.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. । ଭାର୍ଯା ଭର୍ତାରମ୍ ଏକାନ୍ତେ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ଽଭିଷିଷେଚ ସା
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ସଙ୍କଲ୍ପୋପନତେ ସୈଂହେ ସ୍ଵଭିଷିକ୍ତଂ ସୁଵିଷ୍ଟରେ । ସ୍ଥିତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ତନ୍ଵୀ ସା ଚୂଡାଲା ଦେଵରୂପିଣୀ
ଚିନ୍ତାରେ ଗଠିତ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ, ସୁନ୍ଦରୀ ଚୂଡାଳା ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପରେ କଥା କହିଲେ।
କେଵଲଂ ମୌନମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତେଜଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଇଦଂ ପ୍ରଭୋ । ଅଷ୍ଟାନାଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ତେଜାଂସ୍ଯ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ମାତ୍ର ମୌନତାକୁ ଛାଡି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଶାନ୍ତ ତେଜକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳଙ୍କର ତେଜ।
ଚୂଡାଲଯେତି ସ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵନେ ରାଜା ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଵଦନ୍ନ୍ ଏଵଂ କରୋମୀତି ମହାରାଜତ୍ଵମ୍ ଆଯଯୌ
ବନରେ ଚୂଡାଳାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଶିଖିଧ୍ୱଜ କହିଲେ, 'ଏମିତି କରିବି,' ଏବଂ ମହାରାଜା ହେବାର ଗୌରବ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଥ ପ୍ରତୀହାରପଦେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀମ୍ ଆହ ମାନିନୀମ୍ । ମହାଦେଵୀପଦେ ରାଜ୍ଞି ତ୍ଵାଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅଭିଷେକିନୀମ୍
ତାପରେ, ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବରେ ଦଁଡ଼ିଥିବା ଗର୍ବିତ ରାଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ, ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ, ରାଣୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାସନ ଆସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାଦେଵୀପଦେ ତଦା । ଅଭିଷିକ୍ତାଂ ନୃପଃ କୃତ୍ଵା ମେଘଵାଗ୍ ଆହ ତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ଅଭିଷେକ କରି, ରାଜା ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରିଯେ କମଲପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷି କ୍ଷଣାତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପସମ୍ଭଵମ୍ । ମହାଵିଭଵମ୍ ଉଦ୍ଦାମଂ ସୈନ୍ଯମ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ପ୍ରିୟେ, କମଳପତ୍ର ନୟନୀ, ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିରେ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କର।
ଇତି କାନ୍ତଵଚଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୂଡାଲା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ସୈନ୍ଯଂ ସଙ୍କଲ୍ପଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଘନମ୍ ଇଵୋଦ୍ଭଟମ୍
ପତିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଚୂଡ଼ାଳା, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପଶ୍ରୀମତୀ, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଏକ ବିପୁଳ ଏବଂ ଭୟାନକ ସେନାକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଉପଜାଇଲେ।
ସୈନ୍ଯଂ ଦଦୃଶତୁସ୍ ତତ୍ ତୌ ଵାଜିଵାରଣସଙ୍କୁଲମ୍ । ପତାକାପୂରିତାକାଶନୀରନ୍ଧ୍ରୀକୃତକାନନମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ସେନା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିଲା, ପତାକାମାନେ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା, ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଏମିତି ଭରିଦେଇଥିଲା ଯେ, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଯିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନଥିଲା।
ତୂର୍ଯାରଵଧ୍ଵନଚ୍ଛୈଲଗୁହଂ ଗହନକୋଟରମ୍ । ମତ୍ତସାମନ୍ତଵଲିତଂ ଵିଦ୍ରଵଦ୍ଵନଵାରଣମ୍
ବାଜା ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଗର୍ଜନା ପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଚାରିପାଖ ଘନ ଅନ୍ଧାର ଭରିଥିଲା, ମଦମସ୍ତ ସାମନ୍ତମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଥିଲେ, ଓ ଜଙ୍ଗଲର ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ଉଦ୍ଯନ୍ନାଦମହାସିଂହଵିଦାରକରଣୋଦ୍ଭଟମ୍ । ଵନେଭମଦନିଷ୍ଷ୍ଯନ୍ଦଗନ୍ଧୋଦ୍ଗର୍ଜଜ୍ଜଯଦ୍ଵିପମ୍
ବଡ଼ ଦହାଡ଼ ଦେଇ ସିଂହମାନେ ଉଠିଉଠି ଘାଉ କରୁଥିଲେ, ଓ ଜଙ୍ଗଲର ବିଜୟୀ ହାତୀମାନେ ମଦ ଝରାଉଥିବା କାନ୍ତ ଗନ୍ଧରେ ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ।
ଵିମାନରଥସଙ୍ଘଟ୍ଟଚକ୍ରଚୀତ୍କାରପୀଵରମ୍ । ମୌଲିରତ୍ନଘନୋଦ୍ଦ୍ଯୋତଭଗ୍ନଧୂଲିତମଃପଟମ୍
ବିମାନ ଓ ରଥର ଚକ୍ର ଚିତ୍କାର ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ଯେ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଆକୁଳ ହେଉଥିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଧୂଳି ଓ ଅନ୍ଧାର ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ଗନ୍ଧଦ୍ଵିପଵରେ କୃତପାର୍ଥିଵମନ୍ଦିରେ । ରକ୍ଷିତେ ଦୃପ୍ତସାମନ୍ତୈର୍ ଆରୂଢୌ ନୃପଦମ୍ପତୀ
ସେଠାରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହାତୀ ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରାଜମହଳରେ, ଗର୍ବିତ ସାମନ୍ତମାନେ ଯାହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଉପରୋକ୍ତ ମହଳକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତଶ୍ ଶିଖିଧ୍ଵଜୋ ରାଜା ମହିଷ୍ଯା ସମମ୍ ଇଷ୍ଟଯା । ପଦାତିରଥସମ୍ବାଧଂ କର୍ଷନ୍ନ୍ ଅତିବଲୋ ବଲମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଶିଖିଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ସହିତ, ପଦାତି ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଚଚାଲାଚଲଚାଲିନ୍ଯା ସେନଯା ରଭସେନଯା । ଭିନନ୍ତ୍ଯା ତରସା ଶୈଲାନ୍ ଵାତ୍ଯଯେଵାଶୁ ତୋଯଦାନ୍
ତାଙ୍କର ସେନା ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, ଏକ ଚଳିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଗତି କରୁଥିଲା, ଝଡ଼ ଯେପରି ମେଘକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛି, ସେପରି ବଳରେ ବାଧାକୁ ଭେଦି ଯାଉଥିଲା।
ତସ୍ମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାଚ୍ ଚଲିତସ୍ ସ ମହୀପତିଃ । ପଥି ପଶ୍ଯନ୍ ଗିରୀନ୍ ଦେଶାନ୍ ନଦୀର୍ ଗ୍ରାମାନ୍ ସଜଙ୍ଗଲାନ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ରାସ୍ତା ଧରି ଯାଉଥିବାବେଳେ ପାହାଡ଼, ଦେଶ, ନଦୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଦର୍ଶଯଂଶ୍ ଚ ପ୍ରିଯାଯାସ୍ ତମ୍ ଆତ୍ମଵୃତ୍ତାନ୍ତସଞ୍ଚଯମ୍ । ପ୍ରାପାଲ୍ପେନୈଵ କାଲେନ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ସ୍ଵର୍ଗଶୋଭନାମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନର ଅନେକ ଅନୁଭବ ଦେଖାଇ, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ନିଜ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ତେ ତସ୍ଯ ସାମନ୍ତାସ୍ ତଦାଗମନମ୍ ଆଦୃତାଃ । ଵିଵିଦୁର୍ ଜଯଶବ୍ଦେନ ନିର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚୋଦିତାଶଯାଃ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାମନ୍ତମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ବିଜୟର ଧ୍ୱନି କରି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ବାହାରିଆସିଲେ।
ଏକତାଂ ସମ୍ପ୍ରଯାତେନ ତାରତୂର୍ଯନିନାଦିନା । ବଲଦ୍ଵଯେନ ତେନାସୌ ଵିଵେଶ ନଗରଂ ନୃପଃ
ଏକତାରେ ତୁରୀ ଓ ଢୋଳର ଗଞ୍ଜଣି ସହିତ, ଦୁଇଟି ସେନା ନେଇ ସେ ରାଜା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଲାଜପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଵ୍ରାତୈର୍ ଆଵୃଷ୍ଟଃ ପୌରଯୋଷିତାମ୍ । ଵଣିଙ୍ମାର୍ଗଗତୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ପୁରଂ ପରମଭୂଷିତମ୍
ସେ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସହରର ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଲାଜା ଓ ଫୁଲର ମୁଠି ଛିଟି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ସେ ଚମକୁଥିବା ଭଳି ଶୋଭିତ ସହରକୁ ଦେଖିଲେ।
ପତାକାଧ୍ଵଜସମ୍ବାଧଂ ମୁକ୍ତାଜାଲମନୋରମମ୍ । ନୃତ୍ତଗୀତପରସ୍ତ୍ରୀକଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭୂମାଵ୍ ଇଵ ଚ୍ଯୁତମ୍
ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଭରିଥିବା, ମୁକ୍ତା ମାଳାର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶୋଭା, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବିଳାସିନୀ ମହିଳାମାନେ ଥିବା, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ସ୍ୱର୍ଗ ମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଛି।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ଗୃହଂ ତୈସ୍ ତୈସ୍ ସଂଯୁତଂ ନୃପମଙ୍ଗଲୈଃ । ସମ୍ଯକ୍ ସମ୍ମାନଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରଣତଂ ପ୍ରକୃତିଵ୍ରଜମ୍
ତାପରେ ସେ ରାଜା ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ରାଜଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ।
ପୁରୋତ୍ସଵଂ ଭୃଶଂ କୃତ୍ଵା ଦିନସପ୍ତକମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅକରୋଦ୍ ରାଜକାର୍ଯାଣି ମାନିତାନ୍ତଃପୁରୋ ନୃପଃ
ସେ ରାଜା ସାତି ଦିନ ଧରି ଉତ୍ସବ ଉଦ୍ଧାଟନ କରି, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ମହୀତଲେ । ସହ ଚୂଡାଲଯା ରାଜା ଵିରତୋ ଦେହଧାରଣାତ୍
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଚୂଡାଳା ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରି, ସେ ରାଜା ଶରୀର ଧାରଣକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଦେହମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଅସ୍ନେହ ଇଵ ଦୀପକଃ । ଅପୁନର୍ଜନ୍ମନେ ରାମ ଜଗାମେତି ମହାମତିଃ
ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ ମନିଷ୍ଯ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେପରି ତେଲ ନଥିବା ଦୀପ ନିର୍ବାଣ ହୁଏ, ରାମ, ସେ ପୁଣି ଜନ୍ମକୁ ଫେରେ ନାହିଁ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମଦୃଷ୍ଟିତଯା ତଯା । ରାଜ୍ଯଂ ତଥାନୁଶିଷ୍ଯାସୌ ନିର୍ଵାଣପଦମ୍ ଆପ୍ତଵାନ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ରାଜ୍ୟ କରିଲେ, ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତିର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଵିଗତଭଯଵିଷାଦୋ ମାନମାତ୍ସର୍ଯମୁକ୍ତଃ ପ୍ରକୃତସହଜକର୍ମା ସକ୍ତନୀରାଗବୁଦ୍ଧିଃ । ଇତି ସ ସୁସମଦୃଷ୍ଟିର୍ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଆର୍ଯୋ ଽଥ ଜିତ୍ଵା ଦଶଶିଶିରସହସ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଏକରାଜ୍ଯଂ ଚକାର
ଭୟ ଓ ଶୋକ ହୀନ, ଅହଂକାର ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ, ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିବା, ଆସକ୍ତି ଓ ରାଗ ନଥିବା ମନସ୍କ, ଏପରି ସମଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ ଅନନ୍ତାନ୍ ଭୁଵି ସକଲମହୀ ପାଲଚୂଡାମଣିତ୍ଵେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵୈ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପରମ୍ ଅମୃତପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଂସ୍ ତଦ୍ ଯଥୈଷଃ । ଏଵଂ ରାମାଗତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତମ୍ ଅନୁସରନ୍ କାର୍ଯଜାତଂ ଵିଶୋକସ୍ ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ସ୍ଵଯତ୍ନାତ୍ ପ୍ରସଭମ୍ ଅନୁଭଵନ୍ ଭୋଗମୋକ୍ଷାଗ୍ର୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଶର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି ରହି, ପରମ ଅମରତ୍ୱର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ରାମ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦାହରଣକୁ ଅନୁସରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଗ୍ନରେ କର, ଉଠ, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭକୁ ଅନୁଭବ କର।
ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଶିଖିଧ୍ଵଜକଥାନକମ୍ । ଅନେନ ଗଚ୍ଛ ମାର୍ଗେଣ ନ କଦାଚନ ଖିଦ୍ଯସେ
ଶିଖିଧ୍ୱଜଙ୍କ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏହି ପଥରେ ଚାଲିବା, ତେବେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେବୁନାହିଁ।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ରାଘଵାଘଵିଘାତିନୀମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ନୀରାଗଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତିଷ୍ଠାଵଷ୍ଟବ୍ଧତତ୍ପଦଃ
ହେ ରାଘବ, ପାପର କଷ୍ଟ ଦୂର କରୁଥିବା ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଧରି, ସଦା ଅସକ୍ତ ମନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।