କଲ୍ପାଵସାନଜରଢଂ କାଲକୋକିଲରୂପଯା । ପାତିତଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଆଯାତଂ କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ଧାନମ୍ ଆଗତମ୍
ଏହି ଯୁଗର ଶେଷରେ, ବୟସ୍କ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସମୟର କୋଇଲୀ ରୂପେ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, କେଉଁଠି ଯାଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ତତ୍ରାଭୂଦ୍ ଅମରାଧୀଶଶ୍ ଶକ୍ରସ୍ ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ । କ୍ଷୌଦ୍ରକୁମ୍ଭନିଷଣ୍ଣାନାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରାଣାମ୍ ଇଵ ନାଯକଃ
ସେଠାରେ ଅମରମାନେଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଶକ୍ର, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି, ମଧ ଭରା ମଟକା ଆଗରେ ବସିଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଲୋକମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭଳି ଥିଲେ।
ଗୁରୂପଦେଶସ୍ଵାଭ୍ଯାସାତ୍ ସ କ୍ଷୀଣାଵରଣୋ ଽଭଵତ୍ । ମହାତ୍ମା ଭାଵିତାତ୍ମାନ୍ତḫ ପୂର୍ଵାପରଵିଦାଂ ଵରଃ
ଗୁରୁଙ୍କର ଉପଦେଶ ଓ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ବାଧା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ମହାନ ଆତ୍ମା, ମନରେ ପବିତ୍ର, ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଯାହା ଜାଣନ୍ତି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ନାରାଯଣାଦିଷୁ ତତẖ କଦାଚିଦ୍ ଵୀର୍ଯଶାଲିଷୁ । କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ନିଲୀନେଷୁ ସତ୍ସ୍ଵ୍ ଏକସ୍ ସ ସୁରାଧିପଃ
ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କେବେ କେବେ ନିଜେ ଅଲଗା ହୋଇଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଏକାକି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଵାଲାନଲୋଦ୍ଗାରୈର୍ ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହାସୁରୈଃ । ଵିଜିତସ୍ ତୈର୍ ମହାଵୀରୈର୍ ଅତୋ ଵ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ ଆଦ୍ରୁତମ୍
ସେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଆକ୍ରମଣରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଳାଇଗଲେ।
ଦିଶୋ ଦଶ ସ ଵେଗେନ ଦୁଦ୍ରାଵାଭିଦ୍ରୁତୋ ଽରିଭିଃ । ନ ଵିଶ୍ରମାସ୍ପଦଂ ପ୍ରାପ ପରଲୋକ ଇଵାଧମଃ
ସେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଧାଉଥିବାବେଳେ, ଦଶ ଦିଗରେ ବେଗରେ ପଳାଇଲେ; କୌଣସି ଶାନ୍ତିର ସ୍ଥାନ ମିଳିଲାନି, ଯେପରି ଅଧମ ଲୋକ ପରଲୋକରେ ଅଶାନ୍ତି ଭୋଗେ।
ଉଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଵୃତ୍ତିଷ୍ଵ୍ ଅରିଷୁ ମନାକ୍ ଛିଦ୍ରମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ସଃ । ପ୍ରଶମଂ କାର୍ଯସଙ୍କଲ୍ପଂ ନୀତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ ଏଵ ହି
ଶତ୍ରୁମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେବା ସମୟରେ, ସେ ଅଳ୍ପ ଏକ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା; ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସେ ନିଜ ମନର ଭିତରକୁ ଆପଣେ ଆପଣେ ହଟିଗଲେ।
କମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅର୍କାଂଶୁକୋଟିସ୍ଥଂ ତ୍ରସରେଣୁଂ ଵିଵେଶ ସଃ । ସଂଵିଦ୍ରୂପତଯା ପଦ୍ମକୋଶଂ ସ ମଧୁପୋ ଯଥା
ସେ ଚେତନାର ରୂପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଥିବା ଏକ ଧୂଳିକଣା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ପଦ୍ମକୁଡ଼ିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ସ ତତ୍ରାଶୁ ଵିଶଶ୍ରାମ ଚିରାଦ୍ ଆଶ୍ଵାସମ୍ ଆଯଯୌ । ଅଥ ଵିସ୍ମୃତସଙ୍ଗ୍ରାମୋ ନିର୍ଵୃତିଂ ସମୁପାଗମତ୍
ସେଠାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବିଲେ। ପରେ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୁଲିଯାଇ, ସେ ଅନନ୍ଦ ଓ ତୃପ୍ତିକୁ ପାଇଲେ।
କଲ୍ପିତଂ ସଦ୍ମ ତତ୍ରାଥ ସ କ୍ଷଣାଦ୍ ଅନୁଭୂତଵାନ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ସଦ୍ମନି ପଦ୍ମାଭେ ରେମେ ସ୍ଵ ଇଵ ଵିଷ୍ଟପେ
ତାପରେ, ସେଠାରେ ଏକ କଳ୍ପନାର ମହଲ ତୁରନ୍ତ ଦେଖିଲେ ଓ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେଇ ମହଲଟି ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ତାହାରେ ନିଜ ସ୍ଵର୍ଗ ଭୂମିରେ ଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ଗୃହସ୍ଥସ୍ ସ ଦଦର୍ଶାଥ କଲ୍ପିତଂ ନଗରଂ ହରିଃ । ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲାଦିକୃତପ୍ରାକାରମନ୍ଦିରମ୍
ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ସେଠାରେ ହରି ଏକ କଳ୍ପନାର ନଗର ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଦେଉଳ ଓ ପ୍ରାକାର ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପାଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ନଗରାନ୍ତର୍ଗତୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ତତୋ ଜନପଦଂ ହରିଃ । ନାନାଦ୍ରିଗ୍ରାମଗୋଵାଟପତ୍ତନାରଣ୍ଯସଂଯୁତମ୍
ନଗର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ହରି ସେଠାରେ ଅନେକ ପାହାଡ଼, ଗ୍ରାମ, ଗୋଖାଟ, ସହର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଦୃଗ୍ରତିଶ୍ ଚେତିତଵାନ୍ ସ ଶକ୍ରୋ ଭୁଵଣଂ ତତଃ । ସାଦ୍ରିଦ୍ଯୂର୍ଵୀନଦୀଶାଂଶଂ ସକ୍ରିଯାକାଲକଲ୍ପନମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ମନେ କଲେ ଏକ ଜଗତ୍, ଯାହାରେ ପାହାଡ଼, ଭୂମି, ନଦୀ, ଦିଗ୍ବିଭାଗ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୟର ବିଭାଗ ଅଛି।
ତାଦୃଗ୍ରତିଶ୍ ଚେତିତଵାନ୍ ସ ଶକ୍ରସ୍ ତ୍ରିଜଗତ୍ ତତଃ । ସପାତାଲମହୀଵ୍ଯୋମଵିଷ୍ଟପାର୍କାଦିପର୍ଵତମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ତିନିଟି ଜଗତ୍—ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼—କୁ ମନେ କଲେ।
ତତ୍ରାତିଷ୍ଠତ୍ ସୁରେଶତ୍ଵେ ସ ଭୋଗଭରଭୂଷିତଃ । ପୁତ୍ରୋ ବଭୂଵ ତସ୍ଯାଥ କୁନ୍ଦୋ ନାମାତିଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ରହିଲେ, ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ। ପରେ, ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ଯାହାର ନାମ କୁନ୍ଦ ଓ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତତୋ ଜୀଵିତପର୍ଯନ୍ତେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହମ୍ ଅନିନ୍ଦିତଃ । ନିର୍ଵାଣମ୍ ଆଯଯୌ ଶକ୍ରୋ ନିସ୍ସ୍ନେହ ଇଵ ଦୀପକଃ
ତା’ପରେ, ଜୀବନର ଶେଷରେ, ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଦୀପ ଭଳି ନିର୍ବାଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
କୁନ୍ଦସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯରାଜୋ ଽଭୂଜ୍ ଜନଯିତ୍ଵା ସୁତଂ ଶୁଭମ୍ । କାଲେନ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ପରମଂ ପଦମ୍
କୁନ୍ଦ, ତିନି ଲୋକର ରାଜା ହୋଇ ଏବଂ ଏକ ନୀତିମାନ୍ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଜୀବନର ଶେଷରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଽପି ତଥୈଵାଥ କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଯେ ସୁତଂ ନିଜମ୍ । ଜଗାମ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତେ ପାଵନଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ସେହିପରି ଭାବରେ, ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଜୀବନର ଶେଷରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏଵଂ ପୌତ୍ରସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନି ସୁନ୍ଦର । ତତ୍ରାଦ୍ଯାପି ସୁରେଶସ୍ଯ ଯେଷାଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଽଂଶକଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହଜାର ହଜାର ପଉତା ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯାହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅଂଶ ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଇତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ଯାଵଦ୍ ଅମରେଶ୍ଵରଵଂଶ ଏଷ ସଙ୍କଲ୍ପିତୋ ଜଗତି ଵଂଶପଦଂ ଵିଧତ୍ତେ । ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷତେ ଽପି ଗଲିତେ ଽପି ହତେ ଽପି ନଷ୍ଟେ କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରେ ଦିନକରାତପପାଵନାଣୌ
ଏହିପରି ଭାବେ, ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମରଦେବଙ୍କର ଏହି ବଂଶ ଏହି ସଂସାରରେ ତିଆରି ହୋଇ, ବଂଶର ଅବସ୍ଥାନ କରାଏ; ଏହା ଆଘାତ ପାଇଲେ, କମିଗଲେ, ନଷ୍ଟ ହେଲେ କିମ୍ବା କେଉଁଠି ହରାଇଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯ କୁଲଜẖ କଶ୍ଚିଦ୍ ଆସୀତ୍ ସୁରାଧିପଃ । ତତ୍ରୋତ୍ତମଗୁଣଶ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପାଶ୍ଚାତ୍ଯା ଯସ୍ଯ ସା ତନୁଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନ୍ ନାୟକ ଥିଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଅଥେନ୍ଦ୍ରକୁଲପୁତ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତତ୍ର ବଭୂଵ ହ । ପ୍ରତିଭାଜ୍ଞାନସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିର୍ ବୃହସ୍ପତିଗିରୋଦିତା
ତାହାପରେ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ବଂଶର ପୁଅଙ୍କ ଠାରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନର ଉପଲବ୍ଧି ହେଲା।
ତତୋ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯୋ ଽସୌ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନୁଵୃତ୍ତିମାନ୍ । ଚକାର ଜଗତାଂ ରାଜ୍ଯମ୍ ଆଜ୍ଯପାନାମ୍ ଅଧୀଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ସେ ଯାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ଥିଲା ତାହା ବୁଝି, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ, ସେଉଁଠି ଅନୁସରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜ୍ୟରେ ହବି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନ୍ ଶାସକ ହେଲେ।
ଯୁଯୁଧେ ଦାନଵୈସ୍ ସାର୍ଧମ୍ ଅଜଯତ୍ ସର୍ଵଶାତ୍ରଵାନ୍ । ଶତଂ ଚକାର ଯଜ୍ଞାନାମ୍ ଅଜ୍ଞାନୋତ୍ତୀର୍ଣମାନସଃ
ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ; ଅଜ୍ଞାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମନରେ ପାର ହୋଇ, ସେ ଶତଟି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଉଵାସ କାର୍ଯଵଶତୋ ବିସଵାଲାନ୍ତରେ ଚିରମ୍ । ଅନ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅପି ଚ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଶତାନ୍ଯ୍ ଅନୁବଭୂଵ ହ
ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଜୋରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଦ୍ମ ଗାଠିର ଭିତରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ।
କଦାଚିଦ୍ ଆସୀତ୍ ତସ୍ଯେଚ୍ଛା ପ୍ରବୋଧବଲଶାଲିନଃ । ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵେକ୍ଷେ ଽହଂ ଯଥାଵଦ୍ ଧ୍ଯାନଵାନ୍ ଇତି
କେବେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଜାଗୃତିର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା—‘ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିବି।’
ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ପ୍ରଣିଧାନେନ ତତ ଏକାନ୍ତସଂସ୍ଥିତଃ । ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରାଶେଷକରଣତ୍ଯାଗଶାନ୍ତଧୀଃ
ତାପରେ ସେ ଏକାନ୍ତରେ ବସି, ବାହ୍ୟ ଓ ଭିତର ଦୁହିଁ ପକ୍ଷର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଲେ।
ସର୍ଵଶକ୍ତି ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵଵସ୍ତୁମଯଂ ତତମ୍ । ସର୍ଵଥା ସର୍ଵଦା ସର୍ଵଂ ସର୍ଵୈସ୍ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଗମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସବୁ ସମୟ ଓ ସବୁଠାରେ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା, ସବୁଠି ବ୍ୟାପିଥିବା ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦେଖିଲେ।
ସର୍ଵତḫ ପାଣିପାଦାନ୍ତଂ ସର୍ଵତୋ ଽକ୍ଷିଶିରୋମୁଖମ୍ । ସର୍ଵତଶ୍ ଶ୍ରୁତିମଲ୍ ଲୋକେ ସର୍ଵମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତ ଓ ପାଦ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଖି, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କାନ ଥିବା, ସମସ୍ତ କୁ ଆବୃତ କରି ଏହି ସଂସାରରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛି।
ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣୈର୍ ମୁକ୍ତଂ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ଅସକ୍ତଂ ସର୍ଵଭୃଚ୍ ଚୈଵ ନିର୍ଗୁଣଂ ଗୁଣଭୋକ୍ତୃ ଚ
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଗୁଣ ଥାଏ; ଆସକ୍ତି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ କୁ ଧାରଣ କରେ; ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୁଣର ଭୋଗ କରେ।