ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ୍ ଅନନ୍ଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାଭୋ ଘୁଗ୍ଘୁନ୍ଥକଵଦ୍ ଉତ୍ଥିତଃ । ତତ୍ସ୍ଥସ୍ ସ ଏଵାସ ଇଵାପ୍ଯ୍ ଅତତ୍ସ୍ଥ ଇଵ ସର୍ଗକଃ
ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଵିଷରୁ ଘୁଘୁଁଥା ଉପଜେ। ସେ ତାହାରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଥିଲା କି ନଥିଲା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରି।
ଵିଷଂ ଵିଷତ୍ଵମ୍ ଅଜହଦ୍ ଯଥା ସ୍ଵାନ୍ତẖ କ୍ରିମିẖ କ୍ରମାତ୍ । ନ ଜାଯତେ ନ ମ୍ରିଯତେ ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ଽପି ଚ
ଯେପରି ଏକ କୀଟ ତାହାର ବିଷ ଗୁଣକୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଦେହର ଭିତରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଉପଜେ, ସେପରି ଏହା ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଲାଗେ।
ସ୍ଵେନୈଵ ସଂଵିଦର୍ଥେନ ପଦାର୍ଥାନାମ୍ ଅରୂପିଣା । ତୀର୍ଯତେ ଗୋଷ୍ପଦମ୍ ଇଵ ନ ତୁ ଦୈଵାଦ୍ ଭଵାର୍ଣଵଃ
ନିଜର ନିରାକାର ଚେତନା ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର କୃଷ୍ଣ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଭାଵାନ୍ତରାଵସ୍ଥା ସର୍ଵଭାଵାତିଶାଯିନୀ । ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲତା ଯସ୍ମିଂସ୍ ତସ୍ମିନ୍ କିମ୍ ଅଵହେଲନମ୍
ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏବଂ ଯାହାର ଭିତରେ ଶାନ୍ତି ଅଛି—ସେଠାରେ ଅବହେଳା କଣ ହେବ?
ଜଗତ୍ପଦାର୍ଥସତ୍ତାନ୍ତସ୍ ସାମାନ୍ଯେନାଶୁ ଭାଵ୍ଯତାମ୍ । ମନୋଽହଙ୍କାରବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିẖ କẖ କଲଙ୍କୋ ଽମଲାତ୍ମନି
ଏହି ସଂସାରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଅସଲ ସ୍ଥିତିକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ମନ, ଅହଂକାର, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁଠି ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ଅଛି, ସେଠି କେମିତି ଦାଗ ପଡିପାରିବ?
ଯଥା ଘଟପଟାଦ୍ଯ୍ ଅର୍ଥାନ୍ ପଶ୍ଯସ୍ଯ୍ ଅର୍ଥଂ ଶରୀରକମ୍ । ତଥାହନ୍ତ୍ଵମନୋବୁଦ୍ଧିଵେଦନାଦ୍ଯ୍ ଅପି ପଶ୍ଯ ହେ
ଯେପରି ତୁମେ ଘଡ଼ା, କପଡ଼ା ଭଳି ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀରୀୟ ଉପାଦାନକୁ ଦେଖ, ସେପରି ମିତ୍ର, ଅହଂକାର, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅନୁଭୂତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଦେଖ।
ଜଗତ୍ପଦାର୍ଥସାର୍ଥୌଘଂ ମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିସଂଯୁତମ୍ । ଜ୍ଞ ଏଵାସଂଵିଦଂସ୍ ତିଷ୍ଠ ପରିନିଷ୍ଠିତନିଷ୍ଠଯା
ସଂସାରର ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଏମାନେ ମିଶିଥିବା ଏକ ଗୋଟିଏ ଦଳ ମାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣ। ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନରେ ଅଟୁଟ ରୁହି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ବସ।
ନ କେନଚିତ୍ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଏଵ କଶ୍ଚିଦ୍ ଦୋଷୋ ନ ଚୈଵେହ ଗୁଣẖ କଦାଚିତ୍ । ସୁଖେନ ଦୁẖଖେନ ଭଵାଭଵେନ ନ ଚାସ୍ତି ଭୋକ୍ତା ନ ଚ କର୍ତୃତେତି
ଏଠାରେ କାହାର ଉପରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କେବେ ବି କୌଣସି ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ — ଏସବୁରେ କୌଣସି ଭୋଗି କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତା ନାହିଁ।
ଖ ଏଵ ଵ୍ଯୋମ ସମ୍ପନ୍ନମ୍ ଇତି ସଙ୍କଲ୍ପନଂ ଯଥା । ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରମ୍ ଅସଦ୍ରୂପଂ ତଥାହମ୍ଭାଵଭାଵନମ୍
ଯେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଆକାଶ ରହିଛି ବୋଲି ଭାବିବା କେବଳ ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି 'ମୁଁ' ବୋଲି ଭାବିବା ମଧ୍ୟ କେବଳ ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଅନୁଭୂତି।
ଖଂ ଖେ ଜାତମ୍ ଇତି ଭ୍ରାନ୍ତେର୍ ଅହଂ କଲ୍ପଯିତା ଯଥା । ତଥା ନିର୍ଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯାତ୍ମ ସଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଇଵାତତମ୍
ଯେପରି ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା କେହି ଭାବେ ଯେ ଆକାଶ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେପରି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆତ୍ମାରୁ ସତ୍ୟ ଜଣେ ଅସତ୍ୟ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଦେଖାଯାଏ।
ଖେ ଖାତ୍ମୈଵାସ୍ତି ଚିଦ୍ରୂପଂ ତତ୍ ସ୍ଵକଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଵପୁଃ । ଭାସତେ ଯଦ୍ ଇଦନ୍ତ୍ଵେନ ନାହମ୍ ଅସ୍ମି ନ ଚାନହମ୍
ଆକାଶ ଭିତରେ କେବଳ ଆକାଶର ଆତ୍ମା ଅଛି, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି ଚେତନା; ଏହାର ନିଜ ଆକୃତି ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ମୁଁ 'ମୁଁ' ନୁହେଁ, ଏବଂ 'ମୁଁ ନୁହେଁ' ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତଂ ଚିଦ୍ରୂପମ୍ ଅସ୍ତୀଦୃଗ୍ ଯତ୍ର ସ୍ଥୂଲଂ ଖମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ଅଣାଵ୍ ଇଵ ମହାମେରୁସ୍ ତତ୍ସଂଵିତ୍ତିର୍ ହି ଖାଦିତା
ସେଇ ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟାପ୍ତ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ଏପରି ଅଛି ଯେ, ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୋଟା ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ ଲାଗେ; ଯେପରି ଏକ ଅଣୁ ଭିତରେ ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ରହିଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏହି ଆକାଶ ଭିତରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ଘନସ୍ ତତୋ ଵିଦାଭାସẖ ଖାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତିତରାମ୍ ଅଣୁଃ । ଜାନାତି ଯତ୍ ସ୍ଵଭାଵଂ ତଦ୍ ଏତତ୍ ସର୍ଗତଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଘନ ଅବସ୍ଥାରୁ ବିଭାଜନର ଭାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାରୁ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଅଂଶ ଦେଖାଯାଏ। ଯାହା ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣେ, ସେଇ ସୃଷ୍ଟିରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି।
ଅହନ୍ତାଖାଦିତାଦ୍ଯାତ୍ମ ଵିଦḫ ପ୍ରସରଣଂ ଜଗତ୍ । ଅମ୍ଭୋଦ୍ରଵପ୍ରସରଣଂ ଯଥାଵର୍ତାଦିଵେଷ୍ଟନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ବିସ୍ତାର ହେଉଛି 'ମୁଁ' ଭାବରେ ଆତ୍ମାର ପ୍ରକାଶ; ଯେପରିକି ପାଣି ଜଳଚକ୍ରରେ ଘୂରି ଘୂରି ଚାଲିଯାଏ।
ଅଵିତ୍ପ୍ରସରଣଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦୀଵ ଜଲଦ୍ରଵଃ । ନିସ୍ସ୍ପନ୍ଦପଵନାକାରମ୍ ଆକାଶହୃଦଯୋପମମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବିସ୍ତାର ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଶାନ୍ତି ଅଛି; ଯେପରି ନିର୍ଜଳ ଜଳରେ କୌଣସି ତରଙ୍ଗ ନାହିଁ। ଏହା ନିର୍ଜନ ପବନ ଭଳି, ଆକାଶର ହୃଦୟ ସମାନ।
ନ ଦେଶକାଲାଦି ଜଗତ୍ପ୍ରସରେଷୂପଯୁଜ୍ଯତେ । ଘନାଚ୍ ଛୂନ୍ଯାନ୍ ନିରାଭାସାଦ୍ ଵିନ୍ମାତ୍ରପ୍ରସରାଦ୍ ଋତେ
ବିଶ୍ୱର ବିସ୍ତାରରେ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଲାଗୁ ହୁଏନି—କେବଳ ଘନ, ଶୂନ୍ୟ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ବିସ୍ତାର ବ୍ୟତୀତ।
ଵିନ୍ମାତ୍ରେ ପ୍ରସୃତେ କାଷ୍ଠେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ନାଵି ଜଲେ ସ୍ଥଲେ । ନିଦ୍ରାଯାଂ ଜାଗ୍ରତି ସ୍ଵପ୍ନେ ଭଵେଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇଵୋଦିତମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଯେତେବେଳେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ସେଠି କାଠ, ଆକାଶ, ନୌକା, ପାଣି କିମ୍ବା ଭୂମିରେ, ନିଦ୍ରା, ଜାଗ୍ରତ କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରପଞ୍ଚ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରସରଣାପ୍ରସରଣେ ନ ଚ ସମ୍ଭଵତୋ ମିଥଃ । ଖାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତିତରାଚ୍ଛତ୍ଵାଦ୍ ଅକ୍ଷୋଭାଦେସ୍ ସଦୈଵ ହି
ବିସ୍ତାର ଓ ଅବିସ୍ତାର ଏହି ଦୁଇଟିର ଏକାଉଁଥିରେ କେବେ ମିଶିବା ନାହିଁ; କାରଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅସ୍ଥିର ନଥିବାରୁ, ସେ ସଦା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ରହିଥାଏ।
ଜ୍ଞଶ୍ ଚେତତି ନ ଭୋଗାଦି ନ ଚୈଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅସାଵ୍ ଅହମ୍ । ଦ୍ରଵତ୍ଵମ୍ ଅମ୍ଭସୀଵାନ୍ତର୍ ଅଦ୍ଵିତୀଯḫ ପରେ ସ୍ଥିତଃ
ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଭୋଗ ଆଦି କିଛି ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ 'ମୁଁ ଏହି ଆତ୍ମା' ଭାବିନାହାନ୍ତି; ପାଣିର ଭିତରେ ଯେମିତି ତାରଳତା ରହିଥାଏ, ସେମିତି ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ରହନ୍ତି।
ଧୀର୍ ହ୍ରୀଶ୍ ଶ୍ରୀସ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ମୃତିẖ କୀର୍ତିẖ କାନ୍ତିର୍ ଇତ୍ଯାଦିକଂ ଗଣମ୍ । ନ ପଶ୍ଯତି ଵିସଙ୍କଲ୍ପସ୍ ତମସୀଵ ପଦାନ୍ଯ୍ ଅହେଃ
ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, ନାରୀତ୍ୱ, ସ୍ମୃତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣକୁ, ସେ ଯେଉଁଠି ଭାବନା ନାହିଁ, ସେଠି ସାପର ଅନ୍ଧାରରେ ପାଦ ଦେଖିବା ପରି, ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦୁବିମ୍ବସ୍ଫୁରିତଶ୍ ଚିଜ୍ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଚ୍ଛାମୃତଦ୍ରଵଃ । ଦିକ୍କାଲାସମ୍ଭଵାତ୍ ସର୍ଗୋ ନେଶ୍ଵରାଦ୍ ଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଯେଉଁଠି ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପରେ ଉଦ୍ଭାସିତ, ସେହି ଆନନ୍ଦ ନ କେବଳ ଦିଗ୍ବା କାଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଅଦିଗାଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ଫୁରଚ୍ ଚୈଵ ପରେ ସ୍ଫୁରତି ଭାସୁରମ୍ । ଜଗଦାଦ୍ଯାତ୍ମକଂ ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଚକ୍ରୌଘତ୍ଵମ୍ ଇଵାମ୍ଭସି
ଆରମ୍ଭରେ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ଥାଏ, ପରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭିତରେ ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଯେଉଁ ଚିତ୍ତ, ସେ ଜଳରେ ଅନେକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ମଜ୍ଜନୋନ୍ମଜ୍ଜନାରାଵୈର୍ ଵିଵର୍ତାଵର୍ତଵେଷ୍ଟନୈଃ । ଅଚ୍ଛିନ୍ନାନୁପଦଂ କ୍ଷୀଣା ଵାତି ସର୍ଗସରିଚ୍ ଚିରମ୍
ଡୁବିବା ଓ ଉଠିବାର ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଚକ୍ରରେ, ସୃଷ୍ଟିର ନଦୀ ଅବିରତ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯଥାଵର୍ତୈḫ ପଯୋ ଯାତି ଧୂମୋ ଯାତି ଯଥା ନଭଃ । ତଥା ଜଡାତ୍ମକତଯା ତୃତୀଯସ୍ ସର୍ଗ ଏତଯୋଃ
ଯେପରି ଜଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ସହିତ ବହେ, କିମ୍ବା ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଯାଏ, ସେପରି ଏହି ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଜୀବ ସ୍ୱରୂପରେ ସେହି ଦୁଇଟିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦାରୁଣି କ୍ରକଚଚ୍ଛେଦେ ଯଥାଵର୍ତାଦିକଂ ତଥା । ଅଦିଗାଦୌ ପରେ ସର୍ଗସ୍ ତଦ୍ ଏତଦ୍ରୂପଵାନ୍ ଅଯମ୍
ଯେପରି ଗଛକୁ ଦାରୁଣ କସରିଆ କଟାଯାଏ, ଆଦିରୁ ଯେମିତି ଚଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ହୁଏ, ସେପରି ଅଦି ଆରମ୍ଭରେ ଓ ପରମେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଏଭଳି ଆକାର ନେଇଥାଏ।
ସଂସାରକଦଲୀସ୍ତମ୍ଭାଦ୍ ଵିନା ସଙ୍କଲ୍ପପଲ୍ଲଵାତ୍ । ମୃଦୁନୋ ଽପି ଦୃଷତ୍କ୍ରୂରାନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଲ୍ ଲଭ୍ଯତେ ଽନ୍ତରାତ୍
ଏହି ସଂସାର ର କଦଳୀ ଗଛ ତଣ୍ଡିରୁ, ଯଦି କଳ୍ପନାର କୋମଳ ପତ୍ର ନଥାଏ, ତେବେ ଭିତରେ କୌଣସି କଠିନ, କ୍ରୁର କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ ଜିନିଷ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।
ସହସ୍ରଖୁରମୂର୍ଧାକ୍ଷିକରଵକ୍ତ୍ରେହିତେହିତମ୍ । ନାନାଦ୍ରିତରୁଦିଗ୍ଦେଶସରିତ୍ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରକମ୍
ଏହାର ହଜାର ଖୁର, ମୁଣ୍ଡ, ଆଖି, ହାତ, ମୁଁହ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଦିଗ ଓ ନଦୀର ଆକାର ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମାପିହେବାଯୋଗ୍ୟ।
ଅନ୍ତଶ୍ଶୂନ୍ଯମ୍ ଅସାରାତ୍ମ ବହୁରାଗୋପରଞ୍ଜିତମ୍ । ସ୍ଫୁରଦ୍ଵିରାଗଵିହିତମାର୍ଜନାମାତ୍ରତର୍ଜନମ୍
ଭିତରେ ଶୂନ୍ୟ, ମୂଳ ରହିତ, ତଥାପି ଅନେକ ରାଗରେ ରଙ୍ଗିତ, ଏହା ବିରାଗ ର ଖେଳରେ ମାତ୍ର ସଫା କରିବା ଭଙ୍ଗୀରେ ଭୟ ଦେଉଛି।
ସସୁରାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରମହୋରଗମ୍ । ଜଡାତ୍ମପଵନସ୍ପନ୍ଦି ଜଡଚେତନଚେତିତମ୍
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ବଡ଼ ସର୍ପ; ଜଡ, ଆତ୍ମା, ପବନ, କମ୍ପନ; ଜଡ, ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ ସହିତ—
ପଟେ ଚିତ୍ରମହାରାଜ୍ଯମ୍ ଇଵ ଭାସୁରସୁନ୍ଦରମ୍ । ପରାମର୍ଶାସହଂ ଚାରୁ ଵିକଲ୍ପସ୍ଫୂର୍ଜିତଂ ଜଗତ୍
ଏହି ସଂସାରଟି, ଜଣେ ଚିତ୍ରକାର ଜଣେ କପଡ଼ା ଉପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସୁନ୍ଦର ରାଜ୍ୟ ଆକିଛିପରି, ମନର ଖେଳରୁ ଉପଜିଥାଏ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଚମକଦାର, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତାରେ ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ।