ଅମହାତ୍ମା ହି ଵେଦାନ୍ତସିଦ୍ଧାନ୍ତାଵଗତାଵ୍ ଇତଃ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ସଂଯାତି କର୍ମାଦ୍ଵୈତଵଶାଦ୍ ଅଧଃ
ଯିଏ ମହାତ୍ମା ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ବେଦାନ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ଭାବି, କ୍ରିୟା ଓ ଅଦ୍ୱୈତର ଭୁଲ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଗଡ଼ିଯାଏ।
କ୍ଷମାଦିଗୁଣପୂତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ତ୍ଵାଦୃଶସ୍ ତୁ ଯଃ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ନିର୍ଣୀଯ ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ଵୈତମ୍ ଏତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପରି ମହାତ୍ମା, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ କ୍ଷମା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ପବିତ୍ର, ସେମାନେ 'ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସ୍ୱଭାବତଃ ସତ୍ୟ ଅଦ୍ୱୈତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
କର୍ମାଦ୍ଵୈତମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ନାଭିଵାଞ୍ଛତି ନୋଜ୍ଝତି । ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵୈକଭାଵିତ୍ଵାତ୍ ସମତାମ୍ ଏତି କେଵଲମ୍
କାର୍ଯ୍ୟର ଅଦ୍ୱୈତତ୍ୱକୁ ଅଗ୍ରହ କରିନଥିବା ଏହି ଜନ, କିଛିକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କିଛିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵାସାମ୍ ଅଭିତୋ ଦୃଶାମ୍ । ଶୃଣୁ ରାଘଵ ସିଦ୍ଧାନ୍ତମ୍ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୈକଦୀପକମ୍
ହେ ରାଘବ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ସାର ଯାହା, ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଏକମାତ୍ର ଦୀପ, ସେଇ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଶୁଣ।
ଜନ୍ତୁର୍ ନ ଜାଯତେ ଯେନ ଭାଵିତେନ ମନାଗ୍ ଅପି । ଭଵ୍ଯ ଏଵାଙ୍ଗ ନାଭଵ୍ଯୋ ଭୃଷ୍ଟଂ ବୀଜମ୍ ଇଵୋଷରେ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ, କେବଳ ସେଇ ଭବିଷ୍ୟତ ହେବାକୁ ଥାଏ; ଯାହା ନୁହେଁ, ସେ କେବେ ହେବ ନାହିଁ—ଯେପରି ଭୁନା ଚାଷ ମାଟିରେ ଅଂକୁର ହୁଏ ନାହିଁ।
ଇଦଂ ହି କଥଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ବୋଧଂ ପରମ୍ ଉପାଗତାଃ । ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଜାନୀମଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଏଵଂ ଚ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣୁଛୁ, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ରହିଛି।
ନ ତତ୍ତ୍ଵାତତ୍ତ୍ଵଯୋର୍ ଭେଦସ୍ ତରଙ୍ଗପଯସୋର୍ ଇଵ । ନ ସତ୍ଯାସତ୍ଯଯୋର୍ ଭେଦୋ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାର୍କଯୋର୍ ଇଵ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ, ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଓ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ।
ସତ୍ତାଯାଂ ନ ତୁ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ଭେଦୋ ଯẖ କଲ୍ପିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯମ୍ । ଵିକଲ୍ପୋ ନ କ୍ଵଚିତ୍ ସତ୍ଯସ୍ ସତ୍ତାମାତ୍ରମ୍ ଅତୋ ଽଖିଲମ୍
ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଏହି ଭିନ୍ନତାଟି ସେମାନଙ୍କର କଳ୍ପନା ମାତ୍ର। କୌଣସିଠିରେ ଏହି ଭେଦବୁଧି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତେ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର।
ନ ସତ୍ଯାସତ୍ଯଯୋର୍ ଭେଦସ୍ ସତ୍ତାଯାମ୍ ଅଙ୍ଗ ଦୃଶ୍ଯତେ । ସଙ୍କଲ୍ପାନ୍ତରଶୈଲେନ୍ଦ୍ରବାହ୍ଯଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଯୋର୍ ଇଵ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ କୌଣସି ତଫାତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁ, ଯେପରି କଳ୍ପନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ବାହାରର ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରଂ ହି ପୁରୁଷୋ ଦେହୋ ନାମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅର୍ଥକ୍ରିଯା ତଦର୍ଥା ଚ ସଂଵିଦର୍ଥେନ ପୂର୍ଯତେ
ମଣିଷ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର; ଦେହ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୁଏ।
ତଦ୍ ଏଵ କଲ୍ପିତାକାରମ୍ ଅଗେନ୍ଦ୍ରାଦୀଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଅସଦ୍ରୂପଶରୀରାର୍ଥମ୍ ଅର୍ଥẖ କ ଇତରୈẖ କ୍ରମୈଃ
ସେଇ ଚେତନା ନିଜେ କଳ୍ପିତ ଆକୃତି ଧରି ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଖିବା ପରି। ଏହି ଅସତ୍ୟ ଦେହର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଵାନୁଭଵାନନ୍ଦଫଲା ନିଶ୍ଶେଷତẖ କ୍ରିଯାଃ । ସମଗ୍ରାଣାଂ ପଦାର୍ଥାନାମ୍ ଆସଵାଦ୍ଯନୁଭୂତିଵତ୍
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ, ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରାପୂରି ଭିତରେ ହୁଏ; ଯେପରି ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ରସ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ହୁଏ।
ଅସ୍ତୀହ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵୈକଂ ନ ଦ୍ଵିତୀଯାସ୍ତି କଲ୍ପନା । ନିର୍ମଲୋ ନିତ୍ଯ ଆତ୍ମାସ୍ତି ଯୋ ନାସ୍ତୀଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ଅଛି, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ, କୌଣସି କଳ୍ପନା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଶୁଦ୍ଧ, ଚିରନ୍ତନ ଆତ୍ମା ମାତ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ ନ ଅଛି ବୋଲି, ନ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନୈଵ ତସ୍ଯ ମଲଂ ନାଙ୍କୋ ନ ଵିଚ୍ଛେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁତା । ନ ସତ୍ତା ନାପି ଚାସତ୍ତା ତ୍ଵତ୍ତା ମତ୍ତା ନ ଚୈଵ ଚ
ତାହାର କୌଣସି ଦୁଷିତତା ନାହିଁ, କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ବିଚ୍ଛେଦ ନାହିଁ, ଏହା କୌଣସି ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ; ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ଏହା ତୁମର ନୁହେଁ, ମୋର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା କିଛି ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମୈଵାସ୍ତୀହ ନାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ତ୍ଯଜ ରାମେତରାଂ ଧିଯମ୍ । ନିର୍ଦ୍ଵିତ୍ଵୋ ଽଥ ନିରେକତ୍ଵସ୍ ସମୋ ନିତ୍ଯୋଦିତୋ ଭଵ
ଏଠାରେ କେବଳ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ରାମ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡ଼। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଭିନ୍ନତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମଭାବ ଓ ସଦା ଜାଗୃତ ରୁହ।
ତଦ୍ ଏତେ ଭଗଵନ୍ ବ୍ରୂହି ମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦଯẖ କଥମ୍ । ସଂସ୍ଥିତା ଯୈର୍ ଇହ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଵଯା ମଯି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କହନ୍ତୁ—ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆଦି କିପରି ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏଠି ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି?
ଶାସ୍ତ୍ରସଂଵ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ ଶବ୍ଦରାଶିḫ ପ୍ରକଲ୍ପିତଃ । ମିଥ୍ଯୈଷ ଚିତ୍ତବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯୋ ନ ରାମ ପରମାର୍ଥତଃ
ଶାସ୍ତ୍ରର କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ କେବଳ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ରାମ, ଏହି ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆଦି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ମିଥ୍ୟା।
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । ଚିତ୍ସତ୍ତାମାତ୍ରମ୍ ଏଵୈତତ୍ ପରାକାଶାତ୍ମକଂ ତଥା
ଏହା କେବଳ ଚିତ୍ତର ସତ୍ତା ମାତ୍ର, ଏବଂ ଏହିପରି ଏହା ପରମ ଆକାଶର ସ୍ୱରୂପ।
ଅପ୍ସତ୍ତାମାତ୍ରମ୍ ଏଵୈତଦ୍ ଵୀଚ୍ଯାଵର୍ତାଦିକଂ ଯଥା । ସର୍ଵୋ ଜଗତ୍ପଦାର୍ଥୌଘଶ୍ ଚିଦାକାଶାତ୍ମକସ୍ ତଥା
ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଓ ଝାଲ ମାତ୍ର ଜଳ ଅଟୁଟ ଅଂଶ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାରର ଜେତେ ଜିନିଷ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଆକାଶର ଅଂଶ।
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ପୁରାନୀକଂ ସ୍ପନ୍ଦନେ ଵା ଯଥାନିଲଃ
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ସହର ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ବାୟୁରେ ହଳଚଳ ହୁଏ, ସେପରି...
ନିତ୍ଯୋଦିତଂ ଵିମଲରୂପମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତି ନେତରକଲାକଲନଂ ହି କିଞ୍ଚିତ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଭାଵଯ ନିରଞ୍ଜନତାମ୍ ଉପେତୋ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏହି ସକଲାମଲଶାନ୍ତଵୃତ୍ତିଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଚିରନୂତନ, ନିର୍ମଳ, ଅନନ୍ତ ଓ ଆଦି ଉପରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, ଯାହାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତାର ଗଣନା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବନା କର, ନିର୍ମଳତା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟି ଓ ଅଶାନ୍ତି ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେ।
ଅନାମଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ସମସ୍ତକଲ୍ପକାର୍ଯୈକବୀଜଂ ପରମାଣୁରୂପମ୍ । ବୃହଚ୍ ଚ ତଦ୍ ବୃଂହିତସର୍ଵଭାଵଂ ଖମ୍ ଅସ୍ତି ନାସ୍ତୀଵ ଯଦ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍
ବ୍ରହ୍ମ ଅସୁସ୍ଥତାରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ କଳ୍ପନାର ଫଳର ଏକମାତ୍ର ବୀଜ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଏହା ଆକାଶ ପରି, ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ, ନା ଅଛି, ନା ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଦଂ କଦାଚିନ୍ ନ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵ ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସଚ୍ ଚ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ସାଧୋ ଦୃଢନିଶ୍ଚଯୋ ଽନ୍ତସ୍ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗତାଶଙ୍କଵିଲାସମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି, କେବେ କିଛି ଘଟିପାରେ କିମ୍ବା ଘଟିନଥାଏ—ଯଦିଓ ଏହା ଅଛି, ତଥାପି ଏହା ନାହିଁ ବୋଲି ମନେ ହୁଏ। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ, ହେ ମହାନ, ମନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରୁହ, ସନ୍ଦେହର ଖେଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ଅନ୍ତର୍ମୁଖସ୍ ସନ୍ ସତତଂ ସମସ୍ତଂ କୁର୍ଵନ୍ ବହିସ୍ସ୍ଥଂ ଖଲୁ କାର୍ଯଜାତମ୍ । ନ ଖେଦମ୍ ଆଯାସି କଦାଚିଦ୍ ଏଵ ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ ସମାଂ ସଂସ୍ଥିତିମ୍ ଅଭ୍ଯୁପୈଷି
ମନକୁ ଭିତରକୁ ଦେଇ, ସବୁ କାମ ବାହାରେ ହେଉଥିବା ପରି କର, ତେବେ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବିବୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆକାଶ ସମାନ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।
ରାମାହଙ୍କାରସତ୍ତାନ୍ତḫ ପ୍ରସୂତେ ସଂସୃତିଭ୍ରମମ୍ । ବାଲସ୍ଯ ଭାଵିତା ଯକ୍ଷଭାଵନେଵୋଗ୍ରଯକ୍ଷକମ୍
ହେ ରାମ, ମନରେ ଅହଂକାର ଥିଲେ, ସଂସାର ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଏକ ଶିଶୁ ଯକ୍ଷକୁ ଭାବିଲେ, ତାହାର ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଅହଙ୍କାରୋପଶାନ୍ତୌ ତୁ ଶାମ୍ଯତୀଯଂ ହି ସଂସୃତିଃ । ମୋହଦା ମିହିକେଵାଙ୍ଗ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲପରିକ୍ଷଯେ
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅହଂକାର ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସଂସାର ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଶେଷ ହେଲେ କୁହୁଡ଼ି ହରାଯାଏ, ହେ ପ୍ରିୟ।
ରଜ୍ଜ୍ଵାଂ ସର୍ପଭ୍ରମୋ ବନ୍ଧୋର୍ ଵାକ୍ଯେନୈତି ଯଥା କ୍ଷଯମ୍ । ନ ସର୍ପୋ ଽଯମ୍ ଇଯଂ ରଜ୍ଜୁର୍ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯେନ ଜନସ୍ଯ ଵୈ
ଯେପରି ରସିରେ ସାପ ଭାବି ଭ୍ରମ ହୁଏ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁଙ୍କର 'ଏହା ସାପ ନୁହେଁ, ଏହା ରସି' ବୋଲି କହିବାରେ ସେଇ ଭ୍ରମ ଦୂରିଯାଏ, ସେପରି ଲୋକଙ୍କର ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଉପଦେଶରେ ଦୂରିଯାଏ।
ତଥା ଗୁରୋର୍ ଗିରା ଶାନ୍ତିମ୍ ଏତ୍ଯ୍ ଅହମ୍ଭାଵଵିଭ୍ରମଃ । ମାହଙ୍କାରମ୍ ଅସଦ୍ରୂପଂ ଭାଵଯେତ୍ଯାଦିରୂପଯା
ଏହିପରି ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, 'ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅହଂକାରକୁ ଭାବନା କରନି, ଏହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କର' ବୋଲି କହିଲେ, ଅହଂକାରର ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଅଭ୍ଯାସାଜ୍ ଜ୍ଞାନଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସତ୍ସଙ୍ଗମକଥାକ୍ରମୈଃ । ଅହମ୍ଭ୍ରମଶ୍ ଶମଂ ଯାତି ଜନ୍ତୋର୍ ଆନ୍ଧ୍ଯମ୍ ଇଵାଞ୍ଜନୈଃ
ଜ୍ଞାନ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାରେ, ଏବଂ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବାରେ, ମନୁଷ୍ୟର ଅହଂକାର ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଯେପରି ଆଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧତା ଦୂରିଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଅପି ସ୍ଥୂଲଂ ଯତ୍ ତତ୍ କ୍ଷଯି ନିଘର୍ଷଣୈଃ । ଉଦପାନଶିଲାପ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ କ୍ଷୀଯତେ ଘଟଘର୍ଷଣୈଃ
ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ଦୃଢ଼ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ଘସିବାରେ ଖରାପ ହୁଏ, ଯେପରି କୁଆଁ ପାଖରେ ପଥର ଘଡ଼ା ଘସିଘସି କ୍ଷୟ ହୁଏ।