ସୁମନଃପୂର୍ଣନୀଲାବ୍ଜମାଲାସାରଵିଲୋକନେ । ଯସ୍ଯ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ତଜ୍ଜ୍ଞାସି ତଦ୍ ଏଵାହମ୍ ଉପସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ମନରେ ନୀଳ କମଳର ମାଳାକୁ ତୁମେ ଦେଖ, ସେଠି ମୁଁ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣ; କାରଣ, ସେଠି ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତ।
ନିରୀହୋ ଽସ୍ମି ନିରଂଶୋ ଽସ୍ମି ନଭସ୍ସ୍ଵଚ୍ଛୋ ଽସ୍ମି ନିସ୍ସ୍ପୃହଃ । ଶାନ୍ତାହମର୍ଥରୂପୋ ଽସ୍ମି ଚିରାଯାହମ୍ ଅହଂ ସ୍ଥିତଃ
ମୋର କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ, ମୁଁ ଅଂଶହୀନ, ଆକାଶ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ନିର୍ମଳ, କିଛି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ; ମୁଁ ଶାନ୍ତ, ଅର୍ଥର ରୂପ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଜ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ତାଂ ଦଶାମ୍ ଉପଯାତୋ ଽସ୍ମି ଯତଶ୍ ଚଣ୍ପକଵର୍ଣିନି । ପ୍ରତିଭାନ୍ତି ମହାନ୍ତୋ ଽପି ଶୋଚ୍ଯା ହରିଜିନାଦଯଃ
ହେ ସୁନଳିଆ ତ୍ୱଚାବଳୀ, ମୁଁ ସେଇ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ଦୟାଜନକ ଲାଗନ୍ତି।
ନକିଞ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରଚିନ୍ମାତ୍ରନିଷ୍ଠୋ ଽସ୍ମି ସ୍ଵସ୍ଥ ଆସ୍ଥିତଃ । ଭ୍ରମେଣାଲଂ ଵିମୁକ୍ତୋ ଽସ୍ମି ସଂସାରେଣାଲିଲୋଚନେ
ମୁଁ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ନିବିଡ଼ ଭାବରେ ଅଛି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବସିଛି; ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମ ଓ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ, ହେ କମଳନୟନ।
ନ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ନ ଖିନ୍ନୋ ଽସ୍ମି ନାଯମ୍ ଅସ୍ମି ନ ଚେତରତ୍ । ନ ସ୍ଥୂଲୋ ଽସ୍ମି ନ ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଽସ୍ମି ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ମି ଚ ସୁନ୍ଦରି
ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଦୁଃଖିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ଶରୀର ନୁହେଁ, ଆଉ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ମୋଟା ନୁହେଁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସୁନ୍ଦରି, ସମସ୍ତ କିଛି ମୁଁ ହେଉଛି।
ତେଜୋବିମ୍ବାତ୍ ପ୍ରଯାତେନ ଭିତ୍ତାଵ୍ ଅପତିତେନ ଚ । କ୍ଷଯାତିଶଯମୁକ୍ତେନ ପ୍ରକାଶେନାସ୍ମି ଵୈ ସମଃ
ଯେପରି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ତାର ଉତ୍ସରୁ ବିକିରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଵାଳରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହେ, ସେପରି ମୁଁ ସଦା ସମ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଶାନ୍ତୋ ଽସ୍ମି ସାମ୍ଯମ୍ ଏଵାସ୍ମି ସ୍ଵଚ୍ଛୋ ଽସ୍ମି ଵିଗତାମଯଃ । ପରିନିର୍ଵାଣ ଏଵାସ୍ମି ସଦ୍ ଅସ୍ମ୍ଯ୍ ଅତିସତୀଵ୍ରତେ
ମୁଁ ଶାନ୍ତ, ସମତା ହେଉଛି, ପରିଶୁଦ୍ଧ ଓ ରୋଗରହିତ ଅଛି; ମୁଁ ପରମ ମୋକ୍ଷ, ମୁଁ ସତ୍ୟ, ଉଚ୍ଚତମ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅବିଚଳ ଅଛି।
ଯତ୍ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ତଦ୍ ଏଵାସ୍ମି ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମି ନେତରତ୍ । ତରଙ୍ଗତରଲାପାଙ୍ଗେ ଗୁରୁସ୍ ତ୍ଵଂ ମେ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଅଛି, ମୁଁ ସେଇ ହେଉଛି; ଏହି କଥା ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମର ତରଙ୍ଗିତ ଦୃଷ୍ଟି ଯେପରି ମୃଦୁ, ଓ ଗୁରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପ୍ରସାଦେନ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯାସ୍ ତୀର୍ଣୋ ଽସ୍ମି ଭଵସାଗରାତ୍ । ପୁନର୍ ମଲଂ ନ ଗୃହ୍ଣାମି ଶତଧ୍ମାତସୁଵର୍ଣଵତ୍
ବିଶାଳ ନୟନୀଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ପୁଣି ମଳିନତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ, ଯେପରି ଶତବାର ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୁଣି ମଳିନ ହୁଏନାହିଁ।
ସ୍ଵସ୍ଥଶ୍ ଶାନ୍ତୋ ମୃଦୁର୍ ଦାନ୍ତୋ ଵୀତରାଗୋ ନିରଂଶଧୀଃ । ସର୍ଵାତୀତସ୍ ସର୍ଵଗଶ୍ ଚ ଖମ୍ ଇଵାଯମ୍ ଅହଂ ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ନିଜେ ଶାନ୍ତ, ସ୍ଥିର, କୋମଳ, ନିୟମିତ, ରାଗ ରହିତ ଏବଂ ଭେଦ ନଥିବା ମନସହିତ; ସମସ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି, ଏବଂ ଆକାଶ ପରି ଅଚଳ ଅଛି।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରାଣେଶ ହୃଦଯପ୍ରିଯ । କିମ୍ ଇଦାନୀଂ ପ୍ରଭୋ ବ୍ରୂହି ରୋଚତେ ତେ ମହାମତେ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାତ୍ମା, ପ୍ରାଣନାଥ, ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଏବେ ମୁଁ କଣ କହିବି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯାହା ତୁମକୁ ପସନ୍ଦ ହୁଏ?
ପ୍ରତିଷେଧଂ ନ ଜାନାମି ନ ଜାନାମ୍ଯ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛନମ୍ । ଯଦ୍ ଆଚରସି ତନ୍ଵି ତ୍ଵଂ କଦାଚିଦ୍ ଵେଦ୍ମି ତନ୍ ନ ଵା
ମୁଁ ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଆକାଂକ୍ଷା କୁହିବାକୁ ଜାଣେନି; ତୁମେ ଯାହା କର, ସେଥିରୁ କେବେ କେବେ ମୁଁ ଜାଣେ, କେବେ କେବେ ଜାଣେନି।
ମନ୍ମନୋ ନାଶକଲନାଂ ତଥା ସ୍ଥିତିକଲାଂ ପ୍ରିଯେ । ନ କାଞ୍ଚିଦ୍ ଅନୁସନ୍ଧାତୁଂ ଜାନାତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରସୁଵ୍ରତମ୍
ମୋର ମନ ନାଶ କିମ୍ବା ଅବସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିପାରେ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟା। ଏହା କିଛି ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ, ଆକାଶ ଯେପରି ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହେ।
ଯଦ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜାନାସି ତଦ୍ ଏଵ କୁରୁ ସୁନ୍ଦରି । ତଦ୍ ଏଵ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତିବିମ୍ବଂ ଯଥା ମଣିଃ
ତୁମେ ଯାହା ଜାଣ, ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ କାମ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଇ କଥାକୁ ଧାରଣ କରିବି, ଯେପରି ଏକ ମଣି ଆଗରେ ଯାହା ରହେ, ସେଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଧରେ।
ଚେତସା ଵିଗତେଚ୍ଛେନ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅନିନ୍ଦିତେ । ନ ସ୍ତୌମି ନ ଚ ନିନ୍ଦାମି ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛସି ତଦ୍ ଆଚର
ଇଚ୍ଛା ଶୂନ୍ୟ ମନ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ମୁଁ ଆସୁଥିବା କିଛିକୁ ନ ତ ଶଂସା କରେ, ନ ତ ନିନ୍ଦା କରେ। ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ କର।
ଯଦ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତନ୍ ମହାଭାଗ ସମାକର୍ଣଯ ମନ୍ମତମ୍ । ଆକର୍ଣ୍ଯ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାତ୍ମଂସ୍ ତଦ୍ ଏଵାହର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ରହେ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତେବେ ମୋର ମନର କଥା ଶୁଣ। ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ସେଇ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵତ୍ରୈକ୍ଯାଵବୋଧେନ ମୌର୍ଖ୍ଯକ୍ଷଯଭୁଵାଧୁନା । ନିରିଚ୍ଛାସ୍ ତାଵଦ୍ ଆକାଶଵିଶଦାସ୍ ସଂସ୍ଥିତା ଵଯମ୍
ଏବେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଏକତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ ହୋଇଥିବାରୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛୁ।
ଯାଦୃଗ୍ ଏଷଣମ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ତାଦୃଗ୍ ଏତଦ୍ ଅନେଷଣମ୍ । ଏଷଣାନେଷଣେ ଭେଦଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରୋଲ୍ଲସନେ ହି କଃ
ଯେପରି ଆମର ଚେଷ୍ଟା ଥିଲା, ସେପରି ଏହି ଅଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଅଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କଣସି ପ୍ରଭେଦ ରହିନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ଯେ ଵଯଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଏଵ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ ଏଵେମେ ସ୍ଥିତା ଇହ
ସେଠାରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଆମେ ଯେମାନେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ କେବଳ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛୁ, ସେମାନେ ଏଠି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ସାମ୍ପ୍ରତଂ ପ୍ରକୃତେନେମଂ କାଲଂ ନୀତ୍ଵା କ୍ରମେଣ ଵୈ । ଵିଦେହତାଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମଃ ପ୍ରଭୋ କାଲେନ କେନଚିତ୍
ଏବେ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି ସମୟକୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ କଟାଇବା; ଏବଂ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କିଛି ଉପାୟରେ ଦେହ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।
ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ କୀଦୃଶାସ୍ ତରଲେ ଵଦ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ କଥମ୍ ଏଵ ଵା
ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ କେମିତି ପ୍ରକୃତିର ଲୋକ? କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଭଳି ଅଛୁ, ସେଥିରେ କିପରି ଅଛୁ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଵଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ରାଜାନୋ ରାଜସତ୍ତମ । ମୋହମ୍ ଏକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମଃ ପୁନର୍ ଏଵ ତେ
ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଥିବା ଲୋକ, କେବଳ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ତୁମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଅଛୁ।
ସ୍ଵ ଏଵ ନଗରେ ରାଜା ଭଵ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାସନେ ସ୍ଥିତଃ । ଲଲାମଭୂତା କାନ୍ତାନାଂ ମହିଷୀ ତେ ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତୁମେ ନିଜ ସିଂହାସନରେ ବସି, ନିଜ ସହରରେ ରାଜା ହେଉ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଣୀ ହେବି।
ସନୃପା ମତ୍ତଵାସ୍ତଵ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ନଵଵରାଙ୍ଗନା । ସପତାକା ଧ୍ଵନତ୍ତୂର୍ଯା ପୁଷ୍ପପ୍ରକରିଣୀ ପୁରୀ
ସେହି ସହର ରାଜାମାନେ, ମଦମସ୍ତ ନିବାସୀ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ନୈକାମାନେ, ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା, ଝଙ୍କାରୁଥିବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଲସଦ୍ଵଲ୍ଲ୍ଯା ସମଞ୍ଜର୍ଯା ରଣତ୍ଷଟ୍ପଦଯା ସମା । ମଧୁମାସଵନାଵଲ୍ଯା ଚିରାଦ୍ ଭଵତୁ ନଃ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲେଇଥିବା ଲତା, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ବସନ୍ତ ମଦର ମାଳାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବୁ।
ଇତି ଚୂଡାଲଯା ପ୍ରୋକ୍ତେ ଵିହସ୍ଯ ସ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ଵିଗତତ୍ଵରମ୍
ଚୂଡାଳା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ହସିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ନ ଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ତ୍ୱରା ନଥିଲା।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଯତ୍ତା ନସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । ସିଦ୍ଧଭୋଗଭୁଵସ୍ ତାସୁ ନିଵସାମୋ ନ କିଂ ପ୍ରିଯେ
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଦୃଷ୍ଟିବାଳା, ସେହି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଆନନ୍ଦ ଭୂମିଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପହଞ୍ଚରେ ଅଛି, ତେବେ ପ୍ରିୟେ, ଆମେ ସେଠାରେ କାହିଁକି ବସିବା ନାହିଁ?
ନ ରାଜନ୍ ମମ ଭୋଗେଷୁ ଵାଞ୍ଛା ନ ଚ ଵିଭୂତିଷୁ । ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ଵଶାଦ୍ ଏଵ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେ ରମେ ନୃପ
ରାଜନ୍, ମୋର ଭୋଗବିଲାସ କିମ୍ବା ବଡ଼ ମହିମା ପ୍ରତି କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ; ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ମିଳେ, ତାହିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ନ ସୁଖାଯ ମମ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ରାଜ୍ଯଂ ନାପି ନାକିତା । ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଅଵିକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵସ୍ଥଚେଷ୍ଟିତା
ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ କେବେ ଖୁସି ନୁହେଁ; ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ରହେଁ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରେଁ।
ଇଦଂ ସୁଖମ୍ ଇଦଂ ନେତି ମନନେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ସମମ୍ ଏଵ ପଦେ ଶାନ୍ତେ ତିଷ୍ଠାମୀହ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏହା ଖୁସି, ଏହା ନୁହେଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଏଠି ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମଭାବରେ ଯେପରି ଭଲ ଲାଗେ, ସେପରି ରହେଁ।