ନ ସର୍ଗୋ ଽସ୍ତି ଵିଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛା ସା ଚ ସତ୍ଯେଵ ଖୋପମା । ଵିଚ୍ଛବ୍ଦାର୍ଥାକଲ୍ପନେନ ତଦ୍ ଏତଦ୍ ବୁଧ୍ଯତେ ସ୍ଵଯମ୍
ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ଯାହା ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ; ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର କଳ୍ପନା ଶେଷ ହେଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ବୁଝାଯାଏ।
ନ ସର୍ଗସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥମତିର୍ ଅସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ । ସର୍ଗସଙ୍କଲ୍ପସଂଶାନ୍ତାଵ୍ ଆତ୍ମନୈଵାଶୁ ବୁଧ୍ଯତେ
ସୃଷ୍ଟି, ସୃଷ୍ଟିର ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟର ଧାରଣା ନାହିଁ—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ; ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟର କଳ୍ପନା ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଆତ୍ମା ସେଥିକି ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିପାରେ।
ଅସର୍ଗପ୍ରତିପତ୍ତିର୍ ହି ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥଵିସ୍ମୃତୌ । ସ୍ଫୁଟୀଭଵତ୍ଯ୍ ଅଶେଷେଣ ଶିଷ୍ଯତେ ଯଦ୍ ଅନାମ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଯାଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଅସୃଷ୍ଟିର ଜ୍ଞାନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯାହା ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ, ସେହି ଅନାମ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵେଦନଂ ସର୍ଗସଂଵିତ୍ତିର୍ ଅଵେଦନମ୍ ଅସର୍ଗକମ୍ । ନ ଵେଦନାଵେଦନଯୋର୍ ଭେଦଶ୍ ଶବ୍ଦାଦ୍ ଋତେ ଽସ୍ତି ଚ
ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତିକୁ ବୋଲାଯାଏ ବେଦନା, ଅସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତିକୁ କୁହାଯାଏ ଅବେଦନା; ଏହି ବେଦନା ଓ ଅବେଦନା ମଧ୍ୟରେ ଶବ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ସର୍ଵସ୍ଯାନନ୍ତରୂପତ୍ଵାତ୍ କ୍ଵ ଭେଦẖ କ୍ଵ ଚ ଭେଦନମ୍ । କ୍ଵ ଵିସ୍ମୃତିର୍ ଅତଶ୍ ଶାନ୍ତଂ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ଏଵାସନଂ ଶିଵମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ଅନନ୍ତ ରୂପରେ ଥିବାରୁ, କେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ଓ ବିଭାଜନ? କେଉଁଠି ଭୁଲିଯିବା? ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶାନ୍ତ ଓ ନିରବ ରହିବାଟିଏ ଶୁଭ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା।
ନିରସ୍ତସଙ୍କଲ୍ପଵିକଲ୍ପଜାଲମ୍ ଆଲାନକଲ୍ପଂ ସୁଚିରୋଷିତଂ ଯତ୍ । ପ୍ରଶାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିଚାରସତ୍ତମ୍ ଅଶଙ୍କମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ଶିଵମ୍ ଅଵ୍ଯଯଂ ତତ୍
ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତା ଓ ଭେଦବୁଦ୍ଧିର ଜାଲରୁ ମୁକ୍ତ, ମହଲ ଭଳି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତନରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହିଛି, ସେହି ପ୍ରାଚୀନ, ଶୁଭ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଖାତ୍ମାନସ୍ ସକଲାସ୍ ସର୍ଗାସ୍ ସର୍ଗାତ୍ମ ସକଲଂ ଚ ଖମ୍ । ନ ନଭସ୍ସର୍ଗଯୋର୍ ଭେଦḫ ପଵନସ୍ପନ୍ଦଯୋର୍ ଇଵ
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଖ ର ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଖ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେପରିକି ପବନର ଚଳନରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟି ଓ ଖ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ପୂରିତାନନ୍ତଗଗନାḫ ପ୍ରଭା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଗମାଗମମ୍ । ନ ଯଥା ରୋଧଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତାସ୍ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଅନନ୍ତ ଆକାଶକୁ ପ୍ରଭା ଭରିଦିଏ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଭା ଆସିଯିବା ଓ ଯିବାରେ ଏକାପରେକା ଅଟକାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏକାପରେକାକୁ କେବେ ଅଟକାଏ ନାହିଁ।
ମିଲନ୍ତି ନ ମିଲନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଯଥୈତେ ପରମାଣଵଃ । ଖେ ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅଲକ୍ଷ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଅଣୁମାନେ ଏକାପରେକା ସହିତ ମିଶିଯିବା କିମ୍ବା ଅଲଗା ହେବା ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଏକାପରେକା ସହିତ ମିଶିଯିବା କିମ୍ବା ଅଲଗା ହେବା ନାହିଁ।
ମନାଗ୍ ଅପି ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ମିଲିତାନାଂ ଯଥାମ୍ଭସାମ୍ । ତଥା ଚିଦ୍ଘନରୂପାଣାମ୍ ସର୍ଗାଣାଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଯତାମ୍ ଅପି
ଯେପରି ଜଳ ମିଶିଗଲେ ତାହାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ରହିନଥାଏ, ସେପରି ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ନୀହାରାଣାଂ ଵିମିଶ୍ରାଣାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ନାଣଵୋ ଯଥା । ପୃଥଗ୍ ଜୀଵୈର୍ ନ ସର୍ଗାଣାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଜନ୍ତଵସ୍ ତଥା
ଯେପରି ମିଶିଥିବା କୁହୁଡ଼ିର କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିହେବ ନାହିଁ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଏକି ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଥା ଯାତି ସରିତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ମଜ୍ଜନୋନ୍ମଜ୍ଜନାବିଲମ୍ । ତଥା ସ୍ଫୁରତି ସର୍ଗୌଘḫ ପୃଥଙ୍ ମିଶ୍ରଶ୍ ଚ ଚିଦ୍ଧୃଦି
ଯେପରି ନଦୀର ପାଣି ଭୂମିକୁ ଛୋଇ ଆଉ ପୁଣି ବାହାରିଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ହୃଦୟରେ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରା ଅଲଗା ଓ ମିଶିଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଅଵାଯଵୋ ଯଥାମୋଦା ମିଶ୍ରୀଭୂତାḫ ପରସ୍ପରମ୍ । ନ ରୋଧକା ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତଥା ସର୍ଗାẖ ଖରୂପିଣଃ
ଯେପରି ଗନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ଏକାଉଠି ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ବାଧା ଦେଉନାହାନ୍ତି ଓ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବର ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ବାଧା ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ଆଵର୍ତାḫ ପରିଵର୍ତନ୍ତେ ଯଥା ରଜସି ରାଜସାଃ । ଅସ୍ପଷ୍ଟୋଗ୍ରାନିଲେ ସ୍ଫାରେ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଧୂଳିକଣି ବଡ଼ ବାତାସରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଘୂରୁଛି, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମତଯାନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋ ନ ରୋଧକାଃ । ନଭସୀଵ ନଭୋଭାଗାସ୍ ସ୍ଵପ୍ରଭାସ୍ଵ୍ ଇଵ ଚ ପ୍ରଭାଃ
ଯେପରି ଆକାଶର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଂଶମାନେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ଅଟକାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଚିନ୍ତାର ଆକାରରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଆପଣ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ରେଉଁ ଆଲୋକ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।
କେଚିନ୍ ମିଥଃ ସମ୍ମିଲିତା ଏକତାମ୍ ଉପଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ନୀହାରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ନୀହାରାସ୍ ସ୍ଵପ୍ରଭାସ୍ଵ୍ ଇଵ ଚ ପ୍ରଭାଃ
କେହି କେହି ଏକାଉଁଠି ଏକଠା ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକତାରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯେପରି କୁହୁଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ କୁହୁଡ଼ି ମିଶିଯାଏ, କିମ୍ବା ଆପଣ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ରେଉଁ ଆଲୋକ ଏକାଉଁଠି ଲିନ ହୋଇଯାଏ।
କେଚିନ୍ ମିଥସ୍ ସମ୍ମିଲିତା ଅପି ଭାନ୍ତି ଵିଲକ୍ଷଣାଃ । ଘୃତୋଦା ଇଵ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧୌ ରତ୍ନଦୀପ୍ତାଵ୍ ଇଵାର୍କଭାଃ
କେହି କେହି ଏକଠା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଯେପରି ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରେ ଘିଅ ଓ ପାଣି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା ରତ୍ନର ଆଭା ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
ସଵିକାସା ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ମେରୁମନ୍ଦରକୋଟଯଃ । ସଂଵିତ୍ତତ୍ତ୍ଵେ ତଥା ସର୍ଗା ଦୃଷଦାଦ୍ଯନ୍ତରେଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ସତ୍ୟତାରେ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ପାଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ସଂଵିତ୍ ସର୍ଵଗତା ଶାନ୍ତା ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯରୂପିଣୀ । ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥରହିତାସ୍ ସର୍ଗାସ୍ ତସ୍ଯାẖ କିଲୋଦରମ୍
ଚେତନା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆଧାର ଅଟୁଟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। 'ସୃଷ୍ଟି' ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତାହାର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ସ୍ଥଲଂ ଜଲଂ ନଭଶ୍ ଶୈଲଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯାଧୁନାଖିଲମ୍ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଗତଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵଗତ୍ଵାନ୍ ମହାଚିତେଃ
ଭୂମି, ପାଣି, ଆକାଶ ଓ ପାହାଡ଼—ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ଏବେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ମହାଚେତନାର ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି।
ସଂଵିନ୍ମଯତ୍ଵାଦ୍ ଵାର୍ଯନ୍ତର୍ ଅପି ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ସୃଷ୍ଟଯଃ । ଚିତ୍ତାକାଶାତ୍ମିକା ନୋଢାḫ ପ୍ରତିବିମ୍ବାନ୍ଵିତା ଇଵ
ଚେତନାର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି; ଏହା ମନର ଆକାଶରେ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହିତ ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଭୂତପଞ୍ଚକସତ୍ତାସୁ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯାନ୍ତରଂ ସଦା । ସନ୍ତି ସର୍ଗସହସ୍ରାଣି ନ ଚ ସନ୍ତି କଦାଚନ
ପାଞ୍ଚଭୂତର ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ, ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁହିଁଠାରେ ସଦା ହଜାର ହଜାର ସୃଷ୍ଟି ଅଛି; ତଥାପି, କେବେଁ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଅଛିନାହିଁ।
ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ସର୍ଵଂ ସାର୍ଵଂ ସର୍ଵେଣ ସର୍ଵଥା । ନ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ନ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ନ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ନ ଯନ୍ ମୃଷା
ସବୁଠାରେ, ସବୁବେଳେ, ସବୁକିଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ—ଏଠାରେ କିଛି ଠିକ୍ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ କିଛି ଠିକ୍ ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ଚ କିଞ୍ଚିନ୍ ମୃଷା ନୈଵ ସତ୍ଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ମଧ୍ଯମମ୍ । ବୃହଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଯତେ ବ୍ରହ୍ମ ଶାନ୍ତମ୍ ଅନ୍ତଵିଵର୍ଜିତମ୍
କିଛି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ, କିଛି ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମଧ୍ୟମ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ବିସ୍ତୃତ ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛି କେବଳ ବ୍ରହ୍ମା—ଶାନ୍ତ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଭାଵୋପମର୍ଦେନ ଭାଵḫ ଫଲତି ପୀଵରଃ । ତେନାତିଭାଵୋ ଜଯତି ଶ୍ଲିଷ୍ଟଯୋର୍ ଅପି ସର୍ଗଯୋଃ
ସମସ୍ତ ଭାବ ଶମ ହେଲେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ଜୀଵḫ ପରସ୍ପରାପ୍ରାପ୍ତାଵ୍ ଊନଭାଵେନ ସିଧ୍ଯତି । ସଂସାରସ୍ ସମଭାଵସ୍ ତୁ ସମତାଂ ଗଚ୍ଛତି ଦ୍ଵଯୋଃ
ଜୀବ, ପରସ୍ପର ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଥିବାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ସମାନ ଭାବରେ ଥିଲେ, ଦୁଇଟିର ସମତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଵିଲକ୍ଷଣା ବୃହଦ୍ଭାଵାସ୍ ସମତ୍ଵାନ୍ ମିଲିତା ମିଥଃ । ଵୈଲକ୍ଷଣ୍ଯେନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନାନାଵର୍ଣା ଇଵ ତ୍ଵିଷଃ
ବିଭିନ୍ନ ଏବଂ ବିଶାଳ ଅବସ୍ଥାମାନେ, ସମତାର ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟତା ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ରହନ୍ତି, ଯେପରିକି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନିରର୍ଗଲା ସର୍ଗପରମ୍ପରେତି ଵିଜୃମ୍ଭତେ ଽନ୍ତḫ ପରମାଣୁଧାତୋଃ । ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରଶିଲାନ୍ତରେ ଚ ଵହ୍ନୌ ଜଲେ ଵାଖିଲଵସ୍ତୁଜାତେ
ଅନନ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ, ପାହାଡ଼, ପାଥର, ଅଗ୍ନି, ପାଣି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜିନିଷର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଭାବେ ବିକାଶିତ ହୁଏ।
ସଙ୍କଲ୍ପରୂପାଦ୍ରିନଦୀଦିନେଶଦିକ୍କାଲକଲ୍ପସ୍ଫୁରଣାକୁଲାପି । ଜଗନ୍ମହାମଣ୍ଡଲପିଣ୍ଡପୀଠୀ ଵ୍ଯୋମୋଦରଂ ଚିଦ୍ଘନଶୂନ୍ଯଧାତୌ
କଳ୍ପନାର ଝଲକରେ—ପାହାଡ଼, ବିଜୁଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିଗ, ସମୟ ଓ ଯୁଗ ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ଗୋଲାକ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର, ସେହି ଆକାଶର ଭିତରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ଶୂନ୍ୟତାର ଆଧାରରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଥାଏ।
ନଭଶ୍ ଚ ଵାସ୍ଯା ଉଦରେ ଽପ୍ଯ୍ ଅପାରଂ ସଚନ୍ଦ୍ରତାରାଦ୍ରିଦିଵାକରାଦି । ମିଥସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତଶବ୍ଦସାରା କାଚିନ୍ ମିଥୋଲବ୍ଧଶରୀରିକାପି
ଆକାଶ, ବାୟୁ, ସମୁଦ୍ର, ଏବଂ ଅସୀମ ଭିତର, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ପାହାଡ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସ୍ୱରୂପ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅଶୁଣା, କିମ୍ବା ଅକଥିତ ରହିଥାଏ; ଆଉ କେତେକ ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ପାଇଥାନ୍ତି।