ଅଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯଂ ସମଂ ଶାନ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାନୈକଘନଂ ପରମ୍ । ଆକାଶକୋଶଵିଶଦଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯନ୍ ନ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକତାକୁ—ସମତା, ଶାନ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାକୁ, ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଥାଏ—ସେ କେବେ ବି ନଶ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ଭେଦବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପୁରାତ୍ତାନାଂ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଵଯଭାଵନମ୍ । ସ୍ଥିରୀକୁର୍ଵନ୍ ପଦାର୍ଥାନାଂ ସମମ୍ ଆସ୍ତେ ସୁଷୁପ୍ତଵତ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଭିନ୍ନତାର ଧାରଣା ରଖିଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଦ୍ୱୟତାର ଚିନ୍ତନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସମଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି।
ସୁଷୁପ୍ତଘନଵିଜ୍ଞାନଭାସୁରାଵରଣକ୍ଷଯଃ । ନାସ୍ତମ୍ ଏତି ନ ଚୋଦେତି ନ ତିଷ୍ଠତି ନ ଗଚ୍ଛତି
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଘନ ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆବରଣ ଯେତେବେଳେ ଅପସାରିଯାଏ, ଏହା କେବେ ବି ଅସ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ, ଠିଆ ରହେନାହିଁ, ଚାଲିଯାଏନାହିଁ।
ଗଲିତଦ୍ଵୈତନିର୍ଭାସମ୍ ଉଦିତୋ ଽନ୍ତḫ ପ୍ରବୋଧଵାନ୍ । ସୁଷୁପ୍ତଘନମ୍ ଏଵାସ୍ତେ ପଞ୍ଚମୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ହ୍ରାସ ପାଏ ଓ ଭିତରେ ଜାଗୃତି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଘନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ—ଏହିଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥା ଆସିଥାଏ।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ଚେତମାନସ୍ଯ ନ କଦାଚନ ଶାମ୍ଯତି । ହୃତ୍ପଦ୍ମକୋଶଭ୍ରମରୀ ସଂସୃତ୍ଯାଖ୍ଯାଵିଷୂଚିକା
ମନରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ହୃଦୟର ପଦ୍ମକୁ ଘେରି ଘେରି ଉଡୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି, ଏହି ଭ୍ରମଣ ଜୀବନର ଜ୍ୱର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଅମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯହଙ୍କାରମ୍ ଆଵର୍ତାଦି ଯଥା ପଯଃ । ସଂଵେତ୍ତି ଦେଶକାଲାଦି ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେପରି ଜଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣି, ତରଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକାର ନେଇ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତିନୋଟି ଜଗତ୍କୁ ଜାଣିପାରେ।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ଚେତମାନସ୍ଯ ନ କଦାଚନ ଶାମ୍ଯତି । ଅହନ୍ତ୍ଵତିଲତୈଲଶ୍ରୀସ୍ ସଂସାରୋଗ୍ରଵିଷୂଚିକା
ମନରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; 'ମୁଁ' ବୋଧର ତେଲ ହେଉଛି ଏହି ସଂସାର ଜ୍ୱରର ଧନ।
ଅହନ୍ତ୍ଵମୁକୁଲସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଯତ୍ ସ୍ଵଂ ସଂସାରସୌରଭମ୍ । ତଦ୍ ଅସ୍ଯ ସଵିକାସସ୍ଯ ବହିର୍ ଦୃଶ୍ଯତଯା ସ୍ଥିତମ୍
'ମୁଁ' ବୋଧର କୁଞ୍ଚିତ କଳି ଭିତରେ ଯେଉଁ ସଂସାରର ସୁଗନ୍ଧ ରହିଛି, ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଳିତ ହେଲେ ବାହାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ନ ଯଥା ପଦ୍ମସୌଗନ୍ଧ୍ଯେ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତେ କଦାଚନ । ଅହନ୍ତ୍ଵଦୃଶ୍ଯେ ନ ତଥା ଵ୍ଯତିରିକ୍ତେ କଦାଚନ
ଯେପରି ଗୋଲାପର ସୁଗନ୍ଧ ତାହାରୁ କେବେ ଅଲଗା ହୁଏନି, ସେପରି 'ମୁଁ' ବୋଧ ମଧ୍ୟ ତାହାରୁ କେବେ ଅଲଗା ହୁଏନି।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯମଯାତ୍ମନୀ । ଅନ୍ତର୍ ବହିର୍ ଇତି ସ୍ଵୈରଂ କୃତଵନ୍ ନାମ ନାମନୀ
'ମୁଁ' ବୋଧ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ, ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟିରୁ ଗଠିତ, ଏହା ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ଭିତର ଓ ବାହାର ବୋଲି ନାମ ରଖିଛି।
ପ୍ରେକ୍ଷିତଂ ସନ୍ ନ ଚାହନ୍ତ୍ଵଂ ନାନ୍ତର୍ ନ ବହିର୍ ଅସ୍ତି ଚ । ମାଯୈଷା ଭାତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ରୂପା ସ୍ଵାଲୋଚନପଲାଯିନୀ
'ମୁଁ' ବୋଧକୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା କେବେ ଭିତରେ କେବେ ବାହାରେ ମିଳେନି; ଏହି ମାୟା, ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସରିଯାଏ।
ଯଦ୍ ଅସନ୍ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁ ଭାସତେ ତତ୍ ପରୀକ୍ଷିତମ୍ । କଥଂ ଵିଲାପ୍ଯତେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଏଵାହନ୍ତାଦିଵିଭ୍ରମଃ
ଯେଉଁଠି ଅସତ୍ୟ, ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, ତାହା ଖୋଜିଲେ ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଏ; ଏହିପରି 'ମୁଁ' ବୋଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ବୁଝିଲେ ଗଲିଯାଏ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯଂ ଦର୍ଶନଂ ଚ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବ୍ଵ୍ ଇତି ତ୍ରଯମ୍ । ନାସ୍ତି କସ୍ଯଚିଦ୍ ଏଵାତଶ୍ ଶାନ୍ତଂ ଶିଵମ୍ ଇଦଂ ତତମ୍
ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖିବା କାମ — ଏହି ତିନିଟି ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି; କାହା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଛି।
ଇତି ନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ଐକ୍ଯଦ୍ଵୈତାତୀତଵପୁଶ୍ ଶିଵମ୍ । ସମମ୍ ଆସ୍ତେ ମହାସତ୍ତ୍ଵḫ ପଞ୍ଚମୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ ଥିବା, ଏକତା-ଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସମଭାବରେ ଶିବସ୍ଥିତିରେ ରହେ।
ଅନ୍ତର୍ମୁଖତଯା ତିଷ୍ଠନ୍ ବହିର୍ଵୃତ୍ତିପରୋ ଽପି ସନ୍ । ପରିଶାନ୍ତତଯା ନିତ୍ଯଂ ନିଦ୍ରାଲୁର୍ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ସେ ଭିତରେ ମନ ଲଗାଇ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହାରେ କାମ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ; ଶାନ୍ତିରେ ଏତେ ଲୀନ ଯେ, ସେ ସଦା ଘୁମ ଦେଖାଯାଏ।
ଲୋକସଂଵ୍ଯଵହାରେ ଽସ୍ମିନ୍ ନାନ୍ତର୍ ନ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ନୋ ବହିଃ । ରମତେ ଽଥ ଭ୍ରମତି ଵା ଵ୍ଯୋମରୂପୋ ଗଲନ୍ମନାଃ
ଏହି ସଂସାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ନ ଭିତରେ, ନ ଆକାଶରେ, ନ ବାହାରେ ଆନନ୍ଦ କରେ କିମ୍ବା ଭ୍ରମଣ କରେ; ତାଙ୍କର ମନ ଗଳିଯାଇଛି, ସେ ଆକାଶ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସୁଷୁପ୍ତଵଜ୍ ଜାଗ୍ରତି ଦୃଶ୍ଯଵିଭ୍ରମଂ ତ୍ଵ୍ ଅଭାଵଯନ୍ ଭାଵପରିକ୍ଷଯୋଦଯୀ । ଚିତିତ୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରସଂଵିଦନ୍ନ୍ ଇଦଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠତେ ଚିତ୍ରନରୋପମୋ ବୁଧଃ
ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ପରି, ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଭ୍ରମକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖିବାରେ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତାର ଉଦୟ ଓ ଅନ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମାନେ ମନ ଭିତରେ ଅନୁଭବ କରେ; ଏଭଳି ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ମଣିଷ ପରି ଅଚଳ ରହନ୍ତି।
କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅଭ୍ଯାସମ୍ ଏତସ୍ଯାଂ ଭୂମିକାଯାଂ ଵିଵାସନଃ । ଷଷ୍ଠୀଂ ତୁର୍ଯାଭିଧାମ୍ ଅନ୍ଯାଂ କ୍ରମାତ୍ ପତତି ଭୂମିକାମ୍
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ସମସ୍ତ ଚିରସଂସ୍କାରକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ କ୍ରମେ ଛଅଟିଏ ଯାହାକୁ 'ଚତୁର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଯତ୍ର ନାସନ୍ ନ ସଦ୍ରୂପୋ ନାହଂ ନାପ୍ଯ୍ ଅନହଙ୍କୃତିଃ । କେଵଲଂ କ୍ଷୀଣମନନଂ ତଦ୍ ଆସ୍ତେ ଗତଵାସନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ରୂପ ଅଛି, ନ 'ମୁଁ' ଅଛି, ନ ଅହଂକାର ଅଛି; କେବଳ ଯାହାର ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ଶୂନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ରହନ୍ତି।
ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥିଶ୍ ଶାନ୍ତସଦ୍ରୂପୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଭାଵନଃ । ସକୃଦ୍ଵିଭାତା ଵିମଲମ୍ ଆସ୍ତେ ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯନିର୍ଗତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ରହିଛି, ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନରେ ଅବିଚଳ ଅଛନ୍ତି, ଏକବାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ନିର୍ମଳ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟତା ଓ ଏକତା ଉଭୟୁ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହନ୍ତି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଗତରସୋ ନିର୍ଭେଦୋ ଽମ୍ବରସୁନ୍ଦରଃ । ଅନିର୍ଵାଣୋ ଽପି ନିର୍ଵାଣଶ୍ ଚିତ୍ରଦୀପ ଇଵ ସ୍ଥିରଃ
ଯିଏ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତ, ସେ ସଂସାରିକ ଆସକ୍ତିରୁ ଶୂନ୍ୟ, ଭେଦଭାବ ନାହିଁ, ଆକାଶ ପରି ସୁନ୍ଦର, ଏଉଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପରିଣତ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଦୀପ ପରି ଅଚଳ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଅଵାସନତ୍ଵାଦ୍ ଵୈରସ୍ଯାନ୍ ନ କିଞ୍ଚନ କରୋତ୍ଯ୍ ଅସୌ । କରୋତ୍ଯ୍ ଏଵଂସ୍ଥିତିର୍ ଯଚ୍ ଚ ତତ୍ରାକର୍ତୈଵ କାଷ୍ଠଵତ୍
ତାଙ୍କର ମନରେ କୌଣସି ପୂର୍ବସଂସ୍କାର ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ତେଣୁ ସେ କିଛି କରେନି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପ୍ରକୃତରେ କିଛି କରୁନାହିଁ, କାଠର ଟୁକୁଡ଼ା ପରି ଅକ୍ରିୟ।
ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନସମ୍ପନ୍ନୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତପଦଂ ଗତଃ । ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଇଦଂ ପଶ୍ଯନ୍ କର୍ମଭିର୍ ନ ନିବଧ୍ଯତେ
ଯିଏ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେ ଯଥାର୍ଥରେ ସବୁକିଛିକୁ ଦେଖି, କୌଣସି କର୍ମରେ ବନ୍ଧି ନପଡ଼ନ୍ତି।
କୁର୍ଵନ୍ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କୁରୁତେ ଗନ୍ତାପି ଚ ନ ଗଚ୍ଛତି । ଭୁଞ୍ଜାନୋ ଽପି ଚ ନୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵକ୍ତାପି ଚ ନ ଵକ୍ତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ସେ କାମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରୁନାହିଁ, ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାନ୍ତିନାହିଁ, ଭୋଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗୁନାହିଁ, କହିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହୁନାହିଁ।
ଜାଗ୍ରତି ସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟସ୍ଯ ପୁଂସẖ କର୍ତୃତ୍ଵଭୋକ୍ତୃତେ । ଯାଦୃଶ୍ଯୌ ତତ୍ସ୍ଥିତୀ ଵିଦ୍ଧି ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ଯ ରାଘଵ
ହେ ରାଘବ, ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କର ଅବସ୍ଥା, ସେ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଓ ଭୋଗକାରୀ ଭାବେ ଯେପରି ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେପରି ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।
ସମଶ୍ ଶାନ୍ତମତିର୍ ମୌନୀ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଵାସନଃ । ଦ୍ରଷ୍ଟାରଂ ଦର୍ଶନଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଆକାଶମ୍ ଇଵ ପଶ୍ଯତି
ଯିଏ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ, ସେ ସମଭାବ, ଶାନ୍ତ ମନ, ନିରବ ଓ ଅଭିଲାଷା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖୁଥିବାକୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକାଶ ପରି ଏକାକାର ଭାବେ ଦେଖେ ।
ନିର୍ଵାଣମତିର୍ ଆତ୍ମାନଂ ପରଂ ଚାଦ୍ରିମ୍ ଅଣୁଂ ତନୁମ୍ । ଶ୍ଵାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ ଆଦିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଖମ୍ ଇଵ ପଶ୍ଯତି
ଯାହାର ମନ ମୋକ୍ଷରେ ଲୀନ, ସେ ନିଜକୁ, ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ, ପାହାଡ଼କୁ, ଅଣୁକୁ, ଦେହକୁ, କୁକୁରକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକାଶ ପରି ଏକ ଭାବେ ଦେଖେ ।
ସମ୍ପନ୍ନଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଆଭାସଂ ପରମ୍ ଏକମ୍ ଅକୃତ୍ରିମମ୍ । କ୍ଵାସ୍ତମ୍ ଏତୁ କ୍ଵ ଵୋଦେତୁ କୀଦୃଗ୍ଵପୁର୍ ଅସାଵ୍ ଇହ
ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ, ପରମ ଏକ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ କେଉଁଠି ଅସ୍ତମିତ, କେଉଁଠି ଉଦିତ, ଏଠାରେ କେମିତି ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି ?
ପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରାସାଦମ୍ ଆରୂଢସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଶୋଚ୍ଯଶ୍ ଶୋଚତେ ଜନାନ୍ । ଭୂମିଷ୍ଠାନ୍ ଇଵ ଶୈଲସ୍ଥସ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଽନୁପଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନର ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଆରୋହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଉପରେ ଅତିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭୂମିରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ନୈଵ ତସ୍ଯ କୃତେନାର୍ଥୋ ନାକୃତେନେହ କଶ୍ଚନ । ନ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅର୍ଥଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି କରିଲେ କିମ୍ବା ନ କରିଲେ କୌଣସି ଲାଭ ନାହିଁ; ସେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଲାଭ ପାଇଁ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ନାହିଁ।