ଶକ୍ତିର୍ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵାଖ୍ଯା ଯଥା ସ୍ଫୁରତି ଯାତ୍ମନଃ । ସର୍ଗାଦିନା ତଥୈଵାସୌ ସ୍ଥିତିଂ ଯାତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯେପରି ଜିନିଷର ସ୍ୱଭାବ ନିଜେ ନିଜେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ କଥା।
ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯା ଵସ୍ତୁଶକ୍ତିର୍ ଅପି କ୍ଵଚିତ୍ । ଭିଦ୍ଯତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ହ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ଵସନ୍ତେ ଶାରଦଂ ଫଲମ୍
ଅଜ୍ଞାନ ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସତ୍ୟର ଶକ୍ତି କେବେ କେବେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଯେପରି ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଶରଦ୍ ଫଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେପରି।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵଂଵିଧଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାନାନାନାତଯାନଯା । ଦୃଶ୍ଯତେ ଵ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ କେଵଲଂ କଲ୍ପ୍ଯତେ ସ୍ଥିତିଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଏପରି ପ୍ରକୃତିର ବ୍ରହ୍ମ; ବିଭିନ୍ନତାର ଧାରଣା ମାନେ କେବଳ ଲୋକିକ କାମକାଜ ପାଇଁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି।
ସୂକ୍ଷ୍ମଚ୍ଛିଦ୍ରାଦିଗତ୍ଯର୍ଥଂ ପୂରଣାର୍ଥଂ ଚ ଖସ୍ଯ ଵା । ଅଣୁତାଂ ସ୍ଥୂଲତାଂ ଵାପି କାଯୋ ଽଯଂ ନୀଯତେ କଥମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ରନ୍ଧ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ଖାଲି ସ୍ଥାନ ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏହି ଦେହ କେମିତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ ହୁଏ?
କାଷ୍ଠକ୍ରକଚଯୋଶ୍ ଶ୍ଲେଷାଦ୍ ଯଥା ଚ୍ଛେଦଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ତଯୋସ୍ ସଙ୍ଘର୍ଷଣାଦ୍ ଅଗ୍ନିସ୍ ସ୍ଵଭାଵାଜ୍ ଜାଯତେ ତଥା
ଏକ ଦାରୁ ଓ ଦାରୁ କାଟିବା ଉପକରଣ ମିଶିଲେ ଯେପରି ଚିରା ହୁଏ, ଏହି ଦୁଇଟି ଘସିଲେ ଏବଂ ତାହାର ନିଜ ଗୁଣରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି।
ମାଂସାବ୍ଜଯନ୍ତ୍ରଂ ଜଠରେ ସ୍ଥିତଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଟମୁଖଂ ମିଥଃ । ଊର୍ଧ୍ଵାଧସ୍ସମ୍ମିଲନ୍ମୂଲଂ ଦ୍ଯୁଭୂମ୍ଯୋର୍ ଇଵ ଵୈ ତଲମ୍
ପେଟରେ ଥିବା ମାଂସର ମନ୍ଦିର, ଯାହା ପଦ୍ମର ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ତାହାର ମୁହଁଗୁଡିକ ଏକାଉଁ ହୋଇ ଉପର ଓ ତଳରେ ମିଶିଥାଏ, ଏହା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟର ତଳ ପରି।
ତସ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ନିଲୀନାନ୍ତର୍ ନିଜାସ୍ପଦେ । ପଦ୍ମରାଗସମୁଦ୍ଗସ୍ଯ କୋଶେ ମୁକ୍ତାଵଲୀ ଯଥା
ସେଠି Kuṇḍalinī ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜ ଗୃହରେ ଲୁଚି ରହିଛନ୍ତି, ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନର ମୁଡ଼ି ଭିତରେ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଲୁଚିଥିବା ପରି।
ଆଵର୍ତଫେନମାଲେଵ ନିତ୍ଯଂ ଶଲଶଲାଯତେ । ଦଣ୍ଡାହତେଵ ଭୁଜଗୀ ସୁସନ୍ନତଵିଵର୍ତନା
ସେ ନିତ୍ୟ ଶଳ ଶଳ ଶବ୍ଦ କରି ଚଳିଥାନ୍ତି, ଝାଳ ଝାଳ ଫେନ ଭରା ଜଳ ପରି, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଘସିଲେ ମୋହିନୀ ସାପ ଯେପରି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋର୍ ମଧ୍ଯସ୍ଥା କ୍ରିଯେଵ ସ୍ପନ୍ଦରୂପିଣୀ । ସଂଵିନ୍ମଧୁଵିବୋଧୋତ୍ଥା ହୃତ୍ପଦ୍ମପୁଟଷଟ୍ପଦୀ
ସେ ଦିନ ଓ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୌଣସି କ୍ରିୟା ପରି, କମ୍ପନ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେ ଅନୁଭୂତିର ମଧୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଚେତନାର ମୌ ଭଳି, ହୃଦୟର ପଦ୍ମର ପତ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଶକ୍ତିପଦ୍ମାଦି ବାହ୍ଯୈର୍ ଆଭ୍ଯନ୍ତରୈସ୍ ସଦା । ହୃଦି ଵ୍ଯାଧୂଯତେ ଵାତୈର୍ ଅଭ୍ରଵୃନ୍ଦମ୍ ଇଵାଭିତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ—ଶକ୍ତି, ପଦ୍ମ ଓ ଏହାଦି, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ—ସବୁବେଳେ ହୃଦୟରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କଳିତ ହୁଏ, ଯେପରି ମେଘମାଳା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ିଯାଏ।
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଵ୍ଯୋମ ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତତ୍ର ଵାଯଵଃ । ପେଲଵଂ ମୃଦୁ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ତତ୍ ତତ୍ ପ୍ରଚଲଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କମ୍ପିଥାଏ, ଓ ପ୍ରିୟ, ସେଠାରେ ବାୟୁ ଚଳାଏ; ଯେଉଁଠି କିଛି କମଳ ଓ ନରମ ଅଛି, ବାୟୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ହଲାଇ ଦେଉଛି।
ଵାତୈର୍ ଆହନ୍ଯମାନଂ ତତ୍ ପଦ୍ମାଦି ତରଲାଯତେ । ହୃଦ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯନିକାଷେଣ ପଲ୍ଲଵାଦି ଯଥା ତରୌ
ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଲେ, ପଦ୍ମ ଓ ଏହାଦି ହୃଦୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଗଛର ଡାଳି ଓ କଳିକା ଏକାଉଁଠି ଲାଗି ହଲିଯାଏ।
ଦେହୋଷ୍ମକାରଣଂ ସର୍ଵରସାଦିପଚନୋଦ୍ଯତମ୍ । ଜନଯତ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯସଙ୍ଘର୍ଷାଦ୍ ଘନଵେଣୁଵତ୍
ଦେହ ହେଉଛି ଉଷ୍ମତାର ଉତ୍ସ, ସେ ସବୁ ରସ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଚନ କାମରେ ନିତି ଲଗିଥାଏ । ଦେହର ଘନ ଅଂଶଗୁଡିକର ଏକାଉଁ ଘସ ହେବାରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଦୁଇଟି କଠି ଘସିଲେ ଅଗ୍ନି ତିଆରି ହୁଏ ।
ସ୍ଵଭାଵଶୀତଶୀତାତ୍ମା ଦେହସ୍ ତେନୌଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ଏତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ଉଦିତେନ ସ ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଭୁଵନଂ ଭାନୁନା ଯଥା
ଦେହର ସ୍ବଭାବ ହେଉଛି ଶୀତଳ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦେହ ପ୍ରକାରେ ଉଷ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାରା ପୃଥିବୀକୁ ଉଷ୍ଣତା ଦେଇଥାଏ ।
ସର୍ଵତୋ ଵିସରଦ୍ରଶ୍ମି ତତ୍ ତେଜସ୍ ତାରକାକୃତି । ହୃତ୍ପଦ୍ମହେମଭ୍ରମରୋ ଯୋଗିନାଂ ଚିନ୍ତ୍ଯତାଂ ଗତମ୍
ସେ ତେଜ ଚାରିପାଖରେ କିରଣ ବିକିରଣ କରି ତାରାର ଆକାର ନେଇଥାଏ । ଏହି ତେଜକୁ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ମଧୁମକୁ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ ପ୍ରକାଶମଯଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚିନ୍ତିତଂ ସତ୍ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଯେନ ଯୋଜନଲକ୍ଷସ୍ଥଂ ଵସ୍ତୁ ନିଶ୍ଯ୍ ଅପି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହି ପ୍ରକାଶରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ, ଯେତେବେଳେ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଏମିତି ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ଦୂର ଦୂର ଥିବା ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବା ।
ତସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ ଵାଡଵସ୍ଯେଵ ଜଲଂ ସଂଶୁଷ୍କମ୍ ଇନ୍ଧନମ୍ । ମାଂସପଙ୍କଜଷଣ୍ଡାଢ୍ଯହୃତ୍ସରଃ କୋଶଵାସିନଃ
ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ଜଳ ଯେପରି ଇନ୍ଧନ ହୁଏ, ସେପରି ମାଂସ ଓ ପଦ୍ମର ଗୁଛ ଭରିଥିବା ହୃଦୟ ଝିଅରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ପାଇଁ ଏହି ଜଳ ଇନ୍ଧନ ଭଳି ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଅବ୍ଜଶୀତଲତ୍ଵଂ ତଦ୍ ଅପାନାତ୍ମେନ୍ଦୁର୍ ଉଚ୍ଯତେ । ଇତୀନ୍ଦୋର୍ ଉତ୍ଥିତସ୍ ସୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଅଗ୍ନୀଷୋମୌ ହି ଦେହକଃ
ପଦ୍ମର ଶୀତଳତାକୁ ଅପାନ ବାୟୁର ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଏହି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କାରଣ ଦେହ ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଏକତ୍ୱ।
ସର୍ଵମ୍ ଊଷ୍ମାତ୍ମକଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ତେଜୋଽର୍କାଗ୍ନ୍ଯଭିଧଂ ଵିଦୁଃ । ଶୀତାତ୍ମକଂ ଚ ସୋମାଖ୍ଯମ୍ ଆଭ୍ଯାମ୍ ଏଵ କୃତଂ ଜଗତ୍
ଯେଉଁ ସବୁ ଜିନିଷ ଉଷ୍ମାର ଗୁଣ ଧାରଣ କରେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଶୀତଳତା ରହିଛି, ସେଠାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାସ୍ଵରୂପେଣ ସର୍ଵଂ ସଦସଦାତ୍ମନା । ଜଗଦ୍ ଦ୍ଵଯେନ ନିର୍ଵୃତ୍ତଂ ତଦ୍ ଏଵୈଵଂ ଵିଭଜ୍ଯତେ
ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ରୂପେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ।
ସଚ୍ ଚିତ୍ ପ୍ରକାଶଂ ଵିଦ୍ଯାଦି ସୂର୍ଯମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ । ଅସଜ୍ ଜାଡ୍ଯଂ ତମୋ ଽଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଆହୁସ୍ ସୋମଂ ମଣୀଷିଣଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଅବିଦ୍ୟା, ଅଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଜଡତାକୁ ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି, ହେ ବିଚାରଶୀଳ।
ଵହ୍ନିର୍ ଵାର୍ଯାତ୍ମନସ୍ ସୋମାଦ୍ ଉଦେତୀତି ମୁନେ ଶ୍ରୁତମ୍ । ସୋମସ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିମ୍ ଅଧୁନା ଵଦ ମେ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମୁନି, ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଅଗ୍ନି ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବେ, ସବୁଠାରୁ ଭଲ କଥା କହିପାରିବା ତୁମେ ମୋତେ କହ, ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହେଲା।
ଅଗ୍ନୀଷୋମୌ ମିଥଃ କାର୍ଯେ କାରଣେ ଚ ସ୍ଵସଂସ୍ଥିତେଃ । ପର୍ଯାଯେଣ ସମୌ ଚୈତୌ ପ୍ରଜାଯେତେ ପରସ୍ପରମ୍
ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଏକର ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ଏମିତି, ଏହି ଦୁଇଁଜଣେ ପରସ୍ପରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଜନ୍ମାଙ୍ଗ ବୀଜାଙ୍କୁରଵତ୍ ତଥା ଦିଵସରାତ୍ରିଵତ୍ । ସ୍ଥିତିଶ୍ ଛାଯାତପସମା କେଵଲା ଚୈତଯୋର୍ ଭଵେତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ମନେ ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ପରି, କିମ୍ବା ଦିନ ଓ ରାତି ପରି; ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଛାୟା ଓ ଧୂପ ପରି, କିମ୍ବା ଦୁଇଁଜଣେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରନ୍ତି।
ତୁଲ୍ଯକାଲୋପଲମ୍ଭା ହି ମିଥଶ୍ ଛାଯାତପସ୍ଥିତିଃ । କେଵଲୈକୋପଲମ୍ଭା ସ୍ଯାତ୍ ସ୍ଥିତିର୍ ଦିଵସରାତ୍ରିଵତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଁଟି ଏକାସାଥିରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଛାୟା ଓ ଧୂପ ଏକାସାଥିରେ ଥିବା ପରି ଲାଗେ; ଯଦି କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି ମାତ୍ର ଥିବା ପରି ହୁଏ।
କାର୍ଯକାରଣଭାଵଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଵିଧଃ କଥିତୋ ଽନଯୋଃ । ସଦ୍ରୂପପରିଣାମୋତ୍ଥୋ ଵିନାଶପରିଣାମଜଃ
ଏହି ଦୁଇଁଟି ମଧ୍ୟରେ କାରଣ ଓ ଫଳର ସମ୍ପର୍କ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର; ଗୋଟିଏ ଏକେ ଧରଣର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଅନ୍ୟଟି ନାଶ ହେବା ସହ ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଏକସ୍ମାଦ୍ ଯଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ସମ୍ଭଵୋ ଽଙ୍କୁରବୀଜଵତ୍ । କାର୍ଯକାରଣଭାଵୋ ଽସୌ ସଦ୍ରୂପପରିଣାମଜଃ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥିଲାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମାନେ ବିଜରୁ ଅଂକୁର ହେବା ପରି, ସେହି କାରଣ-ଫଳ ସମ୍ପର୍କ ଏକେ ଧରଣର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଏକନାଶେ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଯଦ୍ ଭାଵୋ ଦିନରାତ୍ରିଵତ୍ । କାର୍ଯକାରଣଭାଵୋ ଽସୌ ଵିନାଶପରିଣାମଜଃ
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ନାଶ ହେଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥାଏ, ଦିନ ଓ ରାତି ହେବା ପରି, ସେହି କାରଣ-ଫଳ ସମ୍ପର୍କ ନାଶ ହେବା ସହ ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ସଦ୍ରୂପପରିଣାମସ୍ଯ ମୃଦ୍ଘଟକ୍ରମସଂସ୍ଥିତେଃ । ଅକ୍ଷୋପଲମ୍ଭାଦ୍ ଇତରତ୍ ପ୍ରମାଣଂ ନୋପଯୁଜ୍ଯତେ
ମାଟିରୁ ଘଡ଼ା ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେପରି ସମାନ ରୂପର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବା ନଥିଲେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଵିନାଶପରିଣାମସ୍ଯ ଦିନରାତ୍ରିକ୍ରମସ୍ଥିତେଃ । ଅଭାଵୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏକଵସ୍ତୂତ୍ଥୋ ଗତୋ ମୁଖ୍ଯପ୍ରମାଣତାମ୍
ଦିନ ଓ ରାତି ପରି ଯେଉଁଠି ନଶ୍ୱରତା ଦ୍ୱାରା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଏକ ଜିନିଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ମଧ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଉପାୟ ହୁଏ।