ଏଷ ଏଵାଙ୍ଗ ସିଦ୍ଧାନ୍ତୋ ଯତ୍ କାଲଗଗନାଦ୍ଯ୍ ଅପି । ଚିନ୍ମାତ୍ରାଂଶାଦ୍ ଋତେ ନାନ୍ଯଜ୍ ଜଗଦାଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚନ
ପ୍ରିୟ ଅଙ୍ଗ, ଏହି ହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ — ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଏକ ଅନ୍ଶ ଛଡ଼ି, ସମୟ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଜଗତର ଆର କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ।
ଜନଯତ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛମ୍ ଆଭାସଂ ଭଙ୍ଗୁରଂ ସ୍ଫୁରଣାତ୍ ସ୍ଵତଃ । ଜଗଦ୍ରୂପଂ ନିଶାଵିଦ୍ଯୁଦ୍ ଇଵ ଚିତ୍ କାଲଖାଦି ଚ
ଚେତନା ନିଜର ଆଲୋକରେ, ସ୍ଵୟଂ ଅପ୍ରତିହତ ଚମକରେ, ସ୍ପଷ୍ଟ କିନ୍ତୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଏକ ଆଭା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ — ଏହା ହେଉଛି ଜଗତ, ସମୟ, ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ରୂପ; ଏହା ରାତି ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବା ପରି ।
ଯତ୍ର ସ୍ଫୁରତି ଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ତଜ୍ ଜଗତ୍ କାଲଖାଦି ଚ । ସ୍ଥିତୈଵ ଯନ୍ ନ ସ୍ଫୁରତି ତଚ୍ ଛାନ୍ତଂ ସର୍ଵମ୍ ଅକ୍ରମମ୍
ଯେଉଁଠି ଚେତନାର ବିଜୁଳି ଚମକେ, ସେଉଁଠି ଜଗତ, ସମୟ, ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଛି; ଯେଉଁଠି ଏହି ଚମକ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସବୁ କିଛି ଶାନ୍ତ ଓ କ୍ରମଶୂନ୍ୟ ।
ଯାଵଦ୍ ଆଲୋକ୍ଯତେ ଽମ୍ଭୋଦସ୍ ତାଵତ୍ ସତ୍ଯୈଵ ଖେ ତଡିତ୍ । କାରଣଂ ନାତ୍ର ପୃଚ୍ଛାମି ଚିତ୍ସ୍ପନ୍ଦେ କାରଣଂ ଵଦ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏଠାରେ ଏକ ତଥ୍ୟ; ଏହି ବିଷୟରେ କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି ନାହିଁ — ଚେତନାର କମ୍ପନର କାରଣ କଣ, ମୋତେ କହ ।
ଵୈତଣ୍ଡିକାଜ୍ଞଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଵିଲାସଂ ଦୂରତସ୍ ତ୍ଯଜନ୍ । ଶୃଣ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ଈଦୃଶସ୍ଯୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ନାପଲାପିନଃ
ଅବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ମନର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭ୍ରମ ଦୂରକୁ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇ, ଏହିପରି କଥା କହିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଣ; ଅନ୍ୟଥା ଅନର୍ଥକ କଥା କହିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଏଵ ଘନେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସା ଚ ସ୍ଫୁରତି ଭଙ୍ଗୁରା । ଆବାଲମ୍ ଏତତ୍ ସଂସିଦ୍ଧଂ କେନ ନାମାପଲପ୍ଯତେ
ଘନ ମେଘରେ ତାଡ଼ି ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଚମକି ଦେଖାଏ ଓ ଶୀଘ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ନିୟମ ଆରମ୍ଭରୁ ଏ ଭଳି ଅଛି—ଏହାକୁ କିଏ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବ?
ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅସତ୍ତ୍ଵଂ ଵା ଵିଭୋ ହେତ୍ଵନପେକ୍ଷଣାତ୍ । ଚିତ୍ସ୍ପନ୍ଦସ୍ଯ କଥଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ ସ୍ପନ୍ଦୋ ହୀହ ସହେତୁକଃ
ସତତା କିମ୍ବା ଅସତତା, ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନି; ଚେତନାର କମ୍ପନର କେମିତି କାରଣ ହୋଇପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ କମ୍ପନ ସଦା କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ?
ଅଵାତାମ୍ବୁଧିଦୀପାଦେ ରତ୍ନାନାଂ କଚନସ୍ଯ ଵା । ଵାଯୋର୍ ଵା ଶୂନ୍ଯସଂସ୍ଥସ୍ଯ ସ୍ପନ୍ଦେ କସ୍ଯେହ ହେତୁତା
ବାୟୁ, ରତ୍ନ, କାଚ, ଦୀପ କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟରେ ବାୟୁ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର କମ୍ପନ ପାଇଁ କେଉଁ କାରଣ ଅଛି?
ରାମାସର୍ଵାତ୍ମନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତତ୍ତାତତ୍ତୋପପଦ୍ଯତେ । ସ୍ଵତସ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଅତẖ କିଂ ନୋପପଦ୍ଯତେ
ହେ ରାମ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ଭାବରେ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦୁହିଁଟି ସମ୍ଭବ। ଯଦି ସବୁଠି ସବୁବେଳେ ନିଜର ଗୁଣରେ ଆତ୍ମା ଅଛି, ତେବେ ଏହା ସମ୍ଭବ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଚିଦ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦା ସ୍ପନ୍ଦିନୀତି ଶବ୍ଦେ ଭେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁନି । ବ୍ରହ୍ମୈକଘନମ୍ ଅଦ୍ଵୈତଂ ଵିଦ୍ଧି ଵାରି ଯଥା ଦ୍ରଵମ୍
ଚେତନା ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳିତ—ଏହି ଭିନ୍ନତା କେବଳ ଶବ୍ଦରେ, ସତ୍ୟରେ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଜାଣ, ବ୍ରହ୍ମ ଏକ, ଘନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ—ଯେପରି ଜଳ ଅଟୁଟ ଓ ଦ୍ରବ ଅଟେ।
ଯଥା ମୁକ୍ତାଵଲୀହଂସଦର୍ଶନଂ ଖେ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ । ଦୃଷ୍ଟେର୍ ଏଵଂ ଚିଦଚ୍ଛାଯାସ୍ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦାଜ୍ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତାମାଳା କିମ୍ବା ହଂସ ଦେଖାଯିବା ନିଜର ଗୁଣରୁ ହୁଏ, ସେପରି ଚେତନାର ଅନୁଭୂତିରେ ତାରଙ୍ଗ ଉଠି ଏହି ଜଗତର ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ନିମୀଲିତେ ନେତ୍ରେ ସ୍ଵପ୍ରଭାଵେଣ ଦୃକ୍ ଚଲମ୍ । ତାରାକାରଂ ପଶ୍ଯତୀଯଂ ଚିଚ୍ ଚେତ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯଵତ୍ ତଥା
ଯେପରି ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ଦୃଷ୍ଟି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିତ ତାରା ଆକୃତି ଦେଖେ, ସେପରି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ସଙ୍କଲ୍ପକଲନାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଏଵାତ୍ମତାଂ ଗତଃ । ପଶ୍ଯ ଚିଦ୍ଘନ ଏଵାଚ୍ଛẖ କଲ୍ପାନ୍ତୈକାବ୍ଧିଵତ୍ ସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଧାରଣା ଛାଡିଦେଲେ, ସବୁ କିଛି ଆତ୍ମାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ମାତ୍ର ଏକା ଏକ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ ।
ଅସ୍ମଦାଦିର୍ ଜନସ୍ ସାଧୋ ପାରଦୃଶ୍ଵା ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ତେନୈଵାସ୍ମଦ୍ଵଚୋ ଗ୍ରାହ୍ଯମ୍ ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵାସ୍ତସଂଶଯମ୍
ହେ ମହାନ, ଆମେ ମାନେ ଏହି ସଂସାରର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖିବା ପରେ ବୁଝିଛୁ । ତେଣୁ, ମୋର କଥାକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ 'ଓଁ' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କର ।
ଚୋଦ୍ଯଚଞ୍ଚୁତଯା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵଦାମୀତି ତ୍ଯଜନ୍ ଧିଯମ୍ । ଯଦି ତିଷ୍ଠସି ମଦ୍ଵାଚି ତଦା ଯାସ୍ଯ୍ ଏଵ ତତ୍ ପଦମ୍
ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଅସ୍ଥିର ଇଚ୍ଛାକୁ ଛାଡିଦେଉ । ଯଦି ତୁମେ ମୋର କଥାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେଇ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ ।
ନୋ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଵିଵିଧାନେକଵିକଲ୍ପକଲନାମଲୈଃ । ଶୁଦ୍ଧତାର୍କିକତାମ୍ ଏତ୍ଯ ପ୍ରଯାସି ତୃଣଗୁଲ୍ମତାମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଏହା ନ କର, ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ଧାରଣା ଓ ତର୍କର ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କେବଳ ଶୁଷ୍କ ତର୍କରେ ଅଟକିଯିବ, ଯେପରି ଘାସ ଓ ଝାଡିରେ ଜୀବନ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଇଯଂ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵତ୍ତାମତ୍ତାମଯାତ୍ମିକା । ତତ୍ତ୍ଵତସ୍ ତ୍ରିଜଗନ୍ନାମ୍ନୀ ମନ୍ଯେ ନ କଲନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ, ତେବେ ଏହି ସଂସାର ତୁମ ନିଜ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ 'ତିନି ଲୋକ' ବୋଲି ଯେଉଁଠି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହାର କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଲଵଣୈନ୍ଦଵଶୁକ୍ରାଦିଵୃତ୍ତାନ୍ତଵଦ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରଂ ଜଗନ୍ ମନ୍ଯେ ସତ୍ଯଂ ନାସ୍ତୀହ କିଞ୍ଚନ
ଲୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ବୀର୍ୟ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥାମାନେ ଯେପରି ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ କେବଳ ଭ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅଛି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଠାରେ କିଛି ସତ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵାପହ୍ନଵ ଏଵ ଵୈ । କୃତୋ ଭଵତି ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ଯୁଜ୍ଯତେ କଥମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି; ଏପରି କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବ, ମୋତେ କୁହ ।
ରାମ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସି ଜାନାସ୍ଯ୍ ଏଵ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ଶୁଦ୍ଧଚିଦ୍ଘନ ଏଵାସ୍ତି ତଂ ଚ ତ୍ଵମ୍ ଅଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍
ହେ ରାମ, ତୁମେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଗୃତ ଅଟୁଟ ଅଛ; ଯଥାସ୍ଥିତି ଯେପରି ଅଛି, ତୁମେ ସେଥିରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଗିଛ; କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହି କଥାକୁ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଛ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵାପହ୍ନଵ ଏଵ ଚ । ନାଵିଦ୍ଯାସ୍ତୀହ ନୋ ମାଯା ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେଦମ୍ ଅକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ଆତ୍ମିକ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଉଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାକରଣ; ଏଠାରେ ନ ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନ ମାୟା ଅଛି—ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଅକ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଶାନ୍ତ ଏଵ ଚିଦାଭାସେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ସମସମାତ୍ମନି । ସମଗ୍ରଶକ୍ତିକଚିତେ ବ୍ରହ୍ମେତି କଲିତାଭିଧେ
ଏହା ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ଚେତନାର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ପରିସ୍ଫୁଟ ଓ ସମତାରେ ଆତ୍ମାରେ ଥାଏ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହାକୁ ଲୋକେ 'ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ଡାକନ୍ତି।
ନିର୍ଣୀଯ କେଚିଚ୍ ଛୂନ୍ଯତ୍ଵଂ କେଚିଦ୍ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରତାମ୍ । କେଚିଦ୍ ଈଶ୍ଵରରୂପତ୍ଵଂ ଵିଵଦନ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
କିଛି ଲୋକ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ଶୂନ୍ୟତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ କେବଳ ଜ୍ଞାନକୁ ମାନନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଏହାକୁ ଈଶ୍ୱରର ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି—ଏମିତି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଉଚ୍ଛୂନଂ ନୀତ୍ଵା ଚ ଶତଶାଖତାମ୍ । ଚାଲଯନ୍ତି ଵିଚାରେଣ କେଚିତ୍ ସାଙ୍ଖ୍ଯମତାଦିକମ୍
କିଛି ଲୋକ ସଂସାରକୁ ନଶ୍ଟ ଭାବି, ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଶଖା ଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମତ ଅନୁସରି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି।
କେଚିତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଘନନିଶ୍ଚଯାଃ । ଶୁଦ୍ଧଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମତାମ୍ ଏତ୍ଯ ସନ୍ତୋ ଽସନ୍ତ ଇଵ ସ୍ଥିତାଃ
କିଛି ଲୋକ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି କି ନାହାନ୍ତି, ଏମିତି ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ରହିଯାନ୍ତି।
ନ ବ୍ରହ୍ମ ନ ଜଗନ୍ ନାନ୍ଯଦ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ କେଚନ । ଆକାଶଵିଶଦାସ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛାସ୍ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ ସୌଗତାଦଯଃ
କିଛି ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ବ୍ରହ୍ମ ନାହିଁ, ଜଗତ ନାହିଁ, ଆଉ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ବୌଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି।
କେଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଥା କୃତ୍ଵା ନାନାସଙ୍କଲ୍ପକଲ୍ପନମ୍ । ସ୍ଥିତାଶ୍ ଶାମ୍ଯନ୍ତି ଜାଯନ୍ତେ ସଂସରନ୍ତି ଚ ଵା ନ ଵା
କିଛି ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାବନା ଓ କଳ୍ପନା କରି, ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, କେବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ।
ସମସ୍ତକଲନାହୀନମ୍ ଇତି ନିର୍ଣୀଯ ଚିଦ୍ଘନମ୍ । ସମଗ୍ରଶକ୍ତିକଚିତଂ ଵିଵଦନ୍ତେ ହି ଵାଦିନଃ
କିଛି ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତି ଯେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସମସ୍ତ କଳ୍ପନା ରହିତ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ନେଇ ବିବାଦ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆପସରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ଏକତ୍ର ଵସ୍ତୁନି ସମସ୍ତକଲାଵିମୁକ୍ତେ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ସଙ୍କଲନଯା ଵିଵିଧାଭିଧାସ୍ ସ୍ଵାଃ । ସ୍ଵଂ ଵାସନାଵିଲସିତଂ ସମୁଦାହରନ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଵିଵାଦଵିଭଵୈର୍ ଵିଵଦନ୍ତି ଵୈଦ୍ଯାଃ
ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମୁକ୍ତ ଏକ ଏକାତ୍ମ ସତ୍ୟ ଉପରେ, ମନେ ମନେ କଳ୍ପନା କରି ଏବଂ ଏକାଠି କରି, ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ମନର ଝାଲି ଦେଖାଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପସରେ ତର୍କ କରନ୍ତି।
ଶରୀରେନ୍ଦ୍ରିଯବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଚେତସାଂ ସ୍ପନ୍ଦନସ୍ଯ ଚ । କିଂ କସ୍ମାତ୍ ସାରମ୍ ଉଦିତଂ ଵ୍ଯାପକଂ ଶ୍ରେଯସେ ଭଵେତ୍
ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଚଳନର ମୂଳ କ'ଣ? କାହିଁକି ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ? କେମିତି ଏହା ଆସେ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ କରିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ମୂଳ କ'ଣ?