ପୂର୍ଵଦେହୋ ଽସ୍ତି ଯସ୍ଯାଦ୍ଯଃ ପୂର୍ଵକର୍ମସମନ୍ଵିତଃ । ତସ୍ଯ ସ୍ମୃତିସ୍ ସମ୍ଭଵତି କାରଣଂ ସଂସୃତିସ୍ଥିତେଃ
ଯାହାର ପୂର୍ବ ଦେହ ଅଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେହ ପୂର୍ବ କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସେଠି ସ୍ମୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ହେଉଛି ସଂସାର ଚାଲିଥିବାର କାରଣ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାକ୍ତନଂ କର୍ମ ଯଦା କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ପ୍ରାକ୍ତନୀ ସଂସ୍ମୃତିସ୍ ତସ୍ଯ ତଦୋଦେତି କୁତଃ କଥମ୍
ବ୍ରହ୍ମାର ପୂର୍ବ କର୍ମ କିଛି ନଥିଲେ, ତାହା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ଜୀବନର ସ୍ମୃତି କେମିତି ଆସିପାରିବ, କେଉଁଠୁ ଏବଂ କିପରି?
ତସ୍ମାଦ୍ ଅକାରଣଂ ଭାତି ଵା ସ୍ଵଚିତ୍ତ୍ଵୈକକାରଣମ୍ । ସ୍ଵକାରଣାଦ୍ ଅନନ୍ଯାତ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂସ୍ ସ୍ଵଯମାତ୍ମଵାନ୍
ଏହିପରି, କୌଣସି ବାହ୍ୟ କାରଣ ନଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ଏହାର କେବଳ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ନିଜର ମନ। ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆତ୍ମା ନଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ନିଜରେ ନିଜେ ବସିଛି।
ଆତିଵାହିକ ଏଵାସୌ ଦେହୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ । ନ ତ୍ଵ୍ ଆଧିଭୌତିକୋ ରାମ ଦେହୋ ଽଜସ୍ଯୋପପଦ୍ଯତେ
ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମାର ଦେହ କେବଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ (ମନସିକ) ଦେହ ଅଟେ; କିନ୍ତୁ, ରାମ, ଅଜନ୍ମା ପାଇଁ ଭୌତିକ ଦେହ ନଥାଏ।
ଆତିଵାହିକ ଏକୋ ଽସ୍ତି ଦେହୋ ଽନ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଧିଭୌତିକଃ । ସର୍ଵାସାଂ ଭୂତଜାତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଏକ ଏଵ କିମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ କେବଳ ଏକଟି ଅଟେ; ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଭୌତିକ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ ଏକ ଦେହ ଅଟେ—ଅନ୍ୟ କଣ ଅଟେ?
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଦେହୌ ଦ୍ଵୌ ଭୂତାନାଂ କାରଣାତ୍ମନାମ୍ । ଅଜସ୍ଯ କାରଣାସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଏକ ଏଵାତିଵାହିକଃ
ସମସ୍ତ କାରଣ ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦୁଇଟି ଦେହ ଅଟେ; କିନ୍ତୁ ଅଜନ୍ମା ପାଇଁ, କାରଣ ନଥିବାରୁ, କେବଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଅଟେ।
ସର୍ଵାସାଂ ଭୂତଜାତୀନାମ୍ ଏକୋ ଽଜଃ କାରଣଂ ପରମ୍ । ଅଜସ୍ଯ କାରଣଂ ନାସ୍ତି ତେନାସାଵ୍ ଏକଦେହଵାନ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଜନ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ ଅଛି; ଏହି ଅଜନ୍ମର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଏକମାତ୍ର ଦେହଧାରୀ।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଭୌତିକୋ ଦେହଃ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ଆକାଶାତ୍ମାଵଭାତ୍ଯ୍ ଏଷ ଆତିଵାହିକଦେହଵାନ୍
ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି ଦେହ ନିଶ୍ଚୟ ନାହିଁ; ସେ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଚିତ୍ତମାତ୍ରଶରୀରୋ ଽସୌ ନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିମଯାତ୍ମକଃ । ଆଦ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ ଵ୍ଯୋମତନୁଃ ପ୍ରତନୁତେ ପ୍ରଜାଃ
ସେ ମନ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି ଆକାଶ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି।
ତାଶ୍ ଚ ନିର୍ଵାଣରୂପିଣ୍ଯୋ ଵିନାନ୍ଯୈଃ କାରଣାନ୍ତରୈଃ । ଯଦ୍ ଯତସ୍ ତତ୍ ତଦ୍ ଏଵେତି ସର୍ଵୈର୍ ଏଵାନୁଭୂଯତେ
ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୁକ୍ତି ସ୍ୱରୂପ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; ଯାହାଠାରୁ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ଅନୁଭବ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ।
ନିର୍ଵାଣମାତ୍ରଂ ପ୍ରଥମଂ ପରଂ ବୋଧସ୍ ତଦ୍ ଏଵ ଚ । ଚିତ୍ତମାତ୍ରଂ ତଦ୍ ଏଵାସ୍ତେ ନ ଯାତି ଵସୁଧାଦିତାମ୍
ପ୍ରଥମ ମୁକ୍ତି ଏକ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ହିଁ ମନ; ଏହା କେବଳ ମନ ଭାବରେ ରହିଥାଏ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବକୁ ନେଇ ନାହିଁ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତମନସାଂ ସଂସାରଵ୍ଯଵହାରିଣାଂ । ପ୍ରଥମୋ ଽସୌ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ଦଶ୍ ଚିତ୍ତଦେହସ୍ ସ୍ଵତୋଦଯଃ
ସମସ୍ତ ଜୀବର ମନ ଯେଉଁଠି ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଚାଲିଥାଏ, ସେଠି ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ମନର ଦେହ, ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯସ୍ମାତ୍ ପୂର୍ଵାତ୍ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ଦାଦ୍ ଅନନ୍ଯୈତତ୍ସ୍ଵରୂପିଣୀ । ଇଯଂ ପ୍ରଵିସୃତା ସୃଷ୍ଟିସ୍ ସ୍ପନ୍ଦଦୃଷ୍ଟିର୍ ଇଵାନିଲାତ୍
ଏହି ପୂର୍ବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ଯାହା ନିଜ ଗୁଣରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ତାହାରୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି, ଯେପରିକି ପବନର ହଲଚଳ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରତିଭାନାକୃତେର୍ ଅସ୍ମାତ୍ ପ୍ରତିଭାମାତ୍ରରୂପଧୃତ୍ । ଵିଭାତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅଯଂ ସର୍ଗସ୍ ସତ୍ଯାନୁଭଵଵତ୍ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ପ୍ରତିଭା ରୂପରୁ, ଯାହା କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛି, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଚମକୁଛି, ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ର ସ୍ଵପ୍ନପୁରଂ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ତ୍ରୀସୁରତଂ ତଥା । ଅସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ସତ୍ଯାନୁଭଵଭାସୁରମ୍
ଏଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସହର ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଣେ ଜନନୀ ସହ ଭୋଗ ଉଦାହରଣ ଭଳି। ଏହି ଦୁଇଁଟି ଏବେ ଅସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନୁଭବର ଧନରେ ଏମିତି ଚମକେ, ଯେଉଁଠି ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବର ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିମଯୋ ଭାତି ଵ୍ଯୋମାକୃତିର୍ ଅଦେହକଃ । ସଦେହ ଇଵ ଭୂତେଶସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମଭୂଃ ପୁରୁଷାକୃତିଃ
ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ତିଆରି ନୁହେଁ, ଆକାଶର ଆକୃତି ଭଳି ଦେହ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଏ। ତଥାପି, ଦେହ ଥିବା ପ୍ରାଣୀର ମାଳିକ ଭଳି, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ସ ଚିତ୍ସଙ୍କଲ୍ପରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଥ ଶାମ୍ଯତି । ସ୍ଵାଯତ୍ତତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ନୋଦେତି ନ ଚ ଶାମ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଚେତନା ଓ ଇଚ୍ଛାର ଆକୃତି ଥିବାରୁ, ସେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପରେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଭର ଥିବାରୁ, ସେ ନ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ନ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମା ସଙ୍କଲ୍ପରହିତଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିରହିତାକୃତିଃ । କେଵଲଶ୍ ଚିତ୍ତମାତ୍ରାତ୍ମା କାରଣଂ ତ୍ରିଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କେବଳ ଚିତ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଏହି ତିନି ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳ କାରଣ।
ସଙ୍କଲ୍ପ ଏଷ କଚତି ଯଥା ନାମ ସ୍ଵସମ୍ଭଵଃ । ଵ୍ଯୋମାତ୍ମୈଷ ତଥା ଭାତି ଭଵତ୍ସଙ୍କଲ୍ପଶୈଲଵତ୍
ଏହି ଇଚ୍ଛା ନିଜ ଗୁଣରେ ଚଳିଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ନାମ ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଶ ଯେପରି ତୁମର ଇଚ୍ଛାର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଆତିଵାହିକତୈକାନ୍ତଵିସ୍ମୃତ୍ଯା ଦୃଢରୂଢଯା । ଆଧିଭୌତିକବୋଧେନ ମୁଧା ଭାତି ପିଶାଚଵତ୍
ଏଥିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆକାଶୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭୁଲିଯିବା ଓ ଭୌତିକ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଏହା ଭୁଲ ଭାବରେ ଏକ ପିଶାଚ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଇଦମ୍ପ୍ରଥମତୋଦ୍ଯୋଗସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧମହାଚିତେଃ । ନୋଦେତି ଶୁଦ୍ଧସଂଵିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଆତିଵାହିକଵିସ୍ମୃତିଃ
ଏହି ଆକାଶୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଭୁଲିଯିବା, ଯେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭରେ ମହାଚିତ୍ତ ଜାଗୃତ ହୁଏ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଥିବାରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ।
ଆଧିଭୌତିକତା ତେନ ନାସ୍ଯୋଦେତି ପିଶାଚିକା । ଅସତ୍ଯା ମୃଗତୃଷ୍ଣେଵ ମିଥ୍ଯା ଜାଡ୍ଯଭ୍ରମପ୍ରଦା
ସେଠାରେ ଭୌତିକ ଅବସ୍ଥାର ପିଶାଚୀ ଭାବ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ; ଏହା ଅସତ୍ୟ, ମୃଗତୃଷ୍ଣା ଭଳି ଭୁଲ ଓ ଜଡତାର ଭ୍ରମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
ମନୋମାତ୍ରଂ ଯଦା ବ୍ରହ୍ମା ନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିମଯାତ୍ମକଃ । ମନୋମାତ୍ରମ୍ ଅତୋ ଵିଶ୍ଵଂ ଯଦ୍ ଯତସ୍ ତତ୍ ତଦ୍ ଏଵ ହି
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା କେବଳ ମନ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ କେବଳ ମନ ଅଟେ; ଯାହା ଏହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ମନ ଅଟେ।
ଅଜସ୍ଯ ସହକାରୀଣି କାରଣାନି ନ ସନ୍ତି ଯତ୍ । ତଜ୍ଜସ୍ଯାପି ନ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ତାନି ତସ୍ମାତ୍ ତୁ କାନିଚିତ୍
ଯେଉଁ ଜନ୍ମହୀନ ଅଟେ, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ସହାୟକ କାରଣ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଯାହା ଜନ୍ମିତ ଅଟେ, ସେହି କାରଣଗୁଡିକ ଏଠାରେ ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ, କେବଳ କିଛି ଅଛି।
କାରଣାତ୍ କାର୍ଯଵୈଚିତ୍ର୍ଯଂ ତେନାତ୍ରାସ୍ତି ନ କିଞ୍ଚନ । ଯାଦୃଶଂ କାରଣଂ ଶୁଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ତାଦୃଗ୍ ଇହ ସ୍ଥିତମ୍
କାରଣରୁ କାର୍ଯ୍ୟର ବିଭିନ୍ନତା ଆସେ; ଏହିଠାରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ କାରଣ ଅଟେ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଟେ।
କାର୍ଯକାରଣତା ତ୍ଵ୍ ଅତ୍ର ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ । ଯାଦୃଗ୍ ଏଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତାଦୃଗ୍ ଏଵ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣର ସମ୍ପର୍କ କିଛି ଲାଗୁନାହିଁ। ଯେପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା ଅଟେ, ସେପରି ତିନି ପ୍ରକାର ଜଗତ ଅଟେ।
ମନସ୍ତାମ୍ ଇଵ ଯାତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ତନ୍ଯତେ ଜଗତ୍ । ଅନନ୍ଯଦ୍ ଆତ୍ମନଶ୍ ଶୁଦ୍ଧାଦ୍ ଦ୍ରଵତ୍ଵମ୍ ଇଵ ଵାରିଣା
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ, ଏହା ଏପରି ଯେ ପ୍ରକୃତ ଜଳରୁ ତାର ଶୁଦ୍ଧତା ଭଳି ତାର ଦ୍ରବତା ନିକଟରୁ ଆସେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଠାରୁ ନୁହେଁ।
ମନସା ତନ୍ଯତେ ସର୍ଵମ୍ ଅସଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଆତତମ୍ । ଯଥା ସଙ୍କଲ୍ପନଗରଂ ଯଥା ଗନ୍ଧର୍ଵପତ୍ତନମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ମନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ, ଏହି ସବୁ ଅସଲି ଏବଂ ଚାଉଡ଼ି ରହିଛି, ଯେପରି ମନରେ ଭାବିଥିବା ଏକ ନଗର କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କର ନଗର।
ଆଧିଭୌତିକତା ନାସ୍ତି ରଜ୍ଜ୍ଵାମ୍ ଇଵ ଭୁଜଙ୍ଗତା । ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାସ୍ ତୁ କଥଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ତତ୍ର ତେ
ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଦେହର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଯେପରି ରଜ୍ଜୁ ମଧ୍ୟରେ ସାପ ନାହିଁ; ଏପରି ଜାଗୃତ ମନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ କିପରି ରହିପାରିବେ?
ଆତିଵାହିକ ଏଵାସ୍ତି ନ ପ୍ରବୁଦ୍ଧମତେଃ କିଲ । ଆଧିଭୌତିକଦେହସ୍ଯ ଚର୍ଚୈଵାତ୍ର କୁତଃ କଥମ୍
ଏଠାରେ କେବଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଅଛି, ଯାହା ଜାଗୃତ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଦେହ ବିଷୟରେ କଥା କିପରି ହେବ?