ଶାରୀରସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିଜ୍ଞୋ ଭଵାନଘ । ଅତ୍ର ଯୋଜନଲକ୍ଷସ୍ଥଂ ଵସ୍ତୁ ପଶ୍ଯସି ନିଶ୍ଯ୍ ଅପି । ଅତ୍ର ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିକାଲା ହି ବାହ୍ଯାସ୍ ତୃଣସମାସ୍ ସ୍ମୃତାଃ
ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ଶରୀର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଯାତ୍ରା ବଦଳାଯିବାକୁ ଜାଣିଛ। ଏଠାରେ ତୁମେ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୋଜନ ଶତ ଦୂରର ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିପାରିଛ। ଏଠାରେ ବାହାରର ଯାତ୍ରା ସମୟଗୁଡିକୁ ତୃଣ ପରି ଅପମାନ୍ୟ ମନାଯାଏ।
ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଉତ୍ତରମ୍ ଅଥାଯନମ୍ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ଯକ୍କାଲଂ ତଥା ଵିଷୁଵତୀ ଯଦି ଦେହଵାତୈଃ । ଅନ୍ତର୍ ବହିସ୍ସ୍ଥମ୍ ଇଵ ଵେତ୍ସି ଯଥାନୁଭୂତଂ ତଚ୍ ଛୋଚସୀହ ନ ପୁନଃ ପରମ୍ ଅଭ୍ଯୁପେତଃ
ଯଦି ଶରୀରର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାତ୍ରା ସମୟଗୁଡିକୁ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଠିକ ଭାବରେ ଜାଣିପାରିଛ, ଯେପରି ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଛ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚତମ ଦେଖିବା ପରେ ଆଉ କେବେ ଦୁଃଖ ହେବ ନାହିଁ।
ଅଣୁତାଂ ସ୍ଥୂଲତାଂ ଚାଯଂ ଯଥା ଗଚ୍ଛତି ଯୋଗିନାମ୍ । ଦେହୋ ରାମ ତଥା ସମ୍ଯଗ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣମ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ
ଯେପରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଶରୀର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କିମ୍ବା ଅତି ମୋଟ ହୋଇଯାଏ, ରାମ, ଏହିପରି ଶରୀରର ବଦଳାଯିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହାକୁ ଠିକ ଭାବରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏବେ ଶୁଣ।
ହୃଦ୍ଯ୍ ଅବ୍ଜପତ୍ତ୍ରକୋଶୋତ୍ଥଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଆନଲଃ କଣଃ । ହେମଭ୍ରମରଵତ୍ ସାନ୍ଧ୍ଯେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍କଣ ଇଵାମ୍ବୁଦେ
ହୃଦୟର ପଦ୍ମପତ୍ରର ଖୋଲିରୁ ଅଗ୍ନିର ଏକ କଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେ କଣ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୁନା ପୋକା ପରି ଚମକେ, କିମ୍ବା ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ କଣ ପରି ଦିଖେ।
ସ ପ୍ରଵର୍ଧନସଂଵିତ୍ତ୍ଯା ଵାତ୍ଯଯେଵାଶୁ ଵର୍ଧତେ । ସଂଵିଦ୍ରୂପତଯା ନୂନମ୍ ଅର୍କଵଦ୍ ଯାତି ଚୋଦଯମ୍
ବିସ୍ତାର ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିରେ, ଏହା ବେଗରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ବାତ୍ୟା ପରି। ଏହି ଜ୍ଞାନର ଆକାର ନେଇ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଦୟ ହୁଏ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରପ୍ରଥମାର୍କାଭୋ ଵୃଦ୍ଧିମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତଃ କ୍ଷଣାତ୍ । ଗାଲଯତ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ସାଙ୍ଗଂ ଦେହଂ ହେମ ଯଥାନଲଃ
ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘରେ ପ୍ରଥମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତୁରନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଏହା ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ତାର ଅଂଶସହିତ ଗଳାଇ ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସୁନାକୁ ଗଳାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଜଲସ୍ପର୍ଶାସହୋ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ଗାଲଯତ୍ଯ୍ ଉପଲାଦ୍ଯ୍ ଅପି । ବାହ୍ଯ ଏଵାନଲସ୍ପନ୍ଦ ଆନ୍ତରସ୍ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ପାଣି ସ୍ପର୍ଶର ଉପାୟରେ, ଏହା ପଥରକୁ ମଧ୍ୟ ଗଳାଇ ପାରେ। ବାହ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କିନ୍ତୁ ମନ ଅଗ୍ନି ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅଛି।
ସ ଶରୀରଦ୍ରଵଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଧୂଯ କ୍ଵାପି ନୀଯତେ । ଚିତ୍କ୍ଷୋଭିତେନ ପ୍ରାଣେନ ନୀହାରୋ ଵାତ୍ଯଯା ଯଥା
ଏହି ଦେହ ଦ୍ରବ ପରେ, ଶରୀରରୁ ବିଦାୟ ହୋଇ, କେଉଁଠି ଯାଏ। ଚେତନାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା, ଏହା କୁହୁଡ଼ ପରି ବାତ୍ୟାରେ ଚାଲିଯାଏ।
ଆଧାରନାଡିନିର୍ହୀନା ଵ୍ଯୋମସ୍ଥୈଵାଵଶିଷ୍ଯତେ । ଶକ୍ତିଃ କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଵହ୍ନେର୍ ଧୂମଲେଖେଵ ନିର୍ଗତା
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଆଧାର ନାଡ଼ୀ ଅନୁପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଶକ୍ତି ମାତ୍ର ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଯାଏ, ଏହି ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନିରୁ ବାହାରିଥିବା ଧୂଆଁ ପଟିର ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
କ୍ରୋଡୀକୃତମନୋବୁଦ୍ଧିମଯଜୀଵାଦ୍ଯହଙ୍କୃତିଃ । ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଫୁରଚ୍ଚମତ୍କାରା ଧୂମଲେଖେଵ ତାଗରୀ
ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଏହାଦିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ଅହଂକାର ଭିତରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ଯେପରି ତାଗର ଗଛ ଜଳିଲେ ଧୂଆଁ ପଟି ଭିତରେ ଚମକେ।
ବିସଵାଲଵ୍ରଣେ ଭିତ୍ତାଵ୍ ଉପଲେ ଦିଵି ଭୂତଲେ । ସା ଯଥା ଯୋଜ୍ଯତେ ଯତ୍ର ତେନ ନିର୍ଯାତ୍ଯ୍ ଅଲଂ ତଥା
ଯେପରି ଗୋଲାପ ମାଳାର ତାନ୍ତୁ ଘାଉ, ଦେୱାଳ, ପଥର, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଭୂମି ଯେଉଁଠି ରଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଲଗିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ବାହାରିଯାଏ।
ସଂଵିତ୍ତିସ୍ ସୈଵ ଯଦ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ରସାଦାନାଦ୍ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ରସେନାପୂର୍ଣତାମ୍ ଏତି ତନ୍ ନୀହାର ଇଵାମ୍ବୁନା
ହେ ବନ୍ଧୁ, ସେଇ ଚେତନା ଯେପରି ଦେହର ରସ ଅନୁକ୍ରମେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେପରି ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଯେପରି କୁହୁଡ଼ି ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ରସପୂର୍ଣା ଯମ୍ ଆକାରଂ ଭାଵଯତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ତତ୍ ତଥା । ଧତ୍ତେ ଚିତ୍ରକୃତୋ ବୁଦ୍ଧୌ ରେଖା ରାମ ଯଥାକୃତିମ୍
ଯେଉଁ ଆକୃତି ମନ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ଆକୃତିକୁ ଏହା ତୁରନ୍ତ ଧାରଣ କରେ; ଏହିପରି, ଚିତ୍ରକର ମନରେ ଯେପରି ରେଖା ଆକିଯାଏ, ସେପରି ହୁଏ, ହେ ରାମ।
ଦୃଢଭାଵଵଶାଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅସ୍ଥୀନ୍ଯ୍ ଆପ୍ନୋତି ସା ତତଃ । ମାତୃଗର୍ଭନିଷଣ୍ଣେଵ ସୁଷିକ୍ତେଵାଙ୍କୁରସ୍ଥିତିଃ
ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଅସ୍ଥି ଉପଲବ୍ଧ କରେ; ଯେପରି ଜଣେ ମାଆର ଗର୍ଭରେ ବସିଥାଏ, କିମ୍ବା ଭଲ ଭାବେ ପାଣି ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଟିରେ ଅଙ୍କୁର ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଥାଏ।
ଯଥାଭିମତମ୍ ଆକାରଂ ପ୍ରମାଣଂ ଚେତି ରାଘଵ । ଜୀଵଶକ୍ତିର୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ସୁମେର୍ଵାଦି ତୃଣାଦି ଵା
ହେ ରାଘବ, ଜୀବଶକ୍ତି ଯେଉଁ ଆକୃତି ଓ ଆକାର ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଉଁଠିକି ଆକୃତି ଓ ମାପ ପାଇଁଥାଏ; ସେଠି ଏହା ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ କିମ୍ବା ଘାସର ତଣା ପରି ଛୋଟ ହୋଇପାରେ।
ଶ୍ରୁତଂ ତ୍ଵଯା ଯୋଗସାଧ୍ଯମ୍ ଅଣିମାଦ୍ଯର୍ଥସାଧନମ୍ । ଜ୍ଞାନସାଧ୍ଯମ୍ ଇଦାନୀଂ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଶ୍ରଵଣଭୂଷଣମ୍
ତୁମେ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ; ଏବେ, ହେ ଶ୍ରୋତାମଣି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଏକଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅସ୍ତୀହ ଶୁଦ୍ଧଂ ସୋମ୍ଯମ୍ ଅଲକ୍ଷିତମ୍ । ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ଶାନ୍ତଂ ନାଜଗନ୍ ନ ଜଗତ୍କ୍ରିଯାଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଚେତନା ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଶାନ୍ତ, ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ନାଶରେ ଲାଗିନଥାଏ।
ତଚ୍ ଚିନୋତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସଙ୍କଲ୍ପୋନ୍ମୁଖତାଂ ଗତମ୍ । ଯଦା ତଦା ଜୀଵ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆବିଲତାଂ ଗତମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଚେତନା କଳ୍ପନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜକୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବେ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଜୀବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଶୁଦ୍ଧତା ଆସିଯାଏ।
ଅସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ସଙ୍କଲ୍ପଭ୍ରମେଣେଦଂ ଶରୀରକମ୍ । ଜୀଵଃ ପଶ୍ଯତି ମୂଢାତ୍ମା ବାଲୋ ଯକ୍ଷମ୍ ଇଵୋଦ୍ଧତମ୍
କେବଳ କଳ୍ପନା ଭ୍ରମରେ, ମୂଢ଼ ଜୀବ ଏହି ଦେହକୁ ଦେଖେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଉତ୍ସାହରେ ଅସତ୍ୟ ଭୂତକୁ ଦେଖିଥାଏ।
ଯଦା ତୁ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ସମ୍ଯଗାଲୋକ ଆଗତେ । ସଙ୍କଲ୍ପମୋହୋ ଜୀଵସ୍ଯ କ୍ଷୀଯତେ ଶରଦଭ୍ରଵତ୍
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଜୀବର କଳ୍ପନା ମୂଳକ ଭ୍ରମ ଶରଦ ମେଘ ପରି ହରାଯାଏ।
ଶାନ୍ତିମ୍ ଆଯାତି ଦେହୋ ଽଯଂ ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପସଙ୍କ୍ଷଯେ । ତଦା ରାଘଵ ନିଶ୍ଶେଷଂ ଦୀପସ୍ ତୈଲକ୍ଷଯେ ଯଥା
ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏହି ଦେହ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଏ, ରାଘବ, ଯେପରି ଦୀପର ତେଲ ଶେଷ ହେଲେ ଦୀପଟି ନିଶ୍ଶବ୍ଦ ଭାବେ ଭୁଇଁଯାଏ।
ନିଦ୍ରାଵ୍ଯପଗମେ ଜନ୍ତୁର୍ ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନଂ ନ ପଶ୍ଯତି । ଜୀଵୋ ହି ଭାଵିତେ ସତ୍ଯେ ତଥା ଦେହଂ ନ ପଶ୍ଯତି
ଯେପରି ନିଦ୍ରା ହେବା ଶେଷ ହେଲେ ପ୍ରାଣୀ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ ହେଉଛି, ଜୀବ ଦେହକୁ ଅନୁଭବ କରେ ନାହିଁ।
ଅତତ୍ତ୍ଵେ ତତ୍ତ୍ଵଭାଵେନ ଜୀଵୋ ଦେହାଵୃତସ୍ ସ୍ଥିତଃ । ନିର୍ଦେହୋ ଭଵତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଖୀ ତତ୍ତ୍ଵୈକଭାଵନାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଦେହରେ ରହି ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଭାବେ, ସେ ଦେହୀ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେ ଦେହହୀନ, ମହିମାମୟ ଓ ସୁଖୀ ହୋଇଯାଏ।
ଅନାତ୍ମନି ଶରୀରାଦାଵ୍ ଆତ୍ମଭାଵନମ୍ ଅଙ୍ଗ ଯତ୍ । ସୂର୍ଯାଦ୍ଯାଲୋକଦୁର୍ଭେଦଂ ହାର୍ଦଂ ତଦ୍ ଦାରୁଣଂ ତମଃ
ପ୍ରିୟ, ଦେହ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆତ୍ମା ଭାବିବା ଏକ ଗଭୀର ଅନ୍ତର୍ଧାରା, ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଭଳି ଆଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରିବା ଅତି କଷ୍ଟ।
ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵାତ୍ମଭାଵେନ ସର୍ଵଵ୍ଯାପି ନିରଞ୍ଜନମ୍ । ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅମଲୋ ଽସ୍ମୀତି ଜ୍ଞାନାଦିତ୍ଯେନ ପଶ୍ଯତି
ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ସେ ନିଜକୁ ଏହିପରି ଦେଖେ—ମୁଁ ନିର୍ମଳ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, କିଛି ଦ୍ୱାରା ଛୁଆଯାଇନଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ପ୍ରତିମନ୍ଵନ୍ତରଂ ରାମ ବୁଦ୍ଧତାମ୍ ଅନୁତିଷ୍ଠତି । କଲୌ ହରିର୍ ଅମେଯାତ୍ମା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ କାରଣମ୍
ହେ ରାମ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେ ବୁଦ୍ଧତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; କଳିଯୁଗରେ ଅପରିମାପ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ହରି କିଛି କାରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧାଭିଧାନସ୍ଯ ମୁନିନାଥସ୍ଯ ରାଘଵ । ଯେ ଭକ୍ତିମନ୍ତୋ ଧୀମନ୍ତୋ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ହେ ରାଘବ, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପଥକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧ ନାମକ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି।
ଶୂନ୍ଯଂ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରଂ ଵା ମଧ୍ଯଂ ଵା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏତଯୋଃ । ଅସ୍ତୀତି ହେତୂପନ୍ଯାସୈର୍ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯପଦିଶନ୍ତି ତେ
ସେମାନେ ତର୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ କେବେ ଶୂନ୍ୟ, କେବେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ବା ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି, ତାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ହି ଵିଜ୍ଞାନଵିଦୋ ଦ୍ଵିତ୍ଵେ କ୍ଷଯୀକୃତେ । ଜଗଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତିପରାମର୍ଶମାତ୍ରଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନେତରତ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ସମାପ୍ତ କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାରକୁ ମାତ୍ର ଭ୍ରମର ଦୃଷ୍ଟିର ଫଳ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ।
ମଧ୍ଯଂ ମାଧ୍ଯମିକାଃ ପ୍ରାହୁଃ କ୍ଷଣଭଙ୍ଗଵିଦଃ ପରେ । ନ ଶୂନ୍ଯଂ ନ ଚ ଵିଜ୍ଞାନମ୍ ଇଦଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇତି ସ୍ଥିତାଃ
ମାଧ୍ୟମିକମାନେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସବୁ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତିକାଳିକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ନ ଶୂନ୍ୟ, ନ ଜ୍ଞାନ, ବରଂ ଆଉ କିଛି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।