ଇନ୍ଦ୍ରିଯୋତ୍ତମରୋଗାଣାଂ ଭୋଗାଶାଵର୍ଜନାଦ୍ ଋତେ । ନୌଷଧାନି ନ ତୀର୍ଥାନି ନ ଚ ମନ୍ତ୍ରାḫ ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ
ଭୋଗ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଛଡ଼ା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଗୁରୁତର ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କୌଣସି ଔଷଧ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କେବେ ହୁଏନାହିଁ।
ନୀତୋ ଽସ୍ମି ପରମଂ ଖେଦମ୍ ଅଭିଧାଵଦ୍ଭିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । ଏକ ଏଵ ମହାରଣ୍ଯେ ତସ୍କରୈḫ ପଥିକୋ ଯଥା
ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଏମିତି କ୍ଲାନ୍ତ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକାକୀ ଜଣେ ଯାତ୍ରୀ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚୋରମାନେ ଧାଉଛନ୍ତି।
ପଙ୍କଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପ୍ରସନ୍ନାନି ମଦ୍ଗୁଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଵନ୍ତି ଚ । ଗନ୍ଧିଶେଵାଲତୁଚ୍ଛାନି ପଲ୍ଵଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, କ୍ଲେଶପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅଭାଗା ଜଳାଶୟ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ମାଟି, ଅନାବଶ୍ୟକ ଘାସ ଏବଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଝାଡ଼ି ଭରିଛି।
ଦୁରତିକ୍ରମଣୀଯାନି ନୀହାରଗହନାନି ଚ । ଜୀଵିତାନନ୍ତଜାଲାନି ଜଙ୍ଗଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଏମିତି ଜଙ୍ଗଲ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଘନ କୁହୁଡି ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ଏବଂ ଏଠାରେ ଜୀବନର ଅନେକ ଫାନ୍ଦ ପସରିଛି।
ପଙ୍କଜାନି ସରନ୍ଧ୍ରାଣି ସୁଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯଗୁଣାନି ଚ । ଗ୍ରନ୍ଥିମନ୍ତି ଜଡାଙ୍ଗାନି ମୃଣାଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କାଦାରେ ଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି, ଅନେକ ଛିଦ୍ର ଓ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗୁଣ ଥିବା, ଗଠିଆ ଓ କଠିନ ଡଣ୍ଡା ଭଳି ଅସ୍ତିର ଓ ଜଡ଼ ଅଂଶ ଅଛି।
ରୂକ୍ଷାଣି ରତ୍ନଲୁବ୍ଧାନି କଲ୍ଲୋଲଵଲିତାନି ଚ । ଦୁର୍ଗ୍ରହଗ୍ରାହଘୋରାଣି କ୍ଷାରାମ୍ବୂନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କଠୋର, ରତ୍ନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ, ତରଙ୍ଗରେ ଉଠା-ପଡ଼ା ହେଉଥିବା, ଲୁଣ ମିଶିତ ପାଣି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଅପରିଚିତ, ଧରିବାକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଭୟଙ୍କର।
ବାନ୍ଧଵୋଦ୍ଵେଗଦାଯୀନି ଦେହାନ୍ତରପରାଣି ଚ । କରୁଣାକ୍ରନ୍ଦକାରୀଣି ମରଣାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ପରିବାରକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ଦୟାଳୁ କନ୍ଦନ ହେବାର କାରଣ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଉପକରଣ।
ଅଵିଵେକିଷ୍ଵ୍ ଅମିତ୍ରାଣି ମିତ୍ରାଣି ଚ ଵିଵେକିଷୁ । ଗହନାତତଶୂନ୍ଯାନି କାନନାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ବିବେକହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁ; ବିବେକୀଙ୍କ ପାଇଁ ମିତ୍ର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଗଭୀର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ପରି।
ଘନାସ୍ଫୋଟାନ୍ଯ୍ ଅସାରାଣି ମଲିନାନି ଜଡାନି ଚ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶାନ୍ଯ୍ ଏତାନି ମହାଭ୍ରାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଘନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି, ମୂଲ୍ୟହୀନ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜଡ଼; ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକ ମହା ମେଘରୁ ବିଜୁଳି ଚମକିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
କ୍ଷୁଦ୍ରପ୍ରାଣିଗୃହୀତାନି ଵର୍ଜିତାନି କୃତାତ୍ମଭିଃ । ରଜସ୍ତମୋଽଭିଭୂତାନି ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅଵଟାନି ଚ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଖଳ କରାଯାଇଛି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ରଜ ଓ ତମ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅସହାୟ ଓ ଅଶକ୍ତ।
ପାତନୈକାନ୍ତଦକ୍ଷାଣି ଦୋଷାଶୀଵିଷଵନ୍ତି ଚ । ରୂକ୍ଷକଣ୍ଟକଲଗ୍ନାନି ଶ୍ଵଭ୍ରାଗ୍ରାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏଗୁଡ଼ିକ ତଳକୁ ପତନ କରାଇବାରେ ମାତ୍ର ଦକ୍ଷ, ଦୋଷର ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କଠୋର ଓ କାଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା, ଅନ୍ଧକାର ଖାଇର କିନାରାରେ ବସିଥିବା — ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଏଭଳି।
ଆତ୍ମମ୍ଭରୀଣ୍ଯ୍ ଅନାର୍ଯାଣି ସାହସୈକରତାନି ଚ । ଅନ୍ଧକାରଵିକାରୀଣି ରକ୍ଷାଂସି ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲାଗିଥିବା, ଅନାର୍ୟ, ସବୁବେଳେ ଅସାବଧାନ କାମରେ ମଗ୍ନ, ଅନ୍ଧକାରରେ ବିକୃତ — ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ଦେମନ୍ତି ପରି।
ଅନ୍ତଶ୍ଶୂନ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅସାରାଣି ଵକ୍ରାଣି ଗ୍ରନ୍ଥିମନ୍ତି ଚ । ଦହନୈକାନ୍ତଯୋଗ୍ଯାନି ଦୁର୍ଦାରୂଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ଖାଲି, ଅସାର, ବାଙ୍କା, ଗଠିଆ, ଜଳାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ କଟିବାକୁ କଠିନ।
ଘନମୋହପ୍ରତର୍ଦାନି ଦୁଷ୍କୂପଗହନାନି ଚ । ମହାଵକରତୁଚ୍ଛାନି କୁପୁରାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏହାମାନେ ଘନ ମୋହରେ ପିଟାଯାଇଛି, ଚାଲିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଲି, ଭଙ୍ଗୁର ସହର ଭଳି—ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ।
ଅନନ୍ତେଷୁ ପଦାର୍ଥେଷୁ କରଣାନି ଘଟାଦିଷୁ । ସଭ୍ରମାଣି ସପଙ୍କାନି ଚକ୍ରାଙ୍ଗାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ମଟି ଓ ଏମିତି ଜିନିଷରେ ଚକ୍ର ଓ ଧୁରି ଭଳି, ଭ୍ରମିତ, କାଦାରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ଚକ୍ରର ଆଂଶ ଭଳି ଅଂଶ ଥିବା।
ଆପନ୍ନିମଗ୍ନମ୍ ଇମମ୍ ଏଵମ୍ ଅକିଞ୍ଚନଂ ତ୍ଵଂ ମାମ୍ ଉଦ୍ଧରୋଦ୍ଧରଣଶୀଲ ଦଯୋଦଯେନ । ଯେ ନାମ କେଚନ ଜଗତ୍ସୁ ଜଯନ୍ତି ସନ୍ତସ୍ ତତ୍ସଙ୍ଗମଂ ପରମଶୋକହରଂ ଵଦନ୍ତି
ମୁଁ ଏଭଳି ଦୁଃଖର କାଦାରେ ଡୁବିଛି, କିଛି ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ହେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତୁମର ଦୟାରେ ମୋତେ ଉଠାଇଦିଅ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁଠି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଜିତିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୁଃଖ ହରାଇବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତସ୍ ତସ୍ଯ ମଯା ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାଵନଂ ଵଚଃ । ଇଦମ୍ ଉକ୍ତଂ ଯଥାପୃଷ୍ଟଂ ସୁସ୍ପଷ୍ଟପଦଯା ଗିରା
ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ଆପଣ ଯେପରି ପଚାରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସରଳ ଭାଷାରେ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
ସାଧୁ ଵିଦ୍ଯାଧରାଧୀଶ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ବୁଦ୍ଧୋ ଽସି ଭୂତଯେ । ଭଵାନ୍ଧକୂପକୁହରାଚ୍ ଚିରେଣୋତ୍ଥାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛସି
ଶାବାଶ, ହେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନ୍ୟ! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଏହି ଭବସାଗରର ଅନ୍ଧକାର ଖାଇଁଠୁ ବାହାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ପାଵନୀଯଂ ତଵ ମତୀ ରାଜତେ ଶୁଦ୍ଧରୂପିଣୀ । ଵିଵେକେନାନଲେନେଵ କନକଦ୍ରଵସନ୍ତତିଃ
ତୁମର ମନ, ଯାହା ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବେ ଶୁଭ୍ର ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି—ଯେପରି ବିବେକର ଅଗ୍ନିରେ ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଧାରା ଚମକେ।
ଉପଦେଶଗିରାମ୍ ଅର୍ଥମ୍ ଆଦତ୍ତେ ହାରିହେଲଯା । ମକୁରେ ନିର୍ମଲେ ଦ୍ରଵ୍ଯମ୍ ଅଯତ୍ନେନୈଵ ବିମ୍ବତେ
ତୁମେ ଉପଦେଶର କଥାର ଅର୍ଥକୁ ସହଜ ଭାବରେ ଧରିପାରୁଛ, ଯେପରି ଏକ ପରିସ୍କାର ଆଇନାରେ ଜିନିଷ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଵଚ୍ମି ତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଆଦାତୁମ୍ ଅର୍ହସି । ଅସ୍ମାଭିଶ୍ ଚିରମ୍ ଅନ୍ଵିଷ୍ଟଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦିନ କହୁଛି, ସେ ସବୁକୁ 'ଓଁ' ରେ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ରହଣ କର। ଏହାକୁ ଆମେ ବହୁତ ଦିନ ଧରି ଖୋଜୁଥିଲୁ। ଏଠାରେ ଆଉ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵଦତେ ଽନ୍ତସ୍ ତେ ଵସ୍ତୁ ଵସ୍ତୁତଯାଶ୍ରିତମ୍ । ତଦ୍ ଅସ୍ଵାଦ୍ଵ୍ ଇତି ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ ତ୍ଯଜଂସ୍ ତିଷ୍ଠ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୋର ଭିତରେ ଯେଉଁ କିଛି ବସ୍ତୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଲାଗେ, ସେ ରୁଚିକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ଛାଡିଦେଅ, ଏବଂ ସୁଖରେ ରୁହ।
ନିରହଙ୍କାରିତାଂ ସତ୍ଯାଂ ବୁଧ୍ଯସ୍ଵାବୋଧମ୍ ଉତ୍ସୃଜନ୍ । ନାସି ତ୍ଵଂ ଚିରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତḫ ପ୍ରେକ୍ଷିତୋ ଽସି ନ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ
ଯେତେବେଳେ ନିରହଂକାର ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସ୍ବ ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝ, ସବୁକିଛି ଛାଡିଦେଅ। ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହାଁ।
ନାହନ୍ତ୍ଵମ୍ ଅସ୍ତି ନ ଜଗଦ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚଯିନସ୍ ତଵ । ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତି ଶିଵଂ ତଚ୍ ଚ ନ ଦୁẖଖାଯ ସୁଖାଯ ନୋ
ତୁମେ ଯେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛ, 'ମୁଁ' ନାହିଁ, 'ତୁ' ନାହିଁ, ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସେଠି ସବୁକିଛି ଶୁଭ ଭାବେ ଅଛି, ଏହା କିଛି ଦୁଃଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କିମ୍ ଅଜ୍ଞତ୍ଵାଜ୍ ଜଗଜ୍ ଜାତଂ ଜଗତୋ ଽଥ କିମ୍ ଅଜ୍ଞତା । ଵିଚାର୍ଯାପୀତି ନୋ ଵିଦ୍ମ ଏକତ୍ଵାଦ୍ ଅଲମ୍ ଏତଯୋଃ
କଣ ଅଜଣିଲେ ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? କିମ୍ବା, ସଂସାରରେ କଣ ଅଜଣା ଅଛି? ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଆମେ ଏହାକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ; ଦୁହିଁଟି ଉତ୍ତର ଏକ ହେବାରୁ, ଏଠାରେ ଏତିକି ହେଲା।
ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାତ୍ ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସତ୍ । ଯଚ୍ ଚେଦଂ ଭାତି ତତ୍ରୈଵ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ନିଶ୍ଚଯଃ
ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ, କାରଣ ଏହାର କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ଚିତି—ଏହା କିଛି ଅଛି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନୁହେଁ।
ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାତ୍ ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସତ୍ । ଯଚ୍ ଚେଦଂ ଭାତି ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ନକିଞ୍ଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ଵା
ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ, କାରଣ ଏହାର କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, କିମ୍ବା କିଛି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେବଳ କିଛି ଅଛି।
ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ନ ସନ୍ ନାସନ୍ ନ କିଞ୍ଚନ । ପ୍ରତିଭାସଵଶାତ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଅସତ୍ ସଦା
ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ କେବଳ ଅଛି କିମ୍ବା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦେଖାଯିବାର ଶକ୍ତିରୁ ଏହା ସତ୍ୟ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ନଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସଦା ଅସତ୍ୟ।
ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ନାସ୍ତି ସତ୍ଯମ୍ ଅଥାସ୍ତି ଚ । ପ୍ରତିଭାତାପି ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ତଦଭାଵାଦ୍ ଅତଶ୍ ଶିଵମ୍
ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, ଏହି ସଂସାର ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏଠାରେ ଏହାର ଆଭାସ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଶାନ୍ତି ରହିଛି।
ଵିଶ୍ଵବୀଜମ୍ ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଧି ତସ୍ମାଦ୍ ଧି ଜାଯତେ । ସାଦ୍ରିଦ୍ଯୂର୍ଵୀନଦୀଶାଦିଜଗଜ୍ଜରଢପାଦପଃ
ଏହି ସଂସାରର ମୂଳ ହେଉଛି 'ମୁଁ' ବୋଧ; ଏହିଠାରୁ ହିଁ ପାହାଡ଼, ମାଟି, ନଦୀ ଓ ପୁରୁଣା ବୃକ୍ଷସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।