ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରାଣେଶ ହୃଦଯପ୍ରିଯ । କିମ୍ ଇଦାନୀଂ ପ୍ରଭୋ ବ୍ରୂହି ରୋଚତେ ତେ ମହାମତେ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାତ୍ମା, ପ୍ରାଣନାଥ, ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଏବେ ମୁଁ କଣ କହିବି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯାହା ତୁମକୁ ପସନ୍ଦ ହୁଏ?
ପ୍ରତିଷେଧଂ ନ ଜାନାମି ନ ଜାନାମ୍ଯ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛନମ୍ । ଯଦ୍ ଆଚରସି ତନ୍ଵି ତ୍ଵଂ କଦାଚିଦ୍ ଵେଦ୍ମି ତନ୍ ନ ଵା
ମୁଁ ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଆକାଂକ୍ଷା କୁହିବାକୁ ଜାଣେନି; ତୁମେ ଯାହା କର, ସେଥିରୁ କେବେ କେବେ ମୁଁ ଜାଣେ, କେବେ କେବେ ଜାଣେନି।
ମନ୍ମନୋ ନାଶକଲନାଂ ତଥା ସ୍ଥିତିକଲାଂ ପ୍ରିଯେ । ନ କାଞ୍ଚିଦ୍ ଅନୁସନ୍ଧାତୁଂ ଜାନାତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରସୁଵ୍ରତମ୍
ମୋର ମନ ନାଶ କିମ୍ବା ଅବସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିପାରେ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟା। ଏହା କିଛି ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ, ଆକାଶ ଯେପରି ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହେ।
ଯଦ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜାନାସି ତଦ୍ ଏଵ କୁରୁ ସୁନ୍ଦରି । ତଦ୍ ଏଵ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତିବିମ୍ବଂ ଯଥା ମଣିଃ
ତୁମେ ଯାହା ଜାଣ, ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ କାମ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଇ କଥାକୁ ଧାରଣ କରିବି, ଯେପରି ଏକ ମଣି ଆଗରେ ଯାହା ରହେ, ସେଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଧରେ।
ଚେତସା ଵିଗତେଚ୍ଛେନ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅନିନ୍ଦିତେ । ନ ସ୍ତୌମି ନ ଚ ନିନ୍ଦାମି ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛସି ତଦ୍ ଆଚର
ଇଚ୍ଛା ଶୂନ୍ୟ ମନ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ମୁଁ ଆସୁଥିବା କିଛିକୁ ନ ତ ଶଂସା କରେ, ନ ତ ନିନ୍ଦା କରେ। ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ କର।
ଯଦ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତନ୍ ମହାଭାଗ ସମାକର୍ଣଯ ମନ୍ମତମ୍ । ଆକର୍ଣ୍ଯ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାତ୍ମଂସ୍ ତଦ୍ ଏଵାହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ରହେ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତେବେ ମୋର ମନର କଥା ଶୁଣ। ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ସେଇ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵତ୍ରୈକ୍ଯାଵବୋଧେନ ମୌର୍ଖ୍ଯକ୍ଷଯଭୁଵାଧୁନା । ନିରିଚ୍ଛାସ୍ ତାଵଦ୍ ଆକାଶଵିଶଦାସ୍ ସଂସ୍ଥିତା ଵଯମ୍
ଏବେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଏକତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ ହୋଇଥିବାରୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛୁ।
ଯାଦୃଗ୍ ଏଷଣମ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ତାଦୃଗ୍ ଏତଦ୍ ଅନେଷଣମ୍ । ଏଷଣାନେଷଣେ ଭେଦଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରୋଲ୍ଲସନେ ହି କଃ
ଯେପରି ଆମର ଚେଷ୍ଟା ଥିଲା, ସେପରି ଏହି ଅଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଅଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କଣସି ପ୍ରଭେଦ ରହିନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ଯେ ଵଯଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଏଵ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ ଏଵେମେ ସ୍ଥିତା ଇହ
ସେଠାରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଆମେ ଯେମାନେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ କେବଳ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛୁ, ସେମାନେ ଏଠି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ସାମ୍ପ୍ରତଂ ପ୍ରକୃତେନେମଂ କାଲଂ ନୀତ୍ଵା କ୍ରମେଣ ଵୈ । ଵିଦେହତାଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମଃ ପ୍ରଭୋ କାଲେନ କେନଚିତ୍
ଏବେ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି ସମୟକୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ କଟାଇବା; ଏବଂ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କିଛି ଉପାୟରେ ଦେହ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।
ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ କୀଦୃଶାସ୍ ତରଲେ ଵଦ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ କଥମ୍ ଏଵ ଵା
ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ କେମିତି ପ୍ରକୃତିର ଲୋକ? କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଭଳି ଅଛୁ, ସେଥିରେ କିପରି ଅଛୁ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ରାଜାନୋ ରାଜସତ୍ତମ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ ପୁନର୍ ଏଵ ତେ
ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଥିବା ଲୋକ, କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ତୁମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଅଛୁ।
ସ୍ଵ ଏଵ ନଗରେ ରାଜା ଭଵ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାସନେ ସ୍ଥିତଃ । ଲଲାମଭୂତା କାନ୍ତାନାଂ ମହିଷୀ ତେ ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତୁମେ ନିଜ ସିଂହାସନରେ ବସି, ନିଜ ସହରରେ ରାଜା ହେଉ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଣୀ ହେବି।
ସନୃପା ମତ୍ତଵାସ୍ତଵ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ନଵଵରାଙ୍ଗନା । ସପତାକା ଧ୍ଵନତ୍ତୂର୍ଯା ପୁଷ୍ପପ୍ରକରିଣୀ ପୁରୀ
ସେହି ସହର ରାଜାମାନେ, ମଦମସ୍ତ ନିବାସୀ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ନୈକାମାନେ, ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା, ଝଙ୍କାରୁଥିବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଲସଦ୍ଵଲ୍ଲ୍ଯା ସମଞ୍ଜର୍ଯା ରଣତ୍ଷଟ୍ପଦଯା ସମା । ମଧୁମାସଵନାଵଲ୍ଯା ଚିରାଦ୍ ଭଵତୁ ନଃ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲେଇଥିବା ଲତା, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ବସନ୍ତ ମଦର ମାଳାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବୁ।
ଇତି ଚୂଡାଲଯା ପ୍ରୋକ୍ତେ ଵିହସ୍ଯ ସ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ଵିଗତତ୍ଵରମ୍
ଚୂଡାଳା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ହସିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ନ ଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ତ୍ୱରା ନଥିଲା।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଯତ୍ତା ନସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । ସିଦ୍ଧଭୋଗଭୁଵସ୍ ତାସୁ ନିଵସାମୋ ନ କିଂ ପ୍ରିଯେ
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଦୃଷ୍ଟିବାଳା, ସେହି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଆନନ୍ଦ ଭୂମିଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପହଞ୍ଚରେ ଅଛି, ତେବେ ପ୍ରିୟେ, ଆମେ ସେଠାରେ କାହିଁକି ବସିବା ନାହିଁ?
ନ ରାଜନ୍ ମମ ଭୋଗେଷୁ ଵାଞ୍ଛା ନ ଚ ଵିଭୂତିଷୁ । ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ଵଶାଦ୍ ଏଵ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେ ରମେ ନୃପ
ରାଜନ୍, ମୋର ଭୋଗବିଲାସ କିମ୍ବା ବଡ଼ ମହିମା ପ୍ରତି କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ; ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ମିଳେ, ତାହିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ନ ସୁଖାଯ ମମ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ରାଜ୍ଯଂ ନାପି ନାକିତା । ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଅଵିକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵସ୍ଥଚେଷ୍ଟିତା
ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ କେବେ ଖୁସି ନୁହେଁ; ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ରହେଁ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରେଁ।
ଇଦଂ ସୁଖମ୍ ଇଦଂ ନେତି ମନନେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ସମମ୍ ଏଵ ପଦେ ଶାନ୍ତେ ତିଷ୍ଠାମୀହ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏହା ଖୁସି, ଏହା ନୁହେଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଏଠି ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମଭାବରେ ଯେପରି ଭଲ ଲାଗେ, ସେପରି ରହେଁ।
ଯୁକ୍ତମ୍ ଉକ୍ତଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ଵଯୈତତ୍ ସମଯା ଧିଯା । କୋ ଵାର୍ଥଃ କିଲ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଗ୍ରହେ ତ୍ଯାଗେ ଽପି ଵା ଭଵେତ୍
ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ତୁମେ ଯେଉଁପରି କହିଛ, ଏହା ଠିକ୍ ଓ ବୁଝିବା ଭାବରେ କହିଛ; ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିଲେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି?
ସୁଖଦୁଃଖଦଶାଚିନ୍ତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିଗତମତ୍ସରମ୍ । ଯଥାସଂସ୍ଥାନମ୍ ଏଵେମୌ ତିଷ୍ଠାଵସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥତାଂ ଗତୌ
ସୁଖ ଦୁଃଖ ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହୋଇ, ଆମେ ଯେଉଁଠି ଅଛୁ, ସେଠି ନିଜ ମନର ଶାନ୍ତିରେ ରହିବା।
ଇତି ତତ୍ର କଥାଲାପକଥନେନ ତଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ । କାନ୍ତଯୋଶ୍ ଚିରଦମ୍ପତ୍ଯୋର୍ ଵାସରସ୍ ତନୁତାଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି ଦୁହେଁ ଦୀର୍ଘଦିନର ସାଥୀ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକା ଏଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଗଳ୍ପ କହିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦିନଟି ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୋତ୍ଥାଯ ଦିନାଚାରଂ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅନିନ୍ଦିତୌ । ସୋତ୍କଣ୍ଠାଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନୁତ୍କଣ୍ଠୌ ଚକ୍ରତୁଃ କାର୍ଯକୋଵିଦୌ । ସ୍ଵର୍ଗସିଦ୍ଧିମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଃ ପୂର୍ଣଚେତସୌ
ତାପରେ, ଦୁହେଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଦମ୍ପତି ଉଠି ନିଜ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିଲେ; ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନରେ କୌଣସି ଅଭିଲାଷ ନଥିଲା, କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗଲାଭକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ଅପେକ୍ଷା ରହିଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଶଯନେ ତୈସ୍ ତୈଃ ପ୍ରଣଯଚେଷ୍ଟିତୈଃ । ସା ଵ୍ଯତୀଯାଯ ରଜନୀ ତଯୋର୍ ଜୀଵଦ୍ଵିମୁକ୍ତଯୋଃ
ସେଇ ଦୁହେଁ ଏକେ ଶଯ୍ୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରେମ ଭାବ ଦେଖାଇ ରାତିଟି କଟାଇଲେ; ସେମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତଦ୍ ଭୋଗମୋକ୍ଷସୁଖମ୍ ଉତ୍ତମଯୋସ୍ ତଯୋସ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆଚେତତୋଃ ପ୍ରଣଯଵାକ୍ଯଵିଲାସଗର୍ଭମ୍ । ଉତ୍କଣ୍ଠିତଂ ପ୍ରଣଯିନୋର୍ ଘନତାଂ ନଯନ୍ତୀ ଦୀର୍ଘା ମୁହୂର୍ତଵଦ୍ ଅସୌ ରଜନୀ ଜଗାମ
ସେଇ ଦୁହେଁ ସ୍ୱୟଂନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକାଙ୍କର ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦରେ, ପ୍ରେମ ଭରା କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ, ଏବଂ ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣ କରାଉଥିବା ଏହି ଦୀର୍ଘ ରାତିଟି ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ତତସ୍ ସମୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ଵିତମସ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରେ ସ୍ଥିତେ । ସମୁଦ୍ଗକାଦ୍ ଇଵ ଜଗନ୍ମଣାଵ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଵିନିର୍ଗତେ
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ଆକାଶରୁ ଅନ୍ଧାର ହଟିଗଲା; ଏମିତି ଲାଗିଲା ଯେ, ଯେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ମଣି ତାର ଦାବାରୁ ବାହାରିଆସିଛି।
ଵିକସତ୍ଯ୍ ଅରୁଣୋପାନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁଷୀଵାମ୍ବୁଜାକରେ । ଆଚାରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରସୃତେଷ୍ଵ୍ ଅର୍କରଶ୍ମିଷୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଣାରେ ଲାଲ ଆଲୋକ ଫୁଟିଉଠିଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ପଦ୍ମର ମାଳା ଆଖି ଦେଖି ଖୋଲିଯାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଯେପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ପ୍ରଚାରିତ ହୁଏ।
ଦମ୍ପତୀ ତୌ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତସନ୍ଧ୍ଯାକ୍ରମୌ ସ୍ଥିତୌ । ପତ୍ତ୍ରାସନେ ମୃଦୁସ୍ନିଗ୍ଧେ କାନ୍ତୌ କାଞ୍ଚନକନ୍ଦରେ
ସେଇ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣେ ଉଠି, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ପତ୍ରର ଆସନରେ, ସୁନା ଗୁହାଭିତରେ, ଦୁହେଁ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବସିଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥାଯାତ୍ର ଚୂଡାଲା ରତ୍ନକୁମ୍ଭଂ କରସ୍ଥିତମ୍ । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ତାପରେ ଚୂଡାଳା ଉଠି, ହାତରେ ମଣିର ଘଡ଼ା ଧରିଲେ...