ଅହମ୍ଭାଵାସମ୍ଭଵତଶ୍ ଚିତ୍ତମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ଇତି ଚିତ୍ତମ୍ ଅହଂରୂପଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅତୋ ଭଵ ଵିନ୍ନଭଃ
ଯେତେବେଳେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମନ ବୋଲି ଅନ୍ୟ କିଛି କୁହିବାକୁ ଅଛି କଣ? ଏହିପରି, 'ମୁଁ' ରୂପୀ ମନ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ତୁମେ ଭିନ୍ନତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।
ନିର୍ଵାସନଶ୍ ଶାନ୍ତମନା ମୌନୀ ପରନଭୋମଯଃ । ସଦେହୋ ଵା ଵିଦେହୋ ଵା ଭଵ ସ୍ଥାଯୀ ଚଲୋ ଽଥ ଵା
ଯେଉଁବେଳେ ମନର ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ନିରବ ରହେ, ଏବଂ ପରମ ଆକାଶ ସହ ଏକତା ଅନୁଭବ କରେ, ସେତେବେଳେ ଦେହ ସହିତ କିମ୍ବା ଦେହ ବିନା, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ରୁହ।
ସର୍ଵତ୍ଵାଚ୍ ଛୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଦୃଷ୍ଟେଃ ପଦାର୍ଥାଭାଵସିଦ୍ଧିତଃ । ଭାଵନାଭାଵତଶ୍ ଚିତ୍ତେ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵାହମ୍ ଅତଶ୍ ଶିଵମ୍
ସମସ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଭାବର ଜ୍ଞାନ, ମନରେ କୌଣସି କଳ୍ପନା ନଥିବାରୁ, 'ମୁଁ' ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ; ଏହିପରି ଶାନ୍ତି ଅଛି।
ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵେଦାର୍ଥଭାଵନାଦ୍ ଅନୁଭୂତିତଃ । ଚେତିତାର୍ଥୈକସତ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ନାମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
‘ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ’ ବେଦର ଅର୍ଥକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଚେତନା ମାତ୍ର ସତ୍ୟ, ସେଠାରେ ମନ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ।
ତେନାସି ନିର୍ମଲମ୍ ଅକାରଣମ୍ ଆଦିମୁକ୍ତଂ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଅଶେଷମ୍ ଅନେକମ୍ ଏକମ୍ । ଶୂନ୍ଯଂ ଵିନାମଯମ୍ ଅସତ୍ ସଦ୍ ଅନାଦିମଧ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଚାସ୍ସ୍ଵ ଯଥାସ୍ଥିତଂ ସତ୍
ତୁମେ ଏହି ପରି ନିର୍ମଳ, କାରଣ ନାହିଁ, ଆରମ୍ଭରୁ ମୁକ୍ତ, ସେହି ଅମର ବ୍ରହ୍ମ, ଅନନ୍ତ, ଅନେକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ, ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ନ ଅସତ୍, ନ ସତ୍, ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସବୁ କିଛି ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅଛି।
ଚିତ୍ତଂ ନାସ୍ତୀତି ମେ ବୋଧୋ ଯଥା ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଫୁଟୋ ଭଵେତ୍ । ତାମ୍ ଅନ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ଯଥା ବ୍ରୂହି ବୁଦ୍ଧଂ ନ ନିପୁଣଂ ମଯା
ମନ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଝିବାକୁ ଯେପରି ଯୁକ୍ତିରେ ଆସିପାରିବ, ତାହାକୁ ଆଉ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝାନ୍ତୁ; ଆପଣ ଯେପରି ବୁଝାଇଲେ, ମୋ ପାଇଁ ସେଟି ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନୁହେଁ।
ଚିତ୍ତଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ରାଜର୍ଷେ କଦାଚିତ୍ କିଞ୍ଚନ କ୍ଵଚିତ୍ । ଯଚ୍ ଚେଦଂ ଚିତ୍ତଵଦ୍ ଭାତି ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଭିଧମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ରାଜା ଋଷି, ମନ କେବେ କିଛି ସମୟରେ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଯାହା ମନ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ।
ଅଜ୍ଞଜ୍ଞାତାତ୍ମକଂ ଯତ୍ର ଜଗଦ୍ ଏଵ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ତତ୍ରାହଂ ତ୍ଵଂ ତଦ୍ ଇତ୍ଯାଦିକଲନାକଲନାଃ କୁତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୁଇଟି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହି 'ମୁଁ', 'ତୁମେ', 'ସେ' ଭଳି ଧାରଣା କିପରି ଆସିପାରିବ?
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଜଗଦ୍ ଏଵେଦଂ ଯତ୍ ତ୍ଵ୍ ଇଦଂ କିଞ୍ଚନୋଦିତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈଵାତ୍ମନି ତଦ୍ ଭାତି ଶୃଣ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ବୁଧ୍ଯତେ କଥମ୍
ଏହି ସଂସାର କିଛି ଅଛି ବୋଲି ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଏ, ସେଠିକି ଏହା ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ; ଏହା ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହା କିପରି ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ବୁଝିବା ଯାଏ, କହ।
ମହାପ୍ରଲଯସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଵେଦଂ ନୋଦିତଂ ଜଗତ୍ । ନିର୍ଦେଶସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ତ୍ଵଦ୍ବୋଧାଯ ମଯା କୃତଃ
ବଡ଼ ବିନାଶ କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଏହି ସଂସାର କଥା କେଉଁଠିଓ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏନି; ତୁମେ ବୁଝିପାରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ଉପାଦାନାତ୍ମକାଦୀନାଂ କାରଣାନାମ୍ ଅଭାଵତଃ । ଅକାରଣଂ ଚ ଭାଵାନାମ୍ ଅଶେଷାଣାମ୍ ଅସମ୍ଭଵାତ୍
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କାରଣ, ଯେପରିକି ଉପାଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଅଛିନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପାଇଁ କୌଣସି କାରଣ ହୋଇପାରିବା ନାହିଁ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ନିର୍କାରଣ।
ଏଵମ୍ ଅଜ୍ଞାଵବୁଦ୍ଧାତ୍ମ ଜଗଦ୍ ଯସ୍ମାନ୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ତସ୍ମାଦ୍ ଯଦ୍ ଇଦମ୍ ଆଭାତି ଭାସନଂ ବ୍ରାହ୍ମମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଏଭଳି ଅବିଜ୍ଞାନ ମନେ ଯେଉଁଠାରେ ସଂସାର ନାହିଁ, ସେଠି ଯେଉଁଠି କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମାତ୍ର।
ଅନାଖ୍ଯୋ ଽନାକୃତିର୍ ଦେଵଃ କରୋତୀଦମ୍ ଇତି ତ୍ଵ୍ ଅସତ୍ । ଭାଷିତଂ ନୋପପତ୍ତ୍ଯାତ୍ମ ନ ସତ୍ଯେନାନୁଭୂଯତେ
ଅନାମ, ନିରାକାର ଦେବତା ଏହି ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହିବା କଥା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ଅନୁଭବରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅନାଖ୍ଯୋ ଽପ୍ରତିଘଃ ଖାତ୍ମା ନିରାକାରୋ ଯ ଈଶ୍ଵରଃ । ସ କରୋତି ଜଗନ୍ତୀତି ହାସାଯୈଵ ଵଚୋ ଽଧିଯାମ୍
ଯିଏ ନାମହୀନ, ଅବିରୋଧ, ଆକାଶ ସଦୃଶ ଏବଂ ନିରାକାର, ସେ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହିବା କଥା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ହସିବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ଭାବନ୍ତି।
ଅନେନୈଵ ପ୍ରଯୋଗେଣ ରାଜଂଶ୍ ଚେତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଜଗଦ୍ ଏଵ ନ ସତ୍ ସାଧୋ କୁତଶ୍ ଚିତ୍ତାଦି ତଦ୍ଗତମ୍
ଏହି ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ରାଜାନ୍, ମନ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ମହାନ୍ଭାବ, ତେବେ ମନ ଓ ତାହା ସହିତ ଯାହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସେସବୁ କିପରି ଥିବେ?
ଚେତୋ ହି ଵାସନାମାତ୍ରଂ ଵାସ୍ଯେ ତୁ ସତି ଵାସନା । ଵାସ୍ଯଂ ଜଗତ୍ ତଦ୍ ଏଵାସଦ୍ ଅତଶ୍ ଚିତ୍ତାସ୍ତିତା କୁତଃ
ମନ କେବଳ ଏକ ଆଦତ ମାତ୍ର; ଯେତେବେଳେ କିଛି ଉପରେ ଆଦତ ଲାଗିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସଂସାର ହେଉଛି ସେଇ ଉପାଦାନ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅସତ୍ୟ ଥିବାରୁ, ମନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କିପରି ହେବ?
ଯଦ୍ ଇଦଂ କଚତି ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମନାତ୍ମନି । କୃତଂ ତସ୍ଯୈଵ ତେନୈଵ ଚିତ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯାଦିନାମକମ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ନିଜେ ନିଜ ମନରେ ଯାହା କିଛି ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେହି ସବୁକୁ 'ମନ' ଓ ଏହାଦି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଏହା ସବୁ ନିଜେ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ଜଗଦ୍ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ଵାସ୍ଯଂ ତଦ୍ ଏଵୋତ୍ପନ୍ନମ୍ ଏଵ ନୋ । କାରଣାଭାଵତଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵାତଶ୍ ଚିତ୍ତତା କୁତଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ କେବେଁ ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି; ଏହା ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି କାରଣ ନଥିଲେ, ତେବେ ମନ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ଅତଶ୍ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାତ୍ମ ପରମାକାଶନାମକମ୍ । ସ୍ଫାରଂ ଵେଦନମ୍ ଏଵେଦଂ କଚତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତୀହ ନୋ ଜଗତ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଆକାଶ, ଯାହାକୁ ପରମ ଆକାଶ କୁହାଯାଏ, ସେଇ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଜଗତ ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ।
ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ପରମାକାଶମ୍ ଈଷତ୍ କଚକଚାଯତେ । ଚିଦାଦର୍ଶେ ନିଜାଚ୍ଛତ୍ଵାତ୍ ତଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ତଜ୍ ଜଗତ୍ କୃତମ୍
ପରମ ଆକାଶରେ ଯେଉଁ ଅଲ୍ପ ପ୍ରଭା ଦେଖାଯାଏ, ଚେତନାର ଆଇନାରେ ନିଜର ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ସେହିକୁ 'ମନ' ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ସେଇ ଜଗତ ଭାବିତ ହୁଏ।
ଅହଂ ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଷା ପ୍ରତିପତ୍ତିର୍ ନ ଵାସ୍ତଵୀ । ମିଥ୍ଯା ସ୍ଵପ୍ନ ଇଵାଭାତା ନୂନମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥକାରିଣୀ
ମୁଁ, ତୁମେ, ଏହି ସଂସାର—ଏହି ଭାବନା ଏକଦମ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ଵପ୍ନ ପରି ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରୁଥାଏ।
ଵାସ୍ଯସ୍ଯ ଜଗତୋ ଽଭାଵାଦ୍ ଯତୋ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵାସନା । ଅତସ୍ ତଦାତ୍ମକଂ ଚିତ୍ତଂ କୀଦୃଶଂ କ୍ଵ କୁତଃ କଥମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ସଂସାର କେବଳ କଳ୍ପନା ମାତ୍ର ଏବଂ ତାହାର କୌଣସି ଅସଲି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ତେବେ କଳ୍ପନା କିପରି, କେଉଁଠି, କେଉଁଭଳି ହେବ? ଏହି ପ୍ରକାର ମନ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧୈର୍ ଅଵଗତଂ ଚୈତ୍ତଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍ । ଅସଦ୍ ଏଵ ନିରାକାରଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଉତ୍ପନ୍ନମ୍ ଏଵ ନୋ
ଯେମାନେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରକୁ ମନର ଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ଏହା କିଛି ନୁହେଁ, ଆକାରହୀନ ଏବଂ କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲା।
ନୋତ୍ପନ୍ନଂ କାରଣାଭାଵାତ୍ ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଵ ସର୍ଵଦା । ଲୋକଶାସ୍ତ୍ରାନୁଭଵତୋ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
କୌଣସି କାରଣ ନଥିବାରୁ ଏହି ସଂସାର କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲା; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱାଭାବିକ ଅନୁଭୂତି ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷର କୌଣସି ସତ୍ୟ ମୂଳ ନାହିଁ।
ଅନାଦିତ୍ଵମ୍ ଅଜତ୍ଵଂ ଵା ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ଵାପ୍ଯ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ । ସାକାରସ୍ଯାସ୍ଯ ଜଗତସ୍ ସ୍ଥୂଲସପ୍ରତିଘାକୃତେଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଏବଂ ଛୁଇଁବାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାରରେ ଅଛି, ଏହାକୁ ଆଦିହୀନ, ଅଜନ୍ମା କିମ୍ବା ସ୍ଥିର କହିବା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ନୁହେଁ।
ସମସ୍ତକାରଣାଭାଵାଲ୍ ଲୋକଶାସ୍ତ୍ରାନୁଭୂତିଭିଃ । ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଚ ନିରାକର୍ତୁଂ ନ ମହାପ୍ରଲଯୋଦଯାଃ
ସମସ୍ତ କାରଣ ନଥିବାକୁ ଜଗତ ଅନୁଭବ, ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦୈନିକ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି, ଏହିଠାରେ ବଡ଼ ବିନାଶ କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟି ଘଟେନାହିଁ ବୋଲି କହିବା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ।
ଶାସ୍ତ୍ରାନୁଭଵଵେଦାର୍ଥସିଦ୍ଧାନ୍ ଏତାଂଶ୍ ଚ ଯୋ ଽପି ଵା । ପ୍ରଲଯାଦୀନ୍ ନ ସନ୍ତୀତି ଵକ୍ତ୍ଯ୍ ଉନ୍ମତ୍ତକ ଏଵ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର, ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଏହିପରି ବିନାଶ ଆଦି ଘଟଣା ନାହିଁ ବୋଲି ଯିଏ କହେ, ସେଠିକି ଭଳି ପାଗଳ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଲୋକାଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵେଦାଶ୍ ଚ ପ୍ରମାଣଂ ଯସ୍ଯ ନାମତେଃ । ଅସତ୍ଯୋକ୍ତେସ୍ ସୁମୂଢସ୍ଯ ସ ପଶୁସ୍ ତଂ ନ ସଂଶ୍ରଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଗତ, ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବେଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ମୂର୍ଖ ଲୋକଙ୍କର କଥାକୁ ପ୍ରମାଣ ମାନାଯାଏ, ସେଠିକି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ପଶୁ ସମାନ।
ନ ଚ ସପ୍ରତିଘସ୍ଯାସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯାପ୍ରତିଘଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କାରଣଂ ଭଵିତୁଂ ଶକ୍ତଂ ସାକାରସ୍ଯ ନିରାକୃତିଃ
ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ଆକାର ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ସହିତ ଅଛି, ତାହାର କାରଣ କେବେ ନିରାକାର ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ; ନିରାକାର ଥିବା କିଛି ଆକାର ସହିତ ବସ୍ତୁକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଥମ୍ ଆଲକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ସନ୍ ନ ଚେଦଂ ନାଵଭାସତେ । ନ ଚ ନାର୍ଥକ୍ରିଯାକାରି ନ ଚୈଵେତ୍ଥମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍
ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଲାଗୁଥାଏ, ସେପରି ସତ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ; ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକୃତ କାମକୁ ସାର୍ଥକ କରେନାହିଁ, ଏହି ସଂସାର ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।