ଅନାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମତାମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଦେହାଦୌ ଦୃଶ୍ଯଜାଲକେ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାରୂଢୋ ଗୂଢସ୍ ତିଷ୍ଠ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏହି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁରେ ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବିଥିଲୁ, ସେଠାରୁ ଏହି ଭ୍ରମକୁ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହେଇ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ରୁହ, ଯେପରି ତୁମେ ଚାହଁ।
କୁଚକୋଟରସଂସୁପ୍ତଂ ଵିସ୍ମୃତ୍ଯ ଜନନୀ ସୁତମ୍ । ଯଥା ରୋଦିତି ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ତଥାତ୍ମାର୍ଥମ୍ ଅଯଂ ଜନଃ
ମାଆ ନିଜ ଛାତିରେ ଶୁଆ ଶିଶୁକୁ ଭୁଲିଯାଇ, ପୁଅ ପାଇଁ କାନ୍ଦେ, ସେହିପରି ଲୋକେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି।
ଅଜରାମରମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପରିରୋଦିତି । ହା ହତୋ ଽହମ୍ ଅନାଥୋ ଽହଂ ନଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମୀତି ଜନୋ ମୁଧା
ଆତ୍ମା ଅଜର ଓ ଅମର ବୋଲି ଜାଣିନଥିବା ଲୋକେ ବ୍ୟର୍ଥରେ କାନ୍ଦନ୍ତି—'ହା, ମୁଁ ଶେଷ ହେଲି, ମୋର କିଏ ନାହିଁ, ମୁଁ ହେରାଇଗଲି!'
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଭେଦେ ଦେହସ୍ଥେ ମରଣାଭିଧେ । ଲୋକୋ ଽନୁଶୋଚତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅହୋ ନୁ ଖଲୁ ମୂଢତା
ଦେହ ଦେଶ, ସମୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ଦେହକୁ 'ମୃତ୍ୟୁ' ବୋଲି କୁହାଯିବାରେ, ଲୋକେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଶୋକ କରନ୍ତି—ଏହି ମୂର୍ଖତା କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ!
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଭେଦଂ ଯଦି ଦେହୋ ଽନୁଧାଵତି । ତଦ୍ ଅନାଦେର୍ ଅନାଶସ୍ଯ କିମ୍ ଅସ୍ଯାଗତମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଯଦି ଦେହ ଦେଶ, କାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତାକୁ ଅନୁସରେ, ତେବେ ଏହି ଆରମ୍ଭହୀନ ଓ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା ପାଇଁ କଣ ନୂଆ କିଛି ଆସିପାରିବ?
ଅନ୍ଯଦ୍ ଭୁକ୍ତଂ ଵାନ୍ତମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇଦଂ ତଦ୍ ଯଜ୍ ଜନଵ୍ରଜୈଃ । ଦେହସ୍ଯ ନାଶିନୋ ନାଶେ ଆତ୍ମନାଶୋ ଽନୁଶୋଚ୍ଯତେ
କିଛି ଖାଇଯାଇ ମୁଣ୍ଡାଯାଏ, ଆଉ କିଛି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଯାଏ; ଏହି ନଶ୍ୱର ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆତ୍ମାର ନାଶକୁ କାହିଁକି ଶୋକ କରାଯାଏ?
ଦେହାତ୍ମନୋର୍ ମହୀପାଲ ସଵିକାରାଵିକାରଯୋଃ । ସୁଵର୍ଣଭସ୍ମୋପମଯୋସ୍ ସମ୍ବନ୍ଧẖ କ ଇଵୈତଯୋଃ
ହେ ରାଜା, ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଦେହ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଆତ୍ମା—ଏହି ଦୁଇଁଠିରେ କଣ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି? ଏମିତି ଯେପରି ଶୁଣା ଓ ତାହାର ଖାକରେ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ।
ନାନାକାରଵିକାରାଖ୍ଯୈସ୍ ସ୍ଵଵିଲାସୈର୍ ଅନନ୍ଯଗୈଃ । ଲୀଲଯୈଵ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମାଯଂ ଗୋପଯନ୍ ସ୍ଥିତଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଆକୃତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ, ନିଜ ଖେଳରେ, ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ରହେ, ଏହା କୌଣସି ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି।
ସର୍ଗନିର୍ମାଣସଂହାରୈର୍ ମିଥẖ କାରଣତାଂ ଗତୈଃ । ଅକାରଣସ୍ଵଭାଵେନ ଵିତ୍ ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମନି
ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟ — ଏହିମାନେ ପରସ୍ପରର କାରଣ ହୋଇ — ଯେଉଁ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱଭାବ କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ, ସେଇ ଆତ୍ମା ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ।
କ୍ରୀଡତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମା ଶିଶୁର୍ ଇଵ ସଙ୍କଲ୍ପୈର୍ ଲୀଲଯୋମ୍ଭିତୈଃ । ତୃଣୈର୍ ମଣିମ୍ ଇଵାତ୍ମାନଂ ସ୍ଵଚ୍ଛମ୍ ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଚଞ୍ଚଲୈଃ
ଆତ୍ମା ଏମିତି ଖେଳେ — ଏକ ଶିଶୁ ଯେପରି ମନର ଖେଳା କଳ୍ପନା ସହିତ ଖେଳେ — ଏହି ଅସ୍ଥିର ଭାବନାମାନେ ଏପରି ଆତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ୱଭାବକୁ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ମଣିକୁ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି ଢାକି ଦିଏ।
ସ୍ପନ୍ଦପ୍ରଭାଂ ଚିଦାଦିତ୍ଯḫ ପ୍ରସାର୍ଯାଲୋକକାରିଣୀମ୍ । ଜଗଦ୍ଦିନାନି ରଚଯନ୍ ନ କଦାଚନ ଖିଦ୍ଯତେ
ଚେତନାର ଆଲୋକ ଯେଉଁ ଚିତ୍ତସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ଆତ୍ମା ସେଇ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରସାରିତ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଦିନମାନେ ତିଆରି କରେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଥକିଯାଏ ନାହିଁ।
ସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରାତ୍ମଚିଦ୍ଧାତୋର୍ ଦେହ ଏଵ ଜଗତ୍କ୍ରମଃ । ସନ୍ନିଵେଶୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଭିନ୍ନାତ୍ମା ପଦାର୍ଥସ୍ଯେଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁ ଚେତନାର ନିମିତ୍ତ କେବଳ ଏକ କମ୍ପନ, ସେଠାରୁ ଦେହ ଓ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ସମସ୍ତର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଆତ୍ମାରେ, ଏକ ବସ୍ତୁର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପରି, ରହିଥାଏ।
ସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରାତ୍ ସ୍ଵଭାଵେନ ଚିତ୍ କରୋତି ଜଗତ୍କ୍ରିଯାମ୍ । ସଂହରତ୍ଯ୍ ଅପରିସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଵାର୍ ଵୀଚିରଚନାମ୍ ଇଵ
ଚେତନା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ କେବଳ ଏକ ହଲଚଲ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ କାର୍ଯ୍ୟରତ କରେ; ଏହି ହଲଚଲ ନ ଥିଲେ, ଯେପରିକି ତରଙ୍ଗ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ତାହାର ଗଠନ ବନ୍ଦ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଜେ ଆପଣେ ଅପସାରଣ କରେ।
ପଦାର୍ଥାନ୍ ଅଵିଭାଗେନ ପଶ୍ଯନ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଵର୍ଜିତଃ । ଚିନ୍ମାତ୍ରବାଲୋ ରମତେ ସର୍ଗକ୍ରୀଡନକୈସ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଯେଉଁ ଚିତ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଧି ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ଏକାଭାବେ ଦେଖେ, ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଶିଶୁ ନିଜେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିର ଖେଳନାରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ବାଲẖ କ୍ରୀଡନକେ ଜାତରତିଶ୍ ଶୋଚତି ତତ୍କ୍ଷଯେ । ସ୍ଵରୂପେ ଵିସ୍ମୃତେ ଯଦ୍ଵତ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଆତ୍ମେହ ସଂସୃତୌ
ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ତାହାର ଖେଳନା ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ସଂସାରରେ ନିଜକୁ ଭୁଲି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ।
ନିସ୍ସ୍ପନ୍ଦାସ୍ପନ୍ଦସଂଵିତ୍ତେସ୍ ସ୍ଵଯଂ ସା ସ୍ମରଣେନ ଚିତ୍ । ଵିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅସ୍ଯା ଵିଦୁସ୍ ସ୍ପନ୍ଦଂ ଯଦି ଵେଦ୍ଯୋନ୍ମୁଖଂ ଚ ତତ୍
ସ୍ୱୟଂ ମନେପକା ଦ୍ୱାରା, ଚେତନା ହଲଚଲ ଓ ନିର୍ବିକାରତାର ଜ୍ଞାନରେ ନିଜ ଧନକୁ ଜାଣେ; ଯଦି ଏହି ହଲଚଲକୁ ଜାଣିପାରେ, ତେବେ ସେହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ଅସ୍ପନ୍ଦା ସ୍ପନ୍ଦଵିଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ଚିଦ୍ ଵିସ୍ମୃତ୍ଯୈଵ ଶୋଚତି । ଝଗିତ୍ଯ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନାମାନଂ ମୋକ୍ଷମ୍ ଏତ୍ଯୋପଶାମ୍ଯତି
ଚେତନା ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଇ, ଚଳନର ଭ୍ରମରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ଅଚଳତାର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ 'ମୋକ୍ଷ' କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ନିଜମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ତୁର୍ଯଂ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତକୈଃ । ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଶୋଚତି ମୁଧା ତଦ୍ ଅକୃତ୍ଵା ନ ଶୋଚତି
ନିଜର ଅଚଳତା, ଯାହା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା, ସେଉଁଠି ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦେଇ, ଚେତନା ବ୍ୟର୍ଥରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ଏହା ନ କଲେ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଜଗଜ୍ଜାଲାଯ ଚିତ୍ସ୍ପନ୍ଦା ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଦଯଃ । ସମୁଦ୍ଯନ୍ତି ଜଲସ୍ପନ୍ଦା ଇଵୋର୍ମ୍ଯୋଘକଣାଦଯଃ
ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଏହାଦି ଚେତନାର ଚଳନ, ସଂସାରର ଜାଲ ପାଇଁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏହା ଜଳର ଚଳନରୁ ତରଙ୍ଗ, ତରଙ୍ଗର ଦଳି, ଓ ଫେଣ ଉପଜିବା ପରି।
ସଙ୍କଲ୍ପନଂ ହି ଚିତ୍ସ୍ପନ୍ଦୋ ଽସ୍ପନ୍ଦୋ ଽସଙ୍କଲ୍ପନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାସଙ୍କଲ୍ପନଂ ଵିଦ୍ଧି ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଵ ଯଚ୍ ଚ ତତ୍
ସଂକଳ୍ପ ହେଉଛି ଚେତନାର ଚଳନ; ଅଚଳତାକୁ ଅସଂକଳ୍ପ ବୋଲାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମକୁ ଅସଂକଳ୍ପ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ତାହା କିଛି ନୁହେଁ।
ଯଥା ଵାରି ପରିସ୍ପନ୍ଦାନ୍ ନାନାକାରଂ ଵିଲୋକ୍ଯତେ । ତଦଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ଏଵୈଵଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରିବୃଂହିତମ୍
ଯେପରି ଜଳରେ ବିଭିନ୍ନ ତରଙ୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତେଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା-ବ୍ରହ୍ମ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରତୀତି ହୁଏ।
ଚିତୋ ଽସ୍ପନ୍ଦସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପସ୍ ତତ୍ ତୁର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ ଭଵେତ୍ । ତଂ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆହୁସ୍ ତସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ଵଂ ନୃପ ବଦ୍ଧପଦୋ ଭଵ
ଚେତନାର କମ୍ପନ ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ସେହି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ। ଏହିକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ହେ ରାଜା, ଏହିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିଥିବା।
ସଙ୍କଲ୍ପେନ ଵିହୀନଶ୍ ଚେତ୍ ସ୍ପନ୍ଦ ଏଵ ଚିତେର୍ ନୃପ । ସା ତଦ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦନା ଚିତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ ସ୍ପନ୍ଦ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଚେତନାରୁ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ତେବେ କେବଳ ତାହାର କମ୍ପନ ରହିଯାଏ; ସେହିଏ ଚେତନାର ଅକମ୍ପ ଅବସ୍ଥା, ଏବଂ ଚିନ୍ତାକୁ କମ୍ପନ ବୋଲାଯାଏ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସଙ୍କଲ୍ପଵିକଲ୍ପମୁକ୍ତଂ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଉପଶାନ୍ତଶଙ୍କଃ । ସ୍ପନ୍ଦେ ଽପ୍ଯ୍ ଅପସ୍ପନ୍ଦଚିଦୀଶ୍ଵରାତ୍ମା ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ ସୁଖୀ ରାଜ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ପ୍ରଶାଧି
ଚିନ୍ତା-ବିକଳ୍ପ ରହିତ ମନର ସ୍ୱରୂପକୁ ନିଜ ମନରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ କରି, କମ୍ପନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅକମ୍ପ ଚେତନାର ନାୟକ ଭାବେ, ନିଜ ସ୍ଵସ୍ଥ ଏବଂ ସୁଖୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ କର।
ସର୍ଗାତ୍ମଭିର୍ ଵିଭୁସ୍ ସ୍ପନ୍ଦକ୍ରୀଡିତୈର୍ ବାଲଵନ୍ ନିଜାମ୍ । ସତ୍ତାଂ ମୋହଯତୀଵାନ୍ତସ୍ ସାଵଧାନୋ ଭଵାତ୍ର ଭୋଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ଏହି ଅସୀମ ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତରଙ୍ଗ ରୂପେ ନିଜେ ଖେଳ କରୁଛି, ଏବଂ ଏହି ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ବଭାବକୁ ଶିଶୁ ପରି ମୋହିତ କରୁଛି। ଏଠାରେ ସାବଧାନ ରୁହ, ବନ୍ଧୁ।
ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵୈତଂ ଚିରଂ ଶୋଚତି ଯୋନିଷୁ । ସ୍ଵଯମ୍ ଅଦ୍ଵୈତସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ କାଲେନାଯାତି ନିର୍ଵୃତିମ୍
ନିଜ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଦ୍ୱିତୀୟତାର ଗର୍ଭରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ଏହି ଆତ୍ମା ଯେତେବେଳେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବନା ଧାରଣ କରେ, ସମୟ ସହିତ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସ୍ଵଯମ୍ ଅସ୍ଯ ତଥା ଶକ୍ତିର୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଆବଧ୍ଯତେ ଯଥା । ସ୍ଵଯମ୍ ଅସ୍ଯ ତଥା ଶକ୍ତିର୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଆମୁଚ୍ଯତେ ଯଥା
ଏହି ଆତ୍ମାର ନିଜ ଶକ୍ତି ଯେପରି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେପରି ଏହାକୁ ବାନ୍ଧି ଦିଏ; ଏହି ଆତ୍ମାର ନିଜ ଶକ୍ତି ଯେପରି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେପରି ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦିଏ।
ନ ଲଭ୍ଯତେ ପ୍ରଵଚନୈର୍ ନ ଧିଯା ନ ତପଶ୍ଶ୍ରୁତୈଃ । ଯଦୋଦଯେଚ୍ଛାମ୍ ଆଯାତି ତଦ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମାନମ୍ ଈକ୍ଷତେ
ଏହି ଆତ୍ମା କେବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ବୁଦ୍ଧି, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ମିଳେନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆତ୍ମାର ଉଦୟ ହେବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଜାଗେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ।
ଅହୋ ନୁ ଚିତ୍ରା ମାଯେଯଂ ବତ ଵିଷ୍ଵଗ୍ ଵିମୋହିନୀ । ସର୍ଵାଙ୍ଗପ୍ରୋତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆତ୍ମା ଯଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନ ପଶ୍ଯତି
ହାଏ, ଏହି ମାୟା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ! ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଗମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅଵନୀଶ୍ଵର । ନିଵର୍ତତେ ଶରୀରାସ୍ଥା ତତୋ ଦୁẖଖୈର୍ ନ ଲିପ୍ଯତେ
ଓ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଯେତେବେଳେ କେହି ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ବୋଲି ଦେଖେ, ସେ ଦେହ ଆଶ୍ରୟରୁ ହଟିଯାଏ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।