ମନୋ ଵିଚାରମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ମନନାନର୍ଥମ୍ ଉଜ୍ଝତି । ଯତ୍ କରୋତି ଵିମୂଢାତ୍ମା ତେନୈତନ୍ ନଶ୍ଯତି ସ୍ଵଯମ୍
ମନ ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତନର ପଥରେ ଆରୋହଣ କରେ, ତେବେ ଅର୍ଥହୀନ ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଯାହା କିଛି ଭ୍ରାନ୍ତ ଆତ୍ମା କରେ, ସେଇଥିରେ ସେ ନିଜେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଵିଵେକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତସ୍ ସ୍ଵାନ୍ ସଙ୍କଲ୍ପାନ୍ ନାଶଯତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ପୂର୍ଵଂ ହି ସ୍ଵଜନାନ୍ ହନ୍ତି ଦୁର୍ଜନḫ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମ୍ପଦମ୍
ବିବେକ ପାଇଲେ, ମନ ନିଜର ଆକାଂକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏ; ଯେପରିକି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଧନ ମିଳିଲେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଜଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ।
ସ୍ଵଜନାନ୍ ଏଵ ଦହତି ଦୁର୍ଜନḫ ପ୍ରଥମୋତ୍ଥିତଃ । ରୂକ୍ଷୈଶ୍ ଚଟଚଟାସ୍ଫୋଟୈର୍ ଵେଣୂନ୍ ଵେଣ୍ଵନଲୋ ଯଥା
ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଆଗରୁ ଉଠି, ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଜଣଙ୍କୁ ଦହିଦିଏ; ଯେପରି ମୁଳ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ସହିତ ବାଁଶକୁ ଜଳାଇଦିଏ।
ପ୍ରସାରଣାତ୍ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସୃଷ୍ଟଯୋ ଽନ୍ତର୍ଗତାଶ୍ ଚିତଃ । କଦର୍କକସ୍ଯ ଵିଵିଧା ଯଥା ଵର୍ଣକପଙ୍କ୍ତଯଃ
ବିସ୍ତାର ହେଲେ, ଚେତନାର ଭିତର ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ; ଯେପରି ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ତାଲିରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ରେଖା ଦେଖାଯାଏ।
ସମସ୍ତଶକ୍ତିକଚିତମ୍ ଏକାତ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ ସଂଵୃତମ୍ । ଵିଵୃତଂ ଭାତି ନାନାତ୍ଵେ ଯାତ୍ରାସ୍ଵ୍ ଇଵ କଦର୍କକମ୍
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଭରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ରହିଛି । ଏହା ବିଭିନ୍ନତାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଏକ ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ରଙ୍ଗପଟି ଯାତ୍ରାକାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଦେଖାଏ ।
ଚିନ୍ମାତ୍ରାଲୋକିତଂ ଚିତ୍ତଂ କରୋତୀମାଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିମ୍ । ନୃପେକ୍ଷିତḫ ପ୍ରତୀହାରସ୍ ସାମନ୍ତରଚନାମ୍ ଇଵ
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆଲୋକରେ ମନ ଏହି ସଂସାରକୁ ଧାରଣ କରେ; ଯେପରି ଏକ ଦ୍ୱାରପାଳ ରାଜମହଳର ଘରକୁ ଗଠନ କରେ ।
ଚିଦ୍ରୂଷିତସ୍ଯ ମନସẖ କର୍ମ ସଂସୃତିନାମକମ୍ । ରସାସିକ୍ତସ୍ଯ ବୀଜସ୍ଯ ପତ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପଫଲଂ ଯଥା
ଚେତନା ଭରିଥିବା ମନର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଂସାରର ଯାତ୍ରା ବୋଲାଯାଏ; ଯେପରି ରସରେ ଭିଜିଥିବା ବୀଜରୁ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଅତ୍ଯୁଲ୍ଲସଦ୍ଵିଵିଧଭଙ୍ଗୁରଵସ୍ତୁଜାତୈଶ୍ ଚିଚ୍ଚକ୍ରଚଞ୍ଚଲତଯା ସମୁଦେତି ଵିଶ୍ଵମ୍ । ତସ୍ଯୈଵ ସମ୍ପ୍ରତି ନିଵାରଯ ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵେହ ସତ୍ଯମ୍ ଅଥ ଵା ଘନତାଂ ନଯସ୍ଵ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଓ ଭଙ୍ଗୁର ଜିନିଷମାନେ ଚେତନାର ଚଞ୍ଚଳତାରୁ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏବେ ଏହାର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ବୁଝି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, କିମ୍ବା ଏଠାରେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି ଏହାକୁ ଦୃଢ଼ କର ।
ଜୀଵସ୍ଯ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣି ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମପରାଣି ତୁ । ତତ୍ରାସ୍ଯ ଯତ୍ ପରଂ ରୂପଂ ତଦ୍ ଭଜ ଦ୍ଵେ ଽପରେ ତ୍ଯଜ
ଜୀବର ତିନିଟି ରୂପ ଅଛି — ଏକ ହେଉଛି ମୂଳ ଦେହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଏବଂ ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଅ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟିକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।
ଅସ୍ଯାସତୀ ତୁ ଦ୍ଵେ ରୂପେ ଦ୍ଵିଚନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତେ । ଵିଚାରାଦ୍ ଏଵ ନଶ୍ଯେତେ ପରଂ ରୂପଂ ନ ନଶ୍ଯତି
ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ରୂପ ଅସତ୍ୟ, ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯିବାର ଭ୍ରମ ଭଳି। ବୁଝିବା ସହିତ ଏହାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ଜୀଵସ୍ଯ ଯଦ୍ ଅନାଶଂ ତୁ ରୂପଂ ରାଘଵ ତଦ୍ ଭଵାନ୍ । ତତ୍ରୈଵାଚଲଵଦ୍ ବଦ୍ଧପଦମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ ରମସ୍ଵ ଚ
ହେ ରାଘବ, ଜୀବର ଯେଉଁ ଅବିନାଶୀ ରୂପ ଅଛି, ସେଇ ତୁମେ। ସେଠି ଅଡ଼ିଗ ରହ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ହେଇ ରୁହ, ଏବଂ ସେଠି ଆନନ୍ଦ କର।
ଜୀଵସ୍ଯ ଯାନି ଭଗଵଂସ୍ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣି ତାନି ମେ । ଯଥାଵତ୍ କଥଯାନାଶଂ ରୂପଂ ଵେଦ୍ମି ଯଥାସ୍ଯ ତତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଜୀବର ଏହି ତିନିଟି ରୂପ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି କେଉଁଟି ଅବିନାଶୀ ରୂପ।
ପାଣିପାଦମଯୋ ଯୋ ଽଯଂ ଦେହୋ ଭୋଗାଯ ଵଲ୍ଗତି । ଭୋଗାର୍ଥମ୍ ଏତଜ୍ ଜୀଵସ୍ଯ ରୂପଂ ସ୍ଥୂଲମ୍ ଇହ ସ୍ଥିତମ୍
ଏହି ହାତ ଓ ପାଦ ଥିବା ଶରୀରଟି ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଚଳିଯାଏ; ଏହାକୁ ଏଠାରେ ଜୀବର ମୋଟା ଆକୃତି ବୋଲି ଜାଣ।
ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପଚିଦାକାରଂ ଯାଵତ୍ ସଂସାରଭାଵି ଯତ୍ । ଚିତ୍ତଂ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଜୀଵସ୍ଯ ରୂପଂ ରାମାତିଵାହିକମ୍
ଯେ ଚିତ୍ତ, ନିଜ ଭାବନା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଗଠିତ ହୋଇ, ସଂସାର ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ, ସେଇ ଚିତ୍ତଟି ହେଉଛି ଜୀବର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକୃତି, ରାମ।
ସତି ଚାସତି ଦେହେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରାଣଵାତରଥସ୍ଥିତମ୍ । ଏତଦ୍ ଅସ୍ଯ ମନୋରୂପଂ ଜଗଦ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵାରିତମ୍
ଏହି ଶରୀର ଥାଉ କି ନ ଥାଉ, ପ୍ରାଣ ଓ ଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ମନଟି ହେଉଛି ଜୀବର ମନୋମୟ ଆକୃତି, ଯାହା ଏହି ସଂସାରରେ ଅବାଧ ଭାବେ ଘୁରୁଛି।
ଆମୋଦḫ ପଵନାରୂଢḫ ପୁଷ୍ପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଥାମ୍ବରେ । ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଶରୀରେଷୁ ନଷ୍ଟେଷୁ ପ୍ରାଣଗଂ ମନଃ
ଯେପରି ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଛାଡ଼ି ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ରହିଯାଏ, ସେପରି ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ସହିତ ମନ ରହିଯାଏ।
ଯଥା ରକ୍ଷାର୍ଥସୂତ୍ରସ୍ଯ ଗ୍ରନ୍ଥଯୋ ଵିଵିଧାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ । ଯଥା ଵେଣୁଲତାଯାଶ୍ ଚ ପର୍ଵାଣ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗେ ସ୍ଥିତାନି ଵା
ଯେପରି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସୂତାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଠି ବାନ୍ଧାଯାଏ, ଏବଂ ଯେପରି ବାଁସ ଲତାର ଦେହରେ ଗଠି ଅଛି,
ଚିତ୍ତତନ୍ତୌ ସୁଦୀର୍ଘେ ଽସ୍ମିଞ୍ ଶରୀରାଣି ତଥାନଘ । ଉତ୍ପତ୍ଯୋତ୍ପତ୍ଯ ନାଶୀନି ସରିଦ୍ରଯତରଙ୍ଗଵତ୍
ସେପରି, ଏହି ଦୀର୍ଘ ଚେତନାର ସୂତାରେ ଶରୀରଗୁଡ଼ିକ ପୁନିପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ ।
ଆଦ୍ଯନ୍ତରହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପକମ୍ । ଯତ୍ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ପରଂ ରୂପଂ ଜୀଵସ୍ଯାଦ୍ଯଂ ତୃତୀଯକମ୍
ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଏବଂ ଭିନ୍ନତା ରହିତ, ସେଇ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣ; ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ମୂଳ ଅବସ୍ଥା ।
ଜଗତ୍ ପ୍ରଜାଯତେ ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ପ୍ରଲୀଯତେ । ମନାକ୍ ସ୍ଫୁରିତ୍ଵା ତଦ୍ରୂପମ୍ ଊର୍ମିଜାଲମ୍ ଇଵାର୍ଣଵେ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ଲୟ ହୁଏ; କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଫେରିଯାଏ, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗମାଳା ପରି ।
ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତାନାଂ ଭଵନାଶୋଦ୍ଭଵସ୍ଥିତେଃ । ଏତତ୍ ତୁର୍ଯପଦଂ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଅତ୍ର ବଦ୍ଧପଦୋ ଭଵ
ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ଏହି ତିନି ଅବସ୍ଥାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ, ସେଠି ଏହା ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା। ଏହିଠାରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରୁହିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯେଯଂ ଵିନା ନିଦ୍ରାଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକସଙ୍ଗଦୃକ୍ । ସା ଲୋଲା ଜାଗ୍ରଦାସ୍ଥେତି ଜାନାମ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯେ ସଚେତନତା ନିଦ୍ରା ବିନା ବିଷୟ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କକୁ ଦେଖେ, ସେଠାରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ଏହା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାର ଅଂଶ। ଏହି କଥା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେ।
ଜାଗ୍ରଦ୍ଵତ୍ ସ୍ଵପ୍ନକାଲେ ଯା ନିଦ୍ରାଯାଂ ସ୍ଫୁରତି ଭ୍ରମେ । ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକସଂଵିତ୍ତିସ୍ ସା ସ୍ଵପ୍ନାଖ୍ଯେତି ଵେଦ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯେ ସଚେତନତା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ପରି ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟରେ ଓ ନିଦ୍ରାର ଭ୍ରମରେ ବିଷୟ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଏହାକୁ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଜାଣେ।
ଭାଵିଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନଦଶା ଯା ଦୃଷଦ୍ଵଦ୍ ଵିମୂଢତା । ସା ସୁଷୁପ୍ତଦଶେତ୍ଯ୍ ଏଵ ଜାନାମ୍ଯ୍ ଏଵ ମୁନୀଶ୍ଵର
ଯେ ଜଡ଼ତା ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଥର ପରି ଅବୁଦ୍ଧ ଅନୁଭବ ଦେଇଥାଏ, ଏହିଠାକୁ ମୁଁ ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେ, ହେ ମହାମୁନି।
ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତେଷୁ ସ୍ଥିତଂ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲକ୍ଷିତମ୍ । ତୁର୍ଯଂ ତୂର୍ଯାଦ୍ ଅତୀତଂ ଚ ତଦ୍ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ଏଇ ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ କେହି ତାକୁ ଚିହ୍ନି ପାରନାହାନ୍ତି—ଏବେ କୁହ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ, ସେଠାରେ କଣ କୁହିବାକୁ ହେବ?
ଅହମ୍ଭାଵାନହମ୍ଭାଵୌ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସଦସତୀ ତଥା । ଯଦ୍ ଅସକ୍ତଂ ସମଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ସ୍ଥିତଂ ତତ୍ ତୁର୍ଯମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଓ 'ମୁଁ ନୁହେଁ' ବୋଧ, ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଛାଡିଦେଇଛି, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସମ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି—ଏହିଠିକୁ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯା ସ୍ଵସ୍ଥା ସମତା ଶାନ୍ତା ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ । ସାକ୍ଷ୍ଯଵସ୍ଥା ଵ୍ଯଵହୃତୌ ସା ତୁର୍ଯକଲନୋଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ସ୍ୱଭାବିକ ସମତା, ଶାନ୍ତି ଓ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେଉଁଠିକୁ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ଧ୍ୟାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଯୁକ୍ତୈସ୍ ତୁ ଵିଷଯାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ ଚରନ୍ । ଆତ୍ମଵଶ୍ଯୈର୍ ଵିଧେଯାତ୍ମା ତୁର୍ଯତାମ୍ ଉପଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖି, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି, ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରେ, ଓ ମନକୁ ଶାସନ କରିପାରିଛି, ସେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସମତା ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଚାନ୍ତର୍ ଏକତା ନିର୍ଵିକଲ୍ପତା । ଶୁନ୍ଯତା ଭାଵିତା ଯେନ ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥାମ୍ ଅସୌ ଗତଃ
ଯିଏ ମନର ସମତା, ପବିତ୍ରତା, ଏକତା, ଅବିକଳ୍ପ ଭାବ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟତାକୁ ଅନୁଭବ କରିଛି, ସେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
ସର୍ଵ ଏଵ ମହାନ୍ତୋ ଽପି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରାଦଯଃ । ନରାଶ୍ ଚ କେଚିଜ୍ ଜୀଵନ୍ତୋ ମୁକ୍ତାସ୍ ତୁର୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ମହାନ ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ କିଛି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ, ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଛନ୍ତି।