ଵିଲେସତୁର୍ ଵିଚିତ୍ରାସୁ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵନରାଜିଷୁ । ପ୍ରପକ୍ଵଫଲଭାରାସୁ ପୁଷ୍ପପଲ୍ଲଵିନୀଷୁ ଚ
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଟାରେ, ପକ୍କା ଫଳର ଭାର ଓ ଫୁଲ ଓ କୁଡ଼ି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଦିଵା ପ୍ରିଯତରେ ମିତ୍ରେ ଯାମିନ୍ଯାମ୍ ଇଷ୍ଟଦମ୍ପତୀ । ପ୍ରଭାଦୀପାଵ୍ ଇଵ ଶ୍ଲିଷ୍ଟୌ ନ ଵିଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ
ଦିନେ ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ, ରାତିରେ ପ୍ରେମିକ ଦମ୍ପତି ଭାବେ; ଆଲୋକ ଓ ଦୀପ ଯେପରି ଏକାଠି ରହେ, ସେମାନେ କେବେ ବି ଅଲଗା ହେଲେ ନାହିଁ।
ରେମାତେ ଵନକୁଞ୍ଜେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ ମହୀଭୃତାମ୍ । ତମାଲସାଲଷଣ୍ଡେଷୁ ମନ୍ଦାରଗହନେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ଛାୟାଘନ ଉପବନ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହା, ତମାଳ ଓ ସାଳ ଗଛର ଝାଡ଼ି, ଏବଂ ଘନ ମନ୍ଦାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
ସହ୍ଯଦର୍ଦୁରକୈଲାସମହେନ୍ଦ୍ରମଲଯେଷୁ ଚ । ଗନ୍ଧମାଦନଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିଲୋକାଲୋକତଟେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ସହ୍ୟ, ଦର୍ଦୁର, କୈଳାସ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼, ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ, ବିନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ର ଢାଳିରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ।
ଦିନୈସ୍ ତ୍ରିଭିସ୍ ତ୍ରିଭିର୍ ଗତ୍ଵା ନିଦ୍ରାଂ ଗତଵତି ପ୍ରିଯେ । ଚୂଡାଲା ରାଜକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାନ୍ଯ୍ ଆଯଯୌ ପୁନଃ
ତିନି ଦିନ ପରେ, ପ୍ରିୟଜନ ଘୁମିଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଚୂଡାଳା ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିଲେ।
ତୌ ଦିଵା ସୁହୃଦୌ ରାତ୍ରୌ ଦମ୍ପତୀ କୁମ୍ଭଭୂମିପୌ । ନାନାକୁସୁମସଂଵୀତୌ ତସ୍ଥତୁର୍ ମୁଦିତୌ ମିଥଃ
ଦିନେ ସେମାନେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ରାତିରେ ଦମ୍ପତି ଭାବେ—କୁମ୍ଭ ଓ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଏକାଉଁଠି ଖୁସିରେ ରହୁଥିଲେ।
ମାସମ୍ ଏକଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ରିସାନୌ ସରଲସଙ୍କୁଲେ । ରତ୍ନକୁଡ୍ଯେ ଗୁହାଗେହେ ପୂଜିତୌ ସୁରକିନ୍ନରୈଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସାରଳ ଗଛ ଘନ ହୋଇଛି, ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଗୁହା ଘରେ, ଦେବତା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମାସ ଧରି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ହସ୍ତଲଭ୍ଯୋଦିତେନ୍ଦୌ ଚ ମନ୍ଦାରଵନମାଲିତେ । ଏଵଂ ଶୁକ୍ତିମତଃ ପୃଷ୍ଠେ ପକ୍ଷଂ ପକ୍ଷଂ ଲତାଗୃହେ
ହାତରେ ଛୁଇଁପାରିବା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଏଭଳି ଶୁକ୍ତିମତ ପାହାଡ଼ର ପଛରେ, ଲତା ଘରରେ, ପ୍ରତି ସପ୍ତାହ ଏଭଳି କାଟିଲେ।
ମାସଦ୍ଵଯମ୍ ଋକ୍ଷଵତୋ ଗିରେର୍ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ ତଟେ । ପାରିଜାତଵନେ ଦେଵପୁଷ୍ପସ୍ତବକମଣ୍ଡପେ
ଋକ୍ଷବତ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳରେ, ପାରିଜାତ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଫୁଲ ଦେଇ ତିଆରି ଛାୟା ତଳେ, ସେମାନେ ଦୁଇ ମାସ ରହିଥିଲେ।
ଜମ୍ବୂଷଣ୍ଡତଲେ ମେରୋଃ ପାଦେ ଜମ୍ବୂନଦୀତଟେ । ଜାମ୍ବୂନଦମଯେ ମାସଂ ଜମ୍ବୂଫଲରସାଵନୌ
ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ, ଜମ୍ବୁ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ, ଜମ୍ବୁନଦୀ ତଟରେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଘରେ, ଏକ ମାସ ଧରି ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରି ରହିଥିଲେ।
ଦଶୋତ୍ତରକୁରୂଣାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲେ ଦିଵସାନି ତୌ । କୈଲାସସ୍ଯୋତ୍ତରସ୍ଥେଷୁ ସପ୍ତଵିଂଶତିଵାସରାନ୍
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶରେ ସେମାନେ କିଛି ଦିନ ରହିଲେ, ଏବଂ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ସେମାନେ ସତେଇ ଦିନ ବ୍ୟତୀତ କଲେ।
ଏଵମ୍ ଅନ୍ଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ମହୀଭୃତାମ୍ । ସ୍ଥିତଵନ୍ତୌ ମହାଭାଗୌ ସୁହୃଦୌ ସ୍ନିଗ୍ଧଦମ୍ପତୀ
ଏଭଳି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବଡ଼ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ ଉତ୍ତମ ଦମ୍ପତି, ଏକାନ୍ତ ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତାରେ ଏକାଠି ରହିଲେ।
ତତୋ ଯାତେଷୁ ମାସେଷୁ ଶନୈଃ କତିପଯେଷୁ ସା । ଚୂଡାଲା ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ଦେଵପୁତ୍ରକରୂପିଣୀ
ଏଭଳି କିଛି ମାସ ଶାନ୍ତିରେ କଟିଗଲାପରେ, ଦେବକନ୍ୟା ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ଚୂଡାଳା ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁରୋପଭୋଗଭାରେଣ ପରୀକ୍ଷେ ଽହଂ ଶିଖିଧ୍ଵଜମ୍ । ମା କଦାଚନ ଚେତୋ ଽସ୍ଯ ଭୋଗେଷୁ ରତିମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଭୋଗବିଳାସ ଦେଇ ମୁଁ ଶିଖିଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବି; ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତି ନ କରୁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚୂଡାଲା ମାଯଯା ସ୍ଵାମିନୋ ଵନେ । ଆଗତଂ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ସସୁରାପ୍ସରସଂ ହରିମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ଚୂଡାଳା ତାଙ୍କର ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଵାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଯଥାଵତ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଵନସଂସ୍ଥଶ୍ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ସହିତ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ଶିଖିଧ୍ୱଜ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ।
ଆତ୍ମନଃ କିଂ କୃତା ଦୂରାଦ୍ ଅଭ୍ଯାଗମକଦର୍ଥନା । ଦେଵରାଜ ପ୍ରସାଦାନ୍ ମେ ଯଥାଵଦ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା, ଆପଣ ଏତେ ଦୂରରୁ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି? ଦୟାକରି, ଆପଣ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଏହାର କାରଣ କହିଦିଅନ୍ତୁ।
ଇମେ ଵଯମ୍ ଇହାନୀତାସ୍ ତ୍ଵଦ୍ଗୁଣାତିଶଯେନ ଖାତ୍ । ହୃଦି ଲଗ୍ନେନ ସୂତ୍ରେଣ ଖଗା ଦୂରଗତା ଇଵ
ଆମେ ଆକାଶରୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛୁ, ତୁମ ଗୁଣର ମହିମାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛୁ, ଯେପରି ଦୂରରୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଡୋରି ବାନ୍ଧି ଆଣାଯାନ୍ତି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଆଗଚ୍ଛ ତତ୍ର ସର୍ଵେ ତ୍ଵଦୁନ୍ମୁଖାଃ । ତ୍ଵଦ୍ଗୁଣଶ୍ରଵଣାଶ୍ଚର୍ଯାସ୍ ସ୍ଥିତା ଦେଵଗଣାଙ୍ଗନାଃ
ଉଠ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନେ ତୁମ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ତୁମ ଗୁଣର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ଇମେ ରଥା ଇଦଂ ଯାନମ୍ ଅଯମ୍ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵା ହଯଃ । ଅଯମ୍ ଐରାଵଣୋ ନାଗୋ ଯଥାଭିମତମ୍ ଆଶ୍ରଯ
ଏଠାରେ ରଥ ଅଛି, ଏହି ଯାନ ଅଛି, ଏହା ଉଚ୍ଚଇଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା, ଏହି ଏଇରାବତ ହାତୀ — ତୁମେ ଯେଉଁଟି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠାକୁ ବାଛ।
ପାଦୁକାଗୁଲିକାଖଡ୍ଗରସାଦୀଦମ୍ ଅଥାପି ଚ । ଗୃହୀତ୍ଵା ସିଦ୍ଧମାର୍ଗେଣ ସ୍ଵୀକୁରୁ ସ୍ଵର୍ଗମଣ୍ଡଲମ୍
ତୁମ ପାଦୁକା, ଅଙ୍ଗୁଠି, ତଳୱାର ଓ ଅନ୍ୟ ଦରକାରି ଜିନିଷ ନେଇ, ସିଦ୍ଧମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଆକଲ୍ପଂ ଵୈବୁଧା ଭୋଗାସ୍ ତ୍ଵଯା ଵିବୁଧସଦ୍ମନି । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତେନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯାସ୍ ତେନ ତ୍ଵାମ୍ ଅହମ୍ ଆଗତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଅର୍ହ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଵିମାନଯନ୍ତି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାଂ ନ ତିରସ୍କରଣୈଶ୍ ଶ୍ରିଯମ୍ । ନାଭିଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଚାପ୍ରାପ୍ତାଂ ତ୍ଵାଦୃଶାସ୍ ସାଧୁସାଧଵଃ
ତୁମ ପରି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକେ ଧନ ଆସିଲେ ତାହାକୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଆଉ ଯେତେବେଳେ ଧନ ନଥାଏ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଵିଘ୍ନମ୍ ଆଗତେନାଦ୍ଯ ସୁଖଂ ଵିହରତା ତ୍ଵଯା । ସ୍ଵର୍ଗଃ ପଵିତ୍ରତାଂ ଯାତୁ ହରିଣେଵ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଆଜି ତୁମେ ବିନା ବାଧାରେ ସୁଖରେ ବ୍ୟତୀତ କରୁଛ, ଏହିପରି ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଦ୍ଧି ପାଉ, ଯେପରି ଏକ ହରିଣ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ସ୍ଵର୍ଗସମାଚାରଂ ଵେଦ୍ମି ଦେଵାଦିନାଯକ । କିଂ ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ମେ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନିଯତୋ ନ ତୁ କୁତ୍ରଚିତ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ଜାଣେଁ; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ସବୁଠାରେ ଅଛି, କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ତୁଷ୍ଯାମି ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ରମେ ପ୍ରଭୋ । ଅଵାଞ୍ଛନତ୍ଵାନ୍ ମନସସ୍ ସର୍ଵତ୍ରାନନ୍ଦଵାନ୍ ଅହମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସବୁଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରେଁ; ମୋ ମନ ଆଶା କରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ସବୁଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହେଁ।
ନିଯତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏକତ୍ର ସ୍ଥିତଂ ସ୍ଵର୍ଗକମ୍ ଈଦୃଶମ୍ । ଶକ୍ର ଗନ୍ତୁଂ ନ ଜାନାମି ନାଜ୍ଞାତଂ ଚ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି; ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି, ଏହି କଥା ମୋତେ ଜଣାନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଅଜଣା କାମ କରେ ନାହିଁ।
ସାଧୋ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯାନାଂ ପରିପୂର୍ଣଧିଯାଂ ସତାମ୍ । ସଜ୍ଜନାଚରିତଂ ଯୁକ୍ତଂ ମନ୍ଯେ ଭୋଗୋପସେଵନମ୍
ହେ ମହାନୁଭାବ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ନୀତିମାନ ଆଚରଣ ଅନୁସାରେ ଭୋଗବିଳାସ କରିବାକୁ ମୁଁ ଉଚିତ ମନେ କରେ।
ଦେଵେଶେ ପ୍ରୋକ୍ତଵତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ଏଵ ସ୍ଥିତେ ନୃପେ । କିମ୍ ଏଵଂ ନୋପଯାମ୍ଯ୍ ଏଵ ତ୍ଵାମ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ ହରିଃ
ଦେବତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ତେବେ ହରି କହିଲେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଭାବେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହାଁ?'
ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ କାଲେନ ଵଦତୀଷଚ୍ ଛିଖିଧ୍ଵଜେ । କଲ୍ଯାଣଂ ତେ ଽସ୍ତୁ କୁମ୍ଭେତି ଵଦନ୍ନ୍ ଅନ୍ତର୍ଧିମ୍ ଆଯଯୌ
ଶିଖିଧ୍ୱଜ କିଛି ସମୟ ପରେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ 'ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ହେ କୁମ୍ଭ' ବୋଲି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।