ସ୍ଵଚ୍ଛେ ଽମ୍ଭସି ଦ୍ରଵସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଯଥାଵର୍ତାଦିତା ମତା । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯେ ପରେ ଵିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତଥା ଚିତ୍ତା ଜଗନ୍ମଯୀ
ଯେପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ଚଳନ ଓ ଭାବରୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହୁଏ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ, ସେପରି ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ପରମେଶ୍ୱରରେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମନ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଗସ୍ଯାଦ୍ଯନ୍ତଯୋର୍ ଉକ୍ତୋ ଯẖ କ୍ରମୋ ଵେଦନାତ୍ମକଃ । ସ ଉନ୍ମେଷନିମେଷାଭ୍ଯାଂ ନିମେଷଂ ପ୍ରତି ଚିଦ୍ଦୃଶଃ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଯେଉଁ କ୍ରମ ଅନୁଭୂତି ରୂପ, ସେ କ୍ରମ ଚେତନାର ଖୋଲିବା ଓ ବନ୍ଦ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଘଟେ, ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନ୍ଦ ହେବା ଚେତନା ଦ୍ରଷ୍ଟା ପାଇଁ।
ପ୍ରସରନ୍ତି ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଲିଲେ ଚକ୍ରକାଦଯଃ । ପ୍ରସରନ୍ତି ପରେ ଵିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତଥାହନ୍ତାଦିତାଦଯଃ
ଯେପରି ଜଳରେ କିଛି ହଲେ ତାହାର ଆଘାତରୁ ଲହରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ପରମ ଜ୍ଞାନରୁ 'ମୁଁ' ଓ ଏପରି ଭାବନାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଵେଦନଂ ପରଂ ଵିଦ୍ଧି ଵେଦନଂ ସର୍ଗ ଉଚ୍ଯତେ । ଅସତ୍ ସଦ୍ଵେଦନାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସଦଵେଦନାତ୍
ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ ହୀନ ବୋଲି ଜାଣ। ଅନୁଭବ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି। ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ ଦୃଶ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ ନ କଲେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ ଲାଗେ।
ଚିତେର୍ ଦୃଶ ଇଵୋନ୍ମେଷାଦ୍ ଅସତ୍ସର୍ଗୋ ଽଵଭାସତେ । ଚିତୀକ୍ଷଣନିମେଷାତ୍ ତୁ ସନ୍ନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ଭାସତେ
ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ ଅସତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନା ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଚେତନା ଦୃଷ୍ଟି ନ ଦେଲେ ସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ମାଯାଚୂର୍ଣପରିକ୍ଷେପାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲଜଗଦ୍ ଯଥା । ଖ ଏଵୋଦେତି ଚିଚ୍ଚୂର୍ଣଚମତ୍କାରାଦ୍ ଇଦଂ ତଥା
ଯେପରି ମାୟାର ଚୁରୁଣି ଛିଟିଲେ ଭ୍ରମ ଜଗତ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚୁରୁଣି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦାନ୍ ନିମେଷେ ଽପି ଜଲମ୍ ଆଵର୍ତଲକ୍ଷଵତ୍ । ତଥା ଵିତ୍ତ୍ଵାତ୍ କ୍ଷଣାଦ୍ ଈଶେ ସର୍ଗପ୍ରଲଯଵିଭ୍ରମାଃ
ଯେପରି ଜଳରେ ଏକ ହଲଚଳ କିମ୍ବା ଏକ ଦୃଷ୍ଟିର ଝପକିରେ ଜଳର ଭିତରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏକ ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନରୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଭ୍ରମ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଚିଦ୍ରୂପସ୍ଯ ଚିରକ୍ଷୀଣଵାସନସ୍ଯାପି ଜୀଵତଃ । ଅଵେଦନମଯୀ ସତ୍ତା ଯସ୍ଯାସୌ ମୁକ୍ତ ଉଚ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଚେତନା, ଯାହାଙ୍କର ପୁରୁଣା ସଂସ୍କାର ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଯିଏ ଅନୁଭବ ଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବଞ୍ଚିଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।
ଅଵାସନମ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପଂ ପ୍ରଵାହାପତିତକ୍ରିଯାଃ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ଯେ ତେ ହ୍ଯ୍ ଅଵେଦନସନ୍ମଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସଂସ୍କାର ଓ ଇଚ୍ଛାର ଅଭାବରେ ସଚେତନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜୀବନର ପ୍ରବାହରେ ଲିନ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁଭବ ଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ରିଯାଵନ୍ତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପଵାସନାସ୍ ସ୍ତିମିତାଶଯାଃ । ନିତ୍ଯଂ କାଷ୍ଠସମାଧାନାସ୍ ତେ ଶିଲୋଦରସନ୍ନିଭାଃ
ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ସଂସ୍କାର ଓ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହାଙ୍କର ମନ ସଦା କାଠର ଭଳି ଏକାଗ୍ର ଅଛି, ସେମାନେ ପାଥରର ଭିତର ଭଳି ଅଚଳ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ନ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଵପ୍ନପୁରଯୋର୍ ଇଵ ଭେଦୋ ମନାଗ୍ ଅପି । ସର୍ଗଵେଦନଯୋସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵେଦନମ୍
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ।
ଶବ୍ଦାର୍ଥଭାଵନେହାନାଂ ଵିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ସତ୍ଯାଵବୋଧତଃ । ଯଦ୍ ଅସତ୍ତାଵବୋଧୋ ଽନ୍ତସ୍ ତଦ୍ ଅଵେଦନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ, ଭିତରେ ଯାହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଧ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଦୃଷଦ୍ ଦୃଷଦାଭାସଂ ଜ୍ଞମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅଶୂନ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯସଙ୍କାଶଂ ହୃଦଯଂ ଵେଦନଂ ସତଃ
ଯେହେତୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୃଦୟଟି ଜ୍ଞାନର ରୂପ, ତଥାପି ଏହା ଅଜ୍ଞାନ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ପରି ଲାଗେ, ଯେପରି ପଥର ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପଥର ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଶାସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜନସମ୍ପର୍କୈḫ ପ୍ରଜ୍ଞାମ୍ ଆଦୌ ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ । ପ୍ରଥମା ଭୂମିକୈଷୋକ୍ତା ଯୋଗସ୍ଯ ନଵଯୋଗିନଃ
ପ୍ରଥମେ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗରେ ରୁହି ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିଠାରେ ନୂତନ ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗର ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଵିଚାରଣା ଦ୍ଵିତୀଯା ସ୍ଯାତ୍ ତୃତୀଯାସଙ୍ଗଭାଵନା । ଚତୁର୍ଥୀ ସତ୍ତ୍ଵତାପତ୍ତୌ ଵାସନାଵିଲଯାତ୍ମିକା
ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦକ୍ରମ ହେଉଛି ବିଚାର କରିବା; ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଅସଙ୍ଗତାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା; ଚତୁର୍ଥ ପଦକ୍ରମରେ ଶୁଦ୍ଧତା ଆସିଲେ, ମନର ଗୁପ୍ତ ଆଶା-ଇଚ୍ଛା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାନନ୍ଦରୂପା ଭଵତି ପଞ୍ଚମୀ । ଅର୍ଧସୁପ୍ତପ୍ରବୁଦ୍ଧାଭୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଽତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ପଞ୍ଚମ ପଦକ୍ରମ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ରୂପ ହୋଇଯାଏ; ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ପ୍ରାୟ ଘୁମରୁ ଜାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପରି ରହନ୍ତି।
ଅସଂଵେଦନରୂପା ଚ ଷଷ୍ଠୀ ଭଵତି ଭୂମିକା । ଆନନ୍ଦୈକଘନାକାରା ସୁଷୁପ୍ତସଦୃଶସ୍ଥିତିଃ
ଷଷ୍ଠ ପଦକ୍ରମ ଅଜ୍ଞାନର ରୂପ ହେଉଛି, ଏଠାରେ କେବଳ ଆନନ୍ଦର ଏକ ଘନ ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଯାହା ଗଭୀର ଘୁମର ସମାନ।
ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥୋପଶାନ୍ତାଥ ମୁକ୍ତିର୍ ଏଵ ହି କେଵଲମ୍ । ସମତା ସ୍ଵଚ୍ଛତା ସୋମ୍ଯା ସପ୍ତମୀ ଭୂମିକା ଭଵେତ୍
ତାପରେ ସପ୍ତମ ପଦକ୍ରମ ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ଶାନ୍ତି, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା; ଏଠାରେ ସମତା, ପରିଶୁଦ୍ଧତା ଓ ଶାନ୍ତି ରହିଥାଏ।
ତୁର୍ଯାତୀତାଥ ଯାଵସ୍ଥା ପରିନିର୍ଵାଣରୂପିଣୀ । ସପ୍ତମୀ ସା ପରିପ୍ରୌଢା ଵିଷଯସ୍ ସା ନ ଜୀଵତାମ୍
ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେଇଁ ପରମ ନିର୍ବାଣର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ସପ୍ତମ ଅବସ୍ଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପକ୍କା ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଜୀବନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ପୂର୍ଵାଵସ୍ଥାତ୍ରଯଂ ତତ୍ର ଜାଗ୍ରଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଚତୁର୍ଥୀ ସ୍ଵପ୍ନ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସ୍ଵପ୍ନାଭଂ ଯତ୍ର ଵୈ ଜଗତ୍
ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ । ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସଂସାର ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଦେଖାଯାଏ ।
ଆନନ୍ଦୈକଘନୀଭାଵାତ୍ ସୁଷୁପ୍ତାଖ୍ଯା ତୁ ପଞ୍ଚମୀ । ଅସଂଵେଦନରୂପା ଚ ଷଷ୍ଠୀ ତୁର୍ଯାଭିଧା ସ୍ମୃତା
ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଷୁପ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ଛଠଠ ଅବସ୍ଥା ଅଜ୍ଞାନର ରୂପ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ତୁରୀୟ' ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ତୁର୍ଯାତୀତପଦାଵସ୍ଥା ସପ୍ତମୀ ଭୂମିକୋତ୍ତମା । ପରମ୍ ଅଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯାସାଵ୍ ଅଗମ୍ଯା ମହତାମ୍ ଅପି
ତୁରୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯେଉଁ ସପ୍ତମ ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେଉଁଠି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଭୂମିକା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ପଦାର୍ଥସ୍ ସନ୍ନିଵେଶୈସ୍ ସ୍ଵୈର୍ ଯଥାନନ୍ଯୈସ୍ ସମନ୍ଵିତଃ । ତଥା ଚିତ୍ ସର୍ଗଶବ୍ଦାର୍ଥୈର୍ ନ ତୁ ସର୍ଗାର୍ଥରୂପିଭିଃ
ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ନିଜ ନିଜ ଭିନ୍ନ ଗଠନାରେ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଜଡିତ, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିର ଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ସହିତ ନୁହେଁ।
ଯଥୋର୍ମିକାଦିẖ କନକେ ତଥା ସର୍ଗḫ ପରେ ପଦେ । କିଂ ତ୍ଵ୍ ଅସୌ ଵିଦ୍ଯମାନୋ ଽପି ସଞ୍ଜ୍ଞାଶବ୍ଦାର୍ଥଵର୍ଜିତଃ
ଯେପରି ସୁନାରେ ତରଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତି ଥାଏ, ସେପରି ପରମ ଅବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି ଅଛି; ତଥାପି, ଏହା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାମ ଓ ଅର୍ଥ ରହିତ।
ହାଟକେ କଟକାଦିଶ୍ ଚ ସର୍ଗଶ୍ ଚ ପରମେ ପଦେ । ଵିଦ୍ଯମାନୋ ଽପି ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ପ୍ରେକ୍ଷାଯାଂ କଲ୍ପନାର୍ଥଵତ୍
ପରମ ଅବସ୍ଥାରେ, ସୁନାର ଚୁଡ଼ି ଓ ଅନ୍ୟ ଗହନା, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ କଳ୍ପନା ପାଇଁ ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅସ୍ପନ୍ଦଯାଵେଦନଯା ସ୍ପନ୍ଦଵେଦନସତ୍ତଯା । ଯା ସଂଵିଦ୍ ଅଙ୍କୁରଶ୍ରୀସ୍ ସ୍ଯାତ୍ ସାତ୍ମସତ୍ତେତି କଥ୍ଯତେ
ନଡ଼ି ଓ ଜ୍ଞାନ ନଥିବାବେଳେ ଓ ଥିବାବେଳେ ଯେ ଚେତନା ଅଙ୍କୁରର ଶୋଭା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ତାକୁ ଆତ୍ମାର ସାର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ସା ତ୍ଵଂ ସା ଚିନ୍ ମନସ୍ ସା ଚ ନ ତ୍ଵଂ ନୋ ଚିନ୍ ମନଶ୍ ଚ ନୋ । ସତ୍ତାସତ୍ତେ ନ ସା ଶାନ୍ତା ତତଶ୍ ଚାନ୍ଯନ୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେ ତୁମେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସେ ପୁନି ତୁମେ ନୁହଁନ୍ତି, ନ ଚେତନା, ନ ମନ; ସେ ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ନ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ସେ ଶାନ୍ତି ମାତ୍ର, ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ।
ଆକାଶାଦ୍ ଇଵ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵଂ ତରଙ୍ଗତ୍ଵମ୍ ଇଵାମ୍ଭସଃ । ନାକାରାଦି ତତୋ ଭିନ୍ନଂ ନ ଦୃକ୍ଚିତ୍ତଶିଲାଦି ଚ
ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଶୂନ୍ୟତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଓ ଜଳରୁ ତରଙ୍ଗ, ସେପରି ଆକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି; ଦୃଷ୍ଟି, ମନ, ପାଥର ଆଦିର ଗୁଣମଧ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦର୍ଶନଦୃଶ୍ଯାନାଂ ତସ୍ଯାଂ ଦୃଶି ଵଯଂ ସ୍ଥିତାଃ । ଚିଚ୍ଚିତ୍ତଜଡତାଦୀନାଂ ନାମାପି ନ ଚ ଶିକ୍ଷିତାଃ
ସେଇ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଆମେ ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଚେତନା, ମନ, ଜଡତା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ନାମ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଶିଖିନାହିଁ।
ନ ସର୍ଵାପହ୍ନଵଂ ଵେଦ୍ମି ନ ସର୍ଵଂ ନାପ୍ଯ୍ ଅପହ୍ନଵମ୍ । ତ୍ଵତ୍ତ୍ଵମତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯସମ୍ଭାଵାତ୍ ପରଂ ଶାନ୍ତଂ ଜଗନ୍ନଭଃ
ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାକାର ଜାଣେନି, ସମସ୍ତ କିଛି ମଧ୍ୟ ଜାଣେନି, ନାକାର ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; କାରଣ ତୁମେ, ମୁଁ ଓ ଏପରି ଧାରଣା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ, ସେଇ ପରମ ଶାନ୍ତି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆକାଶ।