କଦାଚିଦ୍ ଧି ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥଃ କଦାଚିତ୍ ସ୍ଵପ୍ନସଂସ୍ଥିତଃ । ଆତିଵାହିକଦେହୋ ଽଯଂ ସର୍ଵସ୍ଯୈଵାଵତିଷ୍ଠତେ
କେବେ କେବେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଓ କେବେ କେବେ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ରହିଥାଏ।
ଯଦା ସୁଷୁପ୍ତଭାଵସ୍ଥୋ ଭାଵିଦୁଃଖପ୍ରବୋଧନଃ । ତଦାକାଶୋପଲସମସ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅନୁଦିତାକୃତିଃ
ଯେତେବେଳେ କେହି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତି ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେତେବେଳେ ସେ ଆକାଶରେ ପଥର ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ସ୍ଥାଵରାଦ୍ଯାସ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥାସୁ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଦଶାସୁ ଚ । ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଷ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥୋ ଘନମୋହଶ୍ ଶିଲାଘନଃ
ସ୍ଥାବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏବଂ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଭଳି ଦଶାରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଜୀବ ଗଭୀର ମୋହରେ ଶିଳା ଭଳି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ରହିଥାଏ।
ସୁଷୁପ୍ତତାସ୍ଯ ଜଡତା ସ୍ଵପ୍ନୋ ଽସ୍ଯେଯଂ ତୁ ସଂସୃତିଃ । ଯଃ ପ୍ରବୋଧୋ ଽସ୍ଯ ସା ମୁକ୍ତିସ୍ ତଜ୍ ଜାଗ୍ରତ୍ ସା ଚ ତୁର୍ଯତା
ତାଙ୍କର ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ହେଉଛି ମୂର୍ଖତା; ସ୍ୱପ୍ନ ହେଉଛି ଏହି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର; ଜାଗ୍ରତି ହେଉଛି ମୁକ୍ତି; ଏହି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ ଦଶା।
ଜୀଵପ୍ରବୋଧୋ ମୁକ୍ତିର୍ ହି ସା ଚେହ ଦ୍ଵିଵିଧୋଚ୍ଯତେ । ଏକା ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତେତି ଦ୍ଵିତୀଯାଦେହମୁକ୍ତତା
ଆତ୍ମାର ଜାଗୃତିକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲାଯାଏ, ଏହା ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ— ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଜୀବନ କାଳରେ ମୁକ୍ତି, ଆଉ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଦେହ ଛାଡିବା ପରେ ମୁକ୍ତି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିର୍ ହି ତୁର୍ଯତ୍ଵଂ ତୁର୍ଯାତୀତଂ ପରଂ ତତଃ । ମୁକ୍ତିର୍ ଜୀଵପ୍ରବୋଧୋ ହି ସ ଚ ବୁଦ୍ଧିପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଜୀବନ କାଳରେ ମୁକ୍ତି ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା, ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଅଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା। ମୁକ୍ତି ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଜାଗୃତି, ଏହା ବୁଦ୍ଧିର ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।
ଜ୍ଞାନପ୍ରମାଣୋ ଜୀଵୋ ଽନ୍ତର୍ ଯଜ୍ ଜାନାତି ହି ତନ୍ମଯଃ । ଜାନାତୁ ଜ୍ଞପ୍ତିମ୍ ଏଵାତୋ ଭଵତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ସ ତନ୍ମଯଃ
ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ମାପ, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଜାଣେ, ସେ ସେଠି ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣ, ତେବେ ସେ ତାହାରେ ଶୀଘ୍ର ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯିବ।
ପଶ୍ଯତୀମମ୍ ଅଯଂ ଜୀଵସ୍ ସୁଦୀର୍ଘଂ ସ୍ଵପ୍ନଵିଭ୍ରମମ୍ । ମିଥ୍ଯୋଦିତଂ ସ୍ଵହୃଦଯେ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଏଵ ଶିଲୀକୃତେ
ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱପ୍ନର ଭ୍ରମକୁ ଦେଖେ, ଯାହା ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ଉଦ୍ଭବିତ, ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଜୀଵାଣୋର୍ ଅନ୍ତର୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ନ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚିତ୍କଲାଂ ଵିନା । ତାମ୍ ଏଵାନ୍ଯତଯା ପଶ୍ଯନ୍ ମୁଧୈଵ ପରିଶୋଚତି
ଏହି ଜୀବାଣୁ ଭିତରେ ଚେତନାର ଏକ କିରଣ ବ୍ୟତୀତ କିଛି ନାହିଁ; ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖ କରେ।
ଜୀଵାଣୋର୍ ଅନ୍ତର୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ପରମାଦ୍ ଋତେ । ଯତ୍ର ତତ୍ର ଜଗଦ୍ ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅହୋ ମାଯାଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ଏହି ଜୀବାଣୁ ଭିତରେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟତୀତ କିଛି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଜଗତ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ମାୟାର ଖେଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ସ୍ଥାଲ୍ଯନ୍ତଃ କ୍ଵଥଦମ୍ବୂନାଂ ଯଥାନ୍ନାନାଂ ଭ୍ରମୋଦଯଃ । ଜୀଵାଣୂନାଂ ତଥା ସ୍ଵାନ୍ତର୍ ମିଥ୍ଯା ସଂସରଣୋଦଯଃ
ଯେପରି ହଣ୍ଡି ଭିତରେ ଗରମ ପାଣିରେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ନଡ଼ାଯାଏ, ସେପରି ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ମିଥ୍ୟା ସଂସାର ଚକ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବନ୍ଧୋ ଽସ୍ଯ ଵାସନାଵତ୍ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଵାସନାକ୍ଷଯଃ । ଵାସନାତୋ ଽସ୍ଯ ସୌଷୁପ୍ତୀ ସ୍ଵାପ୍ନୀ ଚ ସ୍ଫୁରତି ସ୍ଥିତିଃ
ଏହାର ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ଅଭିଳାଷାର ଥିବା; ଅଭିଳାଷା ଶେଷ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅଭିଳାଷାରୁ ଏହାର ସୁସୁପ୍ତି ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।
ଘନଵାସନମୋହୋ ଽଯଂ ସୁଷୁପ୍ତାତ୍ମା ଜଡସ୍ ସ୍ମୃତଃ । ତଦନ୍ତର୍ଭାଵିନା ସ୍ଵପ୍ନେନାଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିନାନ୍ଵିତଃ
ଏହି ଭ୍ରମର ଗାଢ଼ ଆସକ୍ତି ହେଉଛି ସୁସୁପ୍ତିର ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ ଜଡ଼ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ।
ଵାସନାଵେଶନିଦ୍ରାଲୁର୍ ଜୀଵଃ ପଶ୍ଯତି ଵିଭ୍ରମମ୍ । ଯଦାସ୍ଯ ଵାସନାନିଦ୍ରା କ୍ଷୀଯତେ ବୁଧ୍ଯତେ ତଦା
ଆସକ୍ତିର ନିଦ୍ରାରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିବା ଜୀବ ଭ୍ରମକୁ ଦେଖେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆସକ୍ତିର ନିଦ୍ରା ଶେଷ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ସଚେତନ ହୁଏ।
ଵାସନୋକ୍ତା ଦୃଶ୍ଯରତିର୍ ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵଂ ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ହେମ୍ନୀଵ କଟକାଦିତ୍ଵଂ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନା କ୍ଵଚିତ୍
ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତରେ କିଛି ନାହିଁ। ଯେପରି ହେମରେ କଙ୍ଗନ ଆଦିର ଆକାର ନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଅବୋଧାଦ୍ ଏତଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଵିଲୀନଂ ଚେତ୍ ପ୍ରବୋଧତଃ । ତଦ୍ ଵାସ୍ଯଵାସନାଯାସ୍ ତୁ କ୍ଷଯାଦ୍ ଉଦଯ ଏଵ ଵଃ
ଅଜ୍ଞାନରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଲୟ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ। ତୁମ ପାଇଁ, ଏହାର ଉଦୟ ଓ ନାଶ କେବଳ ଆସକ୍ତିର ଶେଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ଘନଂ ସ୍ଵଵାସନାମୋହଂ କ୍ଷପଯିତ୍ଵା ସୁଷୁପ୍ତଗଃ । ତନୁଵାସନତାମ୍ ଏତ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନଂ ପଶ୍ଯତି ସଂସୃତିମ୍
ନିଜର ଗଭୀର ଆଦତ ଓ ମୃଗ୍ୟା ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ପରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଦତ ଆସିଲେ, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହି ସଂସାରର ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖେ।
ଘନଵାସନମୋହୋ ଽଯଂ ଜୀଵସ୍ ସ୍ଥାଵରତାଦିଭାକ୍ । ମଧ୍ଯସ୍ଥଵାସନସ୍ ତିର୍ଯକ୍ ପୁରୁଷସ୍ ତନୁଵାସନଃ
ଏହି ଗଭୀର ଆଦତ ଓ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଅଚଳ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଆଦି ରୂପ ନେଇଥାଏ; ମଧ୍ୟମ ଆଦତ ଥିଲେ, ସେ ପଶୁ ହୁଏ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଦତ ଥିଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ହୁଏ।
ଯଦାନ୍ତର୍ ଜୀଵିତେନାତ୍ତା ବହିର୍ ଜୀଵା ଘଟାଦଯଃ । ଜୀଵୈକ୍ଯାଦ୍ ଉଭଯୋସ୍ ସତ୍ତା ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକଯୋସ୍ ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ଭିତରେ ଜୀବ ଜୀବନ ଭାବେ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଓ ବାହାରେ ଘଡ଼ି ଆଦି ଜଡ଼ ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜୀବର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହୁଏ।
ଆତ୍ମନାତ୍ମା ସମାଲୀଢୋ ବହିର୍ ଅନ୍ତର୍ ଯଦା ଚିତା । ତଦା ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରହଣଧୀର୍ ମୃଗତୃଷ୍ଣେଵ ସୋଦଯା
ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ନିଜେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଚେତନା ଭାବେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବୁଝିବା ମନୋଭାବ ମୃଗମରୀଚିକା ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ନେହ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନେହ କିଞ୍ଚନ ଗୃହ୍ଯତେ । ବାହ୍ଯାନ୍ତରକଲାକାରଶ୍ ଚିଦାତ୍ମୈକଃ ପ୍ରକାଶତେ
ଏଠାରେ କିଛି ଛାଡ଼ାଯାଏ ନାହିଁ, କିଛି ଧରାଯାଏ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭିତର ଓ ବାହାର ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚେତନା ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ତ୍ରିଜଗଚ୍ ଚିଚ୍ଚମତ୍କାରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଲଂ ଭେଦଵିକଲ୍ପନୈଃ । ଚେତିତାସ୍ ସ୍ମଶ୍ ଚିତି ଚିତା ବାହ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନ ଵିଦ୍ମହେ
ତିନି ଜଗତ ସମସ୍ତେ ଚେତନାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାତ୍ର। ଭିନ୍ନତା ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଆମେ କେବଳ ଚେତନା, ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଛୁ; ବାହାର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ।
ଅବ୍ଧେର୍ ଯଥାମଲମ୍ ଅପାସ୍ତସମସ୍ତଭେଦଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵ୍ ଅଚ୍ଛମ୍ ଏଵ ସକଲଂ ଦ୍ରଵମ୍ ଏକଶୁଦ୍ଧମ୍ । ସର୍ଵଂ ତଥେଦମ୍ ଅପହସ୍ତିତଭେଦଜାତମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ପରଂ ପଦମ୍ ଅନାମଯମ୍ ଏଵ ବୁଦ୍ଧମ୍
ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ସମୁଦ୍ରଜଳ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ହଟିଯାଇ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, ପରିସ୍କାର ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ହଟିଯାଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଥମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଶାନ୍ତିର ଉଚ୍ଚତମ ନିବାସ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯୋ ଜୀଵସ୍ଯୋଦିତସ୍ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନାନାକଲନକୋମଲଃ । ତମ୍ ଇମଂ ଵିଦ୍ଧି ସଂସାରଂ ନ ସତ୍ଯଂ ନାପ୍ଯ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍
ଯେ ସ୍ୱପ୍ନ ଜୀବର ମନରେ ନାନା କଳ୍ପନାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଇ ସଂସାରକୁ ଜାଣ; ଏହା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଆଉ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ପୁଂସ ଇଵ ଜୀଵସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସମ୍ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍ । ତେନୈତେ ଜାଗତା ଭାଵା ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନୈକତାତ୍ର ହି
ଯେପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ କେବେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେନାହିଁ, ସେପରି ଜୀବର ପାଇଁ କେବେ ସ୍ୱପ୍ନ ହୁଏନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ, ଏ ସମସ୍ତ ଜାଗ୍ରତ ଜଗତର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୁହିଁର ଏକତା।
ଜୀଵସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଇଦଂ ଦୀର୍ଘଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚ ପ୍ରତିଭାସତେ । ଅସତ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଵେଦ୍ଯଵିଦାଂ ଵର
ଏହି ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟେ କେବେ କମ୍ ଲାଗେ, କେବେ ବେଶି। ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ। ଏହି କଥାକୁ ଜାଣ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵପ୍ନାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତରମ୍ ଇଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ଜୀଵଜୀଵକାଃ । ଅସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଘନସତ୍ଯତଯା ଚିରମ୍
ଜୀବମାନେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘନ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଅଜଡା ଜଡତାଂ ଯାତା ଜାଡ୍ଯେ ଚାଜାଡ୍ଯତୋଦିତା । ଅସତ୍ଯେ ସତ୍ଯତା ଜାତା ଜୀଵାନୁଭଵମୋହତଃ
ଯାହା ଜଡ଼ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ଜଡ଼ତା ଆସିଛି; ଏବଂ ଜଡ଼ତା ମଧ୍ୟରେ ଅଜଡ଼ତା ଦେଖାଯାଉଛି। ଜୀବର ଅନୁଭବ ମୂଳକ ମୋହରୁ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟତା ଦେଖାଯାଉଛି।
ସ୍ଥାଣୋର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅଖିଲଂ ପଶ୍ଯନ୍ତସ୍ ତ୍ରିଜଗଦ୍ଭ୍ରମମ୍ । ଭ୍ରମନ୍ତି ସ୍ଵପ୍ନସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ଇହ ଜୀଵାହିରାଶଯଃ
ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ସ୍ୱପ୍ନର ଭ୍ରମରେ ଅସ୍ଥିର, ସ୍ଥିର ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭ୍ରମକୁ ଦେଖି, ଏହି ଜଗତରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ସର୍ଵଗତ୍ଵାଦ୍ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଯ ଜୀଵସ୍ଯ ଵୈ ଚିତେଃ । ଯଦ୍ ଭାଵଯନ୍ତି ଚେତନ୍ତି ତଦ୍ ଏଵାଶ୍ଵ୍ ଏତି ସତ୍ଯତାମ୍
ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମାର ଚେତନା ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ, ଜୀବ ଯାହା କଳ୍ପନା କରେ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେହି ଜଳ୍ଦି ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।