ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଦ୍ଯର୍ଥରୂପୈସ୍ ସୈଵଂ ଵିଜୃମ୍ଭତେ । ତରଙ୍ଗକଣକଲ୍ଲୋଲଵଲନୈର୍ ଅମ୍ବ୍ଵ୍ ଇଵାତ୍ମନି
ଏହି ଚେତନା ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ନିଜ ଭିତରେ ତରଙ୍ଗ, ଫେଣା, ଲହରି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଜଗଦ୍ଭୂତପଦାର୍ଥାନାଂ ସତ୍ତା ସ୍ଫୁରତି ସାନ୍ତରେ । ଯଦ୍ ଇଦଂ ତତ୍ ପରଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯାଃ ଖଲୁ ମହାଚିତେଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୂତ ଓ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏହାର ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଯାହା କି ଏହି ଅଛି, ସେଇ ମହାଚେତନାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ।
ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମହାସିଂହୀ ସେଯଂ ସମସମୋଦିତା । ଅନନ୍ଯଯୈଵାନ୍ଯଯେଵ ଜଗଜ୍ଜୃମ୍ଭିକଯା ସ୍ଥିତା
ଏହି ପବିତ୍ର ଚେତନାର ମହାସିଂହୀ, ସମଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ନିଜେ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛି, ଏହା ନିଜ ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକା ଏକା ଅବସ୍ଥିତ।
ସତ୍ତା ତଦ୍ଵ୍ଯତିରେକେଣ ନାନ୍ଯା ସମ୍ଭଵତୀହ ହି । ଵିଚିତ୍ରହେମଭାଣ୍ଡାନାଂ ନନୁ ହେମେତରା ଯଥା
ତାହା ଛଡ଼ି ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯେପରି ନାନା ପ୍ରକାର ଗୋଲାପ ଗହଣା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏକମାତ୍ର ସୁନାରୁ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ସା ଯଥୋଦେତି ତଦ୍ରୂପମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଚେତତି ସ୍ଵଯମ୍ । ସ୍ଵଚିତ୍ତ୍ଵେନ ଦ୍ରଵତ୍ଵେନ ତରଙ୍ଗାଦିତ୍ଵମ୍ ଅମ୍ବ୍ଵ୍ ଇଵ
ସେ ଯେପରି ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ନିଜକୁ ନିଜ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ନିଜର ଚିତ୍ତ ଓ ତରଳତା ଦ୍ୱାରା, ଜଳରେ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଅନେକ ରୂପ ନେଇଥାନ୍ତି।
ମହାଚିତୋ ଜଗଚ୍ ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଉଦେତୀଵାନୁଦଯ୍ଯ୍ ଅପି । ତଦାତ୍ମୈଵ ଯଥାଵର୍ତୋ ରୂପଵାଞ୍ ଜଲଧୌ ଦ୍ରଵାତ୍
ମହାଚିତ୍ତରୁ ଜଗତ ଚେତନାରୁ ଉଦୟ ହେଉଛି ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ; ଏହା ଏହି ଚିତ୍ତର ନିଜ ରୂପ, ଜଳରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଭଳି ତରଳ ଆକୃତି ନେଇଥାଏ।
ଏଵଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏଵାହମ୍ ଅନହମ୍ଭାଵମ୍ ଆତତମ୍ । ନ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମମରଣେ ନ ଚ ସ୍ତସ୍ ସଦସଦ୍ଗତୀ
ଏଭଳି, ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ମାତ୍ର, ମୋର 'ମୁଁ' ଭାବର ଅଭାବ ସାରା ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ। ଏହି ଚେତନା ପାଇଁ କେବେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଏହା କେବେ ଅସ୍ତି କିମ୍ବା ନାସ୍ତି ଦୁଇ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେନି।
ନ ନାଶସ୍ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଚିନ୍ମାତ୍ରନଭସଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯୋ ଽଯମ୍ ଅଦାହ୍ଯୋ ଽଯଂ ଚିଦାତ୍ମା ନିତ୍ଯନିର୍ମଲଃ
ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ କେବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏନି। ଏହି ଚେତନାର ଆତ୍ମା କେବେ ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ ନାହିଁ, ଜଳିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ସଦା ସ୍ଥାୟୀ ଓ ପବିତ୍ର।
ଅହୋ ନୁ ଚିରକାଲେନ ଶାନ୍ତାସ୍ମି ପରିନିର୍ଵୃତା । ନିର୍ଵାସିତମତିର୍ ମୁକ୍ତମ୍ ଆସେ ନିର୍ମନ୍ଦରାବ୍ଧିଵତ୍
ହାଁ, ବହୁଦିନ ପରେ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଣ ପାଇଛି। ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୋଇ, ମୁଁ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଶାନ୍ତ ସାଗର ଭଳି ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି।
ଅସଦାଭାସମ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅଜମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍ । ଆତ୍ମାକାଶମ୍ ଅନାଯାସମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ରମେ ଚିରମ୍
ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅନନ୍ତ, ଅଜନ୍ମା ଓ ଅଚଳ ଆତ୍ମାର ଆକାଶକୁ ସହଜରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଛି।
ଅନନ୍ତମ୍ ଇଦମ୍ ଆକାଶଂ ଭୂତୌଘଶ୍ ଚାଚଲାଦିକଃ । ସୁରାସୁରଯୁତଂ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଏତନ୍ମଯମ୍ ଅକୃତ୍ରିମମ୍
ଏହି ଅସୀମ ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଥିବା ଏହି ସୃଷ୍ଟି—ସବୁ ଏହାରୁ ହିଁ ଗଠିତ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଅସୃଜିତ।
ପୁସ୍ତକର୍ମମଯୀ ସେନା ସର୍ଵା ମୃଣ୍ମାତ୍ରକଂ ଯଥା । ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦୃଶାଂ ସତ୍ତା ଚିନ୍ମାତ୍ରୈକମଯୀ ତଥା
ଯେପରି ମାଟିର ପୁତୁଳି ଦଳ ମାଟି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ସେପରି ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖିବାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ।
ଇଦମ୍ ଐକ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଅହଂ ନାହମ୍ ଇତୀତି ଚ । କ ଇହ ଭ୍ରମସମ୍ମୋହଃ କଥଂ କସ୍ଯ କୁତଃ କ୍ଵ ଵା
ଏହି ଏକତା, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟତା, 'ମୁଁ ଅଛି' କିମ୍ବା 'ମୁଁ ନାହିଁ'—ଏଠାରେ କିଏ ଭ୍ରମିତ କିମ୍ବା ମୁହଁଘୁମା ହେଉଛି, କିପରି, କାହା ଦ୍ୱାରା, କେଉଁଠୁ, କେଉଁ ଭାବେ?
ତଦ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅନାଯାସମ୍ ଉପଶାନ୍ତାସ୍ମି ଖଂ ସ୍ଥିତା । ନିର୍ଵାମି ପରିନିର୍ଵାଣା ସତ୍ଯମ୍ ଆସେ ଗତଜ୍ଵରମ୍
ମୁଁ ସେଇ ଅସୀମ, ସହଜ, ଶାନ୍ତ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ; ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ଶମିତ, ସତ୍ୟରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
ଅଚେତନଂ ଚେତନଂ ଵା ଯୋ ଯୋ ନାମାଭିଚେତତି । ସତ୍ତାମାତ୍ରାତ୍ମ ତଦ୍ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ମହାଚିତି ସଂସ୍ଥିତମ୍
କିଏ କିଛିକୁ ଜଡ଼ ବା ଚେତନ ଭାବେ ଭାବୁଥିବେ, କିଏ କେଉଁସି ନାମ ଦେଉଥିବେ, ସେଥିର ମୂଳ ସ୍ବରୂପ ହେଉଛି କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଯାହା ବଡ଼ ଚେତନା ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଭାବେ ବିରାଜିତ।
ତେନେହ ନାହମ୍ ନାନ୍ଯଶ୍ ଚ ନ ଭାଵାଭାଵସମ୍ଭଵଃ । ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ନିରାଲମ୍ବଂ କେଵଲଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ପରମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ନ ମୁଁ ଅଛି, ନ ଅନ୍ୟ କେହି ଅଛନ୍ତି, ନ ଭାବ ବା ଅଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସବୁ କିଛି ଶାନ୍ତ, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଓ କେବଳ ପରମ ଭାବେ ବିରାଜିତ।
ଇତ୍ଥଂ ଵିଚାରଣପରା ପରମାଵବୋଧାଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଇଦଂ ପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵମ୍ । ସଂଶାନ୍ତରାଗଭଯମୋହମନୋଵିଲାସା ଶାନ୍ତା ବଭୂଵ ଶରଦମ୍ବରଲେଖିକେଵ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସେ ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ପରମ ଆତ୍ମାର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିଲେ; ତାଙ୍କର ରାଗ, ଭୟ, ମୋହ ଓ ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଶରଦ୍ ଆକାଶରେ ଆଙ୍କା ରେଖା ପରି ସେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ଦିନାନୁଦିନମ୍ ଏଷାଥ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମତଯା ତଯା । ନିତ୍ଯମ୍ ଅନ୍ତର୍ମୁଖତଯା ବଭୂଵ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥିତିଃ
ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସଦା ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ରହି, ସେ ନିଜ ସ୍ବଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ନୀରାଗା ନୀରୁଜାସଙ୍ଗା ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵା ନିସ୍ସମୀହିତା । ନ ଜହାତି ନ ଚାଦତ୍ତେ ପ୍ରକୃତାଚାରଚାରିଣୀ
ସେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ, ଦୁଃଖ ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ଦୂର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ନାହିଁ—ସେ କିଛି ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି ଧରନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲନ୍ତି।
ପରିତୀର୍ଣା ଭଵାମ୍ଭୋଧିଂ ଶାନ୍ତସନ୍ଦେହଜାଲିକା । ପରମାତ୍ମମହାଲାଭପରିପୂର୍ଣତରାନ୍ତରା
ସେ ଭବସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ସନ୍ଦେହର ଜାଲ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲାଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତା ସୁଚିରଶ୍ରାନ୍ତା ଘନଲବ୍ଧପଦାତ୍ମନି । ସର୍ଵୋପମାତୀତତଯା ଜଗାମାଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯତାମ୍
ଦୀର୍ଘ କ୍ଳାନ୍ତି ପରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ଗଭୀର ଅନୁଭୂତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତୁଳନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅବ୍ୟାଖ୍ୟାତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଇତି ସା ମହିଷୀ ତସ୍ଯ ଚୂଡାଲା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ସ୍ଵଲ୍ପେନୈଵ ହି କାଲେନ ଯଯୌ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯତାମ୍
ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ମହିଷୀ ଚୂଡାଳା, ଅତି କମ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଣାଯିବା ଜିନିଷର ଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ଯଥାଯମ୍ ଆଗତଃ କଶ୍ଚିଜ୍ ଜାଗତସ୍ ସ୍ପନ୍ଦଵିଭ୍ରମଃ । ଯଥା ଚ ଲୀଯତେ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ତଜ୍ ଜ୍ଞାତଵତୀ ବଭୌ
ଏହି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାର କିଛି କମ୍ପନ କିପରି ଆସେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କିପରି ଲୟ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଅଦୃଷ୍ଟସକଲଭ୍ରାନ୍ତୌ ପଦେ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଏତ୍ଯ ସା । ରରାଜ ଶରଦଚ୍ଛାଭ୍ରମାଲେଵ ଗତସମ୍ଭ୍ରମା
ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ଆସିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ, ସେ ଅସ୍ଥିରତା ହୀନ ହୋଇ, ଶୁଭ୍ର ଶରତ ମେଘର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଅନାକୁଲସମାଲୋକେ ଆଶଶ୍ଵାସାତ୍ମନାତ୍ମନି । ଜରଦ୍ଗୁର୍ ଇଵ ଶୈଲାଗ୍ରଂ ସତୃଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତା
ଅଶାନ୍ତି ନଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିତ ରଖି, ସେ ଜରା ପହାଡ଼ର ତୃଣାଙ୍କିତ ଶିଖରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ି ରହିଲେ।
ସ୍ଵଵିଵେକଘନାଭ୍ଯାସଵଶାଦ୍ ଆତ୍ମୋଦଯେନ ସା । ଶୁଶୁଭେ ଶୋଭନା ପୁଷ୍ପଲତେଵାଭିନଵୋଦ୍ଗତା
ନିଜ ବିବେକର ଗଭୀର ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ଉଦୟ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ନବ ଫୁଟିଥିବା ଫୁଲ ଲତାର ପରି ଶୋଭା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଅଥ ତାମ୍ ଅନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ କଦାଚିତ୍ ସ ଶିଖିଧ୍ଵଜଃ । ଅପୂର୍ଵଶୋଭାମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ସ୍ମଯମାନ ଉଵାଚ ହ
ତା’ର ଦୋଷହୀନ ଦେହ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ଦେଖି, ଏକଦା ଶିଖିଧ୍ୱଜ ହସି ହସି କହିଲେ।
ଭୂଯୋ ଯୌଵନଯୁକ୍ତେଵ ମଣ୍ଡିତେଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅଧିକଂ ରାଜସେ ତନ୍ଵି ଜଗଦ୍ରାଜ୍ଯଵତୀ ଯଥା
ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଯୁବତୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ, ଭଳିଭଳି ସଜିଛ, ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ରହିଛି ଭଳି ଅଧିକ ଚମକୁଛ।
ପ୍ରପୀତାମୃତସାରେଵ ଲବ୍ଧାଲଭ୍ଯପଦେଵ ଚ । ଆନନ୍ଦାପୂରପୂର୍ଣେଵ ରାଜସେ ଽତିତରାଂ ପ୍ରିଯେ
ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଅମୃତର ସାର ପିଇଥିବା, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଦଶାକୁ ପାଇଥିବା ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ।
ଉପଶାନ୍ତଂ ଚ କାନ୍ତଂ ଚ ଦଧାନା ସୁନ୍ଦରଂ ଵପୁଃ । ଅଭିଭୂଯେନ୍ଦୁମ୍ ଆଯାସି ଶ୍ରିଯଂ କାମ୍ ଅପି କାମିନି
ଶାନ୍ତ ଓ ମନୋହର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ଭାଗ୍ୟ ରହିଛ।