ମନୋମୌନଂ ପଞ୍ଚମଂ ଯତ୍ ତନ୍ ମୃତେ କାଷ୍ଠତାପସେ । ଭଵେତ୍ ସୁଷୁପ୍ତମୌନାଖ୍ଯଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତେ ହି ଜୀଵତି
ମନସିକ ନିରବତା ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ଯେଉଁଥିରେ ଅଛି, ସେଥିରେ ମୃତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଠାରେ ଏହା ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ନିରବତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ନିରବତାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଷୁ ମୌନଵିଶେଷେଷୁ ଵିଷଯଃ କାଷ୍ଠତାପସଃ । ସୁଷୁପ୍ତମୌନାଵସ୍ଥାଯାଶ୍ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଶ୍ ଚୈଵ ମୁକ୍ତଧୀଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ନିରବତା ମଧ୍ୟରେ, ଦଣ୍ଡବତ୍ ତପସ୍ବୀଙ୍କର ଅଧିକାର ଅଛି, ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ନିରବତା ଅବସ୍ଥାରେ ଓ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାରରେ ମୁକ୍ତ ମନର ଅଧିକାର ଅଛି।
ଵାଙ୍ମୌନଂ ମୌନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ସିଦ୍ଧଂ ତଚ୍ ଚ ମନଃକଲା- । ମଲିନଂ ଜୀଵବନ୍ଧାଯ ତତ୍ରସ୍ଥାଃ କାଷ୍ଠତାପସାଃ
ବାକ୍ ନିରବତାକୁ ନିରବତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମନର କଳା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ; ଏହି ନିରବତା ଜୀବକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ, ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ତପସ୍ବୀମାନେ ରହନ୍ତି।
ହଠାଦ୍ ଵା ଯୋଗଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵ ଯସ୍ ସ୍ଵାକ୍ଷାଣାଂ ଵିନିଗ୍ରହଃ । ତଦ୍ ଅକ୍ଷମୌନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହୁସ୍ ତତ୍ରସ୍ଥାଃ କାଷ୍ଠତାପସାଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜଣେ ଜୋରଦରି କିମ୍ବା ଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିରବତା ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ତପସ୍ବୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଅସ୍ମରନ୍ ସଂସ୍ମରନ୍ ଵାପି ଦୃଶ୍ଯଂ ଵାଗ୍ଦ୍ଵଯମ୍ ଅସ୍ପୃଶନ୍ । ଅପଶ୍ଯନ୍ନ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ କାଷ୍ଠମୌନୀ ହି ତିଷ୍ଠତି
ମନେ ରଖିବା କିମ୍ବା ଭୁଲିଯିବା, କିମ୍ବା କଥାର ଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଛୁଇଁନଥିବା, କିମ୍ବା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନଥିବା—ଏହିପରି ଦ୍ୱାରା, ଦୀର୍ଘ ଶାନ୍ତିରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୟାନୀ ଲକଡ଼ା ପରି ନିରବ ରହିଥାଏ।
ପ୍ରସ୍ଫୁରଚ୍ଚିତ୍ତକଲନମ୍ ଏତନ୍ ମୌନତ୍ରଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞମୁନିଷୁ ନ ତୁ ତଜ୍ଜ୍ଞେଷୁ ଲୀଲଯା
ଚିତ୍ତର ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ନିରବତାକୁ ଲୋକେ ମନେ ରଖନ୍ତି; ଏହା ଅଜ୍ଞ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଘଟେ।
ନାତ୍ରୋପାଦେଯତା ଜ୍ଞାନାମ୍ ଏତନ୍ ମୌନତ୍ରଯଂ କିଲ । ଲୀଲଯା ହେଲଯା ଵାପି ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ଵା ନ ଵା
ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ନିରବତାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଚାହିଲେ ଖେଳା କିମ୍ବା ଅଲସତାରେ କରିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା କରିନପାରନ୍ତି।
ଇଦଂ ସୁଷୁପ୍ତମୌନଂ ତୁ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତମତିସ୍ଥିତମ୍ । ଅପୁନର୍ଜନ୍ମନେ ଜନ୍ତୋଶ୍ ଶୃଣୁ ଶ୍ରଵଣଭୂଷଣମ୍
ଏହି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ନିରବତା ଜୀବନମୁକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତି ନେଇଛି; ଶୁଣ, ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ଶୋଭା, ଏହା ସେହି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଯେଉଁଥିରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ନାତ୍ର ସଂଯମ୍ଯତେ ଵାଣୀ ତ୍ରିଵିଧା ନାପି ଚୋଜ୍ଝ୍ଯତେ । ନୋଲ୍ଲାସ୍ଯନ୍ତେ ନ ଜୀଯନ୍ତେ ସମସ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯସଂଵିଦଃ
ଏଠାରେ କଥା ତିନି ପ୍ରକାରରେ ନ ଦମିତାଯାଏ, ନ ଛାଡ଼ାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କାମ କରିବା ନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ନ ଶମିତ ହୁଏ।
ନାନାତାକଲନେଯଂ ହି ନ ଵଲ୍ଗତି ନ ଶାମ୍ଯତି । ଚେତୋ ନ ଚେତୋ ନାଚେତୋ ନ ସନ୍ ନାସନ୍ ନ ଖଂ ନ ଗୌଃ
ଏହା ବିଭିନ୍ନତାର ଖେଳ ନୁହେଁ; ଏହା ନ ଭଲିଏ, ନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ମନ ମନ ନୁହେଁ, ମନ ନଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ନ ଅସ୍ତି, ନ ନାସ୍ତି, ନ ଆକାଶ, ନ ମାଟି।
ଅଵିଭାଗମ୍ ଅନାଯାସଂ ଯଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆସିତମ୍ । ଧ୍ଯାଯତୋ ଧାଵତଶ୍ ଚୈଵ ସୌଷୁପ୍ତଂ ମୌନମ୍ ଅଙ୍ଗ ତତ୍
ଯାହା ଅଖଣ୍ଡ, ସହଜ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଏବଂ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଚଳିଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳିତ ରହେ—ହେ ପ୍ରିୟ, ସେଇ ହେଉଛି ସୁଷୁପ୍ତିର ନିରବତା।
ଯଥାଭୂତମ୍ ଇମଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଜଗନ୍ନାନାତ୍ଵଵିଭ୍ରମମ୍ । ଯଦ୍ ଆସିତମ୍ ଅସଙ୍ଗେହଂ ସୌଷୁପ୍ତଂ ମୌନମ୍ ଅଙ୍ଗ ତତ୍
ଏହି ଜଗତର ବିଭିନ୍ନତାର ଭ୍ରମ କେମିତି ଅଛି ତାହା ଯେଉଁଠି ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିଲେ, ଯାହା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ଅଲଗା ରହିଯାଏ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେଇ ହେଉଛି ସୁଷୁପ୍ତିର ନିରବତା।
ଅନେକସଂଵିଦ୍ରୂପାତ୍ମ ଚୈକମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଆତତମ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଆସିତମ୍ ଅନନ୍ତଂ ଯତ୍ ସୌଷୁପ୍ତଂ ମୌନମ୍ ଅଙ୍ଗ ତତ୍
ଏହି ଏକାଟି ଅନେକ ଚେତନାର ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ଅନନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି । ମୋର ପ୍ରିୟ, ଏହି ଅନନ୍ତତା ହେଉଛି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ନିରବତା ।
ଆକାଶଂ ନୈଵ ଚାକାଶଂ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ମି ନ ଚାସ୍ମି ଚ । ଇତି ସ୍ଥିତଂ ସମଂ ଶାନ୍ତଂ ଯତ୍ ତନ୍ ମୌନଂ ସୁଷୁପ୍ତଵତ୍
ଏହା ଆକାଶ ନୁହେଁ, ଆକାଶ ନୁହେଁ ମଧ୍ୟ । ମୁଁ ସବୁ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସବୁ କିଛି ମୁଁ ମଧ୍ୟ । ଏହିପରି ସମ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ନିରବତା ।
ସର୍ଵଂ ଶୂନ୍ଯଂ ନିରାଲମ୍ବଂ ଶାନ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞପ୍ତିମାତ୍ରକମ୍ । ନ ସନ୍ ନାସଦ୍ ଇତି ସ୍ଵସ୍ଥମ୍ ଆସିତଂ ମୌନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ସବୁ କିଛି ଶୂନ୍ୟ, କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଜଣା ମାତ୍ର । ଏହା ନ ସତ୍, ନ ଅସତ୍ । ଏଭଳି ନିଜରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହା ରହିଛି, ସେହି ଉତ୍ତମ ନିରବତା ।
ଭାଵାଭାଵଦଶୋନ୍ମେଷଵିଶେଷୈର୍ ଵିତଥୋତ୍ଥିତୈଃ । ସଂଵିଦୋ ଯଦ୍ ଅନାମର୍ଶସ୍ ତନ୍ ମୌନଂ ପରମଂ ଵିଦୁଃ
ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ନଷ୍ଟ ହେବା, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ ଭିନ୍ନତାର ଭ୍ରମରେ ଯାହା ଚେତନା ଅସ୍ପର୍ଶିତ, ସେହି ଚେତନାକୁ ଉଚ୍ଚତମ ନିରବତା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ।
ଅସତୈଵ ସତେଵାନ୍ତଶ୍ ଚେତସା ଵୃତ୍ତିରୂପିଣା । ଯଦ୍ ଅନାଵର୍ତନଂ ସଂଵିଦ୍ଵୃତ୍ତେସ୍ ତନ୍ ମୌନମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍
ଯେତେବେଳେ ମନର ଚଳାଚଳ, ସେଠି ଅସତ୍ୟ କିମ୍ବା ସତ୍ୟ ଯାହା ପାଇଁ ହେଉ, ପୁନର୍ବାର ଆସି ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ଏହି ଅମର ମୌନ ଅଟୁଟ ରହେ।
ନାହମ୍ ଅସ୍ମି ନ ଚାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ନ ମନୋ ନ ଚ ମାନସମ୍ । ଇତି ସଂଵିଦସଂଵିତ୍ତିର୍ ଅଵିଚ୍ଛିନ୍ନାତିମୌନତା
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥାଏ—'ମୁଁ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ମନ ନାହିଁ, ମନସିକ କିଛି ନାହିଁ', ଏହି ଅବିରତ ଉପଲବ୍ଧି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୌନ।
ଅହମ୍ ଅସ୍ମି ଜଗଚ୍ ଚାସ୍ତି ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ତିଶବ୍ଦାର୍ଥମାତ୍ରକମ୍ । ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମ୍ ଏଵେତି ସୌଷୁପ୍ତଂ ମୌନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭାବ ଥାଏ—'ମୁଁ ଅଛି, ଜଗତ୍ ଅଛି, ତୁମେ ଅଛ', କିନ୍ତୁ କେବଳ 'ଅସ୍ତି' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଭାବରେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକାଟି ସ୍ଥିତି ଭାବରେ, ଏହାକୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ମୌନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ ସଂଵିଦ ଏଵାନ୍ଯାସ୍ ସ୍ଵପ୍ନାଦିକଲନାଃ କୁତଃ । ଅନନ୍ତମ୍ ଏଵ ସୌଷୁପ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ମୌନମ୍ ଅତସ୍ ତତମ୍
ସମସ୍ତ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଭାବନା ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରୁ ଅଲଗା କିପରି ହେବ? ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଅସୀମ, ଏହିପରି ସମସ୍ତ କିଛି ମୌନରେ ବ୍ୟାପିତ।
ସୁଷୁପ୍ତମୌନମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଅନନ୍ତତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରବୋଧଵତ୍ । ତୁର୍ଯମ୍ ଏଵାମଲଂ ଵିଦ୍ଧି ତୁର୍ଯାତୀତମ୍ ଅଥାପି ଵା
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ନିରବତା, ଏହାର ଅସୀମତା ଦ୍ୱାରା, ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ପରି ଲାଗେ; ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ଭାବରେ ଜାଣ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଅବସ୍ଥା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।
ସୁଷୁପ୍ତୈକସମାଧାନସ୍ ତଥା ତୁର୍ଯସମାଧିକଃ । ତୁର୍ଯାତୀତସମାଧିର୍ ଵା ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ଭଵେତ ଵୈ
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ସମାଧି, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ସମାଧି, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସମାଧି, ଏହା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
ତୁର୍ଯସ୍ଥ ଏଵ ସକଲାମଲଶାନ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ଵ୍ଯଵହରନ୍ ନିପୁଣଂ ସ୍ଵପିତ୍ଵା । ନିତ୍ଯଂ ସଦେହ ଉତ ଵାପି ଵିଦେହ ଏଵ ବ୍ରାହ୍ମଂ ନଭୋ ଭଵ ତଦ୍ ଏଵ କିଲାସି ସାଧୋ
ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତା ଓ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଜାଗିଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଶୁଇଥିବା ବେଳେ ଦକ୍ଷତାର ସହ କାମ କର; ଦେହ ସହିତ କିମ୍ବା ଦେହ ବିନା, ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ପରିଣତ ହେ, ଏହି ଆକାଶ ତୁମେ ନିଜେ, ଏହି ତୁମର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା।
ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଅପାସ୍ତଭଵଵାସନମ୍ ଏକମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ ନ ତ୍ଵଂ ନ ଚାହମ୍ ଇତି କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇହାସ୍ତି ସତ୍ଯମ୍ । ସର୍ଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଯତ ଇତୀହ ଶିଲାନ୍ତରାଭଂ ଜ୍ଞସ୍ ତିଷ୍ଠ ଚିଦ୍ଗଗନକୋଶକଲୈକନିଷ୍ଠଃ
‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭବତା ଓ ଆଶାକୁ ଛାଡି, ଏକତାରେ ବସ; ଏଠାରେ ‘ତୁମେ ନୁହଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, କିଛି ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ନୁହଁ’—ଏହି ଭାବରେ ରୁହ; ସମସ୍ତ କିଛି ଜଣାଯାଇଥିବା ଏହି ଚେତନା ଆକାଶର ଗୁହାରେ, ପଥର ପରି ଭିତରେ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥିତ ଜଣାଇଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ହେ।
କୁତଶ୍ ଶତତ୍ଵମ୍ ଆଯାତଂ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ମୁନିନାଯକ । ଯେ ଗଣାସ୍ ତେ ଚ କିଂ ରୁଦ୍ରା ଉତ ନେତି ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରୁଦ୍ରମାନେଙ୍କର ଏହି ଶତଧା ସ୍ୱଭାବ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର କି ନୁହେଁ? ମୋତେ କହ।
ସ୍ଵପ୍ନାନାଂ ଭିକ୍ଷୁଣା ଦୃଷ୍ଟଂ ଶତଂ ଶତଶରୀରକମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଉଦ୍ଦେଶତୋ ଜ୍ଞାତମ୍ ଅତ ଉକ୍ତଂ ନ ତନ୍ ମଯା
ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଶତଶଃ ଦେହ ଥିବା ଶତ ଆକୃତି ଦେଖିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ କିଛି କହିନଥିଲି।
ଯଦ୍ ଆକାରାଶ୍ ଶତଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ତତ୍ ତଦ୍ ଗଣଶତଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତଦ୍ ଏଵ ତଦ୍ ରୁଦ୍ରଶତଂ ରୁଦ୍ରା ଅପି ଗଣାଭିଧାଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେଉଁ ଶତ ଆକୃତି ଦେଖାଗଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତ ଦଳ ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ; ସେଇ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ରୁଦ୍ରର ଶତ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଳ ଭାବେ ଅଭିଧାନ କରାଯାନ୍ତି।
ଏକସ୍ମାଦ୍ ଭଗଵଂଶ୍ ଚିତ୍ତାତ୍ କଥଂ ଚିତ୍ତଶତଂ କୃତମ୍ । ତତ୍ସ୍ଵପ୍ନଶତରୁଦ୍ରେଣ ଦୀପାଦ୍ ଦୀପଶତଂ ଯଥା
ଏକ ମନରୁ କିପରି ଶତ ମନ ହେଲା, ହେ ପ୍ରଭୁ? ସେହି ସ୍ୱପ୍ନର ଶତ ରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯେପରି ଏକ ଦୀପରୁ ଶତ ଦୀପ ଜଳିଉଠେ।
ନିରାଵରଣସଦ୍ଭାଵା ଯଦ୍ ଯଥା କଲ୍ପଯନ୍ତି ଯେ । ତତ୍ ତଥାଶୁ ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ସାଵରଣସଂଵିଦଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁପରି କିଛି ଭାବନା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସେହି ଦ୍ରୁତ ଘଟିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଚେତନା ଅବରୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହୁଏନା।
ସର୍ଵାତ୍ମନସ୍ ସର୍ଵଗତ୍ଵାଦ୍ ଯଦ୍ ଯଥା ଯତ୍ର ଭାଵ୍ଯତେ । ତଥାନୁଭୂଯତେ ତତ୍ର ତତ୍ ତତ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞେନ ନାଧିଯା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମା ସବୁଠି ଥିବାରୁ, ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଭାବନା କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ସେଠି ସେହିଭଳି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।