ନ ମେ ଦେହୋ ନ ଜନ୍ମାପି ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତେ ନ କର୍ମଣା । ଇତି ନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ଯୋ ଽନ୍ତର୍ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ମନରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ରଖନ୍ତି— 'ମୋର ଦେହ ନାହିଁ, ମୋର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ', ସେଠିକି ସେ ବଡ଼ ତ୍ୟାଗୀ କୁହାଯାନ୍ତି।
ଯେନ ଧର୍ମମ୍ ଅଧର୍ମଂ ଚ ମନୋମନନମ୍ ଈହିତଂ । ସର୍ଵମ୍ ଅନ୍ତଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣେ ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ, ମନର ଚିନ୍ତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ମନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠିକି ସେ ବଡ଼ ତ୍ୟାଗୀ କୁହାଯାନ୍ତି।
ମନୋ ଧ୍ଯାନଂ ତପସ୍ତେଜସ୍ ତ୍ଵତ୍ତାମତ୍ତେ ଶୁଭାଶୁଭେ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯୋ ଽଵସ୍ଥିତସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ମନ, ଧ୍ୟାନ, ତପ, ତେଜ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ମନରେ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ମହାତ୍ୟାଗୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଵମନୋମନନଂ ମାନ୍ଯୋ ନାଭିଵାଞ୍ଛତି ନୋଜ୍ଝତି । ଯୋ ଽଵାସନସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ନିଜ ଚିନ୍ତାକୁ ନ ଚାହେଁ, ନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଚାହାନା ଓ ଘୃଣାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ଛାଡ଼ି ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ମହାତ୍ୟାଗୀ କୁହାଯାଏ।
ଯାଵତୀ ଦୃଶ୍ଯକଲନା ସକଲେଯଂ ଵିଲୋକ୍ଯତେ । ସା ଯେନ ସୁଷ୍ଠୁ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତା ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଦେଖିବା ଓ ଭାବିବା ଯେତେକି ଜିନିଷ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ସେଉଁଠି ମହାତ୍ୟାଗୀ କୁହାଯାଏ।
ଯୋ ଽକାମକାମୀ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସ୍ ସୁଖଦୁଃଖେଷ୍ଵ୍ ଅଲୋଲଧୀଃ । ଧୀରସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ମୃଦୁର୍ ଦାନ୍ତୋ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାହୀନ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଅଚଳ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ନିଜକୁ ନିଜେ ଧାରଣ କରିଥିବା, କୋମଳ ଓ ନିୟମିତ, ସେଉଁଠି ମହାତ୍ୟାଗୀ କୁହାଯାଏ।
କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ଚ କାର୍ଯାଣି ସୁଷୁପ୍ତସମଵୃତ୍ତିତାମ୍ । ନ ସନ୍ତ୍ଯଜତି ଯଃ ପୂର୍ଣୋ ମହାତ୍ଯାଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣେ କାମ କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଵ-ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏକ ମହାତ୍ୟାଗୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ଦେଵଦେଵେନ ଭୃଙ୍ଗୀଶାଯ ପୁରାନଘ । ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ତିଷ୍ଠ ରାମ ଯଥାସ୍ଥିତଃ
ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା ଭୃଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ପୁରାତନ କାଳରେ କହିଥିଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ ରାମ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଧରି ତୁମେ ଯେପରି ଅଛ, ସେପରି ରହ।
ଶ୍ରୀମତ୍କପାଲଶକଲାଵଲିମଧ୍ଯବଦ୍ଧଖଣ୍ଡେନ୍ଦୁମଣ୍ଡିତଜଟାଶିରସା ହରେଣ । ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତମ୍ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲମଣୀନ୍ଦ୍ରଶିଲୈକଶୃଙ୍ଗେ ମେରୌ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନରୂପିଣି ରାମଭଦ୍ର
ହରିଙ୍କ ଜଟାରେ ଶୁଭ କପାଳ ଶକଳ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାର ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭା ପାଉଛି, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରତ୍ନ ଶିଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଆଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତିରେ ରାମଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହାଯାଇଥିଲା।
ଏତାଂ ଦୃଶଂ ସମଵଲମ୍ବ୍ଯ ଵିଲାସକାନ୍ତକାର୍ଯଂ କୁରୁ କ୍ରମଗତଂ ସମଯୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା । ନିତ୍ଯୋଦିତୋ ଽସି ଵିମଲୋ ଽସି ନିରାମଯୋ ଽସି ଶଙ୍କାଂ ପରିତ୍ଯଜ ସୁଖୀ ଭଵ ଯୋ ଽସି ସୋ ଽସି
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆପଣଙ୍କର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ଉଚିତ କାମଗୁଡିକୁ ଦେଖିଦେଖି ଜଣା ଭାବରେ କର, ବୁଦ୍ଧିର ସହିତ। ତୁମେ ସଦା ଜାଗୃତ, ଶୁଧ୍ଧ, ରୋଗମୁକ୍ତ; ଶଙ୍କାକୁ ଛାଡ଼ି ଖୁସି ରହ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଅଛ, ସେଉଁଠି ଅଛ।
ହ୍ଯୋ ଦିନେ ହି ମଯା ପ୍ରଶ୍ନẖ କୃତ ଆସୀନ୍ ମୁନୀଶ୍ଵର । ଉପଶାନ୍ତିପ୍ରକରଣପ୍ରସରେ ସ ଯଥା କିଲ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗତକାଲି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ଶାନ୍ତି ଅଧ୍ୟାୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା।
ଅନନ୍ତସ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ କଲଙ୍କକଲନା କୁତଃ । ଅବ୍ଧେର୍ ଅଗାଧରୂପସ୍ଯ ରଜୋରାଶିẖ କୁତୋ ଭଵେତ୍
ଅସୀମ ଆତ୍ମାର ତତ୍ତ୍ୱରେ କେମିତି କଳଙ୍କ ଭାବିଯାଇପାରିବ? ଅପାର ସମୁଦ୍ରରେ କେମିତି ଧୂଳିର ଏକ ଗୁଚ୍ଛ ହେବା ସମ୍ଭବ?
ତତ୍ରୋକ୍ତଂ ଭଵତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଯ୍ଯ୍ ଅକାଲୈକଚୋଦକେ । ସିଦ୍ଧାନ୍ତକାଲ ଏଵାସ୍ଯ ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯୋତ୍ତରଵାଗ୍ ଇତି
ସେଠାରେ, ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୋତେ କହିଥିଲେ: 'ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସମୟ ଆସିଲେ, ନିଷ୍କର୍ଷ ସମୟରେ ଦିଆଯିବ।'
ତଦ୍ ଅଦ୍ଯ ଭଗଵଂସ୍ ତଂ ମେ ହୃଦଯାଚ୍ ଛିନ୍ଦ୍ଧି ସଂଶଯମ୍ । ଵାକ୍ଯରଶ୍ମିଭିର୍ ଆଶୀତୈẖ ଖାନ୍ ନିଶୀଵ ଶଶୀ ତମଃ
ଏହିପରି, ଆଜି ମୋ ହୃଦୟର ସଂଶୟକୁ ଦୟାକରି ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ଶବ୍ଦର ଶୀତଳ ରଶ୍ମି ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଥିବାପରି।
ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯାମୃତପାନେନ ସଂଶଯାଂଶାପମୃତ୍ଯଵଃ । ଅଶେଷେଣ ଵିନଷ୍ଟା ମେ ଵର୍ଷଣେନେଵ ପାଂସଵଃ
ତୁମ ଉପଦେଶର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ପିଇ ମୋର ମନର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୁଃଖ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଝରଣା ପାଣିରେ ଧୂଳି ଧୋଇଯାଏ।
କ୍ଷମାନଵଵଧୂକାନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ତଥାପ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ନ ରାଜତେ ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଞାତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୁଗିରଂ ଵିନା
ଧୈର୍ୟ ଧରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; କାରଣ, ଜଣେ ନିଜେ ଜାଣିଥିବା ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଉପଦେଶ ବିନା ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ରାମ ରାଜୀଵପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷ ସାଧୁ ସଂସ୍ମୃତଵାନ୍ ଅସି । କେ ନାମ ଵା ସମାରମ୍ଭାḫ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ଯାଯାନ୍ତି ଵନ୍ଧ୍ଯତାମ୍
ହେ ରାମ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନୀ, ତୁମେ ଏହି କଥା ଭଲଭାବରେ ମନେ ପକାଇଛ; ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର କୌଣସି ଉଦ୍ୟମ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ କି?
କ୍ଷମୌଦାର୍ଯଶମପ୍ରାଯୈର୍ ଗୁଣୈର୍ ଯାତୋ ଽସି ପାତ୍ରତାମ୍ । ଶାରଦୈଶ୍ ଶାଲିସୌନ୍ଦର୍ଯୈଶ୍ ଶ୍ରୀମତ୍ତାମ୍ ଇଵ ଭୂତଲମ୍
ଧୈର୍ୟ, ଦାନଶୀଳତା ଓ ଶାନ୍ତି ପରି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରିଛ; ଯେପରି ଶରତ୍କାଳରେ ପକା ଧାନ ଫସଲର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଶୋଭା ପାଏ।
ଭାଜନଂ ତ୍ଵଂ ପଵିତ୍ରାଣାଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଵଚସାଂ ସ୍ଥିତଃ । ସୁରକ୍ତକଣ୍ଠଗୀତୀନାଂ ରାଗରକ୍ତମନା ଇଵ
ପବିତ୍ର ସତ୍ୟର ପାତ୍ର ତୁମେ, ସିଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶରେ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହିଛ। ଯେପରି ଗଭୀର ଭାବରେ ଗାଇଥିବା ଗୀତରେ ମନ ଲଗାଇ ରହୁଥିବା ଲୋକ ମଧୁର ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ତୁମେ ଏହି ପବିତ୍ର ଉପଦେଶରେ ଲୀନ ହେଇଛ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାତ୍ମଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧାନ୍ତଂ ତ୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯାର୍ଧପ୍ରବୁଦ୍ଧଵତ୍ । ନ କ୍ରିଯାଦ୍ଵୈତଦୋଷେଣ ଗଚ୍ଛସ୍ଯ୍ ଉଭଯନଷ୍ଟତାମ୍
ଆଜି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି, ତୁମେ ଅଧା ଜାଗ୍ରତ ମନିଷ୍ୟ ପରି ଅଛ। କ୍ରିୟା ଓ ଅଦ୍ୱୈତର ଭୁଲ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ପାଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବାରେ ତୁମେ ପଡ଼ୁନାହାଁ।
ଅମହାତ୍ମା ହି ଵେଦାନ୍ତସିଦ୍ଧାନ୍ତାଵଗତାଵ୍ ଇତଃ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ସଂଯାତି କର୍ମାଦ୍ଵୈତଵଶାଦ୍ ଅଧଃ
ଯିଏ ମହାତ୍ମା ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ବେଦାନ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ଭାବି, କ୍ରିୟା ଓ ଅଦ୍ୱୈତର ଭୁଲ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଗଡ଼ିଯାଏ।
କ୍ଷମାଦିଗୁଣପୂତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ତ୍ଵାଦୃଶସ୍ ତୁ ଯଃ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ନିର୍ଣୀଯ ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ଵୈତମ୍ ଏତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପରି ମହାତ୍ମା, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ କ୍ଷମା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ପବିତ୍ର, ସେମାନେ 'ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସ୍ୱଭାବତଃ ସତ୍ୟ ଅଦ୍ୱୈତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
କର୍ମାଦ୍ଵୈତମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ନାଭିଵାଞ୍ଛତି ନୋଜ୍ଝତି । ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵୈକଭାଵିତ୍ଵାତ୍ ସମତାମ୍ ଏତି କେଵଲମ୍
କାର୍ଯ୍ୟର ଅଦ୍ୱୈତତ୍ୱକୁ ଅଗ୍ରହ କରିନଥିବା ଏହି ଜନ, କିଛିକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କିଛିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵାସାମ୍ ଅଭିତୋ ଦୃଶାମ୍ । ଶୃଣୁ ରାଘଵ ସିଦ୍ଧାନ୍ତମ୍ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୈକଦୀପକମ୍
ହେ ରାଘବ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ସାର ଯାହା, ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଏକମାତ୍ର ଦୀପ, ସେଇ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଶୁଣ।
ଜନ୍ତୁର୍ ନ ଜାଯତେ ଯେନ ଭାଵିତେନ ମନାଗ୍ ଅପି । ଭଵ୍ଯ ଏଵାଙ୍ଗ ନାଭଵ୍ଯୋ ଭୃଷ୍ଟଂ ବୀଜମ୍ ଇଵୋଷରେ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ, କେବଳ ସେଇ ଭବିଷ୍ୟତ ହେବାକୁ ଥାଏ; ଯାହା ନୁହେଁ, ସେ କେବେ ହେବ ନାହିଁ—ଯେପରି ଭୁନା ଚାଷ ମାଟିରେ ଅଂକୁର ହୁଏ ନାହିଁ।
ଇଦଂ ହି କଥଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ବୋଧଂ ପରମ୍ ଉପାଗତାଃ । ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଜାନୀମଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଏଵଂ ଚ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣୁଛୁ, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ରହିଛି।
ନ ତତ୍ତ୍ଵାତତ୍ତ୍ଵଯୋର୍ ଭେଦସ୍ ତରଙ୍ଗପଯସୋର୍ ଇଵ । ନ ସତ୍ଯାସତ୍ଯଯୋର୍ ଭେଦୋ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାର୍କଯୋର୍ ଇଵ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ, ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଓ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ।
ସତ୍ତାଯାଂ ନ ତୁ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ଭେଦୋ ଯẖ କଲ୍ପିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯମ୍ । ଵିକଲ୍ପୋ ନ କ୍ଵଚିତ୍ ସତ୍ଯସ୍ ସତ୍ତାମାତ୍ରମ୍ ଅତୋ ଽଖିଲମ୍
ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଏହି ଭିନ୍ନତାଟି ସେମାନଙ୍କର କଳ୍ପନା ମାତ୍ର। କୌଣସିଠିରେ ଏହି ଭେଦବୁଧି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତେ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର।
ନ ସତ୍ଯାସତ୍ଯଯୋର୍ ଭେଦସ୍ ସତ୍ତାଯାମ୍ ଅଙ୍ଗ ଦୃଶ୍ଯତେ । ସଙ୍କଲ୍ପାନ୍ତରଶୈଲେନ୍ଦ୍ରବାହ୍ଯଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଯୋର୍ ଇଵ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ କୌଣସି ତଫାତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁ, ଯେପରି କଳ୍ପନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ବାହାରର ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରଂ ହି ପୁରୁଷୋ ଦେହୋ ନାମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅର୍ଥକ୍ରିଯା ତଦର୍ଥା ଚ ସଂଵିଦର୍ଥେନ ପୂର୍ଯତେ
ମଣିଷ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର; ଦେହ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୁଏ।