ଅହୋ ମହତ୍ତା ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାଶ୍ ଚିତୋ ଯସ୍ଯା ଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି । ସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରାତ୍ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତି ଲୀଯନ୍ତେ ଽସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରତଃ
ହେ, ଏହି ଚେତନାର ପବିତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କେତେ ବିଶାଳ! ଏହାର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉତ୍ସାହରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ଏହାର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶାନ୍ତିରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ଯସ୍ଯୋନ୍ମେଷନିମେଷାଭ୍ଯାଂ ଭାଵାନାଂ ପ୍ରଲଯୋଦଯୌ । ନାନାନାନାଭମ୍ ଇଵ ଯତ୍ ତଦ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚିଦ୍ଘନଃ
ଯାହାର ଚେତନାର ଖୋଲିବା ଓ ବନ୍ଦ ହେବା ସହିତ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ଓ ଲୟ ପାଉଛି, ସେଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା ହେଉଛି ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ ଜୀବନ ରୂପ।
ଚିଦ୍ ଵାତଵଦ୍ ଅଭିନ୍ନାତ୍ମା ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଆତ୍ମଗତାଦ୍ ଯଥା । ତଥୈଵ ଜଗଦ୍ ଏତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତତ୍ସ୍ଥଂ ତଦ୍ ଏଵ ଚ
ଚେତନା, ପବନ ପରି, ଏକାଟି ଓ ଅଖଣ୍ଡ; ଏହାର ନିଜ ଉତ୍ସାହରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ଓ ଏହି ଚେତନା ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ।
ଅତଶ୍ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଅନାଭାସଂ ସର୍ଵଂ ଚିଦ୍ଘନମ୍ ଅକ୍ଷଯେ । ଦୃଶ୍ଯମାନେ ଽପି ନୈଵ ସ୍ତସ୍ ତ୍ଵତ୍ତାମତ୍ତେ ଭଵାଭଯଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ଚେତନାମୟ; ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ—ଏଠାରେ ନ ଜନ୍ମ ଅଛି, ନ ଭୟ।
ନୈକ୍ଯଂ ନ ଚ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଇହାସ୍ତି କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ତ୍ଵତ୍ତ୍ଵମତ୍ତ୍ଵାଦି ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଵା । ସର୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସଦୈଵ ଚାସ୍ତି ଯଦ୍ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଏଵମ୍ ଅପୀହ ତତ୍ ତତ୍
ଏଠାରେ ଏକତା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟତା କିଛି ନାହିଁ, ନା ଆତ୍ମତ୍ୱ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତ୍ୱ, ନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ କିମ୍ବା ନାସ୍ତିତ୍ୱ। ସବୁ କିଛି ସବୁଠାରେ ସଦା ଅଛି; ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣେ, ସେଠି ସେହିପରି ଅନୁଭବ କରେ।
ମଦୁକ୍ତମ୍ ଏତଦ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ନିର୍ଣୀଯ ଶୁଭମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ହୃଦଯେ ଚାଖିଲଂ କୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠେତ୍ଥଂ ଶୃଣୁ ରାଘଵ
ମୋର କଥା ଶୁଣି, ଏହାକୁ ଶୁଭ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସମସ୍ତ କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି ଏଭଳି ରୁହ; ଏବେ ଶୁଣ, ରାଘବ।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କାଷ୍ଠମୌନୀ ଭଵାନଘ । ନିର୍ଵାସନୋ ନିର୍ମନନẖ କ୍ଷୀଣଚିତ୍ତḫ ପ୍ରଶାନ୍ତଧୀଃ
ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡିଦେଇ, କାଠର ଭଳି ନିରବ ହେଅ, ହେ ନିଷ୍ପାପ। ଇଚ୍ଛା ବିନା, ଚିନ୍ତା ବିନା, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୀର ରୁହ।
ଅପଶ୍ଯନ୍ନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଗ୍ରଗତାନ୍ ଅଶୃଣ୍ଵନ୍ ପଟହାନ୍ ଅପି । ଅସ୍ପୃଶନ୍ନ୍ ଅମ୍ବରମ୍ ଅପି ନ ଜିଘ୍ରଞ୍ ଶ୍ଵସନାଦ୍ଯ୍ ଅପି
ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାମାନେକୁ ନ ଦେଖ, ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ନ ଶୁଣ, ଆକାଶକୁ ଛୁଅନି, ପବନ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଘ୍ରାଣ କରନି।
ପ୍ରଭୁଞ୍ଜାନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଭୁଞ୍ଜାନୋ ଵ୍ଯୋମଵଦ୍ ଵିମଲାନ୍ତରଃ । ସଂଵିଦୈଵେଦୃଶସ୍ ତିଷ୍ଠ ନିଷ୍ଠାମ୍ ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକୀଂ ଗତଃ
ଭୋଗ କରୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ମନରେ ରୁହ; ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ନିଜକୁ ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ କରି ରୁହ।
ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵାସ୍ସ୍ଵ ଶାନ୍ତାତ୍ମା ମୂକାନ୍ଧବଧିରୋପମଃ । ପୁସ୍ତାଚ୍ ଛୈଲାଦ୍ ଇଵ କୃତଶ୍ ଚିତ୍ରଭିତ୍ତାଵ୍ ଇଵାର୍ପିତଃ
ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଶାନ୍ତ ମନରେ ବସ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଗୁଙ୍ଗା, ଅନ୍ଧା ଓ ବିରଳ ଲୋକ; କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଠାରୁ ଅଲଗା କରାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଦିଵାଳରେ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିବା ପରି।
ଇତି ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ ଏଵ ସ୍ଥିତ୍ଵା ମେରୁର୍ ଇଵ ସ୍ଥିରଃ । ଅପୁନର୍ଭଵନାଯୈଷି ସମାଧାନମହାଶଯଃ
ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଡିଗ ରହି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନ ହେବା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରୁହ।
କୁରୁ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯୈẖ କାର୍ଯଂ ଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ ସ୍ପନ୍ଦଚଞ୍ଚଲୈଃ । ଅର୍ଧସୁପ୍ତପ୍ରବୁଦ୍ଧାଭୈସ୍ ସ୍ଵକର୍ମାଭ୍ଯାସଚଞ୍ଚଲୈଃ
ତୋର କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯନ୍ତ୍ର ପରି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ଦେ; ଯେପରି ଅଧା ଶୁଅଥିବା କିମ୍ବା ଅଧା ଜାଗ୍ରତ ଲୋକ ନିଜ କାମରେ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ।
ଅଫଲେଚ୍ଛାନୁସନ୍ଧାନୈର୍ ବାଲୈର୍ ଉନ୍ମତ୍ତକୈର୍ ଇଵ । ଅଵାସନୈର୍ ଅମନନୈଶ୍ ଚଲୈର୍ ଵୃକ୍ଷଦଲୈର୍ ଇଵ
ଫଳ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, ଶିଶୁମାନେ କିମ୍ବା ପାଗଳମାନେ ଯେପରି ଅନ୍ୟମନା ଓ ଅନୁଭବ ନଥିବା, ଗଛର ପତ୍ର ଯେପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ।
ନିତ୍ଯମ୍ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵାତ୍ମାରାମḫ ପ୍ରପୂର୍ଣଧୀଃ । ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥẖ କୁରୁ କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅନିଦ୍ରଵତ୍
ସଦା ମନକୁ ଭିତରେ ରଖି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖି, ଜାଗି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ଜାଗରଣ ନଥିବା ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର ।
ଯଥା ମୌନୀ ଯନ୍ତ୍ରପୁମାନ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଏଵଂ କୁରୁ କ୍ରିଯାମ୍ । ଵାତସ୍ଵଭାଵାତ୍ ସ୍ପନ୍ଦୀନି ଚଲନ୍ତ୍ଵ୍ ଅଙ୍ଗାନି କିଂ ତଵ
ଯେପରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ମନ୍ୟ ଅଥବା ଯନ୍ତ୍ର ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର । ବାୟୁର ଗୁଣରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଚଳିଥିଲେ, ତାହାରେ ତୁମର କିଛି ନାହିଁ ।
ଅନ୍ତସ୍ ସର୍ଵପରିତ୍ଯାଗୀ ବହିẖ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ସ୍ଥିରମ୍ । ନ କର୍ତାସି ନ ଭୋକ୍ତାସି ନ ଚାଯମ୍ ଅସି ନେତରଃ
ଭିତରେ ସବୁକୁ ଛାଡି, ବାହାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରୁହ । ତୁମେ କର୍ତ୍ତା ନୁହଁ, ଭୋଗୀ ନୁହଁ, ଏହି ନୁହଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହଁ ।
ଯସ୍ଯ ନାହଙ୍କୃତୋ ଭାଵଶ୍ ଚେତୋ ଯସ୍ଯ ନ ଲିପ୍ଯତେ । ଜଗନ୍ ନିଘ୍ନନ୍ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ ଵା ନ ହନ୍ତି ନ କରୋତି ସଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମତ୍ୱର ଭାବ ନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କର ମନ ଦୁଷିତ ହୁଏନି, ସେ ଜଗତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ନଷ୍ଟ କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି କରେନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ସର୍ଵେ ସମାରମ୍ଭାẖ କାମସଙ୍କଲ୍ପଵର୍ଜିତାଃ । ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିଦଗ୍ଧକର୍ମାଣଂ ମୁକ୍ତମ୍ ଆହୁସ୍ ତମ୍ ଉତ୍ତମାଃ
ଯାହାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଶା ଓ କଳ୍ପନାରୁ ମୁକ୍ତ, ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ଯାହାଙ୍କର କର୍ମ ପୁଡ଼ିଯାଇଛି, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଏଵଂ ସମାଧାନମଯୋ ମହାତ୍ମନ୍ ଭୂଯୋ ନ ଚିନ୍ତାମ୍ ଉପଯାତି କଶ୍ଚିତ୍ । ମହାସମାଧାନମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଏତଦ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମୃତତାମ୍ ଉପୈଷି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ମହାତ୍ମା, ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣି କେବେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼େନାହିଁ; ଏହି ଅନନ୍ତ ମହାସମାଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
ଯତ୍ରୈକଦ୍ଵିତ୍ଵକଲନାସ୍ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ହି କାଶ୍ଚନ । ତତ୍ରୈକାନ୍ତସମାଧାନେ ଭଙ୍ଗୋ ଭଵତି ରାଘଵ
ଯେଉଁଠାରେ ଏକ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟତାର ଭାବ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ହେ ରାଘବ, ସେଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧିରେ ବିଘ୍ନ ଆସେ।
ଏକମ୍ ଏଵ ତୁ ଯତ୍ରାସ୍ତି ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମାତ୍ରକମ୍ । ତତ୍ର କିଂ କସ୍ଯ କେନୈଵ ସମାଧାନଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ସେଠାରେ କିଏ, କାହିଁକି, କାହା ପାଇଁ ଏହି ଧ୍ୟାନ ହରାଇଯିବ?
ଚିନୋମି ନ ଚିନୋମୀତି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶବ୍ଦାର୍ଥଵିଭ୍ରମମ୍ । ଚିଦ୍ରୂପ ଏଵାଚିଦ୍ରୂପୋ ମୌନଵାଂସ୍ ତିଷ୍ଠ କାଷ୍ଠଵତ୍
'ମୁଁ ଜାଣେ' କିମ୍ବା 'ମୁଁ ଜାଣେନି' ଏହି ପଦ ଓ ଅର୍ଥର ଭ୍ରମକୁ ଛାଡି, ଚେତନାର ରୂପରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଏବଂ ନିର୍ବାଚାର ହୋଇ, ଗପ୍ପ ନ କରି, କାଠର ଭଳି ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ସ୍ଥିତିର୍ ଵାଯୋର୍ ଅଵହତḫ ପଯସୋ ଽଦ୍ରେଶ୍ ଚ ଖସ୍ଯ ଵା । ଅଵାସନାନ୍ତସ୍ ସା ତେ ଽସ୍ତୁ କୁର୍ଵତୋ ଽକୁର୍ଵତଶ୍ ଚିତଃ
ତୁମର ମନସ୍ଥିତି ପବନ ଶାନ୍ତ ହେବା, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପାଣି ରହିବା କିମ୍ବା ଆକାଶର ଭଳି ଅନ୍ତଃକାର ହେଉ—ଚିତ୍ତ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା, ଦୁଇଥିରେ ମଧ୍ୟ ଆଶାକୁ ଛାଡି ରୁହ।
ଅହମ୍ଭାଵୋ ଵିଲୀନୋ ଯସ୍ ତାପସ୍ଥହିମଲେଶଵତ୍ । ଚେତ୍ଯସ୍ଯାଚଯନାଦ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସମ୍ପନ୍ନḫ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯାହାର 'ମୁଁ' ଭାବ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ହିମର ଅନ୍ଶ ଭଳି ଗଳିଯାଇଛି, ସେ ଅନ୍ତରେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଡିବାକୁ ଛାଡି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅଣୀଯସାମ୍ ଅଣୀଯାଂସଂ ସ୍ଥଵିଷ୍ଠଂ ଚ ସ୍ଥଵୀଯସାମ୍ । ଶାନ୍ତଂ ଚିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅସଂଵେଦ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ଯଦ୍ ଇଦମ୍ ଆତତମ୍
ଏହି ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହା ଶାନ୍ତ, ଅନୁଭବ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ।
ଅଯଂ ପ୍ରତ୍ଯେକମ୍ ଉଦିତḫ ପୃଥକ୍ ସଂସୃତିଷଣ୍ଡକଃ । ସସୁରାସୁରପାତାଲଲୋକାନ୍ତରଧରାମ୍ବରଃ
ଏହି ମନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ଭିତରେ ଅଲଗା ଭାବରେ ଉଦିତ ହୁଏ, ଏହା ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଅନେକ ଚକ୍ର, ଦେବତା, ଦାନବ, ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ।
ଜ୍ଞସ୍ ସର୍ଵେତରସଙ୍କଲ୍ପସର୍ଗାନ୍ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଖଣ୍ଡିତାନ୍ । ଆସ୍ଵାଦିତେକ୍ଷୁସ୍ ସର୍ଵେକ୍ଷୁରସାନ୍ ସାନୁଭଵାନ୍ ଇଵ
ଯିଏ ଜାଣିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ଦେଖେ, ଯେପରି ଗଣ୍ଡିର ରସ ଚାଖିଥିବା ଲୋକ ତାହାର ସମସ୍ତ ରସକୁ ଅନୁଭବ କରେ।
ସଙ୍କଲ୍ପସର୍ଗପୁରୁଷାସ୍ ସତ୍ଯାସ୍ ସର୍ଵେ ପରସ୍ପରମ୍ । ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନରୂପତ୍ଵାତ୍ ତତ୍ତାନୁଭଵତସ୍ ସ୍ଵତଃ
ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, କାରଣ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ସ୍ପନ୍ଦଵିଚ୍ଛିତ୍ତଯସ୍ ସର୍ଵା ଦ୍ରଵଭାଵାଦ୍ ଯଥାମ୍ଭସଃ । ସଂଵିଦ୍ଵିଚ୍ଛିତ୍ତଯସ୍ ସର୍ଵାଶ୍ ଚିତିରୂପାତ୍ ତଥାତ୍ମନଃ
ଯେପରି ଜଳର ଗତି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ତାହାର ଦ୍ରବ ଗୁଣରୁ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବରୁ ହୁଏ।
ଐକ୍ଯମ୍ ଐକ୍ଯାତ୍ମତାପୂର୍ଵଂ ରତ୍ନଯୁଗ୍ମତ୍ଵିଷୋ ଯଥା । ଯାନ୍ତି ଵିତ୍ତ୍ଵେନ ସଙ୍କଲ୍ପସର୍ଗା ଭିନ୍ନାସ୍ ତଥୈକତାମ୍
ଯେପରି ଦୁଇଟି ମଣିର ଏକତାରୁ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆସେ, ସେପରି ମନର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିନ୍ତା ଧନର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।