ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ କୀଦୃଶାସ୍ ତରଲେ ଵଦ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ କଥମ୍ ଏଵ ଵା
ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ କେମିତି ପ୍ରକୃତିର ଲୋକ? କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଭଳି ଅଛୁ, ସେଥିରେ କିପରି ଅଛୁ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ରାଜାନୋ ରାଜସତ୍ତମ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ ପୁନର୍ ଏଵ ତେ
ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଥିବା ଲୋକ, କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ତୁମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଅଛୁ।
ସ୍ଵ ଏଵ ନଗରେ ରାଜା ଭଵ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାସନେ ସ୍ଥିତଃ । ଲଲାମଭୂତା କାନ୍ତାନାଂ ମହିଷୀ ତେ ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତୁମେ ନିଜ ସିଂହାସନରେ ବସି, ନିଜ ସହରରେ ରାଜା ହେଉ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଣୀ ହେବି।
ସନୃପା ମତ୍ତଵାସ୍ତଵ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ନଵଵରାଙ୍ଗନା । ସପତାକା ଧ୍ଵନତ୍ତୂର୍ଯା ପୁଷ୍ପପ୍ରକରିଣୀ ପୁରୀ
ସେହି ସହର ରାଜାମାନେ, ମଦମସ୍ତ ନିବାସୀ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ନୈକାମାନେ, ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା, ଝଙ୍କାରୁଥିବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଲସଦ୍ଵଲ୍ଲ୍ଯା ସମଞ୍ଜର୍ଯା ରଣତ୍ଷଟ୍ପଦଯା ସମା । ମଧୁମାସଵନାଵଲ୍ଯା ଚିରାଦ୍ ଭଵତୁ ନଃ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲେଇଥିବା ଲତା, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ବସନ୍ତ ମଦର ମାଳାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବୁ।
ଇତି ଚୂଡାଲଯା ପ୍ରୋକ୍ତେ ଵିହସ୍ଯ ସ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ଵିଗତତ୍ଵରମ୍
ଚୂଡାଳା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ହସିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ନ ଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ତ୍ୱରା ନଥିଲା।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଯତ୍ତା ନସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । ସିଦ୍ଧଭୋଗଭୁଵସ୍ ତାସୁ ନିଵସାମୋ ନ କିଂ ପ୍ରିଯେ
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଦୃଷ୍ଟିବାଳା, ସେହି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଆନନ୍ଦ ଭୂମିଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପହଞ୍ଚରେ ଅଛି, ତେବେ ପ୍ରିୟେ, ଆମେ ସେଠାରେ କାହିଁକି ବସିବା ନାହିଁ?
ନ ରାଜନ୍ ମମ ଭୋଗେଷୁ ଵାଞ୍ଛା ନ ଚ ଵିଭୂତିଷୁ । ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ଵଶାଦ୍ ଏଵ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେ ରମେ ନୃପ
ରାଜନ୍, ମୋର ଭୋଗବିଲାସ କିମ୍ବା ବଡ଼ ମହିମା ପ୍ରତି କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ; ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ମିଳେ, ତାହିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ନ ସୁଖାଯ ମମ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ରାଜ୍ଯଂ ନାପି ନାକିତା । ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଅଵିକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵସ୍ଥଚେଷ୍ଟିତା
ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ କେବେ ଖୁସି ନୁହେଁ; ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ରହେଁ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରେଁ।
ଇଦଂ ସୁଖମ୍ ଇଦଂ ନେତି ମନନେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ସମମ୍ ଏଵ ପଦେ ଶାନ୍ତେ ତିଷ୍ଠାମୀହ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏହା ଖୁସି, ଏହା ନୁହେଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଏଠି ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମଭାବରେ ଯେପରି ଭଲ ଲାଗେ, ସେପରି ରହେଁ।
ଯୁକ୍ତମ୍ ଉକ୍ତଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ଵଯୈତତ୍ ସମଯା ଧିଯା । କୋ ଵାର୍ଥଃ କିଲ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଗ୍ରହେ ତ୍ଯାଗେ ଽପି ଵା ଭଵେତ୍
ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ତୁମେ ଯେଉଁପରି କହିଛ, ଏହା ଠିକ୍ ଓ ବୁଝିବା ଭାବରେ କହିଛ; ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିଲେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି?
ସୁଖଦୁଃଖଦଶାଚିନ୍ତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିଗତମତ୍ସରମ୍ । ଯଥାସଂସ୍ଥାନମ୍ ଏଵେମୌ ତିଷ୍ଠାଵସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥତାଂ ଗତୌ
ସୁଖ ଦୁଃଖ ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହୋଇ, ଆମେ ଯେଉଁଠି ଅଛୁ, ସେଠି ନିଜ ମନର ଶାନ୍ତିରେ ରହିବା।
ଇତି ତତ୍ର କଥାଲାପକଥନେନ ତଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ । କାନ୍ତଯୋଶ୍ ଚିରଦମ୍ପତ୍ଯୋର୍ ଵାସରସ୍ ତନୁତାଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି ଦୁହେଁ ଦୀର୍ଘଦିନର ସାଥୀ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକା ଏଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଗଳ୍ପ କହିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦିନଟି ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୋତ୍ଥାଯ ଦିନାଚାରଂ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅନିନ୍ଦିତୌ । ସୋତ୍କଣ୍ଠାଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନୁତ୍କଣ୍ଠୌ ଚକ୍ରତୁଃ କାର୍ଯକୋଵିଦୌ । ସ୍ଵର୍ଗସିଦ୍ଧିମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଃ ପୂର୍ଣଚେତସୌ
ତାପରେ, ଦୁହେଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଦମ୍ପତି ଉଠି ନିଜ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିଲେ; ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନରେ କୌଣସି ଅଭିଲାଷ ନଥିଲା, କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗଲାଭକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ଅପେକ୍ଷା ରହିଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଶଯନେ ତୈସ୍ ତୈଃ ପ୍ରଣଯଚେଷ୍ଟିତୈଃ । ସା ଵ୍ଯତୀଯାଯ ରଜନୀ ତଯୋର୍ ଜୀଵଦ୍ଵିମୁକ୍ତଯୋଃ
ସେଇ ଦୁହେଁ ଏକେ ଶଯ୍ୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରେମ ଭାବ ଦେଖାଇ ରାତିଟି କଟାଇଲେ; ସେମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତଦ୍ ଭୋଗମୋକ୍ଷସୁଖମ୍ ଉତ୍ତମଯୋସ୍ ତଯୋସ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆଚେତତୋଃ ପ୍ରଣଯଵାକ୍ଯଵିଲାସଗର୍ଭମ୍ । ଉତ୍କଣ୍ଠିତଂ ପ୍ରଣଯିନୋର୍ ଘନତାଂ ନଯନ୍ତୀ ଦୀର୍ଘା ମୁହୂର୍ତଵଦ୍ ଅସୌ ରଜନୀ ଜଗାମ
ସେଇ ଦୁହେଁ ସ୍ୱୟଂନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକାଙ୍କର ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦରେ, ପ୍ରେମ ଭରା କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ, ଏବଂ ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣ କରାଉଥିବା ଏହି ଦୀର୍ଘ ରାତିଟି ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ତତସ୍ ସମୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ଵିତମସ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରେ ସ୍ଥିତେ । ସମୁଦ୍ଗକାଦ୍ ଇଵ ଜଗନ୍ମଣାଵ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଵିନିର୍ଗତେ
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ଆକାଶରୁ ଅନ୍ଧାର ହଟିଗଲା; ଏମିତି ଲାଗିଲା ଯେ, ଯେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ମଣି ତାର ଦାବାରୁ ବାହାରିଆସିଛି।
ଵିକସତ୍ଯ୍ ଅରୁଣୋପାନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁଷୀଵାମ୍ବୁଜାକରେ । ଆଚାରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରସୃତେଷ୍ଵ୍ ଅର୍କରଶ୍ମିଷୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଣାରେ ଲାଲ ଆଲୋକ ଫୁଟିଉଠିଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ପଦ୍ମର ମାଳା ଆଖି ଦେଖି ଖୋଲିଯାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଯେପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ପ୍ରଚାରିତ ହୁଏ।
ଦମ୍ପତୀ ତୌ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତସନ୍ଧ୍ଯାକ୍ରମୌ ସ୍ଥିତୌ । ପତ୍ତ୍ରାସନେ ମୃଦୁସ୍ନିଗ୍ଧେ କାନ୍ତୌ କାଞ୍ଚନକନ୍ଦରେ
ସେଇ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣେ ଉଠି, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ପତ୍ରର ଆସନରେ, ସୁନା ଗୁହାଭିତରେ, ଦୁହେଁ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବସିଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥାଯାତ୍ର ଚୂଡାଲା ରତ୍ନକୁମ୍ଭଂ କରସ୍ଥିତମ୍ । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ତାପରେ ଚୂଡାଳା ଉଠି, ହାତରେ ମଣିର ଘଡ଼ା ଧରିଲେ...
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. । ଭାର୍ଯା ଭର୍ତାରମ୍ ଏକାନ୍ତେ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ଽଭିଷିଷେଚ ସା
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ସଙ୍କଲ୍ପୋପନତେ ସୈଂହେ ସ୍ଵଭିଷିକ୍ତଂ ସୁଵିଷ୍ଟରେ । ସ୍ଥିତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ତନ୍ଵୀ ସା ଚୂଡାଲା ଦେଵରୂପିଣୀ
ଚିନ୍ତାରେ ଗଠିତ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ, ସୁନ୍ଦରୀ ଚୂଡାଳା ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପରେ କଥା କହିଲେ।
କେଵଲଂ ମୌନମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତେଜଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଇଦଂ ପ୍ରଭୋ । ଅଷ୍ଟାନାଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ତେଜାଂସ୍ଯ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ମାତ୍ର ମୌନତାକୁ ଛାଡି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଶାନ୍ତ ତେଜକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳଙ୍କର ତେଜ।
ଚୂଡାଲଯେତି ସ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵନେ ରାଜା ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଵଦନ୍ନ୍ ଏଵଂ କରୋମୀତି ମହାରାଜତ୍ଵମ୍ ଆଯଯୌ
ବନରେ ଚୂଡାଳାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଶିଖିଧ୍ୱଜ କହିଲେ, 'ଏମିତି କରିବି,' ଏବଂ ମହାରାଜା ହେବାର ଗୌରବ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଥ ପ୍ରତୀହାରପଦେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀମ୍ ଆହ ମାନିନୀମ୍ । ମହାଦେଵୀପଦେ ରାଜ୍ଞି ତ୍ଵାଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅଭିଷେକିନୀମ୍
ତାପରେ, ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବରେ ଦଁଡ଼ିଥିବା ଗର୍ବିତ ରାଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ, ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ, ରାଣୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାସନ ଆସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାଦେଵୀପଦେ ତଦା । ଅଭିଷିକ୍ତାଂ ନୃପଃ କୃତ୍ଵା ମେଘଵାଗ୍ ଆହ ତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ଅଭିଷେକ କରି, ରାଜା ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରିଯେ କମଲପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷି କ୍ଷଣାତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପସମ୍ଭଵମ୍ । ମହାଵିଭଵମ୍ ଉଦ୍ଦାମଂ ସୈନ୍ଯମ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ପ୍ରିୟେ, କମଳପତ୍ର ନୟନୀ, ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିରେ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କର।
ଇତି କାନ୍ତଵଚଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୂଡାଲା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ସୈନ୍ଯଂ ସଙ୍କଲ୍ପଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଘନମ୍ ଇଵୋଦ୍ଭଟମ୍
ପତିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଚୂଡ଼ାଳା, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପଶ୍ରୀମତୀ, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଏକ ବିପୁଳ ଏବଂ ଭୟାନକ ସେନାକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଉପଜାଇଲେ।
ସୈନ୍ଯଂ ଦଦୃଶତୁସ୍ ତତ୍ ତୌ ଵାଜିଵାରଣସଙ୍କୁଲମ୍ । ପତାକାପୂରିତାକାଶନୀରନ୍ଧ୍ରୀକୃତକାନନମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ସେନା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିଲା, ପତାକାମାନେ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା, ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଏମିତି ଭରିଦେଇଥିଲା ଯେ, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଯିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନଥିଲା।
ତୂର୍ଯାରଵଧ୍ଵନଚ୍ଛୈଲଗୁହଂ ଗହନକୋଟରମ୍ । ମତ୍ତସାମନ୍ତଵଲିତଂ ଵିଦ୍ରଵଦ୍ଵନଵାରଣମ୍
ବାଜା ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଗର୍ଜନା ପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଚାରିପାଖ ଘନ ଅନ୍ଧାର ଭରିଥିଲା, ମଦମସ୍ତ ସାମନ୍ତମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଥିଲେ, ଓ ଜଙ୍ଗଲର ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।