଉଚିତ, କେବଳ ଜ୍ଞାନର ସାଥୀ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, କେବଳ ଜ୍ଞାନର ସାଥୀ ହେବାଠାରୁ ଅଜ୍ଞାନ ରହିବା ଭଲ।
କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁର୍ ଜ୍ଞାନୀ ଚୈଵ କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ । କିଂ ଫଲଂ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁତ୍ଵେ ଜ୍ଞାନିତ୍ଵେ ଽପି ଚ କିଂ ଫଲଂ
‘ଜ୍ଞାନର ସହଚର’ କହିଲେ କ’ଣ ଅର୍ଥ, ଏବଂ ‘ଜ୍ଞାନୀ’ କହିଲେ କ’ଣ ଅର୍ଥ? ଜ୍ଞାନର ସହଚର ହେବାର ଫଳ କ’ଣ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାର ଫଳ କ’ଣ?
ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ଯḫ ପଠତି ଚ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଭୋଗାଯ ଶିଲ୍ପିଵତ୍ । ଯତତେ ନ ତ୍ଵ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନେ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁସ୍ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଏବଂ ପଢିଥିବା ସମୟରେ ମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ପାଇଁ, ଏକ କଳାକାର ଭଳି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାରେ ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ, ସେ ଜ୍ଞାନର ସହଚର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
କର୍ମସ୍ପନ୍ଦେଷୁ ନୋ ବୋଧḫ ଫଲିତୋ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ । ବୋଧଶିଲ୍ପୋପଜୀଵିତ୍ଵାଜ୍ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁସ୍ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟର ଚଳାଚଳରେ ଜ୍ଞାନର ଫଳ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନକୁ କଳା ଭଳି ଜୀବିକା ଭାବରେ ନେଇଥାଏ, ସେ ଜ୍ଞାନର ସହଚର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଵସନାଶନମାତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟାଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରଫଲେନ ଯେ । ଅଜ୍ଞାଞ୍ ଜ୍ଞାନାଂଶବନ୍ଧୂଂସ୍ ତାନ୍ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ ଛାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଶିଲ୍ପିନଃ
ଯିଏ କେବଳ ଇଚ୍ଛା ନଶ୍ଟ ହେବାରେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରର ଫଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଜ୍ଞାନର ସହଚର, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ କଳା ଭଳି ବୁଝିଥିବା ଲୋକ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣେ ଧର୍ମେ ଵର୍ତତେ ଯଶ୍ ଶ୍ରୁତୋଚିତମ୍ । ଅଦୂରଵର୍ତିଜ୍ଞାନତ୍ଵାଜ୍ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁସ୍ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ; ସେ ଜ୍ଞାନର ମିତ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଵିଦୁର୍ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ଯାନି ତୁ । ତାନି ଜ୍ଞାନାଵଭାସାନି ସାରସ୍ଯାନଵବୋଧନାତ୍
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନକୁ ଏହି ଜଗତର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ଯେତେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ତାହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମାତ୍ର, କାରଣ ଏହାର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ଧରିପାରିନାହିଁ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନମ୍ ଅନାସାଦ୍ଯ ଜ୍ଞାନାନ୍ତରଲଵେନ ଯେ । ସନ୍ତୁଷ୍ଟାẖ କଷ୍ଟଚେଷ୍ଟେନ ତେ ସ୍ମୃତା ଜ୍ଞାନବନ୍ଧଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି କରିନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଦୁଃଖସହି କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନର ମିତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନୋଦିତଜ୍ଞେଯଵିକାସଶାନ୍ତ୍ଯା ଵିନା ନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଧିଯେହ ଭାଵ୍ଯମ୍ । ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନବନ୍ଧୁତ୍ଵମ୍ ଉପେତ୍ଯ ରାମ ରମସ୍ଵ ମା ଭୋଗଭଵାମଯେଷୁ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ବିକାଶ ଓ ଶାନ୍ତି ନଥିଲେ, ଏଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାମ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ମିତ୍ର ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଏହି ଭୋଗ ଓ ସଂସାର ମୂଳକ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଉନାହିଁ।
ଆହାରାର୍ଥଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାଦ୍ ଅନିନ୍ଦ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଆହାରଂ ପ୍ରାଣସନ୍ଧାରଣାର୍ଥମ୍ । ପ୍ରାଣାସ୍ ସନ୍ଧାର୍ଯାସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଜିଜ୍ଞାସନାର୍ଥଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଜିଜ୍ଞାସ୍ଯଂ ଯେନ ଭୂଯୋ ନ ଦୁẖଖମ୍
ଖାଇବା ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୋଷ ନଥିବା ଭାବରେ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଜୀବନ ରହିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଜାଣିବା, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଜାଣିଲେ ପୁଣି ଦୁଃଖ ଆସିବା ନାହିଁ।
ଜ୍ଞାନେନ ଜ୍ଞେଯନିଷ୍ଠତ୍ଵାଦ୍ ଯୋ ଽଚିତଂ ଚିତମ୍ ଏଵ ଵା । ନ ଭୁଞ୍ଜତେ କର୍ମଫଲଂ ସ ଜ୍ଞାନୀତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଦେୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେ ଦେୟ ଅଧିଗତ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଜନ୍ମଜାତ ହେଉ ତାହା ହେଉ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେନାହିଁ; ସେକୁ 'ଜ୍ଞାନୀ' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସମ୍ଯଗ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ କର୍ମସୁ । ନିର୍ଵାସନାତ୍ମକଂ ଜ୍ଞସ୍ଯ ସ ଜ୍ଞାନୀତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ
ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ସହିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚିପ୍ସା ନାହିଁ, ସେ 'ଜ୍ଞାନୀ' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲତେହାସୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ ଯସ୍ଯାଵଲୋକ୍ଯତେ । ଅକୃତ୍ରିମୈଵ ଶାନ୍ତସ୍ଯ ସ ଜ୍ଞାନୀତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ
ଯାହାର ଭିତରରେ ଇଚ୍ଛାଗୁଡିକ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଯାହାର ନିଜସ୍ୱ ଶାନ୍ତିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାର ଶାନ୍ତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଟୁଟ, ସେ 'ଜ୍ଞାନୀ' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପୁନର୍ଜନ୍ମନେ ଯସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ବୋଧସ୍ ସ ଜ୍ଞାନଶବ୍ଦଭାକ୍ । ଵସନାଶନଦା ଶେଷା ଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଶିଲ୍ପଜୀଵିକା
ଯେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମର ପୁନରାବୃତ୍ତିକୁ ରୋକିଥାଏ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମ — ଭାବନାର ଅନୁସରଣ, ଖାଇବା, ଜୀବିକାର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ — ଏଗୁଡିକ ଜୀବନର କୌଶଳ ମାତ୍ର।
ପ୍ରଵାହାପତିତେ କାର୍ଯେ କାମସଙ୍କଲ୍ପଵର୍ଜିତଃ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଆକାଶହୃଦଯୋ ଯସ୍ ସ ପଣ୍ଡିତ ଉଚ୍ଯତେ
ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟତିର ପ୍ରବାହରେ ପଡିଯାଏ, ଯେ କାମନା ଓ ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ, ଯାହାର ହୃଦୟ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ — ସେହି ଲୋକକୁ ପଣ୍ଡିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅକାରଣଂ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଇଵ ଭାଵା ଅକାରଣାତ୍ । ଅଵିଦ୍ଯମାନା ଅପ୍ଯ୍ ଏତେ ଵିଦ୍ଯମାନା ଇଵ ସ୍ଥିତାଃ
ଭାବଗୁଡିକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କାରଣ ବିନା ଉପସ୍ଥିତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏଗୁଡିକ ପ୍ରକୃତରେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଅଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ।
ଆଵିର୍ଭାଵତିରୋଭାଵୈର୍ ଭାଵାଭାଵଭଵାଭଵୈଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ କାରଣତାଂ ଯାନ୍ତି ମିଥẖ କାରଣକର୍ମଭିଃ
ଭାବଗୁଡିକର ଆଗମନ ଓ ଅନ୍ତର୍ଧାନ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ଦ୍ୱାରା, ପରେ ଏଗୁଡିକ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକାଉଁଠି ଯୋଡାଯାଏ, ଏକାଉଁଠି କାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଁଠି ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଅସତଶ୍ ଶଶଶୃଙ୍ଗାଦେର୍ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ଭସୋ ଽଥ ଵା । ଆଲୋକନାଦ୍ ଅଲଭ୍ଯସ୍ଯ କୀଦୃକ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଅଥ କାରଣମ୍
ଯେପରି ଖରା ଖରଗୋଡ଼ା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ମୃଗମରିଚିକାର ଜଳ ନାହିଁ, ଏମିତି ଅସତ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଦିନ କାରଣ ହେବ? ଯାହାକୁ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ପାଇଁ କେଉଁ କାରଣ ରହିପାରିବ?
ଅସତଶ୍ ଶଶଶୃଙ୍ଗାଦେẖ କାରଣଂ ମାର୍ଗଯନ୍ତି ଯେ । ଵନ୍ଧ୍ଯାପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୌତ୍ରସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଧମ୍ ଆସାଦଯନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ ଅସତ୍ୟ ଖରଗୋଡ଼ା ପାଇଁ କାରଣ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ତସ୍ତା ନାହିଁଥିବା ଜନ୍ମ ନାହିଁଥିବା ଜନ୍ମର ପୁଅର ଗୋଡ଼ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ପରି।
ଅସତ୍ଯପ୍ରତିଭାସାନାମ୍ ଏତଦ୍ ଏଵାଶୁ କାରଣମ୍ । ଯଦ୍ ଅନାଲୋକନଂ ନାମ ସମାଲୋକାକ୍ଷଯକ୍ଷଯମ୍
ଅସତ୍ୟ ଭାସା ଦେଖାଯିବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଏହି, ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ଅନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିବାର ଅଭାବ।
ପରମାତ୍ମାଯତେ ଜୀଵୋ ଽବୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଚେତନମ୍ । ଚେତନଂ ବୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତୁ ଜୀଵ ଏଵାଵତିଷ୍ଠତେ
ଜୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଅଚେତନ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଜଣାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଜୀବ ଭାବରେ ରହିଥାଏ।
ପରମାତ୍ମୈଵ ଜୀଵୋ ଽଯଂ ବୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଚେତନମ୍ । ଆମ୍ର ଏଵ ରସାପତ୍ତେḫ ପ୍ରଯାତି ସହକାରତାମ୍
ଏହି ଜୀବ ମାନେ ପରମାତ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧି ଜଡ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଯେପରି ଆମ୍ବ ରସ ନିକାଳିଲେ ଏହା କିତା ଫଳ ଭଳି ହୋଇଯାଏ।
ଚେତନଂ ବୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତୁ ଜୀଵ ଏଵାଵତିଷ୍ଠତେ । ଜୀଵୋ ଜୀଵତି ଜୀର୍ଣେଷୁ ଜାତିଜନ୍ମସୁ ଜର୍ଜରଃ
ବୁଦ୍ଧି ଜାଗୃତ ହେଲେ, ଏହି ଚେତନା ତାଲେ ଜୀବ ଅଟୁଟ ରହେ; ଜୀବ ଶରୀର ଖଣ୍ଡ ହେଲେ ଓ ପୁନଃଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବ ଅବିରତ ରହେ।
ଯେ ପରାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଆଯାତା ଦୃଶ୍ଯଶ୍ରୀପାରଦର୍ଶିନଃ । ନ ଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ତେଷାଂ ଵେଦନମ୍ ଆତତମ୍
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟର ଚମକ ଭିତରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ନଥିବା କିଛିକୁ ଦେଖିବାରେ ନାହିଁ।
ଯେ ପରାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଆଯାତା ଵିଦ୍ଧି ତେଷାମ୍ ଅପାମ୍ ଇଵ । ଅରୂପାଲୋକମନନଂ ସ୍ପନ୍ଦମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ସଦା
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତନ ଜଳ ପରି ଅରୂପ, ସେମାନେ ସଦା ଚଳନ ଓ ଅଚଳତାକୁ ଏକା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ଯେ ପରାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଆଯାତା ଵିଦ୍ଧି ତେଷାମ୍ ଅପାମ୍ ଇଵ । ସ୍ପନ୍ଦମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ସର୍ଵମ୍ ଅଵେଦନଵଶାଦ୍ ଇହ
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ପାଣିର ପରି — ଚଳନ ଓ ଅଚଳନ ଏଠାରେ ସବୁ କିଛି ଅନୁଭୂତିର ଅଭାବରୁ ହେଉଛି ।
ଅରୂପାଲୋକମନନଂ ଵେଷ୍ଟିତୋନ୍ମୁକ୍ତଦାମଵତ୍ । ବୁଦ୍ଧାẖ କର୍ମସୁ ଚେଷ୍ଟନ୍ତେ ଵୃକ୍ଷପତ୍ତ୍ରେଷ୍ଵ୍ ଇଵାନିଲାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତନ ଆକାରହୀନ, ଗୁଞ୍ଜି ଖୋଲା ଡୋରିର ପରି; ଜାଗୃତ ଲୋକେ ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଗଛପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପବନ ଚଳିବା ପରି ।