ଭୂମାଵ୍ ଅଲଗ୍ନଚରଣଂ କିଷ୍କୁମାତ୍ରୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । କୁନ୍ତଲଵ୍ଯାପ୍ତମୂର୍ଧାନଂ ସାଲିମାଲମ୍ ଇଵାମ୍ବୁଜମ୍
ମାଟିରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାଟିରେ ଲଗିନଥିବା, ଏକ ଛୋଟ ଘାସର ଚଉକ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘନ କେଶରେ ଢାକା ଥିଲା, ଯେପରି ଧାନ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ପଦ୍ମ।
ଭାସଯନ୍ତଂ ପ୍ରଦେଶଂ ତଂ ଶାରୀରୈର୍ ଦୀପ୍ତିମଣ୍ଡଲୈଃ । କୁଣ୍ଡଲାଭୂଷିତମୁଖଂ ନଵମ୍ ଅର୍କମ୍ ଇଵୋଦିତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭା ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, ମୁହଁରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶିଖାସମ୍ପ୍ରୋତମନ୍ଦାରଂ ଶୃଙ୍ଗସ୍ଥେନ୍ଦୁମ୍ ଇଵାଚଲମ୍ । କାନ୍ତୋପଶାନ୍ତଵପୁଷମ୍ ଊର୍ଜିତଂ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ତାଙ୍କର ଚୁଡ଼ି ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଗଠିତ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ରହିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା।
ହିମାଭଭସ୍ମତିଲକଭୂଷିତାଲିକସୁନ୍ଦରମ୍ । ମେରୁଂ ହେମତଟାଲୀନପୂର୍ଣେନ୍ଦୁମ୍ ଇଵ ଚଞ୍ଚଲମ୍
ତାଙ୍କର କପାଳ ହିମର ଧୁଳି ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପରେ ଶୋଭିତ, ଯେପରି ସୁନାର ଧାରା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଲହରିଆ।
ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସୁତଂ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଦେଵପୁତ୍ରାଗମଧିଯା ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତପାଦୁକଃ
ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା ଯେ, ଜଣେ ଦେବତା ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର ଚପଲା ଖୋଲି ରଖିଦେଲେ ।
ଦେଵପୁତ୍ର ନମସ୍କାର ଇଦମ୍ ଆସନମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ପାଣିନା ପତ୍ତ୍ରଵିଷ୍ଟରମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ । ଏଠାରେ ଏକ ଆସନ ଅଛି—ଦୟାକରି ବସନ୍ତୁ,' ବୋଲି ହାତରେ ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଖାଇଲେ ।
ଦଦୌ ଚ ଦ୍ଵିଜପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ କରୋଦରେ । ଚନ୍ଦ୍ରଃ କୁମୁଦଷଣ୍ଡସ୍ଯ ପ୍ରାଲେଯମ୍ ଇଵ ପଲ୍ଲଵେ
ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା କମଳ ଫୁଲ ଉପରେ ଶୀତଳତା ଦେଇଥାଏ ।
ହେ ରାଜର୍ଷେ ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯମ୍ ଇତି ଦ୍ଵିଜସୁତୋ ଵଦନ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା କୁସୁମାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାଦ୍ ଵିଵେଶ ଦଲଵିଷ୍ଟରେ
ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ,' ବୋଲି ସେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଉପରେ ବସିଗଲେ ।
ଦେଵପୁତ୍ର ମହାଭାଗ କୁତ ଆଗମନଂ କୃତମ୍ । ଦିଵସସ୍ ସଫଲୋ ଽଯଂ ମେ ଯତ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଅଦ୍ଯାସ୍ମି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ହେ ଦେବପୁତ୍ର, ମହାଭାଗ, ଆପଣ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦିନଟି ସଫଳ ହୋଇଗଲା, କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି।
ଇଦମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପାନୀମାନି ମାନଦ । ଇମାଃ ପ୍ରଗ୍ରଥିତା ମାଲା ଗୃହ୍ଯନ୍ତାଂ ଭଦ୍ରମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି, ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏହି ଫୁଲ ଓ ଏହି ଗୁଛା ମାଳା ଅଛି; ଦୟାକରି ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ଆପଣଙ୍କ ଭଲ ହେଉ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପାଦ୍ଯମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ମାଲାଃ ପୁଷ୍ପାଣି ଚାନଘ । ଶିଖିଧ୍ଵଜସ୍ ତଦିଷ୍ଟାଯୈ ଦଦୌ ଦେଵ୍ଯୈ ଯଥାଖିଲମ୍
ଏପରି କହି, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ନିର୍ମଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ, ମାଳା ଓ ଫୁଲ ଦାନ କଲେ।
ସୁବହୂନି ପରିଭ୍ରାନ୍ତୋ ଭୂତଲାଯତନାନ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୂଜା ଯଥା ପ୍ରାପ୍ତା ମଯେଯଂ ନ ତଥାନ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଖରୁ ଯେପରି ପୂଜା ମୋତେ ମିଳିଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରୁ ଏମିତି ମିଳିନାହିଁ।
ପେଶଲେନାନୁରୂପେଣ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣାମୁନାନଘ । ମନ୍ଯେ ଽହଂ ନୂନମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଚିରଜୀଵୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ହେ ପାପରହିତ, ତୁମେ ଯେପରି ମୃଦୁ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଦର ସହିତ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ହେବ।
ଶାନ୍ତେନ ମନସୋଦାରମ୍ ଆରାଦ୍ ଉନ୍ମୁକ୍ତକଲ୍ପନମ୍ । ନିର୍ଵାଣାର୍ହଂ ତପସ୍ ସାଧୋ କଚ୍ଚିତ୍ ସମ୍ଭୃତଵାନ୍ ଅସି
ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ଉଦାର ଭାବରେ, ସମସ୍ତ କଳ୍ପନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ପବିତ୍ର ଜନ, ତୁମେ କି ମୁକ୍ତିକୁ ଯୋଗ୍ୟ ତପସ୍ୟା ସଫଳ କରିଛ?
ଅସିଧାରାସମଂ ସୋମ୍ଯ ଶାନ୍ତଂ ଵ୍ରତମ୍ ଇଦଂ ତଵ । ସ୍ଫୀତଂ ଯଦ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ମହାଵନନିଷେଵଣମ୍
ହେ ସୁମଧୁର, ତୁମର ଶାନ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତଳୱାରର ଧାର ଉପରେ ଚାଲିବା ପରି, କାରଣ ତୁମେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଛ।
ଜାନାସି ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଂ ଦେଵସ୍ ତ୍ଵଂ କୋ ଽତ୍ର ଵିସ୍ମଯଃ । ଶ୍ରିଯୈଵ ଲୋକୋତ୍ତରଯା ଜ୍ଞାଯସେ ଚିହ୍ନଭୂତଯା
ହେ ଭଗବନ୍ତ, ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତୁମେ ଦେବତା ନୁହଁ କି? ଏଠାରେ କ'ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ? ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସମସ୍ତେ ଚିହ୍ନି ପାରନ୍ତି।
ଏତାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାନି ତେ ଚନ୍ଦ୍ରାଦ୍ ଘଟିତାନୀତି ମେ ମତିଃ । ଅନ୍ଯଥା କିଂ ସମାଲୋକାଦ୍ ଅମୃତେନେଵ ସିଞ୍ଚସି
ମୋ ମନେ ହୁଏ, ତୁମର ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ଗଠିତ; ନହେଲେ, କେବଳ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋ ପାଇଁ ଏମିତି ଅମୃତ ଝରେ କିପରି?
ଅସ୍ତି ମେ ଦଯିତା କାନ୍ତା ପାତି ମେ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଯ ତତ୍ । ତଵେଵ ତସ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟାନି ତାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ସୁନ୍ଦର
ମୋର ଏକ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ସେ ମୋର ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଆଜି ତୁମ ଶରୀରରେ ସେଇ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖୁଛି।
ଉପଶାନ୍ତଂ ଚ କାନ୍ତଂ ଚ ଵପୁର୍ ଆପାଦମସ୍ତକମ୍ । ଶୃଙ୍ଗଂ ଶୁଭ୍ରାମ୍ବୁଦେନେଵ ପୁଷ୍ପେଣାଚ୍ଛାଦଯାମୁନା
ତୁମର ଶରୀର ମୁଣ୍ଡ ଠାରୁ ପାଉଁଯାଏଁ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷକ; ଏହି ପୁଷ୍ପରେ ତୁମେ ଶୋଭିତ ହେଉ, ଯେପରି ଧଳା ମେଘ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଢାକିଦିଏ।
ନିଷ୍କଲଙ୍କେନ୍ଦୁସଙ୍କାଶମ୍ ଅଙ୍ଗମ୍ ଆଦିତ୍ଯତେଜସା । ମନ୍ଯେ ତେ ମ୍ଲାନିମ୍ ଆଯାତି ସୁମନଃପତ୍ତ୍ରପେଲଵମ୍
ନିର୍ମଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁମ ଅଙ୍ଗ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଏମିତି ମ୍ଲାନ ହେଉଛି, ଯେପରି ନରମ ପୁଷ୍ପପତ୍ର ମୁଝିଯାଏ।
ଦେଵାର୍ଚନାଯାଵଚିତମ୍ ଇଦଂ ଯତ୍ କୁସୁମଂ ମଯା । ଅଙ୍ଗ ତ୍ଵଦଙ୍ଗସଙ୍ଗେନ ତତ୍ ପ୍ରଯାତୁ କୃତାର୍ଥତାମ୍
ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଏହି ଫୁଲ ତିଆରି କରିଛି, ଏହା ତୁମ ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରୁ।
ଜୀଵିତଂ ଯାତି ସାଫଲ୍ଯଂ ମମାଭ୍ଯାଗତପୂଜଯା । ଦେଵାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଧିକଂ ପୂଜ୍ଯସ୍ ସତାମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତୋ ଜନଃ
ତୁମେ ଆସି ମୋ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ମୋ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା; ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କ ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥି, ଦେବତାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।
ତତ୍ କସ୍ ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ ତ୍ଵଂ କିମ୍ ଆଯାତୋ ଽସ୍ଯ୍ ଅନୁଗ୍ରହାତ୍ । ଏତଂ ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଦ୍ଧି ଵିମଲେନ୍ଦୁସମାନନ
ତେଣୁ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର ପୁଅ? କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛ? ଏହି ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ରାଜର୍ଷେ ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାପୃଷ୍ଟମ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଅଵର୍ଣନଂ ହି ଜିହ୍ମତ୍ଵଂ ତତ୍ ସତାମ୍ ଅତିନିନ୍ଦିତମ୍
ହେ ରାଜା ଋଷି, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଛ, ସେପରି ଖୋଲାମେଳା ଭାବରେ କହିବି; ନିଜକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା ନ କରିବା କୁଟିଳତା, ଏହା ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଞ୍ ଜଗତଃ କୋଶେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନାରଦୋ ମୁନିଃ । ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ମୁଖେ କାନ୍ତେ କର୍ପୂରତିଲକୋପମଃ
ଏହି ସଂସାରର ଏକ ବିଶାଳ ଭାଗରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା, ମହାମୁନି ନାରଦ ବସିଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ମୁହଁରେ ପୁଣ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏମିତି ଚମକୁଛି, ଯେପରି କର୍ପୂର ଟିକିର ଦାଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ସ କଦାଚିନ୍ ମୁନିର୍ ମେରୋର୍ ଗୁହାଯାଂ ଧ୍ଯାନମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ । ଅଧିତ୍ଯକାଯାଂ ଭୂତାନାମ୍ ଅଦୃଶ୍ଯଶ୍ ଶାନ୍ତମାନସଃ
ସେହି ନାରଦ ମୁନି ଗୋଟେ ସମୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ଥିଲା ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ।
ତତ୍ର ହେମତଟେ ଗଙ୍ଗା ଵହତ୍ଯ୍ ଉରୁତରଙ୍ଗିଣୀ । ମେରୁଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସ୍ ସ୍ଫୁରଦ୍ରୂପା ଭାତି ହାରଲତେଵ ଯା
ସେଠାରେ ସୁନା ତଟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ନେଇ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ବହୁଛି, ମେରୁର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଚମକରେ ତାହା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଭଳି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ଏକଦା ନାରଦମୁନିର୍ ଧ୍ଯାନାନ୍ତେ ସରିତସ୍ ତଟେ । ଧ୍ଵନଦ୍ଵଲଯମ୍ ଅଶ୍ରୌଷୀଲ୍ ଲୀଲାକଲକଲାରଵମ୍
ଗୋଟେ ଦିନ ନାରଦ ମୁନି ଧ୍ୟାନ ଶେଷ କରି ନଦୀ କୂଳରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ହଠାତ୍ ହସର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଖେଳର କଳକଳା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।
କିମ୍ ଏତଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅସୌ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜାତପ୍ରାଯକୁତୂହଲଃ । ହେଲଯାଲୋକଯନ୍ ନଦ୍ଯାମ୍ ଅପଶ୍ଯଲ୍ ଲଲନାଗଣମ୍
ଏହା କ'ଣ ହେବ, ଏହି ଭାବରେ ସାନା କୁତୁହଳ ନେଇ ସେ ହେଳାରେ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲା।
ରମ୍ଭାତିଲୋତ୍ତମାପ୍ରାଯଂ ନିର୍ଯାତଂ ଜଲଲୀଲଯା । କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ତ୍ଯକ୍ତଵସନଂ ଦେଶେ ପୁରୁଷଵର୍ଜିତେ
ସେମାନେ ରମ୍ଭା ଓ ତିଲୋତ୍ତମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପାଣିରେ ଖେଳିବାକୁ ବାହାରିଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ନଥିବା ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଅପରିଚ୍ଛଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ।