ସ୍ଥାଲ୍ଯନ୍ତଃ କ୍ଵଥଦମ୍ବୂନାଂ ଯଥାନ୍ନାନାଂ ଭ୍ରମୋଦଯଃ । ଜୀଵାଣୂନାଂ ତଥା ସ୍ଵାନ୍ତର୍ ମିଥ୍ଯା ସଂସରଣୋଦଯଃ
ଯେପରି ହଣ୍ଡି ଭିତରେ ଗରମ ପାଣିରେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ନଡ଼ାଯାଏ, ସେପରି ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ମିଥ୍ୟା ସଂସାର ଚକ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବନ୍ଧୋ ଽସ୍ଯ ଵାସନାଵତ୍ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଵାସନାକ୍ଷଯଃ । ଵାସନାତୋ ଽସ୍ଯ ସୌଷୁପ୍ତୀ ସ୍ଵାପ୍ନୀ ଚ ସ୍ଫୁରତି ସ୍ଥିତିଃ
ଏହାର ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ଅଭିଳାଷାର ଥିବା; ଅଭିଳାଷା ଶେଷ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅଭିଳାଷାରୁ ଏହାର ସୁସୁପ୍ତି ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।
ଘନଵାସନମୋହୋ ଽଯଂ ସୁଷୁପ୍ତାତ୍ମା ଜଡସ୍ ସ୍ମୃତଃ । ତଦନ୍ତର୍ଭାଵିନା ସ୍ଵପ୍ନେନାଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିନାନ୍ଵିତଃ
ଏହି ଭ୍ରମର ଗାଢ଼ ଆସକ୍ତି ହେଉଛି ସୁସୁପ୍ତିର ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ ଜଡ଼ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ।
ଵାସନାଵେଶନିଦ୍ରାଲୁର୍ ଜୀଵଃ ପଶ୍ଯତି ଵିଭ୍ରମମ୍ । ଯଦାସ୍ଯ ଵାସନାନିଦ୍ରା କ୍ଷୀଯତେ ବୁଧ୍ଯତେ ତଦା
ଆସକ୍ତିର ନିଦ୍ରାରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିବା ଜୀବ ଭ୍ରମକୁ ଦେଖେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆସକ୍ତିର ନିଦ୍ରା ଶେଷ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ସଚେତନ ହୁଏ।
ଵାସନୋକ୍ତା ଦୃଶ୍ଯରତିର୍ ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵଂ ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ହେମ୍ନୀଵ କଟକାଦିତ୍ଵଂ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନା କ୍ଵଚିତ୍
ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତରେ କିଛି ନାହିଁ। ଯେପରି ହେମରେ କଙ୍ଗନ ଆଦିର ଆକାର ନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଅବୋଧାଦ୍ ଏତଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଵିଲୀନଂ ଚେତ୍ ପ୍ରବୋଧତଃ । ତଦ୍ ଵାସ୍ଯଵାସନାଯାସ୍ ତୁ କ୍ଷଯାଦ୍ ଉଦଯ ଏଵ ଵଃ
ଅଜ୍ଞାନରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଲୟ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ। ତୁମ ପାଇଁ, ଏହାର ଉଦୟ ଓ ନାଶ କେବଳ ଆସକ୍ତିର ଶେଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ଘନଂ ସ୍ଵଵାସନାମୋହଂ କ୍ଷପଯିତ୍ଵା ସୁଷୁପ୍ତଗଃ । ତନୁଵାସନତାମ୍ ଏତ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନଂ ପଶ୍ଯତି ସଂସୃତିମ୍
ନିଜର ଗଭୀର ଆଦତ ଓ ମୃଗ୍ୟା ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ପରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଦତ ଆସିଲେ, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହି ସଂସାରର ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖେ।
ଘନଵାସନମୋହୋ ଽଯଂ ଜୀଵସ୍ ସ୍ଥାଵରତାଦିଭାକ୍ । ମଧ୍ଯସ୍ଥଵାସନସ୍ ତିର୍ଯକ୍ ପୁରୁଷସ୍ ତନୁଵାସନଃ
ଏହି ଗଭୀର ଆଦତ ଓ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଅଚଳ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଆଦି ରୂପ ନେଇଥାଏ; ମଧ୍ୟମ ଆଦତ ଥିଲେ, ସେ ପଶୁ ହୁଏ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଦତ ଥିଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ହୁଏ।
ଯଦାନ୍ତର୍ ଜୀଵିତେନାତ୍ତା ବହିର୍ ଜୀଵା ଘଟାଦଯଃ । ଜୀଵୈକ୍ଯାଦ୍ ଉଭଯୋସ୍ ସତ୍ତା ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକଯୋସ୍ ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ଭିତରେ ଜୀବ ଜୀବନ ଭାବେ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଓ ବାହାରେ ଘଡ଼ି ଆଦି ଜଡ଼ ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜୀବର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହୁଏ।
ଆତ୍ମନାତ୍ମା ସମାଲୀଢୋ ବହିର୍ ଅନ୍ତର୍ ଯଦା ଚିତା । ତଦା ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରହଣଧୀର୍ ମୃଗତୃଷ୍ଣେଵ ସୋଦଯା
ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ନିଜେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଚେତନା ଭାବେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବୁଝିବା ମନୋଭାବ ମୃଗମରୀଚିକା ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ନେହ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନେହ କିଞ୍ଚନ ଗୃହ୍ଯତେ । ବାହ୍ଯାନ୍ତରକଲାକାରଶ୍ ଚିଦାତ୍ମୈକଃ ପ୍ରକାଶତେ
ଏଠାରେ କିଛି ଛାଡ଼ାଯାଏ ନାହିଁ, କିଛି ଧରାଯାଏ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭିତର ଓ ବାହାର ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚେତନା ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ତ୍ରିଜଗଚ୍ ଚିଚ୍ଚମତ୍କାରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଲଂ ଭେଦଵିକଲ୍ପନୈଃ । ଚେତିତାସ୍ ସ୍ମଶ୍ ଚିତି ଚିତା ବାହ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନ ଵିଦ୍ମହେ
ତିନି ଜଗତ ସମସ୍ତେ ଚେତନାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାତ୍ର। ଭିନ୍ନତା ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଆମେ କେବଳ ଚେତନା, ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଛୁ; ବାହାର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ।
ଅବ୍ଧେର୍ ଯଥାମଲମ୍ ଅପାସ୍ତସମସ୍ତଭେଦଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵ୍ ଅଚ୍ଛମ୍ ଏଵ ସକଲଂ ଦ୍ରଵମ୍ ଏକଶୁଦ୍ଧମ୍ । ସର୍ଵଂ ତଥେଦମ୍ ଅପହସ୍ତିତଭେଦଜାତମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ପରଂ ପଦମ୍ ଅନାମଯମ୍ ଏଵ ବୁଦ୍ଧମ୍
ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ସମୁଦ୍ରଜଳ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ହଟିଯାଇ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, ପରିସ୍କାର ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ହଟିଯାଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଥମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଶାନ୍ତିର ଉଚ୍ଚତମ ନିବାସ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯୋ ଜୀଵସ୍ଯୋଦିତସ୍ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନାନାକଲନକୋମଲଃ । ତମ୍ ଇମଂ ଵିଦ୍ଧି ସଂସାରଂ ନ ସତ୍ଯଂ ନାପ୍ଯ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍
ଯେ ସ୍ୱପ୍ନ ଜୀବର ମନରେ ନାନା କଳ୍ପନାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଇ ସଂସାରକୁ ଜାଣ; ଏହା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଆଉ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ପୁଂସ ଇଵ ଜୀଵସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସମ୍ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍ । ତେନୈତେ ଜାଗତା ଭାଵା ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନୈକତାତ୍ର ହି
ଯେପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ କେବେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେନାହିଁ, ସେପରି ଜୀବର ପାଇଁ କେବେ ସ୍ୱପ୍ନ ହୁଏନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ, ଏ ସମସ୍ତ ଜାଗ୍ରତ ଜଗତର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୁହିଁର ଏକତା।
ଜୀଵସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଇଦଂ ଦୀର୍ଘଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚ ପ୍ରତିଭାସତେ । ଅସତ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଵେଦ୍ଯଵିଦାଂ ଵର
ଏହି ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟେ କେବେ କମ୍ ଲାଗେ, କେବେ ବେଶି। ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ। ଏହି କଥାକୁ ଜାଣ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵପ୍ନାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତରମ୍ ଇଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ଜୀଵଜୀଵକାଃ । ଅସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଘନସତ୍ଯତଯା ଚିରମ୍
ଜୀବମାନେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘନ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଅଜଡା ଜଡତାଂ ଯାତା ଜାଡ୍ଯେ ଚାଜାଡ୍ଯତୋଦିତା । ଅସତ୍ଯେ ସତ୍ଯତା ଜାତା ଜୀଵାନୁଭଵମୋହତଃ
ଯାହା ଜଡ଼ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ଜଡ଼ତା ଆସିଛି; ଏବଂ ଜଡ଼ତା ମଧ୍ୟରେ ଅଜଡ଼ତା ଦେଖାଯାଉଛି। ଜୀବର ଅନୁଭବ ମୂଳକ ମୋହରୁ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟତା ଦେଖାଯାଉଛି।
ସ୍ଥାଣୋର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅଖିଲଂ ପଶ୍ଯନ୍ତସ୍ ତ୍ରିଜଗଦ୍ଭ୍ରମମ୍ । ଭ୍ରମନ୍ତି ସ୍ଵପ୍ନସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ଇହ ଜୀଵାହିରାଶଯଃ
ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ସ୍ୱପ୍ନର ଭ୍ରମରେ ଅସ୍ଥିର, ସ୍ଥିର ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭ୍ରମକୁ ଦେଖି, ଏହି ଜଗତରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ସର୍ଵଗତ୍ଵାଦ୍ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଯ ଜୀଵସ୍ଯ ଵୈ ଚିତେଃ । ଯଦ୍ ଭାଵଯନ୍ତି ଚେତନ୍ତି ତଦ୍ ଏଵାଶ୍ଵ୍ ଏତି ସତ୍ଯତାମ୍
ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମାର ଚେତନା ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ, ଜୀବ ଯାହା କଳ୍ପନା କରେ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେହି ଜଳ୍ଦି ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଗଦିତାମ୍ ଅସଂସଙ୍ଗଗତିଂ ଶୁଭାମ୍ । ଯାମ୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯ ମହାବାହୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ମହାମୁନିଃ
ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅସଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି, ମହାବାହୁ, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ମହାମୁନି ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଽର୍ଜୁନୋ ନାମ ସୁଖଂ ଜୀଵିତମ୍ ଆତ୍ମନଃ । କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି ନିର୍ଦୁଃଖଂ ତଥା କ୍ଷପଯ ଜୀଵିତମ୍
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ପୁଅ ଅର୍ଜୁନ ନିର୍ଦୁଃଖ ଏବଂ ସୁଖରେ ଜୀବନ କଟାଇବେ; ଏହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦୁଃଖ ଭାବରେ ଜୀବନ କଟାଇବା ।
ଭଵିଷ୍ଯତି କଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅର୍ଜୁନଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ । କୀଦୃଶୀଂ ଚ ହରିସ୍ ତସ୍ଯ କଥଯିଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅସକ୍ତତାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଅର୍ଜୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ? ଏବଂ ହରି ତାଙ୍କୁ କେମିତି ବିରକ୍ତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ?
ଅସ୍ତି ସନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଆତ୍ମେତି ପରିକଲ୍ପିତନାମକମ୍ । ସ୍ଥିତମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତେ ନଭସୀଵ ମହାନଭଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, ଏହା ନିଜେ ନିଜରେ ଅନାଦି ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଛି, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବିଶାଳ ଶୂନ୍ୟ ରହିଥାଏ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିମଲେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଯଂ ସଂସାରଵିଭ୍ରମଃ । କଟକାଦି ଯଥା ହେମ୍ନି ତରଙ୍ଗାଦି ଯଥାମ୍ଭସି
ସେଇ ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଶୁଭ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସଂସାରର ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ସୁନାରେ ଗହଣା, କିମ୍ବା ପାଣିରେ ତରଙ୍ଗ।
ଚତୁର୍ଦଶଵିଧା ଭୂତଜାତଯଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ସଂସାରଜାଲେ ଽସ୍ମିଞ୍ ଜାଲେ ଶକୁନଯୋ ଯଥା
ଚୌଦ ଧରଣର ଭୂତ ଜାତିଗୁଡିକ ଏହି ସଂସାରର ଜାଲରେ ଅଧିକ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଜାଲରେ ପକ୍ଷୀମାନେ।
ତତ୍ର ତେ ଯମଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଶକ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ ସଂସୃତିକ୍ରମାଃ । ଭୂତପଞ୍ଚକସଂସ୍ଥାନା ଲୋକପାଲତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ
ସେଠାରେ ଯମ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପଞ୍ଚଭୂତର ଗଠନରେ ଜଗତର ରକ୍ଷାକାରୀ ହେବା ପାଇଁ ପୁନଃପୁନ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଚାଲିଥାନ୍ତି।
ଇଦଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଉପାଦେଯଂ ହେଯଂ ପାପମ୍ ଇଦଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି । ତୈସ୍ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପଘଟିତା ଵେଦେନ ସ୍ଥାପିତା ସ୍ଥିତିଃ
ଏହା ପୁଣ୍ୟ, ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଏହା ପାପ, ଏହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ବେଦର ସ୍ଥାପନା କ୍ରମରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି।
ଏଵଂ ପ୍ରୌଢିଂ ପ୍ରଯାତାଯାଂ ଵହନ୍ତ୍ଯାଂ ଚ ଚିରଂ ଚିରମ୍ । ଅଚ୍ଛିନ୍ନାଯାଂ ଵିନାଶିନ୍ଯାଂ ନଦ୍ଯାମ୍ ଇଵ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତୌ
ଏପରି ଏହି ପ୍ରକାଶିତ ଅବସ୍ଥା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅବିରତ ଏବଂ ନଶ୍ୱର ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ, ଯେପରି ଏକ ନଦୀ ଅବିରତ ଭାବରେ ବହିଥାଏ, ସେପରି ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଚାଲିଥାଏ।
ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମୋ ନାମ ଲୋକପାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମରଣାଙ୍କିତସତ୍ତାକପ୍ରଜାସଂଯମନେ ସ୍ଥିତଃ
ବୈବସ୍ବତ ନାମକ ଯମ ଜଗତର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷାକାରୀ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିୟମିତ ରଖିଥାଏ।