ସ୍ଵଯଂ ନାନାତ୍ଵମ୍ ଆଯାନ୍ତି ଚିରଂ ଜାଡ୍ଯାତ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ଚ । ସୁଵିଵିକ୍ତାଶ୍ ଶମଂ ଯାନ୍ତି ତରଙ୍ଗା ଇଵ ତୋଯଧେଃ
ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ରୁହନ୍ତି, ପରେ ହଠାତ୍ ସକ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି; ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯେପରିକି ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ।
ଯତୋ ଯାନ୍ତି ସମୁତ୍ସେଧଂ ଯତୋ ଯାନ୍ତି ଶମଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ଏତେ ଜାଡ୍ଯଵିଵେକାଭ୍ଯାଂ ତରଙ୍ଗା ଇଵ ତୋଯଧେଃ
ଯେଠାରେ ସେମାନେ ଉତ୍ତଳ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଠାରେ ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଜ୍ଞତା ଓ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ପରି ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଯେ ଵିଵେକଵଶତୋ ଲଯଂ ଗତା ରାମ ପଞ୍ଚକଵିଲାସରାଶଯଃ । ତେ ନ ଭୂଯ ଇହ ଯାନ୍ତି ସଂସ୍ଥିତିଂ ପ୍ରଭ୍ରମନ୍ତି ଜଗତୀତରେ ମୁହୁଃ
ହେ ରାମ, ଯେଉଁମାନେ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ଆଦତର ଖେଳକୁ ଶମ କରି ଲୟ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ଏଠାରେ ଥିବାକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନିପୁନି ଏହି ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ଏତତ୍ ପଞ୍ଚକବୀଜଂ ଯତ୍ କୁଣ୍ଡଲିନ୍ଯାଂ ତଦ୍ ଅନ୍ତରେ । ପ୍ରାଣମାରୁତରୂପେଣ ତସ୍ଯାଂ ସ୍ଫୁରତି ସର୍ଵଦା
ଏହି ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ମୂଳବିଜ କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଭିତରେ ଅଛି; ସେଠାରେ ସେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରାଣବାୟୁର ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ସାନ୍ତଃ କୁଣ୍ଡଲିନୀ ସ୍ପନ୍ଦସ୍ପର୍ଶସଂଵିତ୍କଲାମଲା । କଲୋକ୍ତା କଲନେନାଶୁ କଥିତା ଚେତନେନ ଚିତ୍
ମନର ଭିତରେ ଥିବା କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଶୁଦ୍ଧ ଓ କମ୍ପନ, ସ୍ପର୍ଶ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ କଳାର ରୂପରେ ରହିଛି । ଏହି କୁଣ୍ଡଳିନୀକୁ କଳାର ଉପାୟରେ 'କଳା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଜଗ୍ରତ ମନେ ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି ଶୀଘ୍ର କଥାହୁଏ ।
ଜୀଵନାଜ୍ ଜୀଵତାଂ ଯାତା ମନନାଚ୍ ଚ ମନସ୍ ସ୍ଥିତା । ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ ସୈଵ ସଙ୍କଲ୍ପୋ ବୋଧାଦ୍ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଇତି ସ୍ମୃତା
ଏହି କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଜୀବନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଜୀବନ ହୁଏ, ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମନ ଭାବେ ରହେ, ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ସଙ୍କଳ୍ପ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଅହଙ୍କାରକଲାଂ ଯାତା ସୈଷା ପୁର୍ଯଷ୍ଟକାଭିଧା । ସ୍ଥିତା କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଦେହେ ଜୀଵଶକ୍ତିର୍ ଅନୁତ୍ତମା
ଏହି କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଆତ୍ମବୋଧର ଶକ୍ତି ହୋଇ ଅହଂକାରର ରୂପ ନେଇଥାଏ ଏବଂ 'ପୁର୍ୟଷ୍ଟକ' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ । ଏହି କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଦେହରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜୀବଶକ୍ତି ଭାବେ ବସିଥାଏ ।
ଅପାନତାମ୍ ଉପାଗତ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରଵହତ୍ଯ୍ ଅଧଃ । ସମାନନାମ୍ନୀ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ଉଦାନାଖ୍ଯୋପରିସ୍ଥିତା
ଏହି କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଅପାନ ରୂପ ନେଇ ସଦା ତଳକୁ ବହିଯାଏ, ସମାନ ନାମରେ ମଧ୍ୟରେ ରହେ, ଉଦାନ ଭାବେ ଉପରେ ବସିଥାଏ ।
ଅଧସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅପାନରୂପୈଵ ମଧ୍ଯେ ସୋମ୍ଯୈଵ ସର୍ଵଦା । ପୃଷ୍ଠାଦ୍ ଉଦାନରୂପୈଵ ପୁଂସସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ତଳେ ସଦା ଅପାନ ରୂପରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ଭାବରେ ଏବଂ ପଛରେ ଉଦାନ ଭାବରେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏହା ବସିଥାଏ।
ସର୍ଵଯତ୍ନମ୍ ଅଧୋ ଯାତା ଯଦି ଯତ୍ନାନ୍ ନ ଧାର୍ଯତେ । ତତ୍ ପୁମାନ୍ ମୃତିମ୍ ଆଯାତି ତଯା ନିର୍ଗତଯା ବଲାତ୍
ଯଦି ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ସତ୍ୱେ ଏହା ତଳକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଧରି ରଖିପାରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ବାହାରିଯିବା ସମୟରେ ସେ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସମସ୍ତୈଵୋର୍ଧ୍ଵମ୍ ଆଯାତା ଯଦି ଯୁକ୍ତ୍ଯା ନ ଧାର୍ଯତେ । ତତ୍ ପୁମାନ୍ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଆଯାତି ତଯା ନିର୍ଗତଯା ବଲାତ୍
ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପରକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଧରି ରଖାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ବାହାରିଯିବା ସମୟରେ ସେ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସର୍ଵଥାତ୍ମନି ଚେତ୍ ତିଷ୍ଠେତ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵାଧୋଗମାଗମମ୍ । ତଜ୍ ଜନ୍ତୋର୍ ଜାଯତେ ଵ୍ଯାଧିର୍ ମଲମାରୁତରୋଧତଃ
ଯଦି ସମସ୍ତ ଭାବରେ ଏହା ଆତ୍ମାରେ ରହିଯାଏ, ଉପରକୁ କିମ୍ବା ତଳକୁ ଚଳାଚଳ ଛାଡିଦିଏ, ତେବେ ମଳ ଓ ବାୟୁ ଅଟକିଯିବାରୁ ସେ ଜୀବରେ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସାମାନ୍ଯନାଡୀଵୈଧୁର୍ଯାତ୍ ସାମାନ୍ଯଵ୍ଯାଧିସମ୍ଭଵଃ । ପ୍ରଧାନନାଡୀଵୈଧୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରଧାନଵ୍ଯାଧିସମ୍ଭଵଃ
ସାଧାରଣ ନାଡ଼ୀର ବିକୃତି ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ରୋଗ ହୁଏ; ମୁଖ୍ୟ ନାଡ଼ୀର ବିକୃତି ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟ ରୋଗ ହୁଏ।
କିଂଵିନାଶାଃ କିମୁତ୍ପାଦାଶ୍ ଶରୀରେ ଽସ୍ମିନ୍ ମୁନୀଶ୍ଵର । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍ କଥଯାଶୁ ମେ
ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଶରୀରରେ କ’ଣ ନାଶ ଓ କ’ଣ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ? ଆମକୁ ଦୟାକରି ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ଭାବେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କହ।
ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ ଚୈଵ ଦ୍ଵଯଂ ଦୁଃଖସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ତନ୍ନିଵୃତ୍ତିଂ ସୁଖଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତତ୍କ୍ଷଯୋ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଯତେ
ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଉଛି ଆଧି ଓ ରୋଗ—ଏହି ଦୁଇଟି। ଏମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି ହେଉଛି ସୁଖ, ଏବଂ ଏମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶକୁ ମୁକ୍ତି କୁହାଯାଏ।
ମିଥଃ କଦାଚିଜ୍ ଜାଯେତେ କଦାଚିତ୍ ସମମ୍ ଏଵ ତୁ । ପର୍ଯାଯେଣ କଦାଚିତ୍ ତାଵ୍ ଆଧିଵ୍ଯାଧୀ ଶରୀରକେ
କେବେ କେବେ ଏମାନେ ପାଳେ ପାଳେ ଆସନ୍ତି, କେବେ କେବେ ଏକାସାଥିରେ ହୁଏ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ଦୁହେଁ ଏକ ପରେ ଏକ ଶରୀରରେ ହୁଏ।
ଦେହଦୁଃଖଂ ଵିଦୁର୍ ଵ୍ଯାଧିମ୍ ଆଧ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଵାସନାମଯମ୍ । ମୌର୍ଖ୍ଯମୂଲେ ହି ତେ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନପରିକ୍ଷଯେ
ଦେହର ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଅଛି, ସେଉଁଟିକୁ ମନସିକ ରୋଗ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ଆଗରୁ ଲୁଚିଥିବା ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହାର ମୂଳ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଛି ଏବଂ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ ଏହା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଅତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଵଶତସ୍ ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାକ୍ରମଣଂ ଵିନା । ହୃଦି ତାନଵମ୍ ଉଜ୍ଝତ୍ସୁ ରାଗଦ୍ଵେଷେଷ୍ଵ୍ ଅନାରତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନାହାନ୍ତି, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ହୃଦୟ ସଦା ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଉଥାନ-ପତନରେ ଅସ୍ଥିର ରହେ, ସେମାନେ ମନରେ ଥକିଯାନ୍ତି।
ଇଦଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଇଦଂ ନେତି ଜାଡ୍ଯାନ୍ଧ୍ଯଘନମୋହଦାଃ । ଆଧଯସ୍ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଵର୍ଷାସୁ ମିହିକା ଇଵ
‘ଏହା ମୋତେ ମିଳିଛି’, ‘ଏହା ମିଳିନାହିଁ’ ଭାବରେ ମନ ଲଗାଇ ରହିଲେ, ଜଡତା, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଗଭୀର ମୋହରେ ଢାକିଯାଇ, ଦୁଃଖଗୁଡ଼ିକ ଏଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ କୁହୁଡ଼ି ଆସେ।
ଭୃଶଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀଷ୍ଵ୍ ଇଚ୍ଛାସୁ ମୌର୍ଖ୍ଯାଚ୍ ଚେତସ୍ଯ୍ ଅନିର୍ଜିତେ । ଦୁରନ୍ନାଭ୍ଯଵହାରେଣ ଦୁର୍ଦେଶାକ୍ରମଣେନ ଚ
ଇଚ୍ଛା ବହୁତ ଜୋର ଦେଇ ଉଠିଲେ ଏବଂ ମନ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହିଲେ, ଭୁଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରୁ କିମ୍ବା ଅଉଚିତ୍ୟ ଥାଏଁ ଯିବାରୁ ଦୁଃଖ ଉପଜେ।
ଦୁଷ୍କାଲଵ୍ଯଵହାରେଣ ଦୁଷ୍କ୍ରିଯାସ୍ଫୁରଣେନ ଚ । ଦୁର୍ଜନାସଙ୍ଗଦୋଷେଣ ଦୁର୍ଭାଵୋଦ୍ଭଵନେନ ଚ
ଅସମୟରେ କାମ କରିବା, ଖରାପ କାମ କରିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଓ ଅନିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତି ଆସିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
କ୍ଷୀଣତ୍ଵାଦ୍ ଵା ପ୍ରପୂର୍ଣତ୍ଵାନ୍ ନାଡିଷ୍ଵ୍ ଅସୁଖସଂସୃତୌ । ପ୍ରାଣେ ଵିଧୁରତାଂ ଯାତେ କୁପଥେଵ ନଵାଧ୍ଵଗେ
ନାଡ଼ୀମାନେ ଅତି କମ୍ ବା ଅତି ବେଶି ହେବାରୁ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଶରୀରରେ ଦୁଃଖ ଆସେ, ଯେପରିକି ଏକ ନୂଆ ଓ ଅସମ୍ ରାସ୍ତାରେ ଯାତ୍ରୀ ଅସୁବିଧା ଭୋଗେ।
ଦୌସ୍ସ୍ଥିତ୍ଯକାରଣଂ ଦୋଷାଦ୍ ଵ୍ଯାଧିର୍ ଦେହେ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ନଦ୍ଯାଂ ପ୍ରାଵୃଣ୍ନିଦାଘାଭ୍ଯାମ୍ ଇଵାକାରଵିପର୍ଯଯଃ
ଯେଉଁ ଦୋଷରୁ ଦେହରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସେ, ସେଥିରୁ ରୋଗ ଉପଜେ, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ବା ବର୍ଷା ଆସିଲେ ନଦୀର ଆକାର ବଦଳିଯାଏ।
ପ୍ରାକ୍ତନୀ ଵୈହିକୀ ଵାପି ଶୁଭା ଵାପ୍ଯ୍ ଅଶୁଭା ମତିଃ । ଯୈଵାଧିକା ସୈଵ ତଥା ତସ୍ମିନ୍ ଯୋଜଯତି କ୍ରମେ
ମନର ଧାରା ପୂର୍ବଜନ୍ମରୁ ଆସୁଥିବା, ଏଇ ଜନ୍ମରେ ହୋଇଥିବା, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯେଉଁଟି ଅଧିକ, ସେଇ ଅନୁଯାୟୀ ମନୁଷ୍ୟ ଆଚରଣ କରେ।
ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ ଚୈଵଂ ଜାଯନ୍ତେ ଭୂତପଞ୍ଚକେ । କଥଂ ଶୃଣୁ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵାଣାଂ କୁଲୋଦ୍ଵହ
ପାଞ୍ଚ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଦେହରେ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାମାନେ କିପରି ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି, ଏବେ ଶୁଣ।
ଦ୍ଵିଵିଧୋ ହ୍ଯ୍ ଆଧିର୍ ଅସ୍ତୀହ ସାମାନ୍ଯସ୍ ସାର ଏଵ ଚ । ଵ୍ଯଵହାରସ୍ ତୁ ସାମାନ୍ଯସ୍ ସାରୋ ଜନ୍ମମଯସ୍ ସ୍ମୃତଃ
ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଅଛି—ସାଧାରଣ ଓ ମୂଳ ଦୁଃଖ। ସାଧାରଣ ଦୁଃଖ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ, ମୂଳ ଦୁଃଖ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପ୍ରାପ୍ତେନାଭିମତେନୈଵ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ଯାଵହାରିକାଃ । ଆଧିକ୍ଷଯେଣାଧିଭଵାଃ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ମିଳିଯାଏ, ସାଧାରଣ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର ହେଲେ ମୂଳ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଵିନା ସାରୋ ନାଧିର୍ ନଶ୍ଯତି ରାଘଵ । ଭୂଯୋ ରଜ୍ଜ୍ଵଵବୋଧେନ ରଜ୍ଜୁସର୍ପୋ ହି ନଶ୍ଯତି
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଛଡ଼ା, ମୂଳ ଦୁଃଖ କେବେ ନଶ୍ୱର ହୁଏନି, ରଘୁବର। ଯେପରି ରସିକୁ ସର୍ପ ଭାବି ଭୟ ହୁଏ, ରସିକୁ ଠିକ୍ ଚିହ୍ନିଲେ ସର୍ପ ଭ୍ରମ ଦୂର ହୁଏ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିଲାସାନାଂ ରାମ ସାରାଧିସଙ୍କ୍ଷଯଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ମୂଲହା ପ୍ରାଵୃଣ୍ନଦୀଵ ତଟଵୀରୁଧାମ୍
ହେ ରାମ, ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖର ମୂଳ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗର ଖେଳ ମଧ୍ୟ ମୂଳସହିତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳୀନ ବନ୍ୟା ନଦୀପାର ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଡ଼ି ଦେଇଥାଏ।
ଅନାଧିଜା ଵ୍ଯାଧଯସ୍ ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରଶୁଭକ୍ରମୈଃ । ଚିକିତ୍ସକାଦିଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତୈର୍ ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ରୈର୍ ଇଵାତପାଃ
ଯେଉଁ ରୋଗ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ନଶ୍ଟ କରାଯାଏ; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଆସୁନ୍ତା ଘନ ରୋଦେଇ ଦେଇଥାଏ।