ଶ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ତଥା ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଭୁକ୍ତଂ ଘ୍ରାତଂ ପୁନḫ ପୁନଃ । ତତ୍ରାପି ହି ନ ତୃପ୍ତାସ୍ ସ୍ମୋ ଧିଗ୍ ଅଜ୍ଞାନଵିଜୃମ୍ଭିତଂ
ଶୁଣିଲୁ, ଦେଖିଲୁ, ଛୁଇଁଲୁ, ଖାଇଲୁ, ଘ୍ରାଣ କଲୁ—ଏହି ସବୁ କାମ କିଛି କିଛି ଦିନ ହେଉଛି, ପୁଣି ପୁଣି କରିଲି। ତଥାପି ଏହାରେ କେବେ ମନ ତୃପ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ଅଜ୍ଞାନର ବିସ୍ତାରକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଏତାଵନ୍ମାତ୍ରସାରେ ଽସ୍ମିନ୍ ସଂସାରେ ଵ୍ଯସ୍ତଵିଗ୍ରହେ । ସଂଶୁଷ୍କଵିରସେ ଭୂଯẖ କିଂ ଭଜାମି ଵଦାଶୁ ମେ
ଏହି ସଂସାରର ମୂଳ ଅର୍ଥ କେବଳ ଏତିକି ଅଟୁଟା, ଛିଣ୍ଡା-ବିଛିଣ୍ଡା, ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ରସହୀନ। ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ମୁଁ ଚାହିଁବି? ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦୁର୍ଭୋଗପଟଲୀମ୍ ଇମାମ୍ । ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ନ ତୃପ୍ତିର୍ ଉପଜାଯତେ
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଅସୁଖଦ ଭୋଗର ଏକ ଗୁଛକୁ ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କେବେ ମନରେ ସନ୍ତୋଷ ଆସେନି।
ସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ ସୁଚିରଂ କୃତ୍ଵା ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵଧୂଗଣମ୍ । ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅରିଗଣାନ୍ ଉଚ୍ଚୈẖ କିମ୍ ଅପୂର୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ କରି, ଅନେକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ହରାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ କଣ ନୂତନ ଉପଲବ୍ଧି ହେଲା?
ଯେଷାଂ ଦିନାଶନଂ ନାସୀଦ୍ ଯୈର୍ ଭୁକ୍ତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ । ତେ ଽପି ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅଚିରେଣୈଵ ସମଂ ଭସ୍ମତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଖାଇବା ବିନା ରହିପାରୁନଥିଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି ଲୋକକୁ ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଏକାକାର ଭାବରେ ରାଖ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରାପ୍ତେନ ଯେନ ନୋ ଭୂଯḫ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ । ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଯତ୍ନମ୍ ଆତିଷ୍ଠେତ୍ କଷ୍ଟଯାପି ହି ଚେଷ୍ଟଯା
ଯେତେବେଳେ ଯାହା ମିଳିଛି, ତାହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ମିଳିବାକୁ ବାକି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କଷ୍ଟ ସହିଲେ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯେନ କାନ୍ତାଶ୍ ଚିରଂ ଭୁକ୍ତା ଭୋଗାସ୍ ତସ୍ଯେହ ଜନ୍ତୁଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟୋ ନ କସ୍ଯଚିନ୍ ମୂର୍ଧ୍ନି ତରୁର୍ ଵ୍ଯୋମପ୍ଲଵଶ୍ ଚ ଵା
ଏଠାରେ ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନାରୀମାନେ ଓ ଭୋଗବିଲାସ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କେବେ ଗଛ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଭସୁଥିବା କିଛି ଦେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଚିରମ୍ ଏତାସୁ ଦୂରାସୁ ଵିଷଯାରଣ୍ଯରାଜିଷୁ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ଧୂର୍ତବାଲୈର୍ ଇଵାର୍ଭକଃ
ଏହି ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଁ ବର୍ଷକାଳ ଧରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛି, ଯେପରି ଚଞ୍ଚଳ ଛୁଆମାନେ ଏକ ଶିଶୁକୁ ଠକେ।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଏତେ ପରିଜ୍ଞାତା ମଯା ସ୍ଵଵିଷଯାରଯଃ । କଷ୍ଟା ଇନ୍ଦ୍ରିଯନାମାନୋ ଵଞ୍ଚଯନ୍ତି ନ ମାଂ ପୁନଃ
ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଠିକ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନି ପାରିଛି। ଏହି କଠିନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଆଉ ମୋତେ ଠକାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସଂସାରେ ଜଙ୍ଗଲେ ଶୂନ୍ଯେ ମୁଗ୍ଧଂ ନରମୃଗଂ ଶଠାଃ । ଆଶ୍ଵାସ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ନିଘ୍ନନ୍ତି ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯଲୁବ୍ଧକାଃ
ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଓ ଅଜଣା ସଂସାର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟର ଚତୁର ଶିକାରୀମାନେ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ମଣିଷକୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ଆଉ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ଧୋକା ଦେଇ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ଵିଷମାଶାଵିଷୈର୍ ଏଭିର୍ ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯପନ୍ନଗୈଃ । ଯେ ନ ଦଷ୍ଟା ନ ଦୃଷ୍ଟାସ୍ ତେ ଦ୍ଵିତ୍ରା ଏଵ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅପି
ଆଶାର ବିଷରେ ଭରିଥିବା ଏହି ବିଷୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସାପମାନେ ଯାହାକୁ ଦଂଶନ କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ଗଣନାରେ ଗୋଟିଏ-ଦୁଇଏ ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଭୋଗଭୀମେଭଵଲିତାଂ ତୃଷ୍ଣାତରଲଵାଗୁରାମ୍ । ଲୋଭୋଗ୍ରକରଵାଲାଢ୍ଯାଂ କୋପକୁନ୍ତକୁଲାଙ୍କିତାମ୍
ଭୋଗର ଭୟଙ୍କର ଧାରାରେ ଜଡିଯାଇ, ତୃଷ୍ଣାର ଅସ୍ଥିର ଜାଳରେ ଫସି, ଲୋଭର ଭୟଙ୍କର ନଖରେ ଆଢ଼ି, କ୍ରୋଧର କଣ୍ଟାରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଯାଏ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଜାଲରଥଵ୍ଯାପ୍ତାମ୍ ଅହଙ୍କାରାନୁପାଲିତାମ୍ । ଚେଷ୍ଟାତୁରଙ୍ଗମାକୀର୍ଣାଂ କାମକୋଲାହଲାକୁଲାମ୍
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ରଥରେ ଭରି ରହିଛି, ମନର ଅହଂକାର ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି, କାର୍ଯ୍ୟର ଅଶ୍ୱମାନେ ଏଠି ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାର କୋଳାହଳରେ ଏହା ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ଶରୀରସୀମାନ୍ତଗତାଂ ଦୁରିନ୍ଦ୍ରିଯପତାକିନୀମ୍ । ଯେ ଜେତୁମ୍ ଉଦ୍ଯତାସ୍ ତାତ ତ ଏଵେହ ହି ସଦ୍ଭଟାଃ
ଯେମାନେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯାହାର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏବଂ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ପତାକା ହେବା ସତ୍ୱେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ଏଠି ସତ୍ୟ ସାହସୀ ବୀର।
ସୁସାଧ୍ଯẖ କରଟୋଦ୍ଭେଦୋ ମତ୍ତୈରାଵଣଦନ୍ତିନଃ । ନୋତ୍ପଥପ୍ରତିପନ୍ନାନାଂ ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଵିନିଗ୍ରହଃ
ମଗର ମୁହଁ ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଦାଢ଼ି ଦମନ କରିବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଣିବା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ।
ପୌରୁଷସ୍ଯ ମହତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ମହତଶ୍ ଶ୍ରିଯଃ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାକ୍ରମଣଂ ସାଧୋ ସୀମାନ୍ତୋ ମହତାମ୍ ଇହ
ପୁରୁଷାର ସାହସ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରୀର ମଧ୍ୟରେ, ହେ ସାଧୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏଠି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା।
ତାଵଦ୍ ଉତ୍ତମତାମ୍ ଏତି ପୁମାନ୍ ଅପି ଦିଵୌକସାମ୍ । କୃପଣୈର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ ଯାଵନ୍ ନ ସ୍ଵୈର୍ ଏଵ ନିପୀଡ୍ଯତେ
ଏକ ମଣିଷ ନିଜ ଦୁର୍ବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉନାହିଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଯାଵଜ୍ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଜନ୍ତୁସ୍ ତାଵନ୍ ମେରୁର୍ ଇଵୋନ୍ନତଃ । ଜିତଶ୍ ଚେଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ ଯାତି ତୃଣାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅପକୃଷ୍ଟତାମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଉଚ୍ଚ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଦେଇଥାଏ, ସେ ଘାସର ତିନି ପତ୍ର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ଯେ ତ ଏଵ ନରା ଭୁଵି । ଶେଷାନ୍ ଅହମ୍ ଇମାନ୍ ମନ୍ଯେ ମାଂସଯନ୍ତ୍ରଗଣାଂଶ୍ ଚଲାନ୍
ଯେମାନେ ମହାବଳୀ ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟ ପୁରୁଷ; ଅନ୍ୟମାନେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ କେବଳ ମାଂସର ଯନ୍ତ୍ର ଭଳି ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ।
ମନସ୍ସେନାପତେସ୍ ସେନାମ୍ ଇମମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯପଞ୍ଚକମ୍ । ଜେତୁଂ ଚେଦ୍ ଅସ୍ତି ମେ ଯତ୍ନୋ ଜଯାମି ତଦ୍ ଅଲଂ ମୁନେ
ମୁଁ ଯଦି ମନକୁ ସେନାପତି କରି, ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସେନାକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିପାରିବି, ତେବେ, ମୁନି, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ବିଜୟୀ ହେବି।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୋତ୍ତମରୋଗାଣାଂ ଭୋଗାଶାଵର୍ଜନାଦ୍ ଋତେ । ନୌଷଧାନି ନ ତୀର୍ଥାନି ନ ଚ ମନ୍ତ୍ରାḫ ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ
ଭୋଗ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଛଡ଼ା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଗୁରୁତର ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କୌଣସି ଔଷଧ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କେବେ ହୁଏନାହିଁ।
ନୀତୋ ଽସ୍ମି ପରମଂ ଖେଦମ୍ ଅଭିଧାଵଦ୍ଭିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । ଏକ ଏଵ ମହାରଣ୍ଯେ ତସ୍କରୈḫ ପଥିକୋ ଯଥା
ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଏମିତି କ୍ଲାନ୍ତ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକାକୀ ଜଣେ ଯାତ୍ରୀ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚୋରମାନେ ଧାଉଛନ୍ତି।
ପଙ୍କଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପ୍ରସନ୍ନାନି ମଦ୍ଗୁଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଵନ୍ତି ଚ । ଗନ୍ଧିଶେଵାଲତୁଚ୍ଛାନି ପଲ୍ଵଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, କ୍ଲେଶପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅଭାଗା ଜଳାଶୟ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ମାଟି, ଅନାବଶ୍ୟକ ଘାସ ଏବଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଝାଡ଼ି ଭରିଛି।
ଦୁରତିକ୍ରମଣୀଯାନି ନୀହାରଗହନାନି ଚ । ଜୀଵିତାନନ୍ତଜାଲାନି ଜଙ୍ଗଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଏମିତି ଜଙ୍ଗଲ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଘନ କୁହୁଡି ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ଏବଂ ଏଠାରେ ଜୀବନର ଅନେକ ଫାନ୍ଦ ପସରିଛି।
ପଙ୍କଜାନି ସରନ୍ଧ୍ରାଣି ସୁଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯଗୁଣାନି ଚ । ଗ୍ରନ୍ଥିମନ୍ତି ଜଡାଙ୍ଗାନି ମୃଣାଲାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କାଦାରେ ଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି, ଅନେକ ଛିଦ୍ର ଓ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗୁଣ ଥିବା, ଗଠିଆ ଓ କଠିନ ଡଣ୍ଡା ଭଳି ଅସ୍ତିର ଓ ଜଡ଼ ଅଂଶ ଅଛି।
ରୂକ୍ଷାଣି ରତ୍ନଲୁବ୍ଧାନି କଲ୍ଲୋଲଵଲିତାନି ଚ । ଦୁର୍ଗ୍ରହଗ୍ରାହଘୋରାଣି କ୍ଷାରାମ୍ବୂନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କଠୋର, ରତ୍ନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ, ତରଙ୍ଗରେ ଉଠା-ପଡ଼ା ହେଉଥିବା, ଲୁଣ ମିଶିତ ପାଣି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଅପରିଚିତ, ଧରିବାକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଭୟଙ୍କର।
ବାନ୍ଧଵୋଦ୍ଵେଗଦାଯୀନି ଦେହାନ୍ତରପରାଣି ଚ । କରୁଣାକ୍ରନ୍ଦକାରୀଣି ମରଣାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ପରିବାରକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ଦୟାଳୁ କନ୍ଦନ ହେବାର କାରଣ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଉପକରଣ।
ଅଵିଵେକିଷ୍ଵ୍ ଅମିତ୍ରାଣି ମିତ୍ରାଣି ଚ ଵିଵେକିଷୁ । ଗହନାତତଶୂନ୍ଯାନି କାନନାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ବିବେକହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁ; ବିବେକୀଙ୍କ ପାଇଁ ମିତ୍ର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଗଭୀର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ପରି।
ଘନାସ୍ଫୋଟାନ୍ଯ୍ ଅସାରାଣି ମଲିନାନି ଜଡାନି ଚ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶାନ୍ଯ୍ ଏତାନି ମହାଭ୍ରାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଘନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି, ମୂଲ୍ୟହୀନ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜଡ଼; ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକ ମହା ମେଘରୁ ବିଜୁଳି ଚମକିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
କ୍ଷୁଦ୍ରପ୍ରାଣିଗୃହୀତାନି ଵର୍ଜିତାନି କୃତାତ୍ମଭିଃ । ରଜସ୍ତମୋଽଭିଭୂତାନି ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅଵଟାନି ଚ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଖଳ କରାଯାଇଛି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ରଜ ଓ ତମ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅସହାୟ ଓ ଅଶକ୍ତ।