ଯୋ ଽସୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯଵନେ ହସ୍ତୀ ସୋ ଽସ୍ମିନ୍ ଭୂମିତଲେ ଭଵାନ୍ । ଯୌ ଵୈରାଗ୍ଯଵିଵେକୌ ତେ ତୌ ତସ୍ଯ ଦଶନୌ ଶିତୌ
ବିନ୍ଧ୍ୟାବନର ଯେ ହାତୀ ଅଛି, ସେହି ହାତୀ ଏ ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ନିଜେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଢ଼ି ହେଉଛି ତୁମର ବିରାକ୍ତି ଓ ବିବେକ।
ଯଶ୍ ଚାସୌ ଵାରଣାକ୍ରାନ୍ତିତତ୍ପରୋ ହସ୍ତିପସ୍ ସ୍ଥିତଃ । ତଦ୍ ଅଜ୍ଞାନଂ ତ୍ଵଦାକ୍ରାନ୍ତିତତ୍ପରଂ ତଵ ଦୁଃଖଦମ୍
ଯେଉଁଠି ହାତୀକୁ ବଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଲୋକ ଦଢ଼ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ତୁମକୁ ବଶ କରିବା ପାଇଁ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛ।
ଅତିଶକ୍ତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଶକ୍ତେନ ଦୁଃଖାଦ୍ ଦୁଃଖଂ ଭଯାଦ୍ ଭଯମ୍ । ହସ୍ତୀ ହସ୍ତିପକେନେଵ ରାଜନ୍ ମୌର୍ଖ୍ଯେଣ ନୀଯସେ
ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଶକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ଦୁଃଖ, ଭୟରୁ ଭୟକୁ ଚାଲିଯାଉଛ। ରାଜା, ଯେପରିକି ହାତୀ ତାର ରକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ମୂର୍ଖତା ତୁମକୁ ଏଭଳି ଚଳାଇ ନେଉଛି।
ଯଲ୍ ଲୋହରଜ୍ଜୁସାରେଣ ଵାରଣଃ ପରିଯନ୍ତ୍ରିତଃ । ତଦ୍ ଆଶାପାଶଜାଲେନ ଭଵାନ୍ ଆପଦମ୍ ଆଗତଃ
ଯେପରିକି ହାତୀ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ ରହେ, ସେହିପରି ଆଶା ଓ ଆସକ୍ତିର ଜାଲରେ ବନ୍ଧି ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ।
ଆଶା ହି ଲୋହରଜ୍ଜୁଭ୍ଯୋ ଵିଷମା ଵିପୁଲା ଦୃଢା । କାଲେନ କ୍ଷୀଯତେ ଲୋହଂ ତୃଷ୍ଣା ତୁ ପରିଵର୍ଧତେ
ଆଶା ଏତେ ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଓ ଦୃଢ଼, ଯେଉଁଠି ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ। ସମୟ ପରେ ଲୋହା ଖରାପ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତୃଷ୍ଣା ତ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯଦ୍ ବଦ୍ଧଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଵୈରୀ ଗଜମ୍ ଆରାଦ୍ ଅଲକ୍ଷିତଃ । ପ୍ରେକ୍ଷତେ ତ୍ଵାଂ ତଦ୍ ଅଜ୍ଞାନଂ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ବଦ୍ଧମ୍ ଏକକମ୍
ଯେପରି ଶତ୍ରୁ ଦୂରରୁ ଚୁପଚାପ ହାତୀକୁ ବନ୍ଧା ଦେଖିଥାଏ, ସେହିପରି ଅଜ୍ଞାନ ତୁମକୁ ଏକାକୀ ଓ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ମଜା ପାଇଁ ଦେଖୁଛି।
ଯଦ୍ ବଭଞ୍ଜ ଗଜଶ୍ ଶସ୍ତ୍ରଶୃଙ୍ଖଲାଜାଲବନ୍ଧନମ୍ । ତତ୍ ତତ୍ଯାଜ ଭଵାନ୍ ଭୋଗଭୂମିଂ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅକଣ୍ଟକମ୍
ହାତୀ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଜାଲର ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲା, ସେଇ ଭୋଗର ଭୂମି ଓ କଣ୍ଟକରହିତ ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ଛାଡିଦେଲେ।
କଦାଚିତ୍ ସୁକରଂ ଶସ୍ତ୍ରଶୃଙ୍ଖଲାଜାଲଭେଦନମ୍ । ନ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ଯ ମନସସ୍ ସାଧୋ ଭୋଗାଶାଵିନିଵାରଣମ୍
କେବେ କେବେ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଜାଲ ଭାଙ୍ଗିବା ସହଜ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନରୁ ଭୋଗ ଆଶାକୁ ଦୂର କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ।
ଯଦ୍ ଇଭେ ପାଟଯତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ବନ୍ଧଂ ହସ୍ତିପକୋ ଽପତତ୍ । ତ୍ଵଯି ତ୍ଯଜତି ତଦ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଜ୍ଞାନଂ ପତିତଂ କ୍ଷତମ୍
ଯେପରି ହାତୀ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତାହାର ବନ୍ଧନ ଫାଟିଦେଇଲେ ହାତୀପାଳକ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ, ଅଜ୍ଞାନ ଆଘାତ ପାଇ ଲୁହିଯାଇଲା।
ଯଦା ଵିରକ୍ତଃ ପୁରୁଷୋ ଭୋଗାଶାଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି । ତଦା ପ୍ରକମ୍ପତେ ଽଜ୍ଞାନଂ ଛେଦ୍ଯଵୃକ୍ଷପିଶାଚଵତ୍
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ମଣିଷ ନିରାସକ ହୋଇ ଭୋଗ ଆଶାକୁ ଛାଡିବାକୁ ଚାହେ, ସେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ କାଟିବାକୁ ଥିବା ଗଛରେ ବନ୍ଧା ପିଶାଚ ପରି କମ୍ପିଉଠେ।
ଯଦା ଵିଵେକୀ ପୁରୁଷୋ ଭୋଗାନ୍ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି । ତଦା ପଲାଯତେ ଽଜ୍ଞାନଂ ଛିନ୍ନଵୃକ୍ଷପିଶାଚଵତ୍
ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ଦୃଢ଼ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ଛେଦିତ ଗଛରୁ ଭୟଭୀତ ପିଶାଚ ଭଳି ପଳାଇଯାଏ।
ଭୋଗୌଘେ ନୂନମ୍ ଉନ୍ମୁକ୍ତେ ପତତ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞାନମ୍ ଅସ୍ଥିତି । ପାଦପେ କ୍ରକଚଚ୍ଛିନ୍ନେ କୁଲାଯସ୍ ତଦ୍ଗତୋ ଯଥା
ନିଶ୍ଚୟ, ଯେତେବେଳେ ଭୋଗର ଝରଣା ଦୂରେ ହଟିଯାଏ, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନ ଖସିପଡ଼େ, ଯେପରି ଗଛ କାଟିଦିଆଯିବା ପରେ ତାହାରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ଘଉଁଡ଼ି ଖସିଯାଏ।
ଯଦା ଵନଂ ପ୍ରଯାତସ୍ ତ୍ଵଂ ତଦାଜ୍ଞାନଂ କ୍ଷତଂ ତ୍ଵଯା । ପତିତଂ ସନ୍ ନ ଵିହତଂ ମନସ୍ତ୍ଯାଗମହାସିନା
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଆଘାତ କଲା; ଏହା ଖସିପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନର ବିରାଗର ମହା ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲା।
ତେନ ଭୂଯସ୍ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପରିଭଵଃ କୃତଃ । ତପଃପ୍ରପଞ୍ଚଖାତେ ଽସ୍ମିନ୍ ଗହନେ ତ୍ଵଂ ନିଯୋଜିତଃ
ସେହିଯୋଗୁଁ, ଅଜ୍ଞାନ ପୁଣି ଉଠି ଅପମାନ ସ୍ମରଣ କରି, ତୁମକୁ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲା।
ତଦୈଵାଘାତଯିଷ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞାନଂ ଯଦା ପତତ୍ । ରାଜ୍ଯତ୍ଯାଗଵିଧୌ ତତ୍ ତ୍ଵାଂ ନାହନିଷ୍ଯତ୍ କ୍ଷଯଂ ଗତମ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଯଦି ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେଇଥାନ୍ତ, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାବେଳେ ସେ ଅଜ୍ଞାନ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ନଶ୍ୱ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତୁମକୁ କୌଣସି କ୍ଷତି କରିପାରିନଥାନ୍ତା ।
ଯତ୍ ଖାତଵଲଯସ୍ ତେନ ଵୈରିଣା ହସ୍ତିନଃ କୃତଃ । ତତ୍ ତପୋଦୁଃଖମ୍ ଅତୁଲମ୍ ଅଜ୍ଞାନେନ ତଵାର୍ପିତମ୍
ଅଜ୍ଞାନ ନାମକ ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟାର ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲା, ଗଜର ଖାଦର ମାଧ୍ୟମରେ ଯେପରି ହାତୀକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ, ସେ ଦୁଃଖ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ତୁମ ଉପରେ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆରୋପିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଯାଂ ତସ୍ଯ ରାଜସାମଗ୍ରୀଂ ଗଜାରେର୍ ଆହରନ୍ ନୃପଃ । ସା ତ୍ଵଦଜ୍ଞାନନୃପତେଶ୍ ଚିତ୍ତଭୂତିର୍ ଵିସାରିଣୀ
ଯେ ରାଜା ଗଜର ଖାଦରୁ ରାଜସ୍ୱ ଆଣିଥିଲେ, ସେଟି ତୁମ ଅଜ୍ଞାନର ରାଜାଙ୍କ ମନର ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ଯାହା ବାହାରକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା ।
ତ୍ଵଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ ତପଃଖାତେ ଦୀର୍ଘେ ଵନଗତୋ ଽପି ସନ୍ । ଅଜ୍ଞାନଵୈରିଣା ତେନ ନିକ୍ଷିପ୍ତସ୍ ତରସାଚିତି
ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟାର ଖାଦରେ ଥିଲେ, ହାତୀର ମାନେ ପରି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଜୋରଦରି ଭାବେ ଅଜ୍ଞାନ ନାମକ ଶତ୍ରୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲା ।
ଯତ୍ ଖାତଵଲଯୋ ବାଲଲତାଭିର୍ ଅଵଗୁଣ୍ଠିତଃ । ଆଵୃତଂ ତତ୍ ତପୋଦୁଃଖମ୍ ଈଷତ୍ସଜ୍ଜନଵୃତ୍ତିଭିଃ
ଯେଉଁ ସଂଯମର କଷ୍ଟ ଶିଶୁବୟସର କୋମଳ ଲତାମାନେ ଢାକି ରଖିଥିଲେ, ସେହି କଷ୍ଟ କେବଳ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଅଳ୍ପ ଅଂଶରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ଇତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯାପି ତପଃଖାତେ ଦୁଃଖେ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ସୁଦାରୁଣେ । ସ୍ଥିତୋ ଽସି ପାତାଲତଲେ ନୃପ ବଦ୍ଧୋ ଯଥା ବଡିଃ
ଏହିପରି, ଏଠାରେ ତୁମେ ଏଉଁ ଦୁଃଖର ସଂଯମ ଗର୍ତ୍ତରେ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କଷ୍ଟରେ, ରାଜା, ପାତାଳ ତଳରେ ଏକ ମାଛ ଯେପରି ବନ୍ଧାଯାଇଥାଏ, ସେପରି ଅଟୁଟ ରହିଛ।
ଗଜସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଶା ନିଗଡାନି ଵୈରୀ ମୋହୋ ନିଖାତଃ ପୁନର୍ ଉଗ୍ରବନ୍ଧଃ । ମହୀତଲଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯ ଉଦନ୍ତ ଇତ୍ଥଂ ତ୍ଵଦୀଯ ଉକ୍ତଃ କୁରୁ ଯତ୍ କରୋଷି
ତୁମେ ହସ୍ତୀ, ଆଶା ହେଉଛି ଶୃଙ୍ଖଳ, ଶତ୍ରୁ ହେଉଛି ମୋହ, ଗର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ଭୟଙ୍କର ବନ୍ଧନ, ମାଟି ହେଉଛି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼—ଏଭଳି ତୁମ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ଯାହା ଚାହଁ, କର।
ଯଦ୍ ଉକ୍ତଂ ନଯଶାଲିନ୍ଯା ତଯା ଵିଦିତଵେଦ୍ଯଯା । ତଦା ଚୂଡାଲଯା ଜ୍ଞାନଂ ତତ୍ କସ୍ମାନ୍ ନୋରରୀକୃତମ୍
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ନୟବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସବୁ ଜିଣିଷ ଜାଣିଥିବା ଚୂଡାଳା କହିଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ସେଠିକି ଏହାକୁ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇନଥିଲା?
ସା ହି ତତ୍ତ୍ଵଵିଦାଂ ମୁଖ୍ଯା ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଵକ୍ତି କରୋତି ଚ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସତ୍ଯମ୍ ଏଵାଙ୍ଗ ତଦ୍ ଅନୁଷ୍ଠେଯମ୍ ଆଦରାତ୍
ସେ ତଥ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ । ସେ ଯାହା କହିଥାଏ କିମ୍ବା କରେ, ସେ ସବୁକିଛି ନିଶ୍ଚୟ ଠିକ୍ ହୁଏ, ଓ ପ୍ରିୟ, ଏହାକୁ ଆଦର ସହିତ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅଥ ଚେଦ୍ ଵଚନଂ ତସ୍ଯାସ୍ ତ୍ଵଯା ନାନୁଷ୍ଠିତଂ ନୃପ । ତତ୍ ସ ସର୍ଵପରିତ୍ଯାଗଃ କସ୍ମାନ୍ ନ ନିପୁଣୀକୃତଃ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କର କଥା ଅନୁସରଣ କରିନାହାଁ, ତେବେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କାହିଁକି ସଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଇନାହିଁ ?
ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତଂ ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଶସ୍ ତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତଥାଵିଧଃ । ଦାରାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତାସ୍ ତଥାପ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ସର୍ଵତ୍ଯାଗୋ ନ କିଂ କୃତଃ
ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ଘର ଛାଡ଼ିଦେଲ, ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ — ତଥାପି, ଓ ପ୍ରିୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କାହିଁକି ହେଲା ନାହିଁ ?
ଧନଂ ଦାରା ଗୃହଂ ରାଜ୍ଯଂ ଭୂମିଶ୍ ଛତ୍ତ୍ରଂ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ । ଇତି ସର୍ଵଂ ନ ତେ ରାଜନ୍ ସର୍ଵତ୍ଯାଗୋ ଽତ୍ର କସ୍ ତଵ
ଧନ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ଘର, ରାଜ୍ୟ, ଜମି, ଛତା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ — ଏହା ସବୁ ତୁମର ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା; ତେବେ ଏଠାରେ ତୁମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କ'ଣ ?
ତଵାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵାପରିତ୍ଯକ୍ତସ୍ ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଭାଗ ଉତ୍ତମଃ । ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନିଶ୍ଶେଷଂ ପରାମ୍ ଆଯାସ୍ଯ୍ ଅଶୋକତାମ୍
ତୁମ ପାଖରେ ଏଉଁଠି ଏକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିନାହାଁ। ସେଇ ଅଂଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୁଃଖମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚେନ୍ ମମ ନୋ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଵନମ୍ ଏଵ ମେ । ସାଲଵୃକ୍ଷାଦିଗୁଲ୍ମାଢ୍ଯଂ ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ତ୍ଯଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯଦି ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ମୋର। ସାଳ ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଝାଡ଼ି ଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏବେ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।
ଇତି ରାମ ଵଦନ୍ନ୍ ଏଵ କୁମ୍ଭଵାକ୍ଯପ୍ରଚୋଦିତଃ । ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଵଶୀ ଵୀରଶ୍ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ
ଏଭଳି ରାମ କହୁଥିବାବେଳେ, କୁମ୍ଭଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନିୟମିତ ଓ ଶୂର ଶିଖିଧ୍ୱଜ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ—
ପ୍ରମମାର୍ଜ ଵନାସ୍ଥାଂ ତାଂ ହୃଦସ୍ ସୁଦୃଢନିଶ୍ଚଯଃ । ପ୍ରାଵୃଡ୍ଵାତସ୍ ତଟଗତାଂ ରଜୋରେଖାମ୍ ଇଵାତ୍ମନଃ
ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ସଫା କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳୀନ ପବନ ନଦୀକୂଳରେ ଧୁଳିରେ ଆଙ୍କା ରେଖାକୁ ମିଟାଇଦିଏ।