ତନ୍ଵି କିଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏଵ ତ୍ଵଂ ଵିଘ୍ନିତାନନ୍ଦମ୍ ଆଗତା । ଆନନ୍ଦାଯୈଵ ଭୂତାନି ଯତନ୍ତେ ଯାନି କାନିଚିତ୍
ସୁକୁମାରୀ, କାହିଁକି ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଗଲୁ, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ବିଘ୍ନିତ ହୋଇଛି? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଥାଉନା, ସବୁଠି ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଭୂଯସ୍ ତୋଷଯ ତଂ ଗଚ୍ଛ କାନ୍ତଂ ପ୍ରଣଯଵୃତ୍ତିଭିଃ । ପରସ୍ପରେପ୍ସିତସ୍ନେହୋ ଦୁର୍ଲଭୋ ହି ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ତୁମ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରେମର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଆଉ ଖୁସି କର। ଏହି ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷର ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ନେହ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅହମ୍ ଏତେନ ଚାର୍ଥେନ ନୋଦ୍ଵେଗଂ ଯାମି ମାନିନି । ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଇଷ୍ଟତମଂ ଲୋକେ ତଦ୍ ତଦ୍ ଦେଯଂ ଵିଜାନତା
ମୁଁ ଏହି କଥାକୁ ନେଇ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁନି, ଗର୍ବିତେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ତାହାକୁ ବୁଝିଥିବା ଲୋକେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅହଂ କୁମ୍ଭଶ୍ ଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ଵୀତରାଗାଵ୍ ଇହ ସ୍ଥିତୌ । ଦୁର୍ଵାସଶ୍ଶାପଜା ବାଲା ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛସି ତତ୍ କୁରୁ
ମୁଁ ଏବଂ କୁମ୍ଭ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ରାଗରହିତ ଭାବରେ ଅଛୁ। ତୁମେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ତାହା କର।
ଏଵମ୍ ଏଷ ମହାଭାଗ ସ୍ତ୍ରୀପୁମ୍ଭାଵୋ ହି ଚଞ୍ଚଲଃ । କାମୋ ହ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟଗୁଣସ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନ କୋପଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଏଭଳି, ହେ ମହାଭାଗ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଏକଦମ ଅସ୍ଥିର । ନାରୀମାନେ ଆଠପ୍ରକାର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିପୁରିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଅବଲାହମ୍ ଅନେନାସ୍ମି କ୍ରାନ୍ତା ଗହନକାନନେ । ତ୍ଵଯି ସନ୍ଧ୍ଯାଜପପରେ କିଂ କରୋମି ଵରାକିକା
ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଏହି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲରେ ପଡ଼ିଗଲି । ତୁମେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାରେ ଲଗିଥିବାବେଳେ, ଏହି ଅଭାଗି ମହିଳା କଣ କରିପାରିବି ?
ଅବଲା ଵାକ୍ଯମାତ୍ରେଣ ତାଵନ୍ ନରନିରୋଧନମ୍ । କରୋତି ଯାଵଚ୍ ଛିଡ୍ଗେନ ନାଙ୍ଗେ ସ୍ଵେ ଵିନିଵେଶିତା
ଦୁର୍ବଳ ନାରୀ କେବଳ କଥା ଦେଇ କିଛି ସମୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ରୋକିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେ ନିଜେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆସିଯାଏ ।
ସ୍ତ୍ରିଯାସ୍ ସୁନ୍ଦର ଯାତାଯାଃ ପରପୁଂସାଙ୍ଗସଙ୍ଗମମ୍ । ମନ୍ଯୁର୍ ନିଷେଧ ଆକ୍ରନ୍ଦସ୍ ସତୀତ୍ଵଂ କିଂ କରିଷ୍ଯତି
ହେ ସୁନ୍ଦର, ଯେତେବେଳେ ଏକ ନାରୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ମିଶିଯାଏ, ତେବେ କ୍ରୋଧ, ନିଷେଧ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ—ସତୀତ୍ୱ କଣ କରିପାରିବ ?
ଅବଲା ସ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବାଲା ମୂଢାହମ୍ ଅପରାଧିନୀ । କ୍ଷନ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ମାଂ ନାଥ କ୍ଷମାଵନ୍ତୋ ହି ସାଧଵଃ
ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ଜଣେ ଜିଅ, ଶିଶୁ ଭଳି ଅବୁଝ, ଅପରାଧିନୀ। ନାଥ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଖ୍ମା କର, କାରଣ ଭଲ ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଖ୍ମାଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି।
ମନ୍ଯୁର୍ ମମ ନ ବାଲେ ଽନ୍ତର୍ ଵିଦ୍ଯତେ ଖ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ । କେଵଲଂ ସାଧୁନିନ୍ଦ୍ଯତ୍ଵାନ୍ ନେଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମ୍ ଅହମ୍ ଵଧୂମ୍
ମୋର ମନରେ ଏକ ଶିଶୁପ୍ରତି କୌଣସି କ୍ରୋଧ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଗଛ ନାହିଁ। କେବଳ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ବୋଲି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଘରବୁଧୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ସୁହୃତ୍ତ୍ଵେନ ଵନାନ୍ତେଷୁ ପୂର୍ଵଵତ୍ ସମମ୍ ଅଙ୍ଗନେ । ଵୀତରାଗତଯା ନିତ୍ଯଂ ତପସୈଵ ରମାଵହେ
ପୂର୍ବବତ୍ ବନରେ ତୁମ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଭାବରେ, ମୁଁ ସଦା ଅସକ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠିବି।
ଏଵଂ ସମତଯା ତତ୍ର ସ୍ଥିତେ ତସ୍ମିଞ୍ ଶିଖିଧ୍ଵଜେ । ଚୂଡାଲା ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ସତ୍ଯେନୋଦିତାଶଯା
ଏଭଳି ଭାବେ ଶିଖିଧ୍ୱଜ ମନେ ସମତା ଧାରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ଚୂଡାଳା ସତ୍ୟ ମନସ୍କାମନା ସହିତ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅହୋ ବତ ପରଂ ସାମ୍ଯଂ ଭଗଵାନ୍ ଅଯମ୍ ଆଗତଃ । ଵୀତରାଗଭଯକ୍ରୋଧୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଽଵତିଷ୍ଠତି
ହାଁ, କି ଅଦ୍ଭୁତ ସମତା ଆସିଛି! ଏହି ପୁନ୍ୟଶ୍ଳୀ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ନୈନଂ ହରନ୍ତି ଭୋଗାଶା ନ ମହତ୍ଯୋ ଽପି ସିଦ୍ଧଯଃ । ନ ସୁଖାନି ନ ଦୁଃଖାନି ନାପଦୋ ନ ଚ ସମ୍ପଦଃ
ସେଠାରେ ଭୋଗର ଆଶା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଅପରାଧ ବା ସମୃଦ୍ଧି କିଛି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରେନାହିଁ।
ଚିନ୍ତିତାସ୍ ସକଲା ଏଵ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଏନମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାଃ । ମନ୍ଯେ ମହର୍ଦ୍ଧଯଃ କାନ୍ତା ନାରାଯଣମ୍ ଇଵାପରମ୍
ତାଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଭାବ ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ ଚାଲିଯାଏ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଧନ-ଢାଳି, ଯେମିତି ସୁନ୍ଦର, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରାୟଣ ଭଳି।
ଆତ୍ମଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଖିଲଂ ତଦ୍ ଏନଂ ସ୍ମାରଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । କୁମ୍ଭରୂପମ୍ ଇଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚୂଡାଲୈଵ ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ କଥା ମନେ ପକାଇଦେବି, କାରଣ ମୁଁ ଏହି କୁମ୍ଭକାର ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ଏବେ ସେଇ ଚୂଡ଼ାଳା।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚୂଡାଲା ଚୂଡାଲାଵପୁର୍ ଅକ୍ଷତମ୍ । ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ରାଶୁ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମଦନିକାଵପୁଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ଚୂଡାଳା ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଦେହକୁ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଇଲେ, ମଦନିକାର ରୂପକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ।
ତସ୍ମାନ୍ ମଦନିକାଦେହାଚ୍ ଚୂଡାଲା ନିର୍ଗତେଵ ସା । ବଭାଵ୍ ଇନ୍ଦ୍ଵମଲା ମୁକ୍ତା ନିର୍ଗତେଵ ସମୁଦ୍ଗକାତ୍
ମଦନିକାର ଦେହରୁ ଚୂଡାଳା ବାହାରିଆସିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ନିର୍ମଳ ମୁକ୍ତା ତାର ଖୋଲରୁ ବାହାରିଯାଏ।
ତାଂ ଦଦର୍ଶାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ପୁରଃ ପ୍ରଣଯପେଶଲାମ୍ । କାନ୍ତୋ ମଦନିକାମ୍ ଏଵ ଚୂଡାଲାଂ ଦଯିତାଂ ସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଚୂଡାଳାଙ୍କୁ ମଦନିକା ରୂପରେ, ନିର୍ମଳ ଦେହ ଓ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖିଲେ।
ସମୁଦିତାମ୍ ଇଵ ମାଧଵପଦ୍ମିନୀମ୍ ଉପଗତାମ୍ ଇଵ ଭୂମିତଲାଚ୍ ଛ୍ରିଯମ୍ । ପ୍ରକଟିତାମ୍ ଇଵ ରତ୍ନସମୁଦ୍ଗକାତ୍ ପରିଦଦର୍ଶ ନିଜାଂ ଦଯିତାଂ ନୃପଃ
ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ମାଧବ ଋତୁରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ, ଭାଗ୍ୟ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି, କିମ୍ବା ରତ୍ନ ଦାନା ତାର ଦବ୍ବରୁ ବାହାରିଆସିଛି।
ଅଥ ତାଂ ଦଯିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ । ଶିଖିଧ୍ଵଜ ଉଵାଚେଦମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯାକୁଲଯା ଗିରା
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖି, ଶିଖିଧ୍ୱଜଙ୍କର ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଫୁଲିଯାଇଲା। ସେ ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ:
କା ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ପଲପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷି କୁତଃ ପ୍ରାପ୍ତାସି ସୁନ୍ଦରି । କିମୀହାସି କିଯତ୍କାଲଂ କିମର୍ଥମ୍ ଇହ ତିଷ୍ଠସି
ହେ କମଳନୟନୀ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କେତେଦିନ ଏଠାରେ ଅଛ? କାହିଁକି ଏଠାରେ ରହିଛ?
ଅଙ୍ଗେନ ଵ୍ଯଵହାରେଣ ସ୍ମିତେନାନୁନଯେନ ଚ । ମମ ଜାଯା ଵିଲାସେନ ଚୂଡାଲେଵୋପଲକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମର ଆକୃତି, ବ୍ୟବହାର, ମୃଦୁ ହସ, ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚଳନ ଦେଖି, ମୋତେ ଲାଗୁଛି ଯେ, ତୁମେ ମୋ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଚୂଡାଳା।
ଏଵମ୍ ଏଵ ପ୍ରଭୋ ଵିଦ୍ଧି ଚୂଡାଲାସ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ । ଅକୃତ୍ରିମେନ ଦେହେନ ଲବ୍ଧୋ ଽସ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ମଯା ସ୍ଵଯମ୍
ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ମୁଁ ଚୂଡାଳା। ଆଜି ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ସ୍ୱାଭାବିକ ଦେହରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
କୁମ୍ଭାଦିଦେହନିର୍ମାଣସ୍ ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯିତୁମ୍ ଏଷ ମେ । ପ୍ରପଞ୍ଚଶ୍ ଶତଶାଖତ୍ଵମ୍ ଇହ ଯାତୋ ଵନାନ୍ତରେ
କୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।
ଯଦା ରାଜ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୋହେନ ତପସେ ଵନମ୍ । ତ୍ଵମ୍ ଅଗାସ୍ ତତ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯ୍ ଏଵ ତ୍ଵଦ୍ବୋଧାଯାହମ୍ ଉଦ୍ଯତା
ତୁମେ ମୋହବଶତଃ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଥିଲା, ସେଇ ସମୟରୁ ଆମେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଅନେନ କୁମ୍ଭଦେହେନ ମଯୈଵଂ ତ୍ଵଂ ଵିବୋଧିତଃ । ମାଯଯା ନ ତୁ କୁମ୍ଭାଦି କିଞ୍ଚିତ୍ ସତ୍ଯଂ ମହୀପତେ
ମୁଁ କୁମ୍ଭ ରୂପେ ତୁମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି; ଏହା ସବୁ ମୋର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି। ରାଜା, କୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ବୁଦ୍ଧୋ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ଧ୍ଯାନେନୈତଦ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯସି ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ଧ୍ଯାନେନାଶ୍ଵ୍ ଅଵଲୋକଯ
ତୁମେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛ, ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର ସେସବୁ ଜାଣିଛ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖୁଛ। ତୁମେ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖ।
ଅଥ ଚୂଡାଲଯେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପରିକରଂ ନୃପଃ । ଆତ୍ମୋଦନ୍ତମ୍ ଅଶେଷେଣ ଧ୍ଯାନେନାଲମ୍ ଅଵୈକ୍ଷତ
ତାପରେ ଚୂଡାଳା କହିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଠିକ୍ କରି, ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।
ଆ ସ୍ଵରାଜ୍ଯପରିତ୍ଯାଗାଚ୍ ଚୂଡାଲାଦର୍ଶନାଵଧିମ୍ । ସର୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତଧ୍ଯାନେନ ସ୍ଵାତ୍ମୋଦନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ସ୍ୱାଧିନତା ଛାଡିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚୂଡାଳାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରାଜା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ନିଜ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ।