ଉପଶାନ୍ତଶ୍ ଚ କାନ୍ତଶ୍ ଚ ଦୀପ୍ତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆଲୋକସୁନ୍ଦରଃ । ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବାଦ୍ ଇଵୋତ୍କୀର୍ଣସ୍ ସୋମ୍ଯ ଆହ୍ଲାଦକାରକଃ
ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ, ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ର ଚାଁଦି ପ୍ରଭାରୁ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅନ୍ତଶ୍ଶୂନ୍ଯୋ ବହିଶ୍ଶୂନ୍ଯଶ୍ ଶୂନ୍ଯକୁମ୍ଭ ଇଵାମ୍ବରେ । ଅନ୍ତḫପୂର୍ଣୋ ବହିḫପୂର୍ଣḫ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭ ଇଵାର୍ଣଵେ
ଭିତରେ ଖାଲି, ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଖାଲି, ଆକାଶରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଖାଲି ଘଡ଼ା ପରି; ଭିତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ା ପରି।
ଵିକ୍ରିଯାଦିଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ମରଣାଦ୍ ଇଵ । ମହାଵ୍ଯାଧେର୍ ଇଵୋତ୍ତୀର୍ଣସ୍ ତୀର୍ଣାପୂର୍ଣଭଵାର୍ଣଵଃ
ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଭିନ୍ନତାରୁ ମୁକ୍ତ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି; ବଡ଼ ରୋଗକୁ ଜିତିଥିବା ପରି, ସେ ସଂସାର ର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଛନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘାଧ୍ଵଶ୍ରମଖିନ୍ନାତ୍ମା ସୁଖସୁପ୍ତ ଇଵାକ୍ଷଯମ୍ । ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଇତି ନିଦ୍ରାଲୁର୍ ଇଵ ଦୃଶ୍ଯେ ପ୍ରସୁପ୍ତଧୀଃ
ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ମନ, ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଅଥିବା ଅକ୍ଷୟ ନିଦ୍ରାରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ପରି; ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଦ୍ରା ଧରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଶାନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଶୀତସ୍ ତୁଷାରାଦ୍ ଇଵ ନିର୍ମିତଃ । ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ପୂର୍ଣ ଆଲୋକେନାମଲାମ୍ବ୍ଵ୍ ଇଵ
ସେ ବାହାର ଓ ଭିତରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଢଙ୍ଗରେ ଢଣ୍ଡା, ଯେପରି ତୁଷାରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି; ବାହାର ଓ ଭିତରୁ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପବିତ୍ର ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ପରି।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ସ୍ଵଚ୍ଛẖ କଚନ୍ ମଣିର୍ ଇଵାତ୍ମନି । ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଶୂନ୍ଯୋ ନଭସେଵ ଵିନିର୍ମିତଃ
ସେ ବାହାର ଓ ଭିତରୁ ସଫା, ନିଖୁଟ୍ ମଣିରେ ଯେମିତି ଭିତରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଥାଏ; ବାହାର ଓ ଭିତରୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟ, ଆକାଶରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି।
ନିର୍ମନସ୍କତଯା ଜିତ୍ଵା ସଂସ୍ଥିତସ୍ ସାଲଭଞ୍ଜିକାମ୍ । ଯନ୍ତ୍ରାକୃତିର୍ ଇଵ ସ୍ଵୈରଂ ସ୍ପନ୍ଦିକର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯଵ୍ରଜଃ
ମନ ନ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁକିଛି ଜିତି, ଏକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାର ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଉଭୟ ରହିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯନ୍ତ୍ରର ଚଳାଚଳ ପରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚଳିଛନ୍ତି।
ସ୍ଯାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅହନ୍ତାତ୍ମସତ୍ତାସ୍ନେହପରିକ୍ଷଯାତ୍ । ଜୀଵଦୀପୋ ଵିନିର୍ଵାଣ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ସ ଲୀଯତେ
‘ମୁଁ’ ଭାବ ଓ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଶେଷ ହେଲେ, ଜୀବନର ଦୀପ ନିଶ୍ଶବ୍ଦ ହୋଇ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ନିତ୍ଯତୃପ୍ତୋ ନିରାନନ୍ଦୋ ନିର୍ଦୁẖଖୋ ନିରୁପାଶ୍ରଯଃ । ନିସ୍ସଙ୍ଗୋ ନିରଭିପ୍ରାଯୋ ଜ୍ଞୋ ଽନୀହୋ ନାଵବଧ୍ଯତେ
ସେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, କାହାରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ନାହିଁ, କୌଣସି ଜଡା ନାହିଁ, ଚିତ୍ତରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଚଳ; ସେ କେବେ ବନ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।
ନାସ୍ଯ ଦେହୋ ନ କର୍ମାଦି ନ ଦୃଶ୍ଯଦ୍ରଷ୍ଟୃଦର୍ଶନମ୍ । ନ ଜୀଵିତଂ ନ ମରଣଂ ନାସନ୍ ନ ସଦସନ୍ ନ ସତ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହ ନାହିଁ, କୌଣସି କର୍ମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଦେଖିବା, ଦେଖୁଥିବା ବା ଦେଖିବାର ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ, ଜୀବନ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଅସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵୈଷ ସମ୍ପନ୍ନẖ କୋ ଽପି ଵା ଵା ନ କିଞ୍ଚନ । ଶୁଦ୍ଧଂ ଵେଦନମାତ୍ରଂ ଵା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵା ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଏଵ ଵା
ସେ କେବଳ କିଛି ସାଧିତ, କିମ୍ବା ସେଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କେବଳ ପବିତ୍ର ଜାଣିବାର ଅନୁଭୂତି, କିମ୍ବା କେବଳ ଅଳ୍ପ ଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତି ମାତ୍ର।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଏକମ୍ ଏଵ ପଦାର୍ଥଵତ୍ । ସ୍ଥିତୋ ଦୂରେ ଽପ୍ଯ୍ ଅଦୂରେ ଚ ପ୍ରସୃତାନନ୍ତତନ୍ତୁଵତ୍
ବାହାର ଓ ଭିତରେ କିଛି ଅନ୍ୟ ନାହିଁ—କେବଳ ଏକଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଯେପରି ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ; ସେ ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂର ନୁହେଁ, ଅନନ୍ତ ତାନା ଦୋରି ପରି ସବୁଠାରେ ବିସ୍ତୃତ।
ସ ବହ୍ଵୀଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥାସୁ ନିତ୍ଯୈକାତ୍ମା ସମୋ ଽମଲଃ । ସଂଶାନ୍ତଗୁଣଭେଦଶ୍ରୀର୍ ମହାକାଲ ଇଵାକଲଃ
ସେ ଅନେକ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଏକ, ସମ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ରହନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଭେଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବାରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଅଛି, ବଡ଼ କାଳ ଭଳି, କିନ୍ତୁ ସେ କାଳରେ ନୁହେଁ।
ଅଜମ୍ ଅମରମ୍ ଅନାଦ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତଶୁଦ୍ଧଂ ଶିଵମ୍ ଅମଲମ୍ ଅଜଲ୍ପଂ ସର୍ଵଗଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଏକମ୍ । ବହିର୍ ଅବହିର୍ ଅପୀଶଂ ଜ୍ଞଂ ଵିନିର୍ମାଣମ୍ ଅଗ୍ର୍ଯଂ କମ୍ ଅପି ତମ୍ ଉପଗମ୍ଯଂ ସାରମ୍ ଆଭାସମ୍ ଆହୁଃ
ସେ ଜନ୍ମହୀନ, ଅମର, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ସଚେତନ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଭ, ନିର୍ମଳ, ନିର୍ବାଚନ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଶାନ୍ତ, ଏକମାତ୍ର; ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ, ସର୍ବଶ୍ୱର, ଜ୍ଞାନୀ, ନିର୍ମାଣ ନାହିଁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ—କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସାର, ଆଭାସ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅହନ୍ତାଦେହତାଦ୍ଯର୍ଥଶ୍ ଚିରମ୍ ଏଵ ଲଯଂ ଗତଃ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ଯ ତେନାସୌ ଜ୍ଞୋ ଽପି ଵ୍ଯୋମ୍ନୈକତାଂ ଗତଃ
‘ମୁଁ’ ଭାବ ଓ ଦେହ ଭାବ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଅନୁଭୂତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି; ଏହିପରି ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ସହ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଗମ୍ଯା ଵଚସାଂ ସା ତୁ ସା ସୀମା ଭଵଭୂମିଷୁ । ସଂସାରସରସḫ ପାରମ୍ ଅପାରସ୍ଯେହ ସା ପରମ୍
ସେଇ ସୀମାକୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ପହଞ୍ଚିହେବା ଅସମ୍ଭବ; ଏହା ଭବସାଗରର ସୀମା, ସଂସାର ନଦୀର ପାର, ଏଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପାରାପାର।
କୈଶ୍ଚିତ୍ ସା ଶିଵ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା କୈଶ୍ଚିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯ୍ ଉଦାହୃତା । କୈଶ୍ଚିଜ୍ ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା କୈଶ୍ଚିଚ୍ ଛୂନ୍ଯମ୍ ଇତି ସ୍ମୃତା
କେହି ଏହାକୁ ଶିବ ବୋଲି କହନ୍ତି, କେହି ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ବ୍ୟଖ୍ୟା କରନ୍ତି; କେହି ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଆଉ କେହି ଏହାକୁ ଶୂନ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅର୍ଥ ଇତ୍ଯ୍ ଊହିତା କୈଶ୍ଚିତ୍ କୈଶ୍ଚିତ୍ କାଲ ଇତି ଶ୍ରିତା । କୈଶ୍ଚିତ୍ ପ୍ରକୃତିପୁଂଭାଵଵିଭାଗ ଇତି ଭାଵିତା
କେହି ଏହାକୁ ଅର୍ଥ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କେହି ଏହାକୁ ସମୟ ବୋଲି ଭରସା କରନ୍ତି; କେହି ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଭିନ୍ନତା ବୋଲି ଧାରଣା କରନ୍ତି।
ଅନ୍ଯୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଥା ନାନାଭେଦୈର୍ ଆତ୍ମଵିକଲ୍ପିତୈଃ । ନିତ୍ଯମ୍ ଅଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯାପି କିଲାନ୍ଯୈଵୋପଦିଶ୍ଯତେ
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମନର ଭିନ୍ନ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଏହା ସଦା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତଥାପି ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରାଯାଏ।
ଵିଦେହମୁକ୍ତୈର୍ ଏଵୈଷା ଵିଦେହୈକାନ୍ତମୁକ୍ତତା । ବୁଧ୍ଯତେ ତାଦୃଶୈର୍ ଏଵ ସମନସ୍କୈସ୍ ତୁ ନେତରୈଃ
ଶରୀର ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମାତ୍ର ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏପରି ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମାତ୍ର ଏହାକୁ ବୁଝନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ନୁହଁନ୍ତି।
ନ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥୈର୍ ନ ଚିତ୍ତସ୍ଥୈẖ କୈଶ୍ଚିଦ୍ ଏଵାଵଗମ୍ଯତେ । ଵିଦେହମୁକ୍ତତ୍ଵମ୍ ଋତେ ଵିଦେହା ମୁକ୍ତତେତି ହି
ଦେହରହିତ ମୁକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ରେ କିମ୍ବା ମନ ରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିକୁ ଦେହରହିତ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅସଂସକ୍ତଧିଯୋ ଯେ ହି ଜ୍ଞତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରକ୍ଷୀଣଵାସନାଃ । ତୃତୀଯାଂ ଭୂମିକାଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତେଷାଂ ଚିତ୍ତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଆସକ୍ତି ରହିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ତୃତୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ରହେ ନାହିଁ।
ଅଜ୍ଞତ୍ଵେ ଘନଭାଵତ୍ଵଂ ଚିତ୍ତମ୍ ଆହୁର୍ ମନୀଷିଣଃ । ପୁନର୍ଜନ୍ମାନ୍ତରକରଂ କାରଣଂ ଭଵଭୂରୁହାମ୍
ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ମନ ଘନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି; ଏହି ମନ ହେଉଛି ଭବରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମର କାରଣ।
ଜ୍ଞତ୍ଵାତ୍ କ୍ଷୀଣରସଂ ଚିତ୍ତମ୍ ଅଜନ୍ମମଯଵାସନମ୍ । ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତଜ୍ଜ୍ଞୈସ୍ ତତ୍ସ୍ଥାସ୍ ସତ୍ତ୍ଵପଦେ ସ୍ଥିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମନର ଆସକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତାହାର ଆଶା ଜନ୍ମହୀନ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ସତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥା ଜ୍ଞାନଦହନୈର୍ ଦଗ୍ଧଵାସନତାଂ ଗତାଃ । ଜୀଵାẖ କ୍ଷୀଣାḫ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ନ ସଂସାରାଙ୍କୁରଂ ପୁନଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆଶା-ବାସନା ଜଳିଗଲା, ସେମାନେ ଏବେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ସଂସାରର ଅଙ୍କୁର ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଚିତ୍ତସ୍ଥୈର୍ ଅଥ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥୈର୍ ଏତୈର୍ ଯା ନାଵବୁଧ୍ଯତେ । ସପ୍ତମୀଭୂମିକା ସୈଷା ଵିଦେହା ମୁକ୍ତତୋଚ୍ଯତେ
ମନରେ କିମ୍ବା ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବିଚଳ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଇ ଅବସ୍ଥାକୁ ସପ୍ତମ ଭୂମିକା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଏତାସ୍ ତା ଭୂମିକାḫ ପ୍ରୋକ୍ତା ମଯା ତଵ ରଘୂଦ୍ଵହ । ଆସାମ୍ ଅଭ୍ଯାସଯୋଗେନ ନ ଦୁẖଖମ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମିକାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ଏତାସୁ ଭୂମିଷୁ ପଦଂ କୁରୁ କାରଣଜ୍ଞ କାର୍ଯାନ୍ତରାଣ୍ଯ୍ ଅଵିକଲାନି ନିଜାନି କୁର୍ଵନ୍ । ଜୀଵନ୍ ଵିମୁକ୍ତ ଇହ ତିଷ୍ଠ ଚିରଂ ତତୋ ଽନ୍ତେ ଭୂତ୍ଵା ଵିଦେହ ଉଦିତଂ ପଦମ୍ ଏକମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ଏହି ଭୂମିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କର, ହେ କାରଣର ଜ୍ଞାନୀ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅବିଚଳ ଭାବରେ କର; ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ରୁହ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦରେ ବିଲୀନ ହୋ।
ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତା ସଦା ମତ୍ତା ମୃଦୁମନ୍ଥରଚାରିଣୀ । କରିଣୀ ଵିଗ୍ରହଵ୍ଯଗ୍ରା ମହାଦଶନଶାଲିନୀ
ଏଠାରେ ଏକ ଅନନ୍ତ, ସଦା ମତ୍ତ ହାତୀ ଅଛି, ଯାହା ମୃଦୁ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲେ, ନିଜ ଦେହକୁ ନେଇ ବ୍ୟସ୍ତ ରହେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଦାଁତ ଥାଏ।
ସା ଚେନ୍ ନିହନ୍ଯତେ ନୂନମ୍ ଅନର୍ଥାନର୍ଥକାରିଣୀ । ତଦ୍ ଏତାସୁ ସମଗ୍ରାସୁ ଭୂମିକାସୁ ନରୋ ଜଯୀ
ଏହି ଅନର୍ଥ ଆଣୁଥିବା ହାତୀକୁ ଯଦି ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମାରାଯାଏ, ତେବେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଣିଷ ବିଜୟୀ ହୁଏ।