ନିର୍ନିମିତ୍ତଂ ନିରାଗସ୍କଂ ନ ତେନାସୌ ପୁରୋଗତମ୍ । କ୍ଷୁଧିତୋ ଽପି ନରଂ ହନ୍ତି ସଙ୍ଗୋ ହି ନ୍ଯାଯଦୈଶିକଃ
ସେ କେବେ ଅକାରଣ କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି ବିନା କିଛି କରୁନଥିଲା। ଭୋକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମଣିଷକୁ ମାରୁନଥିଲା, କାରଣ ସହଯୋଗ ସଦା ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ହୁଏ।
ସ କାଲେନାଟଵୀଗେହୋ ଜଗାମ ନଗରାନ୍ତରମ୍ । ନ୍ଯାଯଯୁକ୍ତ୍ଯା ଜନଂ ଭୋକ୍ତୁଂ କ୍ଷୁଧା ସମଭିଚୋଦିତଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଭୂତ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏକ ଅନ୍ୟ ନଗରକୁ ଗଲା, ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଲୋକମାନେ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
ତତ୍ର ପ୍ରାପ ସ ଭୂପାଲଂ ରାତ୍ରିଚର୍ଯାଵିନିର୍ଗତମ୍ । ତମ୍ ଆହ ଘନଘୋରେଣ ଶବ୍ଦେନୋଗ୍ରନିଶାଚରଃ
ସେଠାରେ ସେ ରାତିରେ ବାହାରିଥିବା ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ଭେଟିଲା। ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଶବ୍ଦରେ ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପିଶାଚ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା।
ରାଜଂଲ୍ ଲବ୍ଧୋ ଽସି ଭୀମେନ ଵେତାଲେନ ମଯାଧୁନା । କ୍ଵ ଗଚ୍ଛସି ଵିନଷ୍ଟୋ ଽସି ଭଵାନ୍ ଭୋଜନମ୍ ଅଦ୍ଯ ମେ
ହେ ରାଜା, ଏବେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବେତାଳ ତୁମକୁ ଧରିଛି। କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ଆଜି ତୁମେ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ହେବା।
ଭୋ ରାତ୍ରିଚର ନିର୍ନ୍ଯାଯଂ ମାଂ ଚେଦ୍ ଅତ୍ସି ବଲାଦ୍ ଇହ । ତତ୍ ତେ ସହସ୍ରଧା ମୂର୍ଧା ସ୍ଫୁଟିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା, ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଜୋରକରି ମୋତେ ଖାଉଛ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ାରେ ଫାଟିଯିବ।
ନ ତ୍ଵାମ୍ ଅଦ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅନ୍ଯାଯଂ ନ୍ଯାଯୋ ଽଯଂ ତୁ ମଯୋଚ୍ଯତେ । ରାଜାସି ସକଲାଶାଶ୍ ଚ ପୂରଣୀଯାସ୍ ତ୍ଵଯାର୍ଥିନାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଖାଇବି ନାହିଁ। ମୁଁ ନ୍ୟାୟ କଥା କହୁଛି—ତୁମେ ଏକ ରାଜା, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ମମେମାମ୍ ଅର୍ଥିତାଂ ରାଜନ୍ ସମ୍ଭଵାର୍ଥଂ ପ୍ରପୂରଯ । ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ଇମାନ୍ ମଯୋକ୍ତାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋର ଅନୁରୋଧଟିକୁ, ଯାହା ଜିଜ୍ଞାସା ପାଇଁ କରାଯାଇଛି, ଦୟାକରି ପୂରଣ କର। ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ରଖିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
କସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ଯ୍ ଅଣଵଃ କୃଶାଃ । କସ୍ମିନ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ପଵନେ ମହାଗଗନରେଣଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କିଏ ଏହି କିରଣଗୁଡ଼ିକ? ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରମାଣୁ କିଏର? ବଡ଼ ଆକାଶର ଧୂଳିକଣା କେଉଁ ପବନରେ ଚମକେ, କେଉଁ ବାତାସରେ ଚଳିଥାଏ?
ସ୍ଵପ୍ନାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତରଂ ଗଚ୍ଛଞ୍ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ । ତ୍ଯଜନ୍ ନ ତ୍ଯଜତି ସ୍ଵଚ୍ଛଂ କସ୍ ସ୍ଵରୂପଂ ପ୍ରଭାସୁରମ୍
ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଯାଉଥିବା, ଛାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ୁନଥିବା, ସେଇ କିଏ ଯିଏ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରହେ? କାହାର ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱରୂପ?
ରମ୍ଭାସ୍ତମ୍ଭୋ ଯଥା ପତ୍ତ୍ରମାତ୍ରମ୍ ଏଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅନ୍ତର୍ ଅନ୍ତସ୍ ତଥାନ୍ତଶ୍ ଚ ତଥା କୋ ଽଣୁସ୍ ସ ଏଵ ହି
କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଯେପରି ଏକ ପରେ ଏକ ପତ୍ର ମାତ୍ର, ଏଭଳି ଭିତରେ ଭିତରେ ଏବଂ ତାହାର ଭିତରେ ଆଉ କିଏ ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମତମ ଅଂଶ, ସେଇ ଏକ?
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାକାଶଭୂତୌଘସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମେରଵଃ । ଅପରିତ୍ଯଜତୋ ଽଣୁତ୍ଵଂ କସ୍ଯାଣୋଃ ପରମାଣଵଃ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକାଶ, ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ—ଏମାନେ ଅଛିବାବେଳେ, କାହାର ପାଖରେ ସତ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଅଛି? କାହାର ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଅଣୁ ଅଛି?
କସ୍ଯାନଵଯଵସ୍ଯୈଵ ପରମାଣୁମହାଗିରେଃ । ଶିଲାନ୍ତର୍ ନିବିଡୈକାନ୍ତରୂପୋ ମଜ୍ଜା ଜଗତ୍ତ୍ରଯୀ
ଏହି ଅଭେଦ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମତା କାହାର? ଅଣୁର କିମ୍ବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର? ଏହି ତିନି ଜଗତ ଏକ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ମଜ୍ଜା ପରି କାହା ମଧ୍ୟରେ ଅଛି?
ଇତି କଥଯସି ଚେନ୍ ନ ମେ ଦୁରାତ୍ମଂସ୍ ତଦ୍ ଇହ ନିଗୀର୍ଯ ଭଵନ୍ତମ୍ ଆତ୍ମଘାତିନ୍ । ଫଲମ୍ ଇଵ ତଵ ମଣ୍ଡଲଂ ଗ୍ରସେଯଂ ପ୍ରସଭମ୍ ଉପେତ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଯଥା କୃତାନ୍ତଃ
ତୁମେ ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାଁତ, ଦୁଷ୍ଟ, ତେବେ ଏଠାରେ ଏବେ, ତୁମକୁ ଗିଳିଦେଇ, ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ମୁଁ ତୁମର ମଣ୍ଡଳକୁ ଫଳ ପରି ଜବରଦସ୍ତି ଖାଇଯିବି, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଜଗତକୁ ଗିଳିଯାଏ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତି ଵେତାଲେ ଵକ୍ତୁଂ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ଵିହସ୍ଯ ସଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜା ଦନ୍ତାଂଶୁଧଵଲାନନଃ
ବେତାଳ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତର ଆଲୋକରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଅସ୍ତି ଚିତ୍ତିକ୍ତତାତ୍ମେଦଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମରିଚଂ ଫଲମ୍ । ଉତ୍ତରୋତ୍ତରସଂଵୃତ୍ତଭୂତତ୍ଵକ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଟି ଜଣେ ମାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଚେତନାର ଫଳ ଅଟେ, ଏହା ପରସ୍ପର ତତ୍ତ୍ୱର ପରତରେ ପରତ ଘେରାଯାଇଛି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଫଲାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତି ହି । ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈସ୍ ତାଦୃଶୀ ଶାଖା ଵିପୁଲା ଚଲପଲ୍ଲଵା
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଫଳ ଅଛି; ଏହି ପରି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଡାଳ ଅଛି, ଯାହା ବିସ୍ତୃତ ଓ ହଲୁହଲୁ କମ୍ପିଥିବା ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ତାଦୃଶୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶାଖାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଶୋ ଽସ୍ତି ମହାଵୃକ୍ଷୋ ଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯୋ ଵିପୁଲାକୃତିଃ
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଡାଳ ଅଛି; ଏହି ପରି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ବିଶାଳ ଆକାରର।
ଯତ୍ର ସନ୍ତି ସହସ୍ରାଣି ତାଦୃଶାନାଂ ମହୀରୁହାମ୍ । ତାଦୃଶଂ ଵନମ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ଅନନ୍ତତରୁଗୁଲ୍ମକମ୍
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି; ଏହି ପରି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ଗଛ-ଗୁଲ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଵନାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଗ୍ ଅସ୍ତି ବୃହଚ୍ ଛୃଙ୍ଗମ୍ ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ ଭରିତାକୃତି
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି; ଏବଂ ଏଠାରେ ଏପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ବହୁତ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭାରି ଆକାରର।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶୃଙ୍ଗାଣାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଶୋ ଽସ୍ତି ମହାଶୈଲଃ ପୂରିତାଖିଲଦିକ୍ତଟଃ
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଅଛି; ଏବଂ ଏଠାରେ ଏପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କରିଛି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶୈଲାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଶୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅତିଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ଦେଶୋ ଵିପୁଲକୋଟରଃ
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏବଂ ଏଠାରେ ଏପରି ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହାର ଗଭୀର ଗହ୍ୱର ଅଛି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦେଶାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଗ୍ ଅସ୍ତି ବୃହଦ୍ ଦ୍ଵୀପଂ ମହାହ୍ରଦନଦୀଵୃତମ୍
ଏଠାରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଦେଶ ଅଛି; ଏବଂ ଏଠାରେ ଏପରି ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦ୍ଵୀପାନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଗ୍ ଅସ୍ତି ମହୀପୀଠଂ ଵିଚିତ୍ରରଚନାନ୍ଵିତମ୍
ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ଦ୍ୱୀପ ଥିବା ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିରେ ଭୂମି ଶୋଭିତ।
ତାଦୃଶୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ପୃଥ୍ଵୀନାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଗ୍ ଅସ୍ତି ଜଗତ୍ ସ୍ଫାରଂ ମହାଭୁଵନପଞ୍ଜରମ୍
ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ପୃଥିବୀ ଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଜଗତ ଅଛି, ଯାହା ଏକ ମହାବିଶ୍ୱ ଗୃହ ପରି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଜଗତାଂ ଯତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଗ୍ ଅସ୍ତି ମହଚ୍ ଚାଣ୍ଡଂ ଚଣ୍ଡାଡମ୍ବରପୀଠଵତ୍
ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ଜଗତ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନାର ଆସନ ପରି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଯତ୍ରାଣ୍ଡାଣାଂ ତରଙ୍ଗକଃ । ତାଦୃଶୋ ଽଵିରତସ୍ପନ୍ଦୋ ଵିପୁଲୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ ସାଗରଃ
ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତରଙ୍ଗ ଉଠୁଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ସାଗର ଅଛି, ଯାହା ସଦା କମ୍ପିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ।
ତାଦୃକ୍ସାଗରଲକ୍ଷ୍ଯାଣି ତରଙ୍ଗୋ ଯତ୍ର ପେଲଵଃ । ତାଦୃଶସ୍ ସ୍ଵଵିଲାସାତ୍ମା ନିର୍ମଲୋ ଽସ୍ତି ମହାର୍ଣଵଃ
ଏମିତି ଏକ ବିଶାଳ, ପବିତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ନିଜ ଖେଳାରେ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ମୃଦୁ ତରଙ୍ଗରେ ଏପରି ଅନେକ ସମୁଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
ତାଦୃଂଶ୍ଯ୍ ଅବ୍ଧିସହସ୍ରାଣି ଯସ୍ଯୋଦରଜଲାନ୍ଯ୍ ଅଥ । ତାଦୃଶୋ ଽସ୍ତି ପୁମାନ୍ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ ଭରିତାକୃତିଃ
ଏମିତି ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଗଭୀର ପେଟରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ରହିଛି, ଯିଏ ଉଚ୍ଚତା ଓ ମହିମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତାଦୃଶାନାଂ ନୃଣାଂ ଲକ୍ଷୈର୍ ଯସ୍ଯ ମାଲୋରସି ସ୍ଥିତା । ପ୍ରଧାନଂ ସର୍ଵସତ୍ତାନାଂ ତାଦୃଶୋ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅପରଃ ପୁମାନ୍
ଏପରି ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଦଳ ଯାହାଙ୍କ ମାଳା ପିଣ୍ଡରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଛନ୍ତି।
ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ପୁରୁଷାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ସ୍ଫୁରନ୍ତି ମଣ୍ଡଲେ ଯସ୍ଯ ସ୍ଵତନୂରୁହଜାଲଵତ୍
ଏପରି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ହଜାର-ହଜାର ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ ନିଜ ଶରୀରର ଲୋମ ଜାଲି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି।