ଅପୁନସ୍ସ୍ମରଣଂ ସମ୍ଯକ୍ ଚିରଵିସ୍ମୃତକର୍ମ ଯତ୍ । ସ୍ଥିତଂ ସ୍ତମ୍ଭୋଦରସମଂ ସ କର୍ମତ୍ଯାଗ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭୁଲିଯାଇଛି, ଏବଂ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହାର କୌଣସି ସ୍ମୃତି ନାହିଁ, ଯେମିତି ଏକ ଦଣ୍ଡର ଭିତର—ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ।
ଅତ୍ଯାଗଂ ତ୍ଯାଗମ୍ ଇତି ଯେ କୁର୍ଵତେ ଵ୍ଯର୍ଥବୋଧିନଃ । ତେଷାମ୍ ଅଵଟଲଗ୍ନାନାଂ ଵିଧିସ୍ ତ୍ରାଣଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯେମାନେ ଅତ୍ୟାଗକୁ ତ୍ୟାଗ ବୋଲି ଭାବନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବୁଝିବା ଅର୍ଥହୀନ। ସେମାନେ ଗଡ଼ିରେ ଅଟକିଥିବା ଲୋକମାନେ ପରି, ନିୟମ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବ।
କର୍ମତ୍ଯାଗମ୍ ଅକୃତ୍ଵୈଵମ୍ ଅର୍ଧଂ ଯେ କର୍ମ କୁର୍ଵତେ । ସା ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତାନ୍ ପଶୂନ୍ ଅଜ୍ଞାନ୍ କର୍ମତ୍ଯାଗପିଶାଚିକା
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ଅଧା ଅଧା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଥିବା ପଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟତ୍ୟାଗ ନ କରିବାର ଭୂତିଣୀ ସେମାନେ ଉପରେ ପଡ଼େ।
ସମୂଲକର୍ମସନ୍ତ୍ଯାଗେନୈଵ ଯେ ଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ଥିତାଃ । ନୈଵ ତେଷାଂ କୃତେନାର୍ଥୋ ନାକୃତେନେହ କଶ୍ଚନ
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୂଳ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରି ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କୌଣସି ଅକାର୍ଯ୍ୟର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।
ସମୂଲମ୍ ଅଲମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ କର୍ମବୀଜକଲାମ୍ ଇତି । ନିତ୍ଯମ୍ ଏକସମାଧାନାସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞାସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲଂ ସୁଖମ୍
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୀଜକୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସଦା ଏକାଗ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ପ୍ରଵାହାପତିତେ କାର୍ଯେ ଈଷତ୍ସ୍ପନ୍ଦା ଅତନ୍ମଯାଃ । ଘୂର୍ଣମାନା ଇଵ କ୍ଷୀଵା ଯନ୍ତ୍ରସଞ୍ଚାରିତା ଇଵ
ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବାହରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ତାହା ସହିତ ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ଚଳନ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଦରେ ମତାଳି ଲୋକମାନେ ପରି ଡାଲି ହେବାକୁ ଲାଗନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାନା ଦେଇ ଚଳାଯାଉଥିବା ପୁତୁଳି ପରି ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଲାସିନ୍ଯା ଵ୍ଯସନୋପହତା ଇଵ । ଅର୍ଧସୁପ୍ତପ୍ରବୁଦ୍ଧାଭାẖ କାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵଗତିଂ ଗତାଃ
ମୋକ୍ଷ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଅଧା ଘୁମ୍ ଏବଂ ଅଧା ସଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ, କେବଳ ଅଂଶିକ ବୁଝିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଯତ୍ ସମୂଲଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ତତ୍ ତ୍ଯକ୍ତମ୍ ଇତି କଥ୍ଯତେ । ଅମୂଲକାଷସ୍ ତ୍ଯାଗୋ ଯସ୍ ସ ଶାଖାଲଵନୋପମଃ
ଯାହାକୁ ମୂଳ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେହିଠାରେ ଛାଡ଼ିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ଏମିତି ଛାଡ଼ିବା ହେଉଛି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାଖା କାଟିବା ପରି।
ଅକୃଷ୍ଟମୂଲଶ୍ ଶାଖାଗ୍ରଵିଲୂନẖ କର୍ମପାଦପଃ । ପୁନଶ୍ ଶାଖାସହସ୍ରେଣ ଦୁẖଖାଯ ପରିଵର୍ଧତେ
ଯଦି କର୍ମର ଗଛକୁ ମୂଳରୁ ନ କାଟି, କେବଳ ଶାଖା ଶେଷରେ କାଟାଯାଏ, ତେବେ ସେ ହଜାର ଶାଖା ନେଇ ପୁଣି ବଢ଼ିଯାଏ ଏବଂ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଅଵେଦନାତ୍ମନାନେନ କର୍ମତ୍ଯାଗୋ ଽଙ୍ଗ ସିଧ୍ଯତି । କ୍ରମେଣ ନେତରେଣାତ ଏତଦ୍ ଏଵାହରନ୍ ଭଵ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର କର୍ମ ଛାଡ଼ିବା ସଫଳ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏହିଥିରେ ଦିନେ ଦିନେ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଯେ ତ୍ଵ୍ ଏଵଂ କର୍ମସନ୍ତ୍ଯାଗମ୍ ଅକୃତ୍ଵାନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵର୍ତିତାଃ । ଅତ୍ଯାଗଂ ତ୍ଯାଗରୂପାତ୍ମ ଗଗନଂ ମାରଯନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତରେ ତ୍ୟାଗ ନ ଥିବାରୁ, ଆତ୍ମାର ଆକାଶ ସଦୃଶ ସ୍ୱରୂପକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦିଅନ୍ତି।
ବୋଧାତ୍ମକତଯା କର୍ମତ୍ଯାଗସ୍ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦଗ୍ଧବୀଜା ନିରିଚ୍ଛୋଚ୍ଚୈର୍ ଅକ୍ରିଯୈଵ ଭଵେତ୍ କ୍ରିଯା
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ହୁଏ; ଯେପରି ଜଳିଯାଇଥିବା ବୀଜରୁ ଅଙ୍କୁର ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ନଥାଏ।
ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯେହିତଂ କର୍ମ ସଫଲଂ ରସଭାଵନାତ୍ । ଵେଷ୍ଟିତତ୍ଯକ୍ତଦାମ୍ନୀଵ ସ୍ପନ୍ଦୋ ଽନ୍ଯୋ ନିଷ୍ଫଲୋ ଽଙ୍ଗଜଃ
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଭୋଗର ଆସ୍ୱାଦ ଥିଲେ ଫଳ ଦିଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଆସ୍ୱାଦକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଶରୀରରୁ ହେଉଥିବା ଯେକୌଣସି ଚଳନ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଦାମି ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
କର୍ମତ୍ଯାଗେ ସ୍ଥିତେ ବୋଧାଜ୍ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଵାସନଃ । ଗେହେ ତିଷ୍ଠତ୍ଵ୍ ଅରଣ୍ଯେ ଵା ଶାମ୍ଯତ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯେତୁ ଵୋଦଯମ୍
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ; ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ କି ଅରଣ୍ୟରେ, ସେମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତ ଓ ସୁଖୀ ରହନ୍ତି, ନୂଆ ପ୍ରଭାତକୁ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତି।
ଗେହମ୍ ଏଵୋପଶାନ୍ତସ୍ଯ ଵିଜନଂ ଦୂରକାନନମ୍ । ଅଶାନ୍ତସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅରଣ୍ଯାନୀ ଵିଜନା ସଜନା ପୁରୀ
ଯିଏ ଶାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପାଇଁ ଘରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ଲାଗେ; ଯେଉଁମାନେ ଅଶାନ୍ତ, ସେମାନେ ଦୂର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଭିଡ଼ ଲାଗେ। ଅଶାନ୍ତ ମନିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଏକାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସହର ପରି ଲାଗେ।
ପରିଶାନ୍ତମତେର୍ ଜ୍ଞସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପ୍ଯ୍ ଅପ୍ରାପ୍ତମାନଵା । ନିର୍ମଲା ଵିତତା ହୃଦ୍ଯା ହୃଦ୍ ଏଵ ଵନଭୂମିକା
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ, ସେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ପାଉନାହାନ୍ତି। ସେହି ଅରଣ୍ୟ ପବିତ୍ର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, କେବଳ ହୃଦୟରେ ଅଛି।
ଜ୍ଞସ୍ଯ ନିର୍ଵାଣଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ନିଷ୍ପଦାର୍ଥା ମନୋମଯୀ । ଶାନ୍ତାଶେଷଵିଶେଷାର୍ଥା ଜଗଦ୍ ଏଵ ମହାଟଵୀ
ଯିଏ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେଠି ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ଭଳି; ଏହା ମନରେ ତିଆରି, ଆସଲେ କିଛି ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦରୁ ମୁକ୍ତ।
ଅନନ୍ତସଙ୍କଲ୍ପଵତୋ ହୃଦଯୋଦ୍ଯଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ହୃଦ୍ଯ୍ ଏଵାଵର୍ତତେ ଭୂମିର୍ ଅଜ୍ଞସ୍ଯାଖିଲସାଗରା
ଯାହାଙ୍କର ଅନେକ ଭାବନା ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଥିବା ଏହି ଜଗତ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ବସିବା ସ୍ଥଳ। ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ହୃଦୟ ଭିତରେ ଘୂରୁଛି।
ଘନସ୍ଯାଜ୍ଞସ୍ଯ ଦୀନସ୍ଯ ଵିଵିଧଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସଙ୍କଟା । ସାରମ୍ଭା ଵିପୁଲାକାରା ହୃଦ୍ଯ୍ ଏଵ ଗ୍ରାମମଣ୍ଡଲୀ
ଅଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ସମସ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଗ୍ରାମ ମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଵିଵିଧକାର୍ଯଵିକାରଦଶାମଯୀ ସପୁରପତ୍ତନପର୍ଵତମଣ୍ଡଲା । ମକୁରକୋଶ ଇଵ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତା ହୃଦି ଭଵତ୍ଯ୍ ଅମଲା ମଲିନେ ମହୀ
ପୂତିତ ଓ ଅପୂତିତ ପୃଥିବୀ, ସହର, ଗାଁ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ମନରେ ଏକ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ।
ସାହନ୍ତାଦିଜଗଚ୍ଛାନ୍ତୌ ବୋଧେ ସଂଵିତ୍କଲାତ୍ମନି । ଦୀପସଂଶାନ୍ତିସଙ୍କାଶସ୍ ତ୍ଯାଗସ୍ ସିଧ୍ଯତି ନାନ୍ଯଥା
'ମୁଁ' ବୋଧରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଚେତନାର ମୂଳ ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପର ଶାନ୍ତି ପରି ଶାନ୍ତି ଆସିଲେ, ତେବେ ମାତ୍ର ତ୍ୟାଗ ସଫଳ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ନ ତ୍ଯାଗẖ କର୍ମସନ୍ତ୍ଯାଗୋ ବୋଧସ୍ ତ୍ଯାଗ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ଅଜଗତ୍ପ୍ରତିଭୈକାତ୍ମା ଯୋ ଽନହନ୍ତାଦିର୍ ଅଵ୍ଯଯଃ
ତ୍ୟାଗ ମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ଅଜ୍ଞାନର ତ୍ୟାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା 'ମୁଁ' ବୋଧ ନଥିବା ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ଏକ ଅସତ୍ୟ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ।
ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଇଦଂ ତନ୍ ମେ ଇତି ନିସ୍ସ୍ନେହଦୀପଵତ୍ । ଶାନ୍ତେ ପରମନିର୍ଵାଣଂ ପ୍ରବୋଧାତ୍ମୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏକ ଦୀପ ଭଳି ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ, ଏବଂ 'ଏହା ସେଇ, ମୁଁ ଏହି, ଏହା ମୋର' ବୋଲି ଭାବେ, ସେତେବେଳେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିରେ କେବଳ ଜାଗୃତ ଆତ୍ମା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଇଦଂ ତନ୍ ମେ ଶାନ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଯସ୍ଯ ନୋ । ନ ଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଶାନ୍ତିର୍ ନ ତ୍ଯାଗୋ ନ ଚ ନିର୍ଵୃତିଃ
ଯାହାଙ୍କର ମନରେ 'ଏହା ସେଇ, ମୁଁ ଏହି, ଏହା ମୋର, ଏହା ଶାନ୍ତ' ବୋଧ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ନ ଶାନ୍ତି, ନ ତ୍ୟାଗ, ଏବଂ ନ ଆନନ୍ଦ।
ମମେଦମ୍ ଅଯମ୍ ଏଵାହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏତାଵତି ଯẖ କ୍ଷଯଃ । ବୋଧାତ୍ମା ଶିଵଂ ଶାନ୍ତଂ ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ 'ଏହା ମୋର, ମୁଁ ଏହି' ବୋଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେଠାରେ କେବଳ ଶାନ୍ତ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମା ଅଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ଅହମଂଶେ ଚିତା କ୍ଷୀଣେ ସର୍ଵମ୍ ଏଵ କ୍ଷଯଂ ଗତମ୍ । ନ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚ କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଷୀଣଂ ନିର୍ଵାଣୈକଘନଂ ସ୍ଥିତମ୍
ଯେତେବେଳେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଚିତ୍ତରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ; କୌଣସିଠି କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେନାହିଁ, କେବଳ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ବାଣର ଏକାଠି ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ।
ଅହଂଵିଦ୍ ଅନହଂଵିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଏଵ ଶାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵିଘ୍ନତଃ । ଏତାଵନ୍ମାତ୍ରସାଧ୍ଯେଯଂ କିମ୍ ଏଵେଯଂ କଦର୍ଥନା
ମୁଁ ଭାବ ନଥିବାବେଳେ, 'ମୁଁ ନୁହେଁ' ଭାବ ଆସିଲେ, ସହଜରେ ଏହି ଅନୁଭୂତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହିଟି ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କୁ କରିବାକୁ ପଡିବା କାମ। ଏହା ଛଡା ଅନ୍ୟ କିଛି ଜଟିଳତା କାହିଁକି ଆଣିବେ?
ଅହଂ ନାହମ୍ ଇତି ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ନ ଚ ଵିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଋତେ ଽସ୍ତି ସା । ଵିତ୍ତ୍ଵଂ ଚାକାଶଵିଶଦମ୍ ଅତẖ କ୍ଵୈଷା ଭ୍ରମସ୍ଥିତିଃ
'ମୁଁ' ଓ 'ମୁଁ ନୁହେଁ' ଭାବର ଭ୍ରମ କେବଳ 'ମୁଁ' ଭାବ ଥିବାରୁ ହୁଏ; ଏହା ଛଡା ଏହି ଭ୍ରମ ଅଛିନାହିଁ। 'ମୁଁ' ଭାବ ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଖାଲି; ତେଣୁ ଏହି ଭ୍ରମର ଅବସ୍ଥା କେଉଁଠି ଅଛି?
ନ ଭ୍ରମୋ ଭ୍ରମଣଂ ନୈଵ ନ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଭ୍ରମକୋ ଽସ୍ତି ଵା । ଅନାଲୋକନମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଆଲୋକାନ୍ ନେଦମ୍ ଅସ୍ତି ତେ
ନା ଭ୍ରମ ଅଛି, ନା ଭ୍ରମଣ ଅଛି, ନା ଭ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ଭ୍ରମର କାରଣ ଅଛି। ଏହା କେବଳ ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବା ଅବସ୍ଥା। ଦୃଷ୍ଟି ଆସିଲେ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛିନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଧି ଵିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଅସଦ୍ରୂପୋପମଂ ତତମ୍ । ଓଁ ଅଲଂ ମୌନମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵୈଵଂ ସର୍ଵଂ ନିର୍ଵାଣମାତ୍ରକମ୍
ଏହା କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଅସତ୍ୟର ଛାୟା ପରି ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛି। ଓଁ—ବସ, ଏଭଳି ନିରବ ରୁହନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ କିଛି କେବଳ ନିର୍ବାଣ ଅଟୁଟ।