ନାନ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ବହିଷ୍ଟ୍ଵଂ ଚ ଵାନଘ । ନାକଲ୍ପନା ନାପି ଚ ଵା କଲ୍ପନାକଲନାସ୍ତି ଵା
ହେ ପାପରହିତ, ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ନାହିଁ, ବା ବାହାରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। କୌଣସି କଳ୍ପନା ନାହିଁ, ନ କଳ୍ପନା ଅଭାବ, ଏବଂ କଳ୍ପନା କରିବାର କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସଂଵିନ୍ ମୁକୁଲିତାତ୍ମାନଂ ତ୍ରିଜଗନ୍ମଣ୍ଡଲୀମ୍ ଇଯମ୍ । ଯତ୍ ସ୍ଵାଦଯତି ତସ୍ଯୈତନ୍ ନାମ ସ୍ଵପ୍ନାଭିଧଂ ସ୍ଥିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ନିଜକୁ ବନ୍ଦ କରି ଏହି ତିନି ଜଗତର ଗୋଲକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରେ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ 'ସ୍ୱପ୍ନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଵିକସିତା ତ୍ରିଜଗନ୍ମଣ୍ଡଲୀମ୍ ଇଯମ୍ । ଯତ୍ ସ୍ଵାଦଯତି ତସ୍ଯୈତଚ୍ ଚିହ୍ନଂ ଜାଗ୍ରଦ୍ ଇତି ସ୍ଥିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ଏହି ତିନି ଜଗତର ଗୋଲକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରେ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ 'ଜାଗ୍ରତ' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।
ଯନ୍ ନ ସଂଵିତ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ କଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ଶ୍ରମାଦ୍ ଇଵ । ଆସ୍ଵାଦଯତି ଶାନ୍ତେଵ ତତ୍ ସୁଷୁପ୍ତାଭିଧଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଚେତନା କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ରହି, ଦୁଃଖରେ ଥିବା ପରି, ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ 'ସୁଷୁପ୍ତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନିର୍ଵାଣେ ଵାପୁନର୍ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯୈ ଯଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନ ଵିନ୍ଦତେ । ସଂଵିତ୍ ସ୍ଥିରସମାଭାସା ତତ୍ ତୁର୍ଯଂ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଯତେ
ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଚେତନା ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ଆଭାରେ ରହିଯାଏ, ସେଇ ଅବସ୍ଥାକୁ 'ଚତୁର୍ଥ' ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ମୁକ୍ତି ଅର୍ଥ ହୁଏ।
ଅନ୍ତଶ୍ ଚେତନପଦ୍ମସ୍ଯ ଜଗଦ୍ଗନ୍ଧୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସୌ ବହିଃ । ସ୍ଫୁରତି ପ୍ରସୃତେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରସ୍ଫୁରିତାତ୍ମନି
ଆପଣ ମନର ଚେତନାର ପଦ୍ମର ଭିତରେ ଥିବା ଜଗତର ସୁଗନ୍ଧ ବାହାରେ ଅଛି; ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଭିତରର ଆତ୍ମା, ଯାହା ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ବାହାରକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଚମକିଉଠେ।
ନ ସର୍ଗସଂଵିଦୋର୍ ଭେଦḫ ପଵନସ୍ପନ୍ଦଯୋର୍ ଇଵ । ଵାତ ଏଵ ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦସ୍ ସଂଵିଦ୍ ଏଵ ତଥା ଜଗତ୍
ସୃଷ୍ଟି ଓ ସୃଷ୍ଟିର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରିକି ବାତାସ ଓ ତାହାର ଗତି ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଯେପରି ଗତି ବାତାସ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଚେତନା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସ୍ପନ୍ଦଶବ୍ଦାର୍ଥଧୀତ୍ଯାଗେ ଯାଦୃଶୀ ପଵନସ୍ଥିତିଃ । ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥଧୀତ୍ଯାଗେ ତାଦୃଶୀ ସର୍ଗସଂସ୍ଥିତିଃ
‘ଗତି’ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଧାରଣା ଛାଡିଦେଲେ, ଯେଉଁପରି ବାତାସର ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ, ସେପରି ‘ସୃଷ୍ଟି’ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଧାରଣା ଛାଡିଦେଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ନିଜସ୍ୱ ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ।
ସ୍ପନ୍ଦଶବ୍ଦାର୍ଥଧୀର୍ ଵାଯୌ କଲ୍ପିତାକଲନାକ୍ଷଯା । ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥଧୀଶ୍ ଶାନ୍ତେ କଲ୍ପିତାକଲନାକ୍ଷଯା
ବାୟୁରେ କମ୍ପନ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟର ଧାରଣା ଯେତେବେଳେ କଳ୍ପନା ଓ ତାହାର ବିଚାର ଶେଷ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟର ଧାରଣା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ।
ଯତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପସମୁତ୍ଥାନଂ ତଦ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପନଂ କ୍ଷଯି । ଏତଚ୍ ଚାନୁଭଵାତ୍ ସିଦ୍ଧଂ କିମ୍ ଏତାଵତି ଦୁଷ୍କରମ୍
ଯାହା କଳ୍ପନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିରେ କଳ୍ପନା ନ ଥିଲେ ଶେଷ ହୁଏ; ଏହି କଥା ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭବରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି—ଏଠାରେ କ'ଣ ଅସୁବିଧା ଅଛି?
ନ ସର୍ଗୋ ଽସ୍ତି ଵିଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛା ସା ଚ ସତ୍ଯେଵ ଖୋପମା । ଵିଚ୍ଛବ୍ଦାର୍ଥାକଲ୍ପନେନ ତଦ୍ ଏତଦ୍ ବୁଧ୍ଯତେ ସ୍ଵଯମ୍
ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ଯାହା ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ; ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର କଳ୍ପନା ଶେଷ ହେଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ବୁଝାଯାଏ।
ନ ସର୍ଗସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥମତିର୍ ଅସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ । ସର୍ଗସଙ୍କଲ୍ପସଂଶାନ୍ତାଵ୍ ଆତ୍ମନୈଵାଶୁ ବୁଧ୍ଯତେ
ସୃଷ୍ଟି, ସୃଷ୍ଟିର ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟର ଧାରଣା ନାହିଁ—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ; ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟର କଳ୍ପନା ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଆତ୍ମା ସେଥିକି ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିପାରେ।
ଅସର୍ଗପ୍ରତିପତ୍ତିର୍ ହି ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥଵିସ୍ମୃତୌ । ସ୍ଫୁଟୀଭଵତ୍ଯ୍ ଅଶେଷେଣ ଶିଷ୍ଯତେ ଯଦ୍ ଅନାମ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଯାଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଅସୃଷ୍ଟିର ଜ୍ଞାନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯାହା ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ, ସେହି ଅନାମ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵେଦନଂ ସର୍ଗସଂଵିତ୍ତିର୍ ଅଵେଦନମ୍ ଅସର୍ଗକମ୍ । ନ ଵେଦନାଵେଦନଯୋର୍ ଭେଦଶ୍ ଶବ୍ଦାଦ୍ ଋତେ ଽସ୍ତି ଚ
ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତିକୁ ବୋଲାଯାଏ ବେଦନା, ଅସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତିକୁ କୁହାଯାଏ ଅବେଦନା; ଏହି ବେଦନା ଓ ଅବେଦନା ମଧ୍ୟରେ ଶବ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ସର୍ଵସ୍ଯାନନ୍ତରୂପତ୍ଵାତ୍ କ୍ଵ ଭେଦẖ କ୍ଵ ଚ ଭେଦନମ୍ । କ୍ଵ ଵିସ୍ମୃତିର୍ ଅତଶ୍ ଶାନ୍ତଂ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ଏଵାସନଂ ଶିଵମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ଅନନ୍ତ ରୂପରେ ଥିବାରୁ, କେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ଓ ବିଭାଜନ? କେଉଁଠି ଭୁଲିଯିବା? ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶାନ୍ତ ଓ ନିରବ ରହିବାଟିଏ ଶୁଭ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା।
ନିରସ୍ତସଙ୍କଲ୍ପଵିକଲ୍ପଜାଲମ୍ ଆଲାନକଲ୍ପଂ ସୁଚିରୋଷିତଂ ଯତ୍ । ପ୍ରଶାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିଚାରସତ୍ତମ୍ ଅଶଙ୍କମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ଶିଵମ୍ ଅଵ୍ଯଯଂ ତତ୍
ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତା ଓ ଭେଦବୁଦ୍ଧିର ଜାଲରୁ ମୁକ୍ତ, ମହଲ ଭଳି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତନରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହିଛି, ସେହି ପ୍ରାଚୀନ, ଶୁଭ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଖାତ୍ମାନସ୍ ସକଲାସ୍ ସର୍ଗାସ୍ ସର୍ଗାତ୍ମ ସକଲଂ ଚ ଖମ୍ । ନ ନଭସ୍ସର୍ଗଯୋର୍ ଭେଦḫ ପଵନସ୍ପନ୍ଦଯୋର୍ ଇଵ
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଖ ର ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଖ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେପରିକି ପବନର ଚଳନରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟି ଓ ଖ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ପୂରିତାନନ୍ତଗଗନାḫ ପ୍ରଭା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଗମାଗମମ୍ । ନ ଯଥା ରୋଧଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତାସ୍ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଅନନ୍ତ ଆକାଶକୁ ପ୍ରଭା ଭରିଦିଏ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଭା ଆସିଯିବା ଓ ଯିବାରେ ଏକାପରେକା ଅଟକାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏକାପରେକାକୁ କେବେ ଅଟକାଏ ନାହିଁ।
ମିଲନ୍ତି ନ ମିଲନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଯଥୈତେ ପରମାଣଵଃ । ଖେ ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅଲକ୍ଷ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ଅଣୁମାନେ ଏକାପରେକା ସହିତ ମିଶିଯିବା କିମ୍ବା ଅଲଗା ହେବା ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଏକାପରେକା ସହିତ ମିଶିଯିବା କିମ୍ବା ଅଲଗା ହେବା ନାହିଁ।
ମନାଗ୍ ଅପି ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ମିଲିତାନାଂ ଯଥାମ୍ଭସାମ୍ । ତଥା ଚିଦ୍ଘନରୂପାଣାମ୍ ସର୍ଗାଣାଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଯତାମ୍ ଅପି
ଯେପରି ଜଳ ମିଶିଗଲେ ତାହାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ରହିନଥାଏ, ସେପରି ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ନୀହାରାଣାଂ ଵିମିଶ୍ରାଣାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ନାଣଵୋ ଯଥା । ପୃଥଗ୍ ଜୀଵୈର୍ ନ ସର୍ଗାଣାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଜନ୍ତଵସ୍ ତଥା
ଯେପରି ମିଶିଥିବା କୁହୁଡ଼ିର କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିହେବ ନାହିଁ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଏକି ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଥା ଯାତି ସରିତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ମଜ୍ଜନୋନ୍ମଜ୍ଜନାବିଲମ୍ । ତଥା ସ୍ଫୁରତି ସର୍ଗୌଘḫ ପୃଥଙ୍ ମିଶ୍ରଶ୍ ଚ ଚିଦ୍ଧୃଦି
ଯେପରି ନଦୀର ପାଣି ଭୂମିକୁ ଛୋଇ ଆଉ ପୁଣି ବାହାରିଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ହୃଦୟରେ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରା ଅଲଗା ଓ ମିଶିଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଅଵାଯଵୋ ଯଥାମୋଦା ମିଶ୍ରୀଭୂତାḫ ପରସ୍ପରମ୍ । ନ ରୋଧକା ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତଥା ସର୍ଗାẖ ଖରୂପିଣଃ
ଯେପରି ଗନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ଏକାଉଠି ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ବାଧା ଦେଉନାହାନ୍ତି ଓ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବର ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ବାଧା ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ଆଵର୍ତାḫ ପରିଵର୍ତନ୍ତେ ଯଥା ରଜସି ରାଜସାଃ । ଅସ୍ପଷ୍ଟୋଗ୍ରାନିଲେ ସ୍ଫାରେ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରସ୍ପରମ୍
ଯେପରି ଧୂଳିକଣି ବଡ଼ ବାତାସରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଘୂରୁଛି, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମତଯାନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋ ନ ରୋଧକାଃ । ନଭସୀଵ ନଭୋଭାଗାସ୍ ସ୍ଵପ୍ରଭାସ୍ଵ୍ ଇଵ ଚ ପ୍ରଭାଃ
ଯେପରି ଆକାଶର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଂଶମାନେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ଅଟକାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଚିନ୍ତାର ଆକାରରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଆପଣ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ରେଉଁ ଆଲୋକ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।
କେଚିନ୍ ମିଥଃ ସମ୍ମିଲିତା ଏକତାମ୍ ଉପଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ନୀହାରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ନୀହାରାସ୍ ସ୍ଵପ୍ରଭାସ୍ଵ୍ ଇଵ ଚ ପ୍ରଭାଃ
କେହି କେହି ଏକାଉଁଠି ଏକଠା ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକତାରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯେପରି କୁହୁଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ କୁହୁଡ଼ି ମିଶିଯାଏ, କିମ୍ବା ଆପଣ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ରେଉଁ ଆଲୋକ ଏକାଉଁଠି ଲିନ ହୋଇଯାଏ।
କେଚିନ୍ ମିଥସ୍ ସମ୍ମିଲିତା ଅପି ଭାନ୍ତି ଵିଲକ୍ଷଣାଃ । ଘୃତୋଦା ଇଵ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧୌ ରତ୍ନଦୀପ୍ତାଵ୍ ଇଵାର୍କଭାଃ
କେହି କେହି ଏକଠା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଯେପରି ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରେ ଘିଅ ଓ ପାଣି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା ରତ୍ନର ଆଭା ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
ସଵିକାସା ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ମେରୁମନ୍ଦରକୋଟଯଃ । ସଂଵିତ୍ତତ୍ତ୍ଵେ ତଥା ସର୍ଗା ଦୃଷଦାଦ୍ଯନ୍ତରେଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ସତ୍ୟତାରେ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ପାଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ସଂଵିତ୍ ସର୍ଵଗତା ଶାନ୍ତା ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯରୂପିଣୀ । ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥରହିତାସ୍ ସର୍ଗାସ୍ ତସ୍ଯାẖ କିଲୋଦରମ୍
ଚେତନା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆଧାର ଅଟୁଟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। 'ସୃଷ୍ଟି' ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତାହାର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ସ୍ଥଲଂ ଜଲଂ ନଭଶ୍ ଶୈଲଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯାଧୁନାଖିଲମ୍ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଗତଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵଗତ୍ଵାନ୍ ମହାଚିତେଃ
ଭୂମି, ପାଣି, ଆକାଶ ଓ ପାହାଡ଼—ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ଏବେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ମହାଚେତନାର ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି।