ନୀହାରସଦୃଶଂ ଦୂରାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯମାନବୃହଦ୍ଵପୁଃ । ନକିଞ୍ଚିନ୍ ନିପୁଣାଲୋକେ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଜଣାନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ଦୂରରୁ କୁହୁଡି ଭଳି ବଡ଼ ଆକାରରେ ଦେଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ନିକଟରୁ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।
ଶରଦଭ୍ରସମଂ ସ୍ଫାରମ୍ ଆମୃଷ୍ଟଂ ସନ୍ ନକିଞ୍ଚନ । ନକାର୍ଯକାରି ଶୂନ୍ଯାତ୍ମ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଜଣାନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ଶରତ୍କାଳର ଘନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖନ୍ତି; ତାକୁ ଛୁଇଁଲେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କୌଣସି କାମ କରୁନାହିଁ, ମୂଳରେ ଶୂନ୍ୟ।
ପରାମର୍ଶାସହାନେକରାଗନିର୍ମିତମଣ୍ଡଲମ୍ । ବର୍ହିବର୍ହସମାକାରଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଜଣାନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ଅନେକ ଆସକ୍ତିରେ ଗଠିତ ଏକ ଚକ୍ର ଭଳି ଦେଖନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଧରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହା ପାଉଁଠି ରେଖା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯମାନଂ ଭ୍ରମଦଂ ପ୍ରେକ୍ଷିତଂ ପ୍ରଶମଂ ଗତମ୍ । ତ୍ରସ୍ତବାଲକଯକ୍ଷାଭଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଜଣାନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା, ଭ୍ରମ ଦେଇଥିବା, ଦେଖାଯାଇ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଭୟଭୀତ ଶିଶୁ ଯକ୍ଷକୁ ଦେଖିଥିବା ଭଳି ଦେଖନ୍ତି।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନାକ୍ରାନ୍ତଦେଶଂ ପଶ୍ଯତି ସର୍ଗକମ୍ । ଆଖ୍ଯାଯିକାରମ୍ଭମ୍ ଇଵ ଚତୁର୍ଥୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ସେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବଡ଼ ଦେଖିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଏଠାରେ ଥିବା ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବେ; ଏହା ଏକ କଥାର ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଏଠାରେ କିଛି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇନାହିଁ।
ଅସ୍ପୃଷ୍ଟଦେଶକାଲାଂଶମ୍ ଅସତ୍ଯମ୍ ଇଵ ସତ୍ଯଵତ୍ । ମହାରଵଂ ମୌନମଯଂ ମହାରମ୍ଭମ୍ ଅପକ୍ରିଯମ୍
ସେ ଏହାକୁ ଦେଖିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କୌଣସି ସ୍ଥାନ, ସମୟ କିମ୍ବା ଅଂଶ ଛୁଇଁନଥିବା; ଏହା ଅସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଗଞ୍ଜନା, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ।
ସ୍ଥୂଲଂ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଲଭ୍ଯଂ ଜଗତ୍ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ଵପୁଃ । ସଙ୍କଲ୍ପସୈନ୍ଯସଙ୍କାଶଂ ଚତୁର୍ଥୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ଦେଖିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହା ଅପରିଣାମ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ; ଏହା ଅସତ୍ୟ ଦେହ ରଖିଛି; ଏହା ଭାବନାର ସେନା ପରି; ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା।
ଚିତ୍ତଭିତ୍ତିଗତଂ ଭାଵି ଚିତ୍ରତନ୍ତ୍ରମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍ । ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅସର୍ଗକଂ ସର୍ଵଂ ଚତୁର୍ଥୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମନର ଦିୱାଳରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ପରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛି; ଏଠାରେ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ; ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା।
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲଜଲାଦର୍ଶପ୍ରତିବିମ୍ବମ୍ ଇଵାସ୍ଥିତମ୍ । ସର୍ଗଂ ସଦାନୁଭଵତି ଚତୁର୍ଥୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ସେ ସଦା ଚତୁର୍ଥ ଦଶାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏହି ସଂସାର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ମାୟାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଣିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଭାଵକ୍ରିଯେହାନାମ୍ ଅଜ୍ଞତ୍ଵାନ୍ ମୂକତାଂ ଗତଃ । ଦୁର୍ଦେଶମ୍ ଇଵ ଵିକ୍ରୀତୋ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଦ୍ରବ୍ୟ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଜ୍ଞାନରୁ ସେ ମୌନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯେପରି ଅଜଣା ଦେଶକୁ ବିକ୍ରି ହୋଇଯିବା ଲୋକ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ତିନି ଜଗତକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଅତ୍ଯନ୍ତାପୂର୍ଵସଂସ୍ଥାନଂ ଦେଶାନ୍ତରମ୍ ଇଵାଲ୍ପଧୀଃ । ଅଶୂନ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵାତି ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଅତି ଛୋଟ ମନ ଥିଲେ, ଏହି ତିନି ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜଣା ଦେଶ ପରି ଲାଗେ—ଖାଲି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଖାଲି ଭିତରେ ଅନେକ କିଛି ଅଛି।
ଅନୂଢମ୍ ଉହ୍ଯମାନାତ୍ମ ସ୍ଥିରଂ ଚଲମ୍ ଅସଚ୍ ଚ ସତ୍ । ସରିଦ୍ବିମ୍ବସ୍ଥପୁରଵଜ୍ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଅନୁବାହିତ ଆତ୍ମା, ଅଚଳ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ଅସତ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ—ଏଭଳି ତିନି ଜଗତକୁ ଜ୍ଞାନୀ ନଦୀରେ ପଡ଼ିଥିବା ସହର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଦେଖନ୍ତି।
ପ୍ରତିବିମ୍ବିତମ୍ ଅମ୍ଭୋଧାଵ୍ ଇଵ ନିର୍ମଜ୍ଜଦ୍ ଏଵ ଵା । ଚଲିତେ ଶଫରସ୍ପନ୍ଦାଜ୍ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁପରି ଏକ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପଡ଼ିଥାଏ କିମ୍ବା ଏକ ଛୋଟ ମାଛର ପୁଛ ହଲିଲେ ଜଳ ହଲିଥାଏ, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ତିନିଟି ଜଗତକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଜାତ୍ଯନ୍ଧରୂପାନୁଭଵମ୍ ଇଵ ନାସନ୍ ନ ସନ୍ମଯମ୍ । ଅନ୍ଧପ୍ରାଗ୍ଦୃଷ୍ଟରୂପାଭଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେପରି ଜନ୍ମାନ୍ଧ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ନ ଅଛି, ନ ଅଛିବାର ଗଠନ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏକ ଅନ୍ଧ ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ଆକୃତି ପରି, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ତିନିଟି ଜଗତକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ମସୃଣୈକମହାଭିତ୍ତୌ ସଙ୍କଲ୍ପୋଲ୍ଲିଖିତାତ୍ମକମ୍ । ଚିତ୍ରସୈନ୍ଯମ୍ ଇଵାଭାତି ଜଗଜ୍ ଜ୍ଞଂ ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅରୋଧକମ୍
ଏକ ମସୃଣ ଏବଂ ବିଶାଳ ଦିଵାଳ ଉପରେ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇଥିବା ପରି, ଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଚିତ୍ରିତ ସେନା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉଛି।
ଆକାଶଭିତ୍ତିଲିଖିତମ୍ ଅଲବ୍ଧମ୍ ଅପି ଵାଯୁନା । ଚିତ୍ତଚିତ୍ରକୃତଶ୍ ଚିତ୍ରଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏହି ତିନିଟି ଜଗତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏମିତି ଲାଗେ, ଯେପରି ଆକାଶର ଦିଵାଳ ଉପରେ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍କିତ ଏକ ଚିତ୍ର, ଯାହାକୁ ବାୟୁ ଛୁଇଁପାରିନାହିଁ।
ଦୃଶ୍ଯେ ପତତ୍ଯ୍ ଅଦୃଶ୍ଯେ ଽପି ପରଯତ୍ନାଵବୋଧିତଃ । ବହିର୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ନାନ୍ତର୍ ଜ୍ଞୋ ହୃଦଯେନାପରାଜିତଃ
ଦେଖିପାରିବା ଜିନିଷକୁ ଦେଖେ, ଦେଖିପାରିବା ନଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତି ପ୍ରୟାସରେ ଅନୁଭବ କରେ; ବାହାରେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଟିଏ ରହିଯାଏ, ଭିତରେ କିଛି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ, ହୃଦୟରେ ଅଜୟ ରହିଯାଏ।
ଵିଚ୍ଛିନ୍ନଶରଦଭ୍ରାଂଶଵିଲଯଂ ପ୍ରଵିଲୀଯତେ । ସତ୍ତାଵଶେଷ ଏଵାସ୍ତେ ପଞ୍ଚମୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ବିକିରିତ ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ଗଳିଯିବା ପରେ ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ରହିଯାଏ, ସେପରି କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ—ଏହିଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝାଯାଏ।
ସମସ୍ତଶବ୍ଦଶବ୍ଦାର୍ଥଭାଵନାଭାଵନାତ୍ମକମ୍ । ବୀଜାଙ୍କୁରସମୁତ୍ସେଧସତ୍ତାସୁଷମମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ତାହାର ଅଭାବ ମିଶିଯିବା ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥା ହେଉ, ଯେଉଁଠାରେ ବୀଜର ଅଂକୁର ଯେପରି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ସେପରି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହୁ।
ଅନହନ୍ତାଦିମନନଂ ସମଂ ସର୍ଵଗତଂ ସ୍ଥିରମ୍ । ଅଵେଦ୍ଯଵେଦନଂ ପୁଷ୍ପଵିକାସସମମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଭାବନା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ସମତା ଓ ସ୍ଥିରତା ସହିତ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏକ ଅଜଣା ଜ୍ଞାନ ରହୁ, ଯେପରି ଫୁଲ ଫୁଟିବା ସମୟରେ ଶାନ୍ତ ଉନ୍ମୁକ୍ତି ହୁଏ।
ଅଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯଂ ସମଂ ଶାନ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାନୈକଘନଂ ପରମ୍ । ଆକାଶକୋଶଵିଶଦଂ ଜ୍ଞḫ ପଶ୍ଯନ୍ ନ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକତାକୁ—ସମତା, ଶାନ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାକୁ, ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଥାଏ—ସେ କେବେ ବି ନଶ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ଭେଦବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପୁରାତ୍ତାନାଂ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଵଯଭାଵନମ୍ । ସ୍ଥିରୀକୁର୍ଵନ୍ ପଦାର୍ଥାନାଂ ସମମ୍ ଆସ୍ତେ ସୁଷୁପ୍ତଵତ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଭିନ୍ନତାର ଧାରଣା ରଖିଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଦ୍ୱୟତାର ଚିନ୍ତନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସମଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି।
ସୁଷୁପ୍ତଘନଵିଜ୍ଞାନଭାସୁରାଵରଣକ୍ଷଯଃ । ନାସ୍ତମ୍ ଏତି ନ ଚୋଦେତି ନ ତିଷ୍ଠତି ନ ଗଚ୍ଛତି
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଘନ ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆବରଣ ଯେତେବେଳେ ଅପସାରିଯାଏ, ଏହା କେବେ ବି ଅସ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ, ଠିଆ ରହେନାହିଁ, ଚାଲିଯାଏନାହିଁ।
ଗଲିତଦ୍ଵୈତନିର୍ଭାସମ୍ ଉଦିତୋ ଽନ୍ତḫ ପ୍ରବୋଧଵାନ୍ । ସୁଷୁପ୍ତଘନମ୍ ଏଵାସ୍ତେ ପଞ୍ଚମୀଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ହ୍ରାସ ପାଏ ଓ ଭିତରେ ଜାଗୃତି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଘନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ—ଏହିଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥା ଆସିଥାଏ।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ଚେତମାନସ୍ଯ ନ କଦାଚନ ଶାମ୍ଯତି । ହୃତ୍ପଦ୍ମକୋଶଭ୍ରମରୀ ସଂସୃତ୍ଯାଖ୍ଯାଵିଷୂଚିକା
ମନରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ହୃଦୟର ପଦ୍ମକୁ ଘେରି ଘେରି ଉଡୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି, ଏହି ଭ୍ରମଣ ଜୀବନର ଜ୍ୱର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଅମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯହଙ୍କାରମ୍ ଆଵର୍ତାଦି ଯଥା ପଯଃ । ସଂଵେତ୍ତି ଦେଶକାଲାଦି ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେପରି ଜଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣି, ତରଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକାର ନେଇ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତିନୋଟି ଜଗତ୍କୁ ଜାଣିପାରେ।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ଚେତମାନସ୍ଯ ନ କଦାଚନ ଶାମ୍ଯତି । ଅହନ୍ତ୍ଵତିଲତୈଲଶ୍ରୀସ୍ ସଂସାରୋଗ୍ରଵିଷୂଚିକା
ମନରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; 'ମୁଁ' ବୋଧର ତେଲ ହେଉଛି ଏହି ସଂସାର ଜ୍ୱରର ଧନ।
ଅହନ୍ତ୍ଵମୁକୁଲସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଯତ୍ ସ୍ଵଂ ସଂସାରସୌରଭମ୍ । ତଦ୍ ଅସ୍ଯ ସଵିକାସସ୍ଯ ବହିର୍ ଦୃଶ୍ଯତଯା ସ୍ଥିତମ୍
'ମୁଁ' ବୋଧର କୁଞ୍ଚିତ କଳି ଭିତରେ ଯେଉଁ ସଂସାରର ସୁଗନ୍ଧ ରହିଛି, ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଳିତ ହେଲେ ବାହାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ନ ଯଥା ପଦ୍ମସୌଗନ୍ଧ୍ଯେ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତେ କଦାଚନ । ଅହନ୍ତ୍ଵଦୃଶ୍ଯେ ନ ତଥା ଵ୍ଯତିରିକ୍ତେ କଦାଚନ
ଯେପରି ଗୋଲାପର ସୁଗନ୍ଧ ତାହାରୁ କେବେ ଅଲଗା ହୁଏନି, ସେପରି 'ମୁଁ' ବୋଧ ମଧ୍ୟ ତାହାରୁ କେବେ ଅଲଗା ହୁଏନି।
ଅହନ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯମଯାତ୍ମନୀ । ଅନ୍ତର୍ ବହିର୍ ଇତି ସ୍ଵୈରଂ କୃତଵନ୍ ନାମ ନାମନୀ
'ମୁଁ' ବୋଧ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ, ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟିରୁ ଗଠିତ, ଏହା ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ଭିତର ଓ ବାହାର ବୋଲି ନାମ ରଖିଛି।