ଶାନ୍ତାଶେଷଵିଶେଷଵସ୍ତୁଵିଷଯା ସତ୍ଯାତ୍ମତାସତ୍ଯତାଯୁକ୍ତାହମ୍ପ୍ରକୃତିẖ କ୍ରିଯେତି ଗଦିତା ନାସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତତ୍ । ନାସ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଅପୀହ ଵାନ୍ଯଦ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥୈର୍ ଯୁତଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଅସ୍ତଜଡାଜଡାଙ୍କୁରସମୁତ୍ସେଧାସନେନାସ୍ଯତାମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦର ଶାନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ଏକତା, ଏବଂ 'ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ' ଭାବନା—ଏହା ସବୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, 'ଏହା ନାହିଁ', 'ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ', କିମ୍ବା ଅର୍ଥସହିତ 'ମୁଁ' ଭାବନା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ସତ୍ ଅସତ୍, ଜଡ ଅଜଡ ଭାବନାର ଉଦ୍ଭବ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡିଦିଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତ୍ଯ୍ ଅଥ ମୁନୌ ଦିଵସୋ ଜଗାମ ସାଯନ୍ତନାଯ ଵିଧଯେ ଽସ୍ତମ୍ ଇନୋ ଜଗାମ । ସ୍ନାତୁଂ ସଭା କୃତନମସ୍କରଣା ଜଗାମ ଶ୍ଯାମାକ୍ଷଯେ ରଵିକରୈଶ୍ ଚ ସହାଜଗାମ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦିନ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାଞ୍ଜକୁ ଯାଇଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା। ସେ ନାହାଇବାକୁ ଗଲେ, ସଭାରେ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ସଂଶାନ୍ତଭଵସମ୍ବନ୍ଧମ୍ ଅରାଗଦ୍ଵେଶଵାସନମ୍ । ଜ୍ଞସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସ୍ପନ୍ଦନ୍ତେ ଯନ୍ତ୍ରେହାପଟଚିତ୍ରଵତ୍
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଏମିତି ଚଳିଥାଏ ଯେପରି, ଏକ ଚିତ୍ର ଉପରେ କଠପୁତଳି ଚଳାଏ ଯେଉଁପରି।
ଵେଷ୍ଟିତୋନ୍ମୁକ୍ତତୃଣଵତ୍ ତରଙ୍ଗଵଦ୍ ଅଵାସନମ୍ । ସ୍ପନ୍ଦନ୍ତେ ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ଖରୂପା ଵେଦ୍ଯଵେଦିନଃ
ଗଠିଆ ଓ ଖୋଲା ଘାସ ପରି, ତରଙ୍ଗ ପରି ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଇପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଅପରିଷ୍କୃତ ରୂପରେ, ଜଣାଯାଉଥିବା ଓ ଜଣାଉଥିବା ଭାବରେ ଚଳିଥାଏ।
ଅରାଗଦ୍ଵେଷମନନମ୍ ଊର୍ମିଣୋର୍ମିର୍ ଅନୂର୍ମ୍ଯତେ । ଯଥା ସ୍ଵଂ ଜ୍ଞେନ ଯୁଦ୍ଧାଦି କର୍ମ ନିର୍ମୀଯତେ ତଥା
ଯେଉଁ ମନରେ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେ ମନ ଆନ୍ତରିକ ଉତ୍ତେଜନାର ତରଙ୍ଗରେ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ। ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେପରି।
ଊର୍ମିଣୋର୍ମାଵ୍ ଅନୂର୍ମିତ୍ଵଂ ନୀତେ ତତ୍ସାରମ୍ ଅକ୍ଷତମ୍ । ଯଥାମ୍ବ୍ଵ୍ ଏଵାମ୍ବୁସମ୍ପନ୍ନଂ ଯୁକ୍ତଂ ନଷ୍ଟଂ ନ କିଞ୍ଚନ
ଯେତେବେଳେ ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅକ୍ଷତ ରହିଯାଏ। ଯେପରି ପାଣି ପାଣି ସହିତ ମିଶିଲେ କିଛି ହାରାଯାଏନାହିଁ, ସେପରି।
ଜୀଵେନାଜୀଵତାଂ ଜୀଵେ ନୀତେ ତତ୍ସାରମ୍ ଅକ୍ଷତମ୍ । ତଥାତ୍ମାତ୍ମୈଵ ସମ୍ପନ୍ନୋ ଯୁକ୍ତଂ ନଷ୍ଟଂ ନ କିଞ୍ଚନ
ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଅଜୀବ ଅବସ୍ଥାରେ ଲୀନ ହୁଏ, ତାହାର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଏହିପରି, ଆତ୍ମା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, କିଛି ହାରାଯାଏନାହିଁ।
ଚିଚ୍ ଚିଦ୍ ଅସ୍ତୁ ପଦାଂଶେ ଽପି ସଚେତ୍ଯା ତଦଧଶ୍ ଚ୍ଯୁତା । କଦର୍ଥପ୍ରାପ୍ଯନିର୍ଵାଣା ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଭଵନିଂ ଗତା
ଯଦି ଚେତନା କିଛି ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେ ଜଣାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁରେ ଲୀନ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ଅପରିଗ୍ରହ ଓ ଅସତ୍ତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଚିନ୍ମାତ୍ରାତ୍ମାତ୍ମନିଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ ସୁଖଦୁẖଖେ ଚିନୋତି ନୋ । ଅସତୀ ଏଵ ସତ୍ଯାତ୍ମା ମୁକ୍ତୋ ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ ଅପି
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଲେ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ କୁହାଯିବା ଅନୁଭବ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଅସତ୍ୟ ପରି ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜଣେ ମୁକ୍ତ, ସାଧାରଣ କାମକାଜ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତ୍ଵମ୍ ଏତାଵଦ୍ ଯତ୍ ସ୍ଥିରାଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ । ନ ସୁଖାଯ ନ ଦୁẖଖାଯ ଭଵେଚ୍ ଚିତ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତା
ଏହିଠାରେ 'ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଯେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଚେତନାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସ୍ଵସ୍ଥḫ ପ୍ରତ୍ଯାହୃତିଵଶାଚ୍ ଚେତ୍ଯଂ ଚେନ୍ ନ ଚିନୋଷି ତତ୍ । ମୁକ୍ତ ଏଵାସ୍ଯ୍ ଅସନ୍ଦେହଂ ମହାସମତଯାନଯା
ଯଦି ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ନିଜକୁ ଆପଣେ ଆପଣେ ଦମନ କରି, ବାହ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ଧରିନଥିବେ, ତେବେ ଏହି ବଡ଼ ସମତା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଯଦ୍ ଭୋଗସୁଖଦୁẖଖାଂଶୈର୍ ଅନାତ୍ମୀକୃତପୂର୍ଣଧୀଃ । ଆତ୍ମାରାମୋ ମୁନିସ୍ ତିଷ୍ଠେତ୍ ତନ୍ ମୁକ୍ତତ୍ଵମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯେ ସଂନ୍ୟାସୀ ଭୋଗ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ସହିତ ନିଜକୁ ଏକାତ୍ମ କରେନାହିଁ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେଠିକି ମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯଵହାର୍ଯ୍ ଉପଶାନ୍ତୋ ଵା ଗୃହସ୍ଥୋ ଵାଥ ଭିକ୍ଷୁକଃ । ସଶରୀରୋ ଽଶରୀରୋ ଵା ଭଵତ୍ଵ୍ ଏଵମ୍ମତିḫ ପୁମାନ୍
ଜଣେ ମଣିଷ ବ୍ୟବହାରରେ ଲିପ୍ତ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ଶାନ୍ତ ହେଉନ୍, ଘରେ ରୁହନ୍ କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ହେଉନ୍, ଶରୀର ସହିତ କିମ୍ବା ଶରୀର ବିନା ହେଉନ୍, ସେ ଏହିପରି ମନଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସୁଖଦୁẖଖୈର୍ ଅନାଲୀଢା ସଂଵିଦ୍ ଭଵତି ଚେତ୍ ସମା । ଅସଂଵିଦ୍ ଇଵ ତଦ୍ ଦେହୋ ଯତ୍ କରୋତି କରୋତୁ ତତ୍
ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହେ, ତେବେ ସେ ସମତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଶରୀର ଯାହା କରିବ, କରୁନ୍, ମନେ ହେଉ ଏହାରେ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ।
ମୃଗତୃଷ୍ଣୋପମେ ଦେହେ ଽଵିଦ୍ଯାତ୍ମନି ତତେ କ୍ଷତେ । ଭାଵାଭାଵଭ୍ରମେ ଽସତ୍ଯେ ସୁଖଦୁẖଖକ୍ରମẖ କୁତଃ
ମୃଗମରୀଚିକା ପରି ଏହି ଶରୀର ଅଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମାରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, ଭାବ ଓ ଅଭାବର ଭ୍ରମରେ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଠି ସୁଖ ଦୁଃଖର କ୍ରମ କେମିତି ହେବ?
ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅପନାମେଦମ୍ ଅଚିଦାଭମ୍ ଅନନ୍ତକମ୍ । ଅତଶ୍ ଚାସମ୍ଭଵଦ୍ଵେଦ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅମଲଂ ଶ୍ରଯେତ୍
ଏହା କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଅନନ୍ତ ଅଜଡ଼ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏହିଠାରୁ, ଯାହାକୁ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଇ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଗ୍ରତୋ ଜୀଵତଶ୍ ଚେତ୍ଯଚଯନାଦ୍ ଅସ୍ଖଲଚ୍ଚିତେଃ । ସ୍ଥିତିର୍ ଯୋପଲକୋଶାଭା ସା ତୁର୍ଯଂ ସା ଵିମୁକ୍ତତା
ଜାଗ୍ରତ ଓ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ମନ ଅଡ଼ିଗ ଓ ସଂଯମିତ ରହେ, ସେହି ମନ ଏକ ଆଲୋକ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ହୁଏ; ଏହିଏ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା, ଏହିଏ ମୁକ୍ତି।
ଚିନ୍ମୂର୍ତିସ୍ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ ଏଵେଦଂ ସ୍ଵସତ୍ତାତ୍ମୋପକଲ୍ପିତମ୍ । ଜଗନ୍ ମିଥ୍ଯାନୁଭଵତି ସ୍ଵପ୍ନେ ଛିନ୍ନଶିରା ଇଵ
ଏହି ସଂସାର ଯେଉଁପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମିଥ୍ୟା ଅନୁଭବ ହୁଏ, ମଣ୍ଡ ଶିର ଛିନ୍ନ ଦେହ ଭଳି, ଏହା କେବଳ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭିତରେ ଚେତନାର ଆକୃତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ।
ଯନ୍ ମିଥ୍ଯା ତତ୍ କ୍ଵ ସତ୍ଯାତ୍ମ କ୍ଵ ସତ୍ଯା ମରୁଵାରିତା । ଅତୋ ଽସଂଵେଦନାଦ୍ ଏଵ ଭ୍ରମସ୍ଯାସ୍ଯ ପରିକ୍ଷଯଃ
ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ରହିଛି, ସେଠି ମିଥ୍ୟା କେଉଁଠି? ଯେଉଁଠି ମରୁଭୂମି ବନ୍ଦ, ସେଠି ପାଣି କେଉଁଠି? ଏହିପରି ଅନୁଭୂତି ନ ଥିଲେ, ଏହି ଭ୍ରମ ଶେଷ ହୁଏ।
ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଚଯନାଜ୍ ଜଗତ୍ସଂସୃତିଵିଭ୍ରମଃ । ଅସ୍ଯୈଵାଚଯନାନ୍ ନାହଂ ନ ଜଗନ୍ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ
ମୁଁ ଅଛି ବୋଲି ଭାବନା ଯେତେବେଳେ ଜମାହୁଏ, ସେଠାରୁ ସଂସାର ଓ ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଭାବନା ନ ଥିଲେ, ନ ମୁଁ ଅଛି, ନ ସଂସାର, ନ ଭ୍ରମ।
ଦ୍ରଵଂ ସ୍ଵମ୍ ଇଵ ଶୁଦ୍ଧାମ୍ବୁ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ଲେଖା ଇଵୋପଲଃ । ସ୍ଵମ୍ ଇକ୍ଷୁର୍ ଇଵ ମାଧୁର୍ଯଂ ଚିତ୍ ସ୍ଵଂ ଚେତଯତେ ଜଗତ୍
ଯେପରି ଶୁଧ୍ଧ ପାଣିରେ ତାର ଦ୍ରବତା ଅଛି, ପାଥର ଭିତରେ ରେଖା ଅଛି, ଚିନି କାଠରେ ମିଠାସ ଅଛି, ସେପରି ଚେତନା ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ଦେଖେ।
ଯଥୌଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ଅଗ୍ନିସ୍ ତୁହିନଂ ଚ ଶୈତ୍ଯଂ ସ୍ପନ୍ଦଂ ନଭସ୍ଵାନ୍ ଦ୍ରଵମ୍ ଅବ୍ଧିର୍ ଏଵମ୍ । ଅନନ୍ଯଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇଵାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଅଦସ୍ ତତ୍ ତୁ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଅତଜ୍ଜ୍ଞଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ତାପ, ହିମରେ ଶୀତଳତା, ପବନରେ ଗତି, ଜଳରେ ଦ୍ରବତା ଅଛି, ସେପରି ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ ଅଲଗା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ଏହାକୁ ବୁଝେ; ଅଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମନୈଵାତ୍ମନୋ ଲେପẖ କ ଇଵ ସ୍ଯାତ୍ କଥଂ କିଲ । ଅତୋ ନିର୍ଲେପ ଏଵାତ୍ମା ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯାତ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍
ନିଜେ ଆତ୍ମା କେମିତି ନିଜକୁ ଲାଗି ପଡ଼ିପାରିବ? ଏହା କେଉଁଠି ସମ୍ଭବ? ଏହିପରି, ଆତ୍ମା ସଦା ଅଲିପ୍ତ, କାରଣ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ଅଛି ନାହିଁ।
ଵାସନାଦିଵିକଲ୍ପୋ ଽସ୍ତି ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଶ୍ ଚ ନାତ୍ମନଃ । ଆତ୍ମୈଵ ଵାସନାଶକ୍ତିର୍ ଜଲମ୍ ଏଵ ଯଥୋର୍ମଯଃ
ବାସନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭେଦ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଜଳରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ସେପରି ଆତ୍ମା ନିଜେ ବାସନାର ଶକ୍ତି।
ଆତ୍ମା ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯତଯା ସ୍ଫୁରଦ୍ଭାଵଵିକାରିତାମ୍ । ଧତ୍ତେ ଽଭାଵଵିକାରୋ ଽପି ତରଙ୍ଗତ୍ଵଂ ଯଥା ପଯଃ
ଆତ୍ମା ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜେ କେବଳ ଏକ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଅଛି। ଯେପରି ଜଳ ତରଙ୍ଗ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜଳ ହିଁ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାରେ ବଦଳ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅବଦଳିତ ରହିଥାଏ।
ଅଵିକାରୋ ଽପି ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଵିକାରକଲନାଂ ମୁଧା । ଵିକାରୀଵ ଭଵତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈḫ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ଏହି ଆତ୍ମା ବଦଳ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ଭାବନାରେ ଏହାକୁ ବଦଳିଥିବା ପରି ଲାଗେ। ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏହା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମନୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ରାଜନ୍ ଯଦ୍ ଵିକାରୋ ଽଵିକାରିଣଃ । ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ଯଂ ତତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଏତଦ୍ ଵିଚାରଯ
ହେ ରାଜା, ଅବଦଳିତ ଆତ୍ମାରେ ଯେଉଁ ବଦଳ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଅସତ୍ୟ। ଏହି କଥାକୁ ତୁମେ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
କଟକାଦି ଯଥା ହେମ୍ନୋ ଵିଵର୍ତାଦି ତଥାତ୍ମନଃ । ନ ଵିକାରୋ ଽଵିକାରସ୍ଯ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଵିନାଶତଃ
ଯେପରି କଠି, ଆଦି ଗହଣା ସବୁ ସୁନାରୁ ତିଆରି ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହି ବଦଳ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାରୁ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଅବଦଳିତ ଓ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନ ଵିକାରୋ ଯଥୋର୍ମିତ୍ଵଂ ଵାର ଏଵଂ ଜଗଚ୍ ଚିତଃ । ଅସତ୍ଯାଲୋକନାଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଦୃଷ୍ଟେର୍ ଏଵ ନ ଵସ୍ତୁନଃ
ଯେପରି ଲହରୀ ପାଣିର ରୂପାନ୍ତର ନୁହେଁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମନର ରୂପାନ୍ତର ନୁହେଁ। ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତି କେବଳ ଭୁଲ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ହୁଏ, ସତ୍ୟରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ।
ଯଥାଙ୍ଗଦତ୍ଵାଦ୍ ଦଣ୍ଡତ୍ଵଂ ଗତେ ହେମ୍ନି ନ ଶୋଚ୍ଯତେ । ମୃତମ୍ ଅଙ୍ଗଦହେମେତି ନ ଵିକାରାଦ୍ଯ୍ ଅପୀତି ଚ
ଯେପରି ସୁନା ଗଳି ଗହଣା କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି, ତାହା ପରିବର୍ତ୍ତନରେ କେହି ଦୁଃଖ କରେନାହାନ୍ତି। ଗହଣା କିମ୍ବା ସୁନା ନଷ୍ଟ ହେଲା ବୋଲି କେହି ଅନୁତାପ କରେନାହାନ୍ତି।