ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ମନୋ ଯାଵତ୍ ତାଵଦ୍ ଏଵ ଭ୍ରମଂ ଵିନା । ନ ପ୍ରବୋଧମ୍ ଉପାଯାତି ତାଵଦ୍ ଵର୍ଷଶତୈର୍ ଅପି
ମନ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଗିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମ ଛଡ଼ା କିଛି ନାହିଁ; ଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଗୃତିକୁ ପାଇନାହିଁ।
ଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵ ବୋଧଯିତ୍ଵୈଷ ଜୀଵ ଆତ୍ମନି ଯୋଜ୍ଯତେ । ଯଦ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସାଧ୍ଯତେ କାର୍ଯଂ ନ ତଦ୍ ଯତ୍ନଶତୈର୍ ଅପି
କେବଳ ବୁଦ୍ଧିରେ ବୁଝାଇଲେ ଜୀବ ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ପାଏ; ଯାହା ବୁଦ୍ଧିରେ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ, ଏହା ଶତବାର ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ । ସ କରୋତି ସୁହୃଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥାଣୌ ଦୁଃଖନିଵେଦନମ୍
ଯଦି ଅଜାଗୃତ ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା କେହି 'ସବୁ ବ୍ରହ୍ମ' କୁହେ, ସେ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ଭ୍ରମରେ ଏକ ଗଛକୁ ଦୁଃଖ କୁହିବା ପରି କରେ।
ଯୁକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରବୋଧ୍ଯତେ ମୂଢଃ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ ତତ୍ତ୍ଵେନ ବୋଧ୍ଯତେ । ମୂଢଃ ପ୍ରାଜ୍ଞତ୍ଵମ୍ ଆଯାତି ନ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ବୋଧନଂ ଵିନା
ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ବୁଝାଯାଏ; ଜ୍ଞାନୀକୁ ସତ୍ୟରେ ବୁଝାଯାଏ। ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶିଖିଲେ ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଏ।
ଏତାଵନ୍ତମ୍ ଅବୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଂ କାଲଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରବୋଧିତଃ । ଇଦାନୀଂ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସି ତତ୍ତ୍ଵେନୈଵାଵବୋଧ୍ଯସେ
ଏତେ ଦିନ ଯାଏଁ ତୁମେ ଅଜାଗୃତ ଥିଲା, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏବେ ଜାଗି ଉଠିଛ। ଏବେ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଜାଗୃତ ହେଲା, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ବ୍ରହ୍ମାହଂ ତ୍ରିଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଶ୍ଯଭୂଃ । ଦ୍ଵିତୀଯା କଲ୍ପନା ନାସ୍ତି ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ମୁଁ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, ତିନି ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ସବୁ ବ୍ରହ୍ମ। ଦ୍ୱିତୀୟ କୌଣସି ଭାବନା ନାହିଁ। ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ପରି କର।
ଅସଂଵେଦ୍ଯମହାସଂଵିତ୍କୋଟିମାତ୍ରଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ । ଏଵଂ ପ୍ରତ୍ଯଯଵାନ୍ ଅନ୍ତଃ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ନ ଲିପ୍ଯସେ
ତିନି ଜଗତ ଏହା ଅଜାଣା ମହାଚେତନାର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର। ଏହି ଭାବନା ମନରେ ରଖି, କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୂଷଣ ଲାଗେନାହିଁ।
ଭାରୂପଶ୍ ଚେତନୋ ଵ୍ଯାପୀ ପରମାତ୍ମାହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ରାଘଵାନୁଭଵାନ୍ତସ୍ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠନ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ ସ୍ଵପଞ୍ ଶ୍ଵସନ୍
ମୁଁ ହେଉଛି ସଚେତନ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଭାର ରୂପ। ରାଘବ, ତୁମର ଅନୁଭବ ଭିତରେ ରୁହ, ଚାଲ, ଶୁଅ, କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସ ନିଅ—ଯେପରି ଚାହିଁଥିବା।
ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଅସି ରାମ ଚେତ୍ । ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵେଦନଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତଂ ଭଵ
ହେ ରାମ, ତୁମେ ଅପନାର ଭାବ ଓ ଅହଂକାର ଛାଡିଛ, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଛ; ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନର ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କର।
ତଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆଭାସି ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ପରଂ ପଦମ୍ । ସ୍ଥିତୋ ଽସି ସର୍ଵଗୈକାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାତ୍ମକଃ
ଯେଉଁଟି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ; ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକାତ୍ମା ଭାବରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛ।
ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମା ଵିଭୁର୍ ଯଶ୍ ଚ ଯାଵିଦ୍ଯା ପ୍ରକୃତିଶ୍ ଚ ଯା । ତଦ୍ ଅଭିନ୍ନଂ ସଦୈକାତ୍ମ ଯଥା କୁମ୍ଭଶତେଷୁ ମୃତ୍
ଯେଉଁଟି ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ଭାବିତ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ସଦା ଏକାତ୍ମା, ଅଭିନ୍ନ; ଯେପରି ଶତାଧିକ ଘଡାରେ ମାଟି ଏକା, ସେପରି।
ନାତ୍ମନଃ ପ୍ରକୃତିର୍ ଭିନ୍ନା ଘଟାନ୍ ମୃଣ୍ମଯତା ଯଥା । ସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରଂ ଯଥା ଵାଯୁର୍ ଆତ୍ମୈଵ ପ୍ରକୃତିସ୍ ତଥା
ଘଡାରେ ମାଟିର ଗୁଣ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ସେପରି ପ୍ରକୃତି ଆତ୍ମାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ; ଯେପରି ହଳଚଳ କେବଳ ପବନ, ସେପରି ପ୍ରକୃତି ଆତ୍ମା ହେଉଛି।
ଆଵର୍ତସ୍ ସଲିଲସ୍ଯେଵ ଯସ୍ ସ୍ପନ୍ଦସ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମନଃ । ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରକୃତିଶବ୍ଦେନ ତେନୈଵେହ ସ ଏଵ ହି
ଏକ ଝରଣାରେ ଯେପରି ଜଳ ଏକା, ଏହିପରି ଆତ୍ମାର ନିଜ ଉତ୍ତେଜନାକୁ 'ପ୍ରକୃତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠି ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ଆତ୍ମା ନିଜରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଯଥୈକଂ ସ୍ପନ୍ଦପଵନୌ ନାମ୍ନା ଭିନ୍ନୌ ନ ସତ୍ତଯା । ତଥୈକମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରକୃତୀ ନାମ୍ନା ଭିନ୍ନେ ନ ସତ୍ତଯା
ଯେପରି ଗତି ଓ ପବନ ନାମରେ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏକ; ଏହିପରି ଆତ୍ମା ଓ ପ୍ରକୃତି ନାମରେ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏକା।
ଅବୋଧାଦ୍ ଏତଯୋର୍ ଭେଦୋ ବୋଧେନୈଵ ଵିଲୀଯତେ । ଅବୋଧୋ ଽସନ୍ମଯୋ ଭ୍ରାନ୍ତୀ ରଜ୍ଜ୍ଵାଂ ସର୍ପଭ୍ରମୋ ଯଥା
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉପଜେ, ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ ଏହା ଦୂରିଯାଏ; ଅଜ୍ଞାନ ଅସତ୍ରେ ନିର୍ମିତ, ଏହା ରଜ୍ଜୁରେ ସର୍ପ ଭ୍ରମ ପରି ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତି।
ଚିଦ୍ଭୂମୌ କଲନାବୀଜଂ ଯଦ୍ ଏତତ୍ ପତତି ସ୍ଫୁରତ୍ । ଚିତ୍ତାଙ୍କୁର ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାଦ୍ ଭାଵିସଂସାରଷଣ୍ଡକଃ
ଚେତନାର ଭୂମିରେ ଧାରଣାର ମାନ୍ୟ ମାଟି ପଡି ଚମକିଉଠିଲେ, ଏଠାରୁ ଚିତ୍ତର ଅଙ୍କୁର ଉଦିଏ; ଏହି ଅଙ୍କୁରରୁ ଆଗାମୀ ସଂସାରର ଜଙ୍ଗଲ ଉପଜେ।
ଏତଦ୍ ଏଵାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଦଗ୍ଧଂ ସଦ୍ଵାସନାଜଲୈଃ । ସଂସିକ୍ତମ୍ ଅପି ଯତ୍ନେନ ନ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଙ୍କୁରକ୍ଷମମ୍
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ପୁରିଗଲା ଯାହା, ତାହାକୁ ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ ଭଲ ଅଭିପ୍ରାୟର ଜଳରେ ଭଲଭାବେ ଜଳିତ କରାଯାଏ, ତଥାପି ସେ ଫେରି ଅଙ୍କୁରିତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏନା।
ନୋ ଚେତ୍ ପତତି ଚିତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ କଲନାବୀଜକଂ ତତଃ । ଚିତ୍ତାଙ୍କୁରା ନ ଜାଯନ୍ତେ ସୁଖଦୁଃଖଫଲଦ୍ରୁମାଃ
ଯଦି ଧାରଣାର ବୀଜ ଚିତ୍ତର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ିନାହିଁ, ତେବେ ଚିତ୍ତର ଅଙ୍କୁର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନା, ଏବଂ ସେଥିରୁ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖର ଫଳ ହୋଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ହୁଏନା।
ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅସଦୁପାତ୍ତମ୍ ଅବୋଧଜାତଂ ବୋଧକ୍ଷଯଂ ଜହିହି ବୋଧମ୍ ଉପାଗତୋ ଽସି । ଆତ୍ମୈକଭାଵଵିଭଵେନ ଭଵାଭଯାତ୍ମା ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଦୁଃଖମ୍ ଇତି ନଃ ପରମାର୍ଥସାରଃ
ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ କେବଳ ଅସତ୍ୟ ଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଜନ୍ମିଛି; ଏହି ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼, କାରଣ ତୁମେ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଆତ୍ମାର ଏକତ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ, ଯାହା ଭୟହୀନତାର ମୂଳ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା, ସତ୍ୟରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ—ଏହି ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପଦେଶ।
ଜ୍ଞାତଂ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷତମ୍ । ପରେଣ ପରିପୂର୍ଣାସ୍ ସ୍ମୋ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ ଜ୍ଞାନାମୃତେନ ତେ
ଜେତେ ଜ୍ଞାନ ହେବାକୁ ଥିଲା ସେ ସବୁ ଜ୍ଞାନ ହୋଇଗଲା, ଜେତେ ଦେଖିବାକୁ ଥିଲା ସେ ସବୁ ଦେଖିଗଲା, କିଛି ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇନାହିଁ; ତୁମର ଜ୍ଞାନର ଅମୃତରେ, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି, ମହାବ୍ରହ୍ମା।
ପୂର୍ଣାତ୍ମକମ୍ ଇଦଂ ପୂର୍ଣଂ ପୂର୍ଣାତ୍ ପୂର୍ଣଂ ପ୍ରପୂର୍ଯତେ । ପୂର୍ଣେନ ପୂରିତଂ ପୂର୍ଣଂ ସ୍ଥିତା ପୂର୍ଣୈଵ ପୂର୍ଣତା
ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଭାବର, ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଯାଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ—ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଏହି ହିଁ ଧର୍ମ।
ଲୀଲଯେଦଂ ତୁ ପୃଚ୍ଛାମି ଭୂଯୋ ବୋଧାଭିଵୃଦ୍ଧଯେ । ବାଲସ୍ଯେଵ ପିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନ ରୋଷଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ମୁଁ ଏହାକୁ ଆଉଥରି ଖେଳରେ ପଚାରୁଛି, ଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ; ଜେପରି ଏକ ପିତା ନିଜ ଶିଶୁକୁ କରେ, ଏ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଚକ୍ଷୁସ୍ ସ୍ପର୍ଶନଂ ଚ ରସନଂ ଘ୍ରାଣମ୍ ଏଵ ଚ । ଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଅପି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଦୃଶ୍ଯମାନମ୍ ଅପି ସ୍ଫୁଟମ୍
ଶ୍ରବଣ, ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ରସନା ଓ ଘ୍ରାଣ—ଏଗୁଡିକ ଅଛି ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏ ବ୍ରହ୍ମନ୍—
କଥଂ ମୃତସ୍ଯୈଵ ଜନ୍ତୋର୍ ଵିଷଯଂ ସ୍ଵଂ ନ ପଶ୍ଯତି । ଜୀଵତଶ୍ ଚ କଥଂ ସର୍ଵଂ ଵିଷଯଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି
ମୃତ ଜନ୍ତୁ କିପରି ନିଜର ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଦେଖିପାରେନି, ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିପାରେ?
କଥଂ ଘଟାଦି ବାହ୍ଯସ୍ଥମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଜଡାନ୍ଯ୍ ଅପି । ଶରୀରେ ଽନୁଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଃ ପୁନର୍ ନାନୁଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି
ବାହାରେ ଘଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଡ୍ ବସ୍ତୁ ଭଳି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ, ଯଦିଓ ଜଡ୍, ଶରୀର ଭିତରେ କିପରି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତେବେ ବାହାରେ କିପରି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ?
ଅଯଶ୍ଶଲାକୋପମଯୋର୍ ଘଟାଦୀନ୍ଦ୍ରିଯଯୋଃ କିଲ । ଅଶ୍ଲିଷ୍ଟଯୋର୍ ନୀରସଯୋଃ କଥଂ ସତ୍ତୋଦିତା ମିଥଃ
ଘଟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭଳି ଦୁଇଟି ଲୋହା ଶଳାକା, ଯେଉଁମାନେ ଏକାଉଁଠି ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ମଧୁରତା ନଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ସତ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?
ଜାନନ୍ନ୍ ଅପି ଯଦ୍ ଏତତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵିଶେଷାଶଙ୍କଯା ପୁନଃ । ପୃଚ୍ଛାମି ତଦ୍ ଅଶେଷେଣ କଥଯାଶ୍ଵ୍ ଅନୁକମ୍ପଯା
ମୁଁ ଏହା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜେ ନିଜେ ଦ୍ୱିଧାରେ ପୁନି ପଚାରୁଛି; ଦୟାକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦିଅ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅପି ଚିତ୍ତାଦି ଘଟାଦ୍ଯ୍ ଅପି ନ କିଞ୍ଚନ । ପୃଥକ୍ ସମ୍ଭଵତୀହାଙ୍ଗ ନିର୍ମଲାଚ୍ ଚେତନାଦ୍ ଋତେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଚିତ୍ତ ଓ ଘଟ ଭଳି ବସ୍ତୁଗୁଡିକ ନିଜେ ନିଜେ କିଛି ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଏଠାରେ ଅଲଗା ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଛଡା।
ଗଗନାଦ୍ ଅପି ଯାଚ୍ଛା ଚିତ୍ ତଯା ରୂପଂ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମନା । ଚିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ପୁର୍ଯଷ୍ଟକତ୍ଵେନ ଭାଵଵୃତ୍ତ୍ଯୈଵ ଭାଵିତମ୍
ଆକାଶରୁ ମଧ୍ୟ ଚେତନା ନିଜର ଆକୃତିକୁ ନିଜେ ନେଇଥାଏ; ମନର ଗୁଣରୁ, ଯାହା ପୁର୍ୟଷ୍ଟକ ଭାବରେ ଅଛି, ଭାବନାର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଗଠିତ ହୁଏ।
ତଦ୍ ଏଵେଦଂ ପ୍ରକୃତିତାଂ ଗତଂ ଜଗଦ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ତସ୍ଯାଵଯଵଜାତଂ ତଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଦି ଘଟାଦି ଚ
ଏହି ଜଗତ ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ ପାଇଁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ଏହାର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଘଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।