ଯଥା ମୁକ୍ତାଵଲୀହଂସଦର୍ଶନଂ ଖେ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ । ଦୃଷ୍ଟେର୍ ଏଵଂ ଚିଦଚ୍ଛାଯାସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଜ୍ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତାମାଳା କିମ୍ବା ହଂସ ଦେଖାଯିବା ନିଜର ଗୁଣରୁ ହୁଏ, ସେପରି ଚେତନାର ଅନୁଭୂତିରେ ତାରଙ୍ଗ ଉଠି ଏହି ଜଗତର ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ନିମୀଲିତେ ନେତ୍ରେ ସ୍ଵପ୍ରଭାଵେଣ ଦୃକ୍ ଚଲମ୍ । ତାରାକାରଂ ପଶ୍ଯତୀଯଂ ଚିଚ୍ ଚେତ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯଵତ୍ ତଥା
ଯେପରି ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ଦୃଷ୍ଟି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିତ ତାରା ଆକୃତି ଦେଖେ, ସେପରି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ସଙ୍କଲ୍ପକଲନାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଏଵାତ୍ମତାଂ ଗତଃ । ପଶ୍ଯ ଚିଦ୍ଘନ ଏଵାଚ୍ଛẖ କଲ୍ପାନ୍ତୈକାବ୍ଧିଵତ୍ ସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଧାରଣା ଛାଡିଦେଲେ, ସବୁ କିଛି ଆତ୍ମାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ମାତ୍ର ଏକା ଏକ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ ।
ଅସ୍ମଦାଦିର୍ ଜନସ୍ ସାଧୋ ପାରଦୃଶ୍ଵା ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ତେନୈଵାସ୍ମଦ୍ଵଚୋ ଗ୍ରାହ୍ଯମ୍ ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵାସ୍ତସଂଶଯମ୍
ହେ ମହାନ, ଆମେ ମାନେ ଏହି ସଂସାରର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖିବା ପରେ ବୁଝିଛୁ । ତେଣୁ, ମୋର କଥାକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ 'ଓଁ' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କର ।
ଚୋଦ୍ଯଚଞ୍ଚୁତଯା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵଦାମୀତି ତ୍ଯଜନ୍ ଧିଯମ୍ । ଯଦି ତିଷ୍ଠସି ମଦ୍ଵାଚି ତଦା ଯାସ୍ଯ୍ ଏଵ ତତ୍ ପଦମ୍
ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଅସ୍ଥିର ଇଚ୍ଛାକୁ ଛାଡିଦେଉ । ଯଦି ତୁମେ ମୋର କଥାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେଇ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ ।
ନୋ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଵିଵିଧାନେକଵିକଲ୍ପକଲନାମଲୈଃ । ଶୁଦ୍ଧତାର୍କିକତାମ୍ ଏତ୍ଯ ପ୍ରଯାସି ତୃଣଗୁଲ୍ମତାମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଏହା ନ କର, ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ଧାରଣା ଓ ତର୍କର ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କେବଳ ଶୁଷ୍କ ତର୍କରେ ଅଟକିଯିବ, ଯେପରି ଘାସ ଓ ଝାଡିରେ ଜୀବନ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଇଯଂ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵତ୍ତାମତ୍ତାମଯାତ୍ମିକା । ତତ୍ତ୍ଵତସ୍ ତ୍ରିଜଗନ୍ନାମ୍ନୀ ମନ୍ଯେ ନ କଲନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ, ତେବେ ଏହି ସଂସାର ତୁମ ନିଜ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ 'ତିନି ଲୋକ' ବୋଲି ଯେଉଁଠି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହାର କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଲଵଣୈନ୍ଦଵଶୁକ୍ରାଦିଵୃତ୍ତାନ୍ତଵଦ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରଂ ଜଗନ୍ ମନ୍ଯେ ସତ୍ଯଂ ନାସ୍ତୀହ କିଞ୍ଚନ
ଲୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ବୀର୍ୟ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥାମାନେ ଯେପରି ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ କେବଳ ଭ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅଛି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଠାରେ କିଛି ସତ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵାପହ୍ନଵ ଏଵ ଵୈ । କୃତୋ ଭଵତି ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ଯୁଜ୍ଯତେ କଥମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି; ଏପରି କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବ, ମୋତେ କୁହ ।
ରାମ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସି ଜାନାସ୍ଯ୍ ଏଵ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ଶୁଦ୍ଧଚିଦ୍ଘନ ଏଵାସ୍ତି ତଂ ଚ ତ୍ଵମ୍ ଅଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍
ହେ ରାମ, ତୁମେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଗୃତ ଅଟୁଟ ଅଛ; ଯଥାସ୍ଥିତି ଯେପରି ଅଛି, ତୁମେ ସେଥିରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଗିଛ; କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହି କଥାକୁ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଛ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵାପହ୍ନଵ ଏଵ ଚ । ନାଵିଦ୍ଯାସ୍ତୀହ ନୋ ମାଯା ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେଦମ୍ ଅକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ଆତ୍ମିକ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଉଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାକରଣ; ଏଠାରେ ନ ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନ ମାୟା ଅଛି—ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଅକ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଶାନ୍ତ ଏଵ ଚିଦାଭାସେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ସମସମାତ୍ମନି । ସମଗ୍ରଶକ୍ତିକଚିତେ ବ୍ରହ୍ମେତି କଲିତାଭିଧେ
ଏହା ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ଚେତନାର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ପରିସ୍ଫୁଟ ଓ ସମତାରେ ଆତ୍ମାରେ ଥାଏ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହାକୁ ଲୋକେ 'ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ଡାକନ୍ତି।
ନିର୍ଣୀଯ କେଚିଚ୍ ଛୂନ୍ଯତ୍ଵଂ କେଚିଦ୍ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରତାମ୍ । କେଚିଦ୍ ଈଶ୍ଵରରୂପତ୍ଵଂ ଵିଵଦନ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
କିଛି ଲୋକ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ଶୂନ୍ୟତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ କେବଳ ଜ୍ଞାନକୁ ମାନନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଏହାକୁ ଈଶ୍ୱରର ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି—ଏମିତି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଉଚ୍ଛୂନଂ ନୀତ୍ଵା ଚ ଶତଶାଖତାମ୍ । ଚାଲଯନ୍ତି ଵିଚାରେଣ କେଚିତ୍ ସାଙ୍ଖ୍ଯମତାଦିକମ୍
କିଛି ଲୋକ ସଂସାରକୁ ନଶ୍ଟ ଭାବି, ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଶଖା ଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମତ ଅନୁସରି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି।
କେଚିତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଘନନିଶ୍ଚଯାଃ । ଶୁଦ୍ଧଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମତାମ୍ ଏତ୍ଯ ସନ୍ତୋ ଽସନ୍ତ ଇଵ ସ୍ଥିତାଃ
କିଛି ଲୋକ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି କି ନାହାନ୍ତି, ଏମିତି ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ରହିଯାନ୍ତି।
ନ ବ୍ରହ୍ମ ନ ଜଗନ୍ ନାନ୍ଯଦ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ କେଚନ । ଆକାଶଵିଶଦାସ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛାସ୍ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ ସୌଗତାଦଯଃ
କିଛି ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ବ୍ରହ୍ମ ନାହିଁ, ଜଗତ ନାହିଁ, ଆଉ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ବୌଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି।
କେଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଥା କୃତ୍ଵା ନାନାସଙ୍କଲ୍ପକଲ୍ପନମ୍ । ସ୍ଥିତାଶ୍ ଶାମ୍ଯନ୍ତି ଜାଯନ୍ତେ ସଂସରନ୍ତି ଚ ଵା ନ ଵା
କିଛି ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାବନା ଓ କଳ୍ପନା କରି, ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, କେବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ।
ସମସ୍ତକଲନାହୀନମ୍ ଇତି ନିର୍ଣୀଯ ଚିଦ୍ଘନମ୍ । ସମଗ୍ରଶକ୍ତିକଚିତଂ ଵିଵଦନ୍ତେ ହି ଵାଦିନଃ
କିଛି ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତି ଯେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସମସ୍ତ କଳ୍ପନା ରହିତ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ନେଇ ବିବାଦ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆପସରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ଏକତ୍ର ଵସ୍ତୁନି ସମସ୍ତକଲାଵିମୁକ୍ତେ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ସଙ୍କଲନଯା ଵିଵିଧାଭିଧାସ୍ ସ୍ଵାଃ । ସ୍ଵଂ ଵାସନାଵିଲସିତଂ ସମୁଦାହରନ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଵିଵାଦଵିଭଵୈର୍ ଵିଵଦନ୍ତି ଵୈଦ୍ଯାଃ
ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମୁକ୍ତ ଏକ ଏକାତ୍ମ ସତ୍ୟ ଉପରେ, ମନେ ମନେ କଳ୍ପନା କରି ଏବଂ ଏକାଠି କରି, ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ମନର ଝାଲି ଦେଖାଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପସରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ଶରୀରେନ୍ଦ୍ରିଯବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଚେତସାଂ ସ୍ପନ୍ଦନସ୍ଯ ଚ । କିଂ କସ୍ମାତ୍ ସାରମ୍ ଉଦିତଂ ଵ୍ଯାପକଂ ଶ୍ରେଯସେ ଭଵେତ୍
ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଚଳନର ମୂଳ କ'ଣ? କାହିଁକି ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ? କେମିତି ଏହା ଆସେ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ କରିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ମୂଳ କ'ଣ?
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ତ୍ଵମହମାଦିମତ୍ । ଚିତ୍ତମାତ୍ରଂ ହି ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଜଲମାତ୍ରଂ ଯଥାର୍ଣଵଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ—ଏହି ସଂସାର, 'ମୁଁ' ଓ 'ତୁମେ' ଭାବନା ସହିତ—ସେ ସବୁ କେବଳ ମନ ମାତ୍ର; ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ରର ସମସ୍ତ ପାଣି ଏକାଟି, ସେପରି ସମସ୍ତ କିଛି ମନ ହିଁ।
ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯାଦିଭାଵେନ ଚିତ୍ତଂ ଜଗଦ୍ ଇତି ସ୍ଥିତମ୍ । ଷଡ୍ଭିର୍ ଵା ପଞ୍ଚଭିର୍ ଦ୍ଵାରୈଶ୍ ଚେତ୍ଯଂ ପତତି ଦେହିନାମ୍
ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଏହାଦି ଆକାରରେ ମନ ହିଁ ଏହି ସଂସାର ଭାବେ ରହିଛି। ଛଅ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଜଣାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଦେହୀମାନେ ଭିତରକୁ ଆସେ।
ଯତẖ କୁତଶ୍ଚିତ୍ ସମ୍ପନ୍ନଂ ଚିତ୍ତଂ ଦ୍ଵୀନ୍ଦୁଵିଲାସଵତ୍ । ଯଥା ନାନେଵ ସମ୍ପନ୍ନଂ ତଦ୍ ଉକ୍ତଂ ବହୁଶସ୍ ତଵ
ଯେଉଁଠାରୁ ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ମନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖେଳ ପରି; ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକାଟିଏ—ଏହି କଥା ତୁମକୁ ବହୁବାର କୁହାଯାଇଛି।
ଜୀଵାଦିସଞ୍ଜ୍ଞାଵଲିତଂ ଧୃତସଂସୃତିଵିଭ୍ରମମ୍ । ଯଥା ତତ୍ କ୍ଷୀଯତେ ଚିତ୍ତଂ ଶ୍ରେଯସେ ତଦ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ
ଯେଉଁ ମନ 'ଜୀବ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ସଂସାରର ଭ୍ରମକୁ ଧାରଣ କରିଛି—ଏହି ମନ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଶୁଣ।
ଚେତୋ ଭାଵଵିକାରାଢ୍ଯଂ ପଶ୍ଯତୀଦଂ ଶରୀରକମ୍ । ଅଵିଦ୍ଯମାନଂ ପ୍ରୋଚ୍ଛୂନଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବ୍ଵ୍ ଇଵୈଣକଃ
ଚେତନା ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭରିଯାଇ, ଏହି ଦେହକୁ ଦେଖେ, ଯେଉଁ ଦେହ ଆସଲରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ଯେପରି ଏକ ମୃଗ ମାୟାଜଳରେ ପାଣି ଦେଖିଥାଏ, ସେପରି।
ତଥା ପଶ୍ଯତି ଵୈ ଚେତଶ୍ ଶରୀରଂ ସ୍ପନ୍ଦଚଞ୍ଚଲମ୍ । ଅଭିନ୍ନମ୍ ଏଵ ସ୍ଵାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଦଧିରୂପଂ ଯଥା ପଯଃ
ଏହିପରି ଚେତନା ଦେହକୁ ଦେଖେ, ଯାହା ସର୍ବଦା ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଚଳିତ; ଏହାକୁ ନିଜ ପରି ଅଭିନ୍ନ ଭାବେ ଭାବେ, ଯେପରି ଦହି ଦୁଧରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥିତିନାଶାନ୍ତଂ ଯଥାନୁଭଵତି ସ୍ଵଯମ୍ । ପଯୋ ଦଧିତ୍ଵମ୍ ଏଵଂ ହି ଚେତḫ ପଶ୍ଯତି ଦେହକମ୍
ଯେପରି ଦହି ନିଜରେ ଜନ୍ମ, ରହିବା ଓ ନଶିବାକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ମନ ଏହି ଦେହକୁ ଏମିତି ଦେଖେ ।
ତଥା ହି ଭାର୍ଗଵୋଦନ୍ତୋ ଲଵଣୈନ୍ଦଵଵିଭ୍ରମଃ । ଶ୍ରୁତସ୍ ତ୍ଵଯା ମହାବାହୋ ଚିତ୍ତରୂପନିରୂପଣେ
ଏହିପରି, ଭାର୍ଗବଙ୍କ କଥା, ଲୁଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଭ୍ରମ ନେଇ, ମନର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଶୁଣିଛ ।
ପ୍ରତିଭାଂ ଜଡମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵଗଚିଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍ । ଅନିଚ୍ଛାଯୋମଣିପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅଯḫ ପ୍ରସ୍ପନ୍ଦନଂ ଯଥା
ମନ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରୁ ବିଞ୍ଚିତ ହେଲେ ଜଡ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ନଥିବା ଚୁମ୍ବକ ପାଖରେ ଲୋହା ହଲଚଲ କରେନାହିଁ ।
ନିତ୍ଯୋଦିତାମଲାନନ୍ତଚିଦାଦିତ୍ଯାଂଶୁରଞ୍ଜନାତ୍ । ଚିତ୍ତପଦ୍ମୋ ଵିକସତି ପୁର୍ଯଷ୍ଟକଦଲାଵଲିଃ
ଅନନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଦା ଉଦୟମାନ ଚେତନାର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ, ମନର ପଦ୍ମ ଏହାର ଆଠଟି ପତ୍ର ସହ ବିକାଶ ପାଏ ।