ଆସକ୍ତିମ୍ ଆହୁଃ କର୍ତୃତ୍ଵମ୍ ଅକର୍ତୁର୍ ଅପି ତଦ୍ ଭଵେତ୍ । ମୌର୍ଖ୍ଯେ ସ୍ଥିତେ ହି ମନସି ତସ୍ମାନ୍ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯୋଗ୍ୟତାକୁ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବିଯାଏ; କର୍ତ୍ତା ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଆସିପାରେ। ମନ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଲେ, ତେଣୁ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।
ପରଂ ତଜ୍ଜ୍ଞତ୍ଵମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ନିରାସକ୍ତେର୍ ମହାତ୍ମନଃ । ସର୍ଵକର୍ମରତସ୍ଯାପି କର୍ତୃତୋଦେତି ନ କ୍ଵଚିତ୍
ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ଞାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବ କେବେ ଆସେନି।
ଅକର୍ତୃତ୍ଵାଦ୍ ଅଭୋକ୍ତୃତ୍ଵମ୍ ଅଭୋକ୍ତୃତ୍ଵାତ୍ ସମୈକତା । ସମୈକତ୍ଵାଦ୍ ଅନନ୍ତତ୍ଵଂ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମ୍ ଆତତମ୍
କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ନଥିବାରୁ ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ନଥାଏ; ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ନଥିଲେ ଏକତା ଆସେ; ଏକତାରୁ ଅନନ୍ତତା ଆସେ; ଏହିପରି ଅନନ୍ତତାରୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ନାନାତାମ୍ ଅଲମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ପରମାତ୍ମୈକତାଂ ଗତଃ । କୁର୍ଵନ୍ କାର୍ଯମ୍ ଅକାର୍ଯଂ ଚ ନୈଵ କର୍ତା ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ଜୁନ
ବିଭିନ୍ନତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମାର ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କିମ୍ବା କରୁନଥିବା, ତୁମେ କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, ଅର୍ଜୁନ।
ଯସ୍ଯ ସର୍ଵେ ସମାରମ୍ଭାଃ କାମସଙ୍କଲ୍ପଵର୍ଜିତାଃ । ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିଦଗ୍ଧକର୍ମାଣଂ ତମ୍ ଆହୁଃ ପଣ୍ଡିତଂ ବୁଧାଃ
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିତ, ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର କାର୍ମା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ସମସ୍ ସୋମ୍ଯସ୍ ସ୍ଥିରସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥଶ୍ ଶାନ୍ତସ୍ ସର୍ଵାର୍ଥନିସ୍ସ୍ପୃହଃ । ଯସ୍ ତିଷ୍ଠତି ସ ସୁଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ ଅଵ୍ଯଗ୍ରତାଂ ଗତଃ
ଯେଉଁଜଣ ସମଭାବ, ମୃଦୁ, ଦୃଢ଼, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଦେଖିବାକୁ ଯେତେବେଳେ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଆସଲେ ଚଞ୍ଚଳତାରୁ ମୁକ୍ତ।
ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ନିତ୍ଯସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥୋ ନିର୍ଯୋଗକ୍ଷେମ ଆତ୍ମଵାନ୍ । ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନୁଵର୍ତୀ ଚ ଭଵ ଭୂଷିତଭୂତଲଃ
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଲାଭ ଓ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ଚିନ୍ତା ନଥିବା, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଆସେ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏ ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ଜଣେ।
କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସଂଯମ୍ଯ ଯ ଆସ୍ତେ ମନସା ସ୍ମରନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାନ୍ ଵିମୂଢାତ୍ମା ମିଥ୍ଯାଚାରସ୍ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣ କାର୍ମିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଥିବାବେଳେ, ମନରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଭ୍ରମିତ, ସେ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନସା ନିଯମ୍ଯାରଭତେ ଽର୍ଜୁନ । କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ କର୍ମଯୋଗମ୍ ଅସକ୍ତସ୍ ସ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣ ମନକୁ ଦେହର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ଏବଂ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନ ରଖି, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅର୍ଜୁନ ।
ଆପୂର୍ଯମାଣଂ ତ୍ଵ୍ ଅଚଲପ୍ରତିଷ୍ଠଂ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଆପଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଯଦ୍ଵତ୍ । ତଦ୍ଵତ୍ କାମା ଯଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ସର୍ଵେ ସ ଶାନ୍ତିମ୍ ଆପ୍ନୋତି ନ କାମକାମୀ
ଯେପରି ଜଳ ନିରନ୍ତର ଭରି ରହିଥିବା, ଏବଂ ଅଚଳ ରହିଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଯେଉଁଜଣ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଆସକ୍ତ ଅଟେ, ସେ ଏହି ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇନଥାଏ ।
ନ କୁର୍ଯାଦ୍ ଭୋଗସନ୍ତ୍ଯାଗଂ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ ଭୋଗଭାଵନମ୍ । ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ସୁସମେନୈଵ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନୁଵର୍ତିନା
ଉପଭୋଗକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯାହା ଆସେ, ସେଥିରେ ସମତାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅନାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମତାଂ ଦେହେ ମା ଭାଵଯ ଭଵାତ୍ମନି । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵାତ୍ମତାଂ ସତ୍ଯେ ଭାଵଯାଭାଵରୂପିଣି
ଦେହରେ ନିଜର ଅସଲି ଚିତ୍ତ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜର ଆତ୍ମାରେ, ଯାହା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆକାର, ସେଠି ନିଜର ଆତ୍ମତ୍ୱ ଅନୁଭବ କର ।
ଦେହନାଶେ ମହାବାହୋ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ନଶ୍ଯତି । ଆତ୍ମନାଶେ ହି ନାଶସ୍ ସ୍ଯାନ୍ ନ ଚାତ୍ମା ନଶ୍ଯତି କ୍ଵଚିତ୍
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି; ଯଦି ଆତ୍ମା ନଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର, ତେବେ ନଷ୍ଟ ହେବା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି।
ଅଵିନାଶମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅଜରଂ ଵିଦୁଃ । ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମେତି ଦୁର୍ବୋଧୋ ମା ତଵାସ୍ତ୍ଵ୍ ଅତିଦୁଃଖଦଃ
ଆତ୍ମାକୁ ଅବିନାଶୀ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ବୟସ ନ ହେବା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଆତ୍ମା ନଷ୍ଟ ହେବା ଭାବନା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଏହି ଭାବନା ତୁମର ନ ହେଉ, କାରଣ ଏହା ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ନ କଦାଚନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵିଦିତାତ୍ମାନ ଉତ୍ତମାଃ । ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିଦିତାତ୍ମାନୋ ହ୍ଯ୍ ଅନାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମମାନିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାନି, ନାଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମା ଭାବିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଜ୍ ଜଗନ୍ନାଥ ମୂଢାନାମ୍ ଅପି ମାନଦ । ଦେହନାଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ମନ୍ଯେ ନଷ୍ଟଂ ନ କିଞ୍ଚନ
ଏହିପରି ଯଦି ଠିକ୍ ହୁଏ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୂଢ଼ମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିବା, ତେବେ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭାବୁଛି କିଛି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି।
ଏଵମ୍ ଏଵ ମହାବାହୋ ନ କିଞ୍ଚିନ୍ ନଶ୍ଯତି କ୍ଵଚିତ୍ । ଆତ୍ମୈଵାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିନାଶାତ୍ମା କିଂ ତସ୍ଯ କ୍ଵ ଵିନଶ୍ଯତି
ଏହିପରି ଭାବରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, କେଉଁଠି କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ; କେବଳ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଏହି ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା—ତାହା କେଉଁଠି କିପରି ନଷ୍ଟ ହେବ?
ଇଦଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଇଦଂ ଯୁକ୍ତମ୍ ଇତି ମୋହାଦ୍ ଭ୍ରମାଦ୍ ଋତେ । ଅନ୍ଯତ୍ ତଥା ନ ପଶ୍ଯାମି ଵନ୍ଧ୍ଯାସ୍ତ୍ରୀତନଯଂ ଯଥା
ଏହା ହରାଇଗଲା, ଏହା ଠିକ୍—ଏପରି ଭାବନା କେବଳ ଭ୍ରମ ଓ ମୋହରୁ ଆସେ; ତାହା ଛଡ଼ା, ମୁଁ ଏପରି କିଛି ଦେଖିନାହିଁ, ଯେପରି ବନ୍ଧ୍ୟା ଜନନୀର ପୁଅ ନଥାଏ।
ନାସତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭାଵୋ ନାଭାଵୋ ଵିଦ୍ଯତେ ସତଃ । ଉଭଯୋର୍ ଅପି ଦୃଷ୍ଟୋ ଽନ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନଯୋସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ଅସତ୍ୟରେ କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅନୁପସ୍ଥିତ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଇଁର ଶେଷ କେବଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଅଵିନାଶି ତୁ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଯେନ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ତତମ୍ । ଵିନାଶମ୍ ଅଵ୍ଯଯସ୍ଯାସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିତ୍ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହତି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭରିଯାଇଛି, ସେହି ଅବିନାଶୀକୁ ଜାଣ; ଏହି ଅବିନାଶୀର ନଷ୍ଟ କେହି କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଅନ୍ତଵନ୍ତ ଇମେ ଦେହା ନିତ୍ଯସ୍ଯୋକ୍ତାଶ୍ ଶରୀରିଣଃ । ଅନାଶିନୋ ଽପ୍ରମେଯସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଭାରତ
ଏହି ଦେହଗୁଡିକର ଶେଷ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଦେହରେ ବସିଛି, ସେ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ଅପରିମାପ୍ୟ ଏବଂ ଅନନ୍ତ। ଏହିପରି ଜଣା, ଭାରତବଂଶୀ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଆତ୍ମୈଵୈକୋ ଽସ୍ତି ନ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଅସତସ୍ ସମ୍ଭଵଃ କୁତଃ । ଅଵିନାଶସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନନ୍ତୋ ଽସୌ ସତୋ ନାଶୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
କେବଳ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ। ଅସତ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି କେମିତି? ଯାହା ସତ୍ୟ, ସେ ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ; ସତ୍ୟର କେବେ ବିନାଶ ନାହିଁ।
ଦ୍ଵୈତୈକତ୍ଵପରିତ୍ଯାଗେ ଯଚ୍ ଛେଷମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ । ଶାନ୍ତଂ ସଦସତୋର୍ ମଧ୍ଯଂ ତଦ୍ ଅସ୍ତୀହ ପରଂ ପଦମ୍
ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଏକତ୍ୱକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମଧ୍ୟସ୍ଥ। ଏହିଠାରେ ଏହି ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ।
ତନ୍ ମୃତୋ ଽସ୍ମୀତି ଭଗଵନ୍ କିଂରୂଢେହ ନୃଣାଂ ସ୍ଥିତିଃ । କଥଂ ସ୍ଥିତୌ ଵା ଲୋକାନାଂ ତୌ ସ୍ଵର୍ଗନରକୌ ପ୍ରଭୋ
ଭଗବନ୍, ଯେତେବେଳେ କେହି କହେ 'ମୁଁ ମରିଗଲି', ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା କଣ? ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ କିପରି ଅଛି, ପ୍ରଭୁ?
ଭୂମିର୍ ଆପୋ ଽନଲୋ ଵାଯୁଃ ଖଂ ମନୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଏଵ ଚ । ଏତତ୍ତନ୍ମାତ୍ରଜାତାତ୍ମା ଜୀଵୋ ଦେହେଷୁ ତିଷ୍ଠତି
ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ପବନ, ଆକାଶ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି—ଏହି ସବୁ ତାଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଶରୀରରେ ବସିଥାଏ।
ସ କୃଷ୍ଯତେ ଵାସନଯା ରଜ୍ଜ୍ଵେଵ ପଶୁପୋତକଃ । ସ ତିଷ୍ଠତି ଶରୀରାନ୍ତଃ ପଞ୍ଜରେ ଵିହଗୋ ଯଥା
ଏହି ଜୀବ ଆଗ୍ରହର ଦୃଢ ରଶିରେ ଗାଁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗାଁ ଭଳି ଟାଣିଯାଏ; ଏହା ଶରୀର ଭିତରେ ଏକ ପଞ୍ଜରାରେ ଅଟକିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଭଳି ରହିଥାଏ।
ସ କାଲଵଶତୋ ଦେହାଜ୍ ଜର୍ଜରତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତାତ୍ । ଵାସନାଵଶତୋ ଯାତି ଵୃକ୍ଷପର୍ଣାଦ୍ ରସୋ ଯଥା
ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ଶରୀର ଜର୍ଜର ହେଲେ, ଏହି ଜୀବ ଆଗ୍ରହର ଶକ୍ତିରେ ଶରୀର ଛାଡିଯାଏ, ଗଛର ପତ୍ରରୁ ରସ ଯିଅାଏ ଭଳି।
ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଚକ୍ଷୁସ୍ ସ୍ପର୍ଶନଂ ଚ ରସନଂ ଘ୍ରାଣମ୍ ଏଵ ଚ । ଗୃହୀତ୍ଵୈତାନି ସଂଯାତି ଵାଯୁର୍ ଗନ୍ଧାନ୍ ଇଵାଶଯାତ୍
ଶ୍ରବଣ, ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ରସନା ଓ ଘ୍ରାଣ—ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନେଇ, ଜୀବ ଶରୀର ଛାଡିଯାଏ; ଯେପରି ବାୟୁ ଗନ୍ଧକୁ ତାର ଉତ୍ସରୁ ନେଇଯାଏ।
ଵାସନାଵତ୍ତ୍ଵମ୍ ଏଵାସ୍ଯ ଦେହୋ ନେତରଯୁକ୍ତିଜଃ । କ୍ଷୀଯତେ ଵାସନାତ୍ଯାଗେ କ୍ଷୀଣେ ଭଵତି ତତ୍ ପଦମ୍
ଏହି ଦେହ କେବଳ ଆଗ୍ରହର ଫଳ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ; ଯେତେବେଳେ ଆଗ୍ରହ ଛାଡିଦିଆଯାଏ, ଦେହ ଶୁଣ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ତାହା ପରମ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଵାସନାଵାନ୍ ପୁରା ପୁଷ୍ଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଭ୍ରାମ୍ଯତି ଯୋନିଷୁ । ଜୀଵୋ ଭ୍ରମଭରାକାରୋ ମାଯାପୁରୁଷକୋ ଯଥା
ଆଗ୍ରହରେ ପୋଷିତ ହୋଇ, ଏହି ଜୀବ ଅନେକ ଗର୍ଭରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲା; ଭ୍ରମଣର ଭାର ନେଇ, ଏହି ଜୀବ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଭୂତପୁରୁଷ ସଦୃଶ।