ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାଖ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଧି ସଂଵେଦନଂ ସ୍ଵକମ୍ । ସମ୍ପନ୍ନଂ ଚ ଯଥା ତତ୍ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆଦ୍ଯମନସ୍ସ୍ଥିତୌ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗତ ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଜାଣ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯେପରି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଆଦି ମନସ୍ଥିତିରେ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ଶୁଦ୍ଧା ସଂଵିତ୍ ସଂଵିଦନ୍ତୀ ସଂଵେଦନମ୍ ଅନିନ୍ଦିତମ୍ । ଅତୋ ଽହଂଵେଦନାଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଜୀଵଂ ପୁର୍ଯଷ୍ଟକଂ ତ୍ଵ୍ ଇତା
ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ହୁଏ; ଏହି 'ମୁଁ ଅଛି' ବୋଧର ଭିତରୁ, ଜୀବ ଏବଂ ଅଠଟି ଅଂଶର ପୁରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନ ତ୍ଵ୍ ଏକତ୍ଵାଦ୍ ଅନନ୍ତତ୍ଵାଦ୍ ଅଵେଦ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଅନାମଯା । ଅନନ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଅନେକତ୍ଵାଦ୍ ଅଶୂନ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ପରା ସ୍ଥିତିଃ
କିନ୍ତୁ ପରମ ଅବସ୍ଥା ଏକତ୍ୱ, ଅନନ୍ତତ୍ୱ, ଅଜ୍ଞାତତ୍ୱ, ରୋଗମୁକ୍ତି, ଅନ୍ୟତ୍ୱ, ଅନେକତ୍ୱ କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ନୁହେଁ।
ଚେତ୍ଯାଦି ବୁଧ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ମନସ୍ତାଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ନ ଚ ଜୀଵତ୍ଵମ୍ ଆଯାତି ନ ଚ ପୁର୍ଯଷ୍ଟକାତ୍ମିକା
କିଛି ଜିନିଷ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ମନ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେନି; ଏହା ଜୀବନ ଅବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେନି, ଏବଂ ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ନୁହେଁ।
ନାଵିଦ୍ଯାଦିଵିଲାସୋ ଽସ୍ତି ସୋ ଽସ୍ତି ନାସ୍ତୀଵ ଯସ୍ ସଦା । ପରମାତ୍ମେତି କଥିତୋ ମନଷ୍ଷଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରିଯାତିଗଃ
ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ତାହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖେଳ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଦିନି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ସେ ନ ଅଛି ନ ନାହିଁ। ଏହିଠାକୁ ପରମ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମନ ଓ ଛଅଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ଜୀଵଶ୍ ଚିନ୍ମୂର୍ତିର୍ ମନନାତ୍ମକଃ । ଭ୍ରମଃ କେଵଲମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆଦ୍ଯ ଉପଦେଶାଯ ଗୀଯତେ
ସେହିପାଇଁ, ଚେତନା ଓ ଚିନ୍ତାର ଗୁଣ ଥିବା ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଭ୍ରମ, ଆରମ୍ଭରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହିପରି କଥା କୁହାଯାଏ।
ଯତଃ କୁତଶ୍ଚିତ୍ ସମ୍ପନ୍ନେ ତ୍ଵ୍ ଅଵିଦ୍ଯାମଯ ଆମଯେ । ଉପଦେଶ୍ଯୋପଦେଶେନ ପ୍ରଵିଲୀନେ ଵିଚାରଣାତ୍
ଯେଉଁଠୁ କିଛି ଅଜ୍ଞାନର ରୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଏହା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।
ପ୍ରଶାନ୍ତସକଲାଚାରଂ ଜ୍ଞାନଂ ତଦ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ । ଯତ୍ରାକାଶମ୍ ଅପି ସ୍ଥୂଲମ୍ ଅଣାଵ୍ ଇଵ ସୁରାଚଲଃ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଦୃଢ଼ ଆକାଶ ଏକ ଅଣୁ ଭିତରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଦିଶେ ।
ଯତ୍ରୋଦ୍ଯଦାଚାରମ୍ ଅପି ସଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ଜଗଜ୍ ଜ୍ଞଵିଷଯଂ ପଙ୍କାଦ୍ ଇଵ ତିଷ୍ଠତି ନିର୍ମିତମ୍
ଅତି ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନୁପସ୍ଥିତ ପରି ଲାଗେ; ଜଗତ ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ ଭାବରେ ଏକ ଦଳା ମାଟି ପରି ନିର୍ମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ ।
ଅସନ୍ମଯମ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯା ରୂପମ୍ ଏତାଵଦ୍ ଏଵ ହି । ଯଦ୍ ଵୀକ୍ଷିତା ସତୀ ନୂନଂ ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଅଜ୍ଞାନର ରୂପ ଏତିକି: ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଦେଖାଯାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଓ ଦିଶେନାହିଁ ।
ଆଲୋକିତଂ ନାମ କଥମ୍ ଅଵସ୍ତୁ କିଲ ଲଭ୍ଯତେ । ପ୍ରଯତ୍ନେନାପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁ କେନ ଵା
ଏକ ଅସତ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିଲେ କିପରି ପାଇଯିବା ସମ୍ଭବ? ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃଗମରିଚିକାର ଜଳ କେହି କେବେ ପାଇପାରିଛି କି?
ଅସଦ୍ ଏଵ ସଦୈଵାସଦ୍ ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ ଅସ୍ଯ ସତ୍ଯତା । ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଯଥାସ୍ଥିତଂ ଵସ୍ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ନଶ୍ଯତି ଭ୍ରମଃ
ଅସତ୍ୟ ସଦା ଅସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ; ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ, ଯଥାର୍ଥରେ ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଭ୍ରମ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯାଯା ଵିଚାରାଯ ଜୀଵପୁର୍ଯଷ୍ଟକାଦିକା । ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅସତ୍ଯାଯାଃ କଲ୍ପନା କଲ୍ପିତାତ୍ମନି
ଅଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ, ଜୀବର ଅଷ୍ଟକ ପୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାରଣା ଏକ କଳ୍ପନା ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ, କଳ୍ପିତ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଏକ ଆକଳ୍ପନା ମାତ୍ର।
ତସ୍ମାତ୍ ତଦୁପଦେଶାଯ ସେଯଂ ଜୀଵାଦିକଲ୍ପନା । କୃତା ଶାସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରବୋଧାଯ ତାଂ ତ୍ଵମ୍ ଏକମନାଶ୍ ଶୃଣୁ
ତେଣୁ ଉପଦେଶ ପାଇଁ ଏହି ଜୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳ୍ପନା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନ ଜାଗୃତ ହେବ। ଏବେ ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହାକୁ ଶୁଣ।
ଜୀଵତ୍ଵମ୍ ଇଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ପୁର୍ଯଷ୍ଟକପଦେ ସ୍ଥିତା । କଲାକଲଙ୍କରହିତା ଚିତିର୍ ଆଚେତନୋନ୍ମୁଖୀ
ଚେତନା, ଯାହା ଗୁଣ ଓ ଦୂଷଣରୁ ମୁକ୍ତ, ଏହା ଏକ ଅନ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ପୁର୍ୟଷ୍ଟକର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ତଥାପି ଏହା ଜଡତା ପ୍ରତି ଅନୁମୁଖ ଅଟୁଏ।
ଯଦ୍ ଯଥା ଭାଵଯତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ତତ୍ ତଥାନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ସତ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଵ୍ ଅସତ୍ଯଂ ଵା ବାଲେଵ ନିଶି ଯକ୍ଷକମ୍
ଯେଉଁ କିଛି ଜଣେ ଦୃଢ଼ ଭାବନା କରେ, ସେହି ଅନୁଭବ ଶୀଘ୍ର ଆସେ—ସେଟି ସତ୍ୟ ହେଉ କି ଅସତ୍ୟ, ଏହା ଏକ ଶିଶୁ ରାତିରେ ଭୂତ ଦେଖିବା ପରି।
ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରକଲନାସ୍ ସା ଭାଵଯତି ଯତ୍ର ଯାଃ । ତତ୍ରାତ୍ମନି ତଥାରନ୍ଧ୍ରାସ୍ ତାଃ ପଶ୍ଯତି ତଥୋଦିତାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଚେତନା ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରାର ଭାବନା ଗଢ଼େ, ସେଉଁଠି ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ନାଳଗୁଡିକୁ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ଦେଖେ।
ତାଭ୍ଯ ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ବହିସ୍ସ୍ଥଂ ଭୂତପଞ୍ଚକମ୍ । ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅନନ୍ଯଦ୍ ଅନ୍ଯାଭଂ ଶାଖାଶତମ୍ ଇଵାଙ୍କୁରଃ
ସେହି ନାଳଗୁଡିକୁ ଠାରୁ ବାହାର ଭୂତପଞ୍ଚକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ନିଜ ପରି ଅନ୍ୟତ୍ୱ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଏକ ଅଙ୍କୁରରୁ ଶଖା ଶଖା ଉଦୟ ହେବା ପରି।
ଇଦମ୍ ଅନ୍ତର୍ ଇଦଂ ବାହ୍ଯମ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚଯଵାଂସ୍ ତତଃ । ଜୀଵୋ ଯଥା ଯଦ୍ ଆଦତ୍ତେ ତତ୍ ତଥା ଦ୍ରଢଯତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଏହି ଭିତର, ଏହି ବାହାର — ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିବା ଜୀବ, ଯେଉଁ ଦିନି ଯାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଏହାକୁ ଏହି ଭାବରେ ଦୃଢ଼ କରି ରଖେ ।
ରଶ୍ମିଜାଲମ୍ ଇଵେନ୍ଦୋର୍ ଯଦ୍ ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିଭାସନମ୍ । ବାହ୍ଯସ୍ପର୍ଶତଯା ତେନ ତଦ୍ ଏଵାଶୂରରୀକୃତମ୍
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଠାରୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ଆତ୍ମାରୁ ଯାହା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ବାହାର ସ୍ପର୍ଶ ଭାବରେ ଏହା ଶୀଘ୍ର ବାହାର ଭାବକୁ ନେଇଯାଏ ।
ମରିଚସ୍ଯେଵ ଯତ୍ ତୈକ୍ଷ୍ଣ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଇଵ ଖସ୍ଯ ଯତ୍ । ଆତ୍ମନୋ ଵେଦନଂ ତେନ ତଦ୍ ଏଵାନ୍ଯଦ୍ ଇଵାଶ୍ରିତମ୍
ମୃଗମାୟାର ତୀବ୍ରତା ଯେପରି ତାହାର ନିଜ ଗୁଣ, ଆକାଶର ଶୂନ୍ୟତା ଯେପରି ତାହାର ନିଜ ଗୁଣ, ଏହିପରି ଆତ୍ମାର ନିଜ ଅନୁଭୂତିକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବରେ ଧରାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ନିଜର ଅନୁଭୂତି ।
ଅତ୍ରୈଵ ନିଶ୍ଚଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନିଯମସ୍ ସୁଦୃଢୀକୃତଃ । ଅନେନେତ୍ଥମ୍ ଅନେନେତ୍ଥଂ ଭାଵ୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵିଖଣ୍ଡିତମ୍
ଏଠାରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟକୁ ବୁଝି, ନିୟମକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ଉଚିତ; 'ଏପରି ହେଉ, ଏପରି ହେଉ' ବୋଲି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଦରକାର ।
ସ୍ଵଭାଵେତରନାମାସୌ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପନିଯାମକଃ । କ୍ଵଚିତ୍ କଦାଚିଦ୍ ଭଵତି ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ନାନ୍ଯଥା
ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମରେ କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ବଯିଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ। କେବେ କେଉଁଠି ଏହା ସ୍ବଭାବରେ ଘଟେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ କଦାପି ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମନୈଵେଦମ୍ ଅଖିଲଂ ସମ୍ପନ୍ନଂ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଅଦ୍ଵଯମ୍ । ଷଣ୍ଡୋ ମଧୁରସେନେଵ ମୃଦେଵ ଚ ମହାଘଟଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଅଦ୍ୱିତ୍ୱ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ, ଯେପରି ଏକ ଷଣ୍ଡ ଜଣେ ମଧୁର ରସରେ ମିଶିଥିବା, କିମ୍ବା ମହାଘଟ ମାଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା।
ସନ୍ନିଵେଶଵିକାରାଦି ଦେଶକାଲାଦିସମ୍ଭଵାତ୍ । ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ନ ତ୍ଵ୍ ଈଶେ ଦେଶକାଲାଦ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍
ସଂଯୋଜନ, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏହା ଘଟେନାହିଁ, କାରଣ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁପସ୍ଥିତ।
ଇତଃ ପୁଷ୍ପମ୍ ଇତଃ ପତ୍ତ୍ରମ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଦିତୋ ଯଥା । ଷଣ୍ଡେ ସ୍ଵାତ୍ମନି ଵାସନ୍ତୋ ରସୋ ଽଦ୍ଵିତ୍ଵେ ଦ୍ଵିତାଂ ହରନ୍
ଯେପରି ଏଠାରେ ଫୁଲ, ଏଠାରେ ପତ୍ର, ମୁଁ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହିପରି ଷଣ୍ଡ ଜଣଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସନ୍ତ ରସ ଅଦ୍ୱିତ୍ୱରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଆଣି, ଭିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରେ।
ଇତଃ ପଟମ୍ ଇତଃ କୁଡ୍ଯମ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଦିତସ୍ ତଥା । ସର୍ଗାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଆହରତ୍
ଏଠାରେ କପଡ଼ା, ଏଠାରେ ଦିଵାଲ, ଏମିତି 'ମୁଁ' ଭାବ ଉପଜେ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଆତ୍ମାରେ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଅତୀତ ବ୍ରହ୍ମରେ, ଦ୍ୱିତୀୟତା କେବଳ ଭାବନାରେ ଆସେ।
ଅଦ୍ଯାଙ୍କୁରୋ ଽହମ୍ ଅଦ୍ଯାର୍କରୁଗ୍ ଅହଂ ତ୍ଵ୍ ଅଦ୍ଯ ଵାରିଦଃ । ଯଥେତି ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅବ୍ଭାଗସ୍ ତଥାତ୍ମା ସଦସଦ୍ଵପୁଃ
ଆଜି ମୁଁ ଅଙ୍କୁର, ଆଜି ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ, ଆଜି ମୁଁ ମେଘ। ଯେପରି ଜଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାର ନେଇଥାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ସତ୍-ଅସତ୍ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଇତି ଭାଵ୍ଯମ୍ ଅନେନେତ୍ଥମ୍ ଇତି ସର୍ଵେଶ୍ଵରେରିତମ୍ । କ୍ରମଂ ଖଣ୍ଡଯିତୁଂ ଲୋକେ କସ୍ଯ ନାମାସ୍ତି ଶକ୍ତତା
ଏଭଳି ଭାବନା କରିବାକୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ କେଉଁଠି ଏହି ଘଟଣାର ଅନୁକ୍ରମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାର ଶକ୍ତି କାହା ପାଖରେ ଅଛି?
ଆଦର୍ଶେ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଆକାରୋ ନୈଵ ସ୍ଵଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବତି । ଵ୍ଯତିରେକାସମ୍ଭଵତଃ କଚତ୍ଯ୍ ଏଵ ତୁ କେଵଲମ୍
ପ୍ରସ୍ତ ଆଇନାରେ ନିଜ ଆକାର ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏନାହିଁ; ଭିନ୍ନତା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କେବଳ ଚମକିବା ରହିଯାଏ।