ଅହୋ ନୁ ଚିରକାଲେନ ମନୋରଥମ୍ ଇମଂ ଶୁଭମ୍ । ଅହମ୍ ଆସାଦଯିଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ ଭର୍ତ୍ରା ସମଚିତ୍ତତା
ହାଁ, ଏତେ ଦିନ ପରେ ମୋର ଏହି ଭଲ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ — ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ସମଭାବ ହେବି।
ସମଗ୍ରାନନ୍ଦଵୃନ୍ଦାନାମ୍ ଏତଦ୍ ଏଵୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । ଯତ୍ ସମାନମନୋଵୃତ୍ତିସଙ୍ଗମ୍ ଆସ୍ଵାଦନେ ସୁଖମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦର ସମସ୍ତ ମିଳନ ଭିତରେ ଏହି ଏକଟି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ — ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମନ ଏକ ଭାବରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ସେଠି ଥିବା ସୁଖ।
ଇତି ଚିନ୍ତାଵତୀ ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଚୂଡାଲୋଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ପର୍ଵତାନ୍ । ଦେଶାନ୍ ଅବ୍ଦାନ୍ ଦିଗନ୍ତାଂଶ୍ ଚ ପ୍ରାପ ମନ୍ଦରକନ୍ଦରମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ଚୂଡାଳା ଆକାଶ ଦେଇ ପାହାଡ଼, ଦେଶ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦିଗନ୍ତ ଅଟିକି, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯୈଵ ନଭସ୍ସ୍ଥୈଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ଵନାନ୍ତରମ୍ । ଵାତ୍ଯେଵ ପାଦପଲତାସ୍ପନ୍ଦଚିହ୍ନଗମାଗମା
ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହୋଇ ଓ ଆକାଶ ଦେଇ ଚାଲି, ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବାତାସରେ ଲତା ଓ ଗଛ ହଲୁକ ହଲୁକ ହଲୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଆସିବା ଓ ଯିବା ଚିହ୍ନ ମିଳୁଥିଲା।
ଵନୈକଦେଶେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ କୃତପର୍ଣୋଟଜେ ପତିମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୋଗେନ ବୁବୁଧେ ଦେହାନ୍ତରମ୍ ଇଵାସ୍ଥିତମ୍
ଏକ ଜଙ୍ଗଲର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପତ୍ରର ଝୁପଡ଼ି ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଯୋଗ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ହାରକେଯୂରକଟକକୁଣ୍ଡଲାଦିଵିଭୂଷିତଃ । ଅଭଵନ୍ ମେରୁକାନ୍ତିର୍ ଯସ୍ ତମ୍ ଏଵାତ୍ର ଦଦର୍ଶ ସା
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ହାର, ବାହୁବଳୟ, କଙ୍କଣ, କଣଉଲି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ସେଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
କୃଶାଙ୍ଗଂ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଂ ଚ ଜୀର୍ଣପର୍ଣମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍ । କଜ୍ଜଲାମ୍ବୁଭରସ୍ନାତଂ ଭୃଙ୍ଗୀଶମ୍ ଇଵ ନିସ୍ସହମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ ଓ କଳା ଥିଲା, ପୁରୁଣା ଓ ଶୁଖି ଗଛପତ୍ର ପରି ବସିଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲର ଧୂଳି ଓ କାଳିରେ ଭିଜିଥିବା, ଶକ୍ତିହୀନ ଭୃଙ୍ଗୀର ମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଚୀରାମ୍ବରଧରଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଏକାକିନମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଥଲେ ନିଷଣ୍ଣଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଗ୍ରଥଯନ୍ତଂ ଜରାଂ ଗତମ୍
ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାକୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ଭୂମିରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ଫୁଲ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଁଥୁଥିଲେ, ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଚୂଡାଲା ପୀଵରସ୍ତନୀ । କିଞ୍ଚିଜ୍ଜାତଵିଷାଦେଦମ୍ ଉଵାଚାତ୍ମନି ଚେତସା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚୂଡାଳା—ଅପରାଧହୀନ ଶରୀର, ଭରିପୁରା ଛାତି—ହଳକା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ମନରେ ଏଭଳି କହିଲେ:
ଅହୋ ନୁ ଵିଷମଂ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଅନାତ୍ମଜ୍ଞତାତ୍ମକମ୍ । ଏଵଂଵିଧାସ୍ ସମାଯାନ୍ତି ଦଶା ମୌର୍ଖ୍ଯପ୍ରସାଦତଃ
ହାୟ, ଏହି ମୂର୍ଖତା କେତେ ଦୁଃଖଦାୟକ, ଯାହା ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ନ ଜାଣିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ! ଏପରି ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମୂର୍ଖତାର ଦୟାରୁ ଆସିଥାଏ।
ଅଯଂ ସ ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଯୋ ମମାପି ପ୍ରିଯଃ ପତିଃ । ହୃଦି ମୋହଘୁଣକ୍ଷୁଣ୍ଣାମ୍ ଇମାମ୍ ଅଦ୍ଯାଗତୋ ଦଶାମ୍
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ରାଜା, ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ଭରିପୁରା, ଯିଏ ମୋର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ—ଏବେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭ୍ରମର କୀଟରେ ଖାଇଯାଇ, ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ତଦ୍ ଅଵଶ୍ଯମ୍ ଇହୈଵାଦ୍ଯ ନାଥଂ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯତାମ୍ । ନଯାମ୍ଯ୍ ଏନଂ ନ ସନ୍ଦେହୋ ଭୋଗମୋକ୍ଷଶ୍ରିଯଂ ତଥା
ତେଣୁ, ଆଜିଏ ଏଠାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଜ୍ଞାନକୁ ଦେଖାଇବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ।
ଇଦଂ ରୂପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୂପେଣାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍ । ସକାଶମ୍ ଅସ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମି ବୋଧଂ ଦାତୁମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାକୁ ଯିବି, ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ।
ବାଲେଯଂ ମମ କାନ୍ତେତି ମଦୁକ୍ତଂ ନ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଯମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ ତାପସରୂପେଣ ବୋଧଯାମି ପତିଂ କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଶିଶୁ ମୋତେ ପ୍ରିୟା ବୋଲି ଭାବି, ମୋ କଥାକୁ ଗମ୍ଭୀରତାରେ ନେଉନାହିଁ; ତେଣୁ, ମୁଁ ତପସ୍ୱୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଦେବି।
ଭର୍ତା କଷାଯପାକେନ ପରିପକ୍ଵମତିସ୍ ସ୍ଥିତଃ । ଚେତସ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାଦ୍ଯ ଵିମଲେ ସ୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବତି
ମୋ ପତି ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀର ତାପରେ ପକ୍କା ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବେ ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପକ୍କା ହୋଇଛି। ଆଜି ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମନରେ ସେ ନିଜର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚୂଡାଲା ବଭୂଵ ଦ୍ଵିଜଦାରକଃ । ଈଷଦ୍ଧ୍ଯାନାଦ୍ ଗତାନ୍ଯତ୍ଵଂ କ୍ଷଣାଦ୍ ଅମ୍ବୁତରଙ୍ଗଵତ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ଚୂଡାଳା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ହଳକା ଧ୍ୟାନରେ, ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଇଲେ, ପାଣିର ତରଙ୍ଗ ପରି।
ପପାତ ଵିପିନେ ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵିଜପୁତ୍ରକରୂପିଣୀ । ଭର୍ତୁର୍ ଅଭ୍ଯାଜଗାମାଗ୍ରଂ ମନ୍ଦସ୍ମିତଲସନ୍ମୁଖୀ
ସେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ରୂପ ଧରି, ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମଧୁର ହସରେ ମୁହଁ ଆଲୋକିତ କରି ଦେଖାଦେଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଦ୍ଵିଜପୁତ୍ରଂ ତଂ ପୁରୋ ଯାତଂ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଵନାନ୍ତରାଦ୍ ଉପଗତଂ ତପୋମୂର୍ତିମ୍ ଇଵାସ୍ଥିତମ୍
ଶିଖିଧ୍ୱଜ ଦେଖିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଉଭା ଅଛନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହ ଏକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର।
ଦ୍ରଵତ୍କନକଗୌରାଙ୍ଗଂ ମୁକ୍ତାହାରଵିଭୂଷିତମ୍ । ଶୁକ୍ଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତାଙ୍ଗଂ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଯୁଗାଵୃତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧଳା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି ଥିଲେ ଏବଂ ଦୁଇଟି ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିଲେ।
କମଣ୍ଡଲୁଧରଂ କାନ୍ତଂ ଶାନ୍ତଂ ଦାନ୍ତମ୍ ଅନାମଯମ୍ । ଵ୍ଯାପ୍ତପ୍ରକୋଷ୍ଠଂ ଦ୍ଵିଗୁଣେନାକ୍ଷସୂତ୍ରେଣ ଚାରୁଣା
ସେ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଶାନ୍ତ, ନିୟମିତ ଏବଂ ଦୁଃଖରହିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପାଉଁ ଉପରେ ଦୁଇ ଗୁଣା ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ରହିଥିଲା ଯାହା ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଭୂମାଵ୍ ଅଲଗ୍ନଚରଣଂ କିଷ୍କୁମାତ୍ରୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । କୁନ୍ତଲଵ୍ଯାପ୍ତମୂର୍ଧାନଂ ସାଲିମାଲମ୍ ଇଵାମ୍ବୁଜମ୍
ମାଟିରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାଟିରେ ଲଗିନଥିବା, ଏକ ଛୋଟ ଘାସର ଚଉକ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘନ କେଶରେ ଢାକା ଥିଲା, ଯେପରି ଧାନ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ପଦ୍ମ।
ଭାସଯନ୍ତଂ ପ୍ରଦେଶଂ ତଂ ଶାରୀରୈର୍ ଦୀପ୍ତିମଣ୍ଡଲୈଃ । କୁଣ୍ଡଲାଭୂଷିତମୁଖଂ ନଵମ୍ ଅର୍କମ୍ ଇଵୋଦିତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭା ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, ମୁହଁରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶିଖାସମ୍ପ୍ରୋତମନ୍ଦାରଂ ଶୃଙ୍ଗସ୍ଥେନ୍ଦୁମ୍ ଇଵାଚଲମ୍ । କାନ୍ତୋପଶାନ୍ତଵପୁଷମ୍ ଊର୍ଜିତଂ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ତାଙ୍କର ଚୁଡ଼ି ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଗଠିତ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ରହିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା।
ହିମାଭଭସ୍ମତିଲକଭୂଷିତାଲିକସୁନ୍ଦରମ୍ । ମେରୁଂ ହେମତଟାଲୀନପୂର୍ଣେନ୍ଦୁମ୍ ଇଵ ଚଞ୍ଚଲମ୍
ତାଙ୍କର କପାଳ ହିମର ଧୁଳି ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପରେ ଶୋଭିତ, ଯେପରି ସୁନାର ଧାରା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଲହରିଆ।
ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସୁତଂ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଦେଵପୁତ୍ରାଗମଧିଯା ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତପାଦୁକଃ
ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିଖିଧ୍ୱଜ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା ଯେ, ଜଣେ ଦେବତା ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର ଚପଲା ଖୋଲି ରଖିଦେଲେ ।
ଦେଵପୁତ୍ର ନମସ୍କାର ଇଦମ୍ ଆସନମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ପାଣିନା ପତ୍ତ୍ରଵିଷ୍ଟରମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ । ଏଠାରେ ଏକ ଆସନ ଅଛି—ଦୟାକରି ବସନ୍ତୁ,' ବୋଲି ହାତରେ ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଖାଇଲେ ।
ଦଦୌ ଚ ଦ୍ଵିଜପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ କରୋଦରେ । ଚନ୍ଦ୍ରଃ କୁମୁଦଷଣ୍ଡସ୍ଯ ପ୍ରାଲେଯମ୍ ଇଵ ପଲ୍ଲଵେ
ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା କମଳ ଫୁଲ ଉପରେ ଶୀତଳତା ଦେଇଥାଏ ।
ହେ ରାଜର୍ଷେ ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯମ୍ ଇତି ଦ୍ଵିଜସୁତୋ ଵଦନ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା କୁସୁମାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାଦ୍ ଵିଵେଶ ଦଲଵିଷ୍ଟରେ
ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ,' ବୋଲି ସେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଉପରେ ବସିଗଲେ ।
ଦେଵପୁତ୍ର ମହାଭାଗ କୁତ ଆଗମନଂ କୃତମ୍ । ଦିଵସସ୍ ସଫଲୋ ଽଯଂ ମେ ଯତ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଅଦ୍ଯାସ୍ମି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ହେ ଦେବପୁତ୍ର, ମହାଭାଗ, ଆପଣ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦିନଟି ସଫଳ ହୋଇଗଲା, କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି।
ଇଦମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପାନୀମାନି ମାନଦ । ଇମାଃ ପ୍ରଗ୍ରଥିତା ମାଲା ଗୃହ୍ଯନ୍ତାଂ ଭଦ୍ରମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି, ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏହି ଫୁଲ ଓ ଏହି ଗୁଛା ମାଳା ଅଛି; ଦୟାକରି ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ଆପଣଙ୍କ ଭଲ ହେଉ।