ଅଥ ପ୍ରଭାତେ ତତ୍ ସ୍ଵୈରଂ ଵପୁର୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯୌଵତମ୍ । ବଭୂଵ କୁମ୍ଭଃ କୁମ୍ଭାଭକୁଚପ୍ରୋଜ୍ଝିତମୂର୍ତିମାନ୍
ପରେ ପ୍ରଭାତେ, ସେ ନିଜ ଯୁବତୀ ଦେହକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେ ଏବେ ଗାଗରି ହେଲେ, ଗାଗରି ଭଳି ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଗ ଓ ସ୍ତନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଇତି ସା ରାଜମହିଷୀ ଚୂଡାଲା ଵରଵର୍ଣିନୀ । କୁମ୍ଭତ୍ଵମ୍ ଆସ୍ଥିତା ଭର୍ତୁଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତା
ଏଭଳି, ରାଜମହିଳା ଚୂଡାଳା, ଶୋଭାମୟୀ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପରେ ଗାଗରି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ପୁନି ନାରୀ ରୂପକୁ ଫେରିଲେ।
ଵିଜହାର ଵନାନ୍ତେଷୁ କୁମାରୀ ଧର୍ମିଣୀ ନିଶି । କୁମ୍ଭରୂପଧରା ଚାହ୍ନି ଭର୍ତ୍ରା ମିତ୍ରେଣ ସଂଯୁତା
ଧର୍ମପରା କୁମାରୀ ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ମାଟିର ଘଡ଼ାର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଦିନେ ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଓ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।
କୈଲାସମନ୍ଦରସୁମେରୁମହେନ୍ଦ୍ରସହ୍ଯସାନୁଷ୍ଵ୍ ଅଵିସ୍ଖଲିତଯୋଗଗମାଗମା ସା । ସାର୍ଧଂ ପ୍ରିଯେଣ ସୁହୃଦା ଵିଭୁନା ଯଥେଚ୍ଛଂ ସ୍ରଗ୍ଦାମହାରଵଲିତା ଵିଜହାର ନାରୀ
କୈଳାସ, ମନ୍ଦର, ସୁମେରୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ସେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ; ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ନାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ପତି ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ତତଃ କତିପଯେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଦିଵସେଷୁ ଗତେଷୁ ସା । ଇଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭର୍ତାରଂ କୁମ୍ଭରୂପଧରା ସତୀ
ଏଭଳି କିଛି ଦିନ କଟିଯିବା ପରେ, ଘଡ଼ାର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ସତୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରାଜନ୍ ରାଜୀଵପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷ ମମେଦଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ । ନିଶାଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତାଵତ୍ ସ୍ଥିତ ଏଵାହମ୍ ଅଙ୍ଗନା
ହେ ରାଜା, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନୀ, ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣ; ପ୍ରତି ରାତିରେ ମୁଁ ନାରୀ ଭାବେ ରହୁଛି।
ତଦ୍ ଇଚ୍ଛାମ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗନାଧର୍ମଂ ନିପୁଣୀକର୍ତୁମ୍ ଈଦୃଶମ୍ । ଭର୍ତ୍ରେ କସ୍ମୈଚିଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଵାହେନ ଦଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଭଲଭାବେ ଶିଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ନିଜକୁ କୌଣସି ପତିଙ୍କୁ ବିବାହରେ ଦେବି।
ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ଏଵ ମେ ଭର୍ତା ରୋଚତେ ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ଗୃହାଣ ମାଂ ଵିଵାହେନ ଭାର୍ଯାତ୍ଵେ ନିଶି ସର୍ଵଦା
ତିନି ଜଗତ୍ରେ ତୁମେ ମାତ୍ର ମୋ ପତି ହେବାକୁ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ। ଦୟାକରି ମୋତେ ବିବାହ କରି ତୁମର ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କର, ଦିନରେ ଓ ରାତିରେ ସବୁବେଳେ।
ଅଯତ୍ନୋପନତଂ ସାଧୋ ପ୍ରିଯେଣ ସୁହୃଦା ସହ । ସ୍ତ୍ରୀସୁଖଂ ଭୋକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ମା ମେ ଵିଘ୍ନକରୋ ଭଵ
ହେ ଉତ୍ତମ, ମୋ ପ୍ରିୟ ସହେଳୀ ସହିତ ଏହି ସହଜରେ ମିଳିଥିବା ନାରୀ ସୁଖକୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ମୋ ପଥରେ ବାଧା ହେଉନି।
କ୍ରମପ୍ରଵୃତ୍ତମ୍ ଆ ସୃଷ୍ଟେସ୍ ସୁଖସାଧ୍ଯଂ ମନୋରମମ୍ । ପ୍ରକୃତଂ କୁର୍ଵତଃ କାର୍ଯଂ ଦୋଷଃ କ ଇଵ ଜାଯତେ
ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରୁ ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ହେଉଛି, ସହଜରେ ହୋଇଯାଏ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସେହି ପ୍ରାକୃତିକ କାମ କରିବାରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି?
ଇଚ୍ଛାନିଚ୍ଛାଦୃଶୋର୍ ଐକ୍ଯାତ୍ ସମତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଷୁ । ଵଯଂ ନ ସେଚ୍ଛା ନାନିଚ୍ଛାଃ କୁର୍ଵସ୍ ତେନୈତଦ୍ ଈପ୍ସିତମ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛା ଏକାତ୍ମକ ହେବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରହିବା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ନ ଚାହୁଁ ନ ଅଚାହୁଁ। ଏହିପରି, ଯାହା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେହିପରି କରୁଛୁ।
କୃତେନାନେନ କାର୍ଯେଣ ନ ଶୁଭଂ ନାଶୁଭଂ ସଖେ । ପଶ୍ଯାମି ତନ୍ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ମୁଁ ଏହି କାମ କରି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ଦେଖୁନି, ବନ୍ଧୁ। ଏହିପରି, ବଡ଼ ମନ ଥିବା ଜଣେ, ତୁମେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର, ସେମିତି କର।
ସମତାଂ ସମ୍ପ୍ରଯାତେନ ଚେତସେଦଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ଖରୂପମ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯାମି ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥାଚର
ସମଭାବ ମନ ରଖି, ଏହି ତିନି ଜଗତକୁ ମୁଁ ଖାଲି ଆକାଶ ପରି ଦେଖୁଛି। ତୁମେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର, ସେମିତି କର।
ଯଦ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତନ୍ ମହୀପାଲ ଲଗ୍ନମ୍ ଅଦ୍ଯୈଵ ଶୋଭନମ୍ । ରାକେଯଂ ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯାସ୍ଯ ହ୍ଯସ୍ ସର୍ଵଂ ଗଣିତଂ ମଯା
ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ରହି, ରାଜା, ତେବେ ଆଜି ଏହି ଶୁଭ ବିବାହ ହେଉ। ଏହି ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି ସମ୍ପର୍କରେ ସବୁ ଗଣନା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରିଛି।
ରାତ୍ରାଵ୍ ଅଦ୍ଯୋଦିତେ ଚନ୍ଦ୍ରେ ପରିପୂର୍ଣକଲାମଲେ । ଜନ୍ଯତ୍ରଂ ନୌ ମହାବାହୋ ଦ୍ଵଯୋର୍ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଇ ରାତିରେ, ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେବ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ଆମର ବିବାହ କେବଳ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବ।
ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ରିଶିରଶ୍ଶୃଙ୍ଗସାନାଵ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ମନୋରମେ । ରତ୍ନଦୀପପ୍ରକାଶାଢ୍ଯମଣିମନ୍ଦିରମଣ୍ଡିତେ
ଏହି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ରତ୍ନର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଓ ମଣିମଣ୍ଡପରେ ଶୋଭିତ ମନ୍ଦିର ଅଛି,
ପୁଷ୍ପଭାରାନତୋତ୍ତୁଙ୍ଗଵୃକ୍ଷଜନ୍ଯଵିରାଜିତେ । ଵନପୁଷ୍ପଲତାଲାସ୍ଯନାରୀନୃତ୍ତମନୋହରେ
ଫୁଲର ଭାରରେ ଝୁକିଯାଇଥିବା ଉଚ୍ଚ ଗଛମାନେ ଏଠିରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର ଲତା ଓ ଫୁଲରେ ଶୁଭିତ ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ନିଶି ଵ୍ଯୋମଗତାସ୍ ତାରା ଭର୍ତ୍ରା ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁନା ସହ । ଆଵଯୋଃ ପରିପଶ୍ଯନ୍ତୁ କର୍ଣାନ୍ତାଗତଲୋଚନାଃ
ରାତିରେ, ଆକାଶରେ ଥିବା ତାରାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଏମିତି ଲଗାଇ ରଖି, ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠାତ୍ମଵିଵାହାର୍ଥଂ କୁର୍ଵଃ କାନନକୋଟରାତ୍ । ରାଜଂଶ୍ ଚନ୍ଦନପୁଷ୍ପାଦିସମ୍ଭାରଂ ରତ୍ନସଂଯୁତମ୍
ବିବାହ ପାଇଁ ଉଠ, ରାଜା, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଗହ୍ବରରୁ ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ସହିତ ଆଣ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କୁମ୍ଭ ଉତ୍ଥାଯ ସହ ତେନ ମହୀଭୃତା । କୁସୁମାଵଚଯଂ ଚକ୍ରେ ତଥା ରତ୍ନାଦିସଞ୍ଚଯମ୍
ଏଭଳି କହି, କୁମ୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ମିଶି ଫୁଲ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଟିଏକରିଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ରତ୍ନସାନୌ ସମେ ଶୁଭେ । ସମାଲମ୍ଭନପୁଷ୍ପାଢ୍ଯାସ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ଵୈ ରାଶଯଃ କୃତାଃ
ତା’ପରେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ସମତଳ ମଣିପର୍ବତ ଉପରେ, ଦୁହେଁ ମିଶି ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛି ତିଆରି କଲେ।
ହାରାମ୍ବରମଣୀନ୍ଦ୍ରାଦିରାଶଯସ୍ ତେ ଵିରେଜିରେ । ସୌଭାଗ୍ଯସ୍ଯେଵ କାମେନ କୋଶାଃ କାଲେନ ସମ୍ଭୃତାଃ
ସେ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଗଛିଗୁଡ଼ିକ ଏମିତି ଅଭିଭାସିଲେ, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଅଟୁଟ ଚମକୁଥିଲା।
ତଥା ଜନ୍ଯତ୍ରସମ୍ଭାରଂ କୃତ୍ଵା କାଞ୍ଚନକନ୍ଦରେ । ଯଯତୁସ୍ ତୌ ମହାମିତ୍ରେ ସ୍ନାତୁଂ ମନ୍ଦାକିନୀଂ ନଦୀମ୍
ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଠା କରି, ସେଇ ଦୁଇ ମହାସଖା ସୁନା ଗୁହାକୁ ଯାଇ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତ୍ରୈନଂ ସ୍ନପଯାମ୍ ଆସ ମହାରାଜମ୍ ଅଥାଦରାତ୍ । ଗଜକୁମ୍ଭୋପମସ୍କନ୍ଧଂ କୁମ୍ଭୋ ମଙ୍ଗଲପୂର୍ଵକମ୍
ସେଠାରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ସହିତ, ହାତୀର ଦେହ ପରି ମୋଟା ଏକ କୁମ୍ଭରେ ପାଣି ଭରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଇଲା।
ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଵନିତାରୂପାଂ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ପତିତାଂ ଗତଃ । ଚୂଡାଲାଂ ସ୍ନପଯାମ୍ ଆସ କୁମ୍ଭରୂପଧରାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ତାପରେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେବେ, ସେଉଁଠି ଜଳପାତ୍ର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଚୂଡାଳାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଇଲା।
ପୂଜଯାମ୍ ଆସତୁସ୍ ସ୍ନାତୌ ତତ୍ର ଦେଵାନ୍ ପିତୄନ୍ ମୁନୀନ୍ । ଯଥା କ୍ରିଯାଫଲେ ଽନିଚ୍ଛୌ କ୍ରିଯାତ୍ଯାଗେ ତଥୈଵ ତୌ
ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଯେପରି ଫଳ ଆଶା କରୁନଥିବା ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ କଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନରସାତୃପ୍ତୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାର୍ଥଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ଚକ୍ରାତେ ଭୋଜନଂ ଭଵ୍ଯୌ ତାଵ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯସମୀରିତୌ
ସେମାନେ ସଦା ଜ୍ଞାନର ସାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଂସାରର ନିୟମ ଚାଲିଥିବା ପାଇଁ, ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଖାଇବାକୁ ଦେଇଥିଲେ।
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଦୁଗୂଲାନି ପରିଧାଯ ସିତାନି ତୌ । ଫଲାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜନ୍ଯତ୍ରସ୍ଥାନମ୍ ଆଯଯତୁଃ କ୍ରମାତ୍
ସେମାନେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ତନ୍ତୁରୁ ତିଆରି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଫଳ ଖାଇଲେ ଏବଂ ଦୀରେ-ଦୀରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏତାଵତାତ୍ର କାଲେନ ତଯୋର୍ ଜନ୍ଯତ୍ରସୋତ୍କଯୋଃ । ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମ୍ ଇଵାସ୍ତାଦ୍ରୌ ଝଗିତ୍ଯ୍ ଏଵାଵିଶଦ୍ ରଵିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଆଗ୍ରହ ଥିବା ସମୟ ଯାଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କିଛି କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଅଥ ସନ୍ଧ୍ଯାକ୍ରମେ ଵୃତ୍ତେ କୃତେ ଜପ୍ଯାଘମର୍ଷଣେ । ଵିଵାହଦର୍ଶନାଯେଵ ତାରାଜାଲେ ଖମ୍ ଆଗତେ
ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଆସିଲା ଏବଂ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଜପ କରାଗଲା, ତାଳେ ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।