ନାନାନାନାତ୍ଵମ୍ ଅଵିଦନ୍ ନନୁ ନୂନମ୍ ଅସମ୍ଭଵମ୍ । ଚିଜ୍ଜଗଜ୍ଜ୍ଵଲନଂ ପଶ୍ଯ ବର୍ହ୍ଯଣ୍ଡରସବର୍ହିଵତ୍
ସତ୍ୟରେ, ଏହି ଭିନ୍ନତା ଅସମ୍ଭବ ବୋଲି ଜଣାନଥିବାରୁ, ଚେତନା ଓ ଜଗତର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଦେଖ, ଯେପରିକି ମୟୂର ଡିଞ୍ଚିର ଭିତର ଓ ବାହାର ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ଜଗତି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵେ ଚ ଜଗତ୍ ତଥା । ନାନାନାନାତ୍ମ ଚୈକଂ ଚ ମଯୂରାଣ୍ଡରସୋ ଯଥା
ଯେପରି ଜଗତ ଚିତ୍ତରେ ଅଛି, ଓ ଚିତ୍ତ ଜଗତରେ ଅଛି, ସେପରି ଏକ ଓ ଅନେକ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ମୟୂର ଡିଞ୍ଚିର ରସ ଭିତରେ ଯେପରି ଅଛି।
ନାନାପଦାର୍ଥଭ୍ରମପିଞ୍ଛପୂର୍ଣୋ ଜଗନ୍ମଯୂରାଣ୍ଡରସଶ୍ ଚିଦାତ୍ମା । ମଯୂରରୂପଂ ତ୍ଵ୍ ଅମଯୂରମ୍ ଅତ୍ର ସତ୍ତାପଦଂ ଵିଦ୍ଧି କୁତୋ ଽସ୍ତି ଭେଦଃ
ମୟୂର ଡିଞ୍ଚିର ରସ ଯାହା ଚେତନା, ଏହା ଅନେକ ବସ୍ତୁର ଭ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଗଠିତ; ମୟୂରର ଆକୃତି ଏଠାରେ ମୟୂର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୟୂର ନୁହେଁ—ଏଠାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏକ, ତେଣୁ ବିଭେଦ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ଯତ୍ରାନୁଦିତରୂପାତ୍ମ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତୀଦମ୍ ଆତତମ୍ । ମଯୂର ଇଵ ବୀଜାନ୍ତସ୍ ତଦ୍ ଅହନ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଗାଦି ଚ
ଯେଉଁଠାରେ ଅପ୍ରକଟ ଆକୃତିରୁ ସମସ୍ତ ଏହି ଆବିସ୍ତୃତ ଅଛି, ସେଠାରେ, ମୟୂର ଡିଞ୍ଚିର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି, 'ମୁଁ' ଭାବ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତତ୍ର ନାଭ୍ଯୁଦିତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ତତ୍ର ସର୍ଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଯତେ । ତଦ୍ ଅଵାଚ୍ଯଂ ଗିରାଂ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖସାରେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠି କିଛି ଉପଜି ନାହିଁ, ତଥାପି ସବୁ କିଛି ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି। ଏହା କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ମୂଳରେ ଏହା ଅନୁପସ୍ଥିତ।
ତଥା ଚ ମୁନଯୋ ଦେଵା ଗଣାସ୍ ସିଦ୍ଧା ମହର୍ଷଯଃ । ଆସ୍ଵାଦଯନ୍ତସ୍ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ସଦା ତୂର୍ଯପଦେ ସ୍ଥିତାଃ
ଏଭଳି ମୁନି, ଦେବ, ଗଣ, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମହାଋଷିମାନେ ସଦା ତୃତୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ନିଜର ସ୍ୱରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଏତେ ଯେ ସ୍ତବ୍ଧନଯନଦୃଷ୍ଟଯୋ ନିର୍ନିମେଷିଣଃ । ତେ ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନାସଙ୍ଗସ୍ପନ୍ଦତ୍ଯାଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଯେମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଫିରେନି; ସେମାନେ ଦେଖିବା ଏବଂ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷର ସଂଯୋଗ ଛାଡି, ନିଶ୍ଚଳତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ନ ସ୍ଥିତା ଭାଵନା ଯେଷାଂ ସ୍ଥିତାନାମ୍ ଅପି କର୍ମସୁ । ସଂଵିତ୍ସଂଵେଦ୍ଯସମ୍ବନ୍ଧସ୍ପନ୍ଦତ୍ଯାଗେ ଚ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମନର ଭାବନା ଅଟୁକି ରହେନି, ଏବଂ ଚେତନା ଓ ଜାଣିବା ଯୋଗର ସଂଯୋଗ ଛାଡି ନିଶ୍ଚଳ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଣୋ ନ ସ୍ପନ୍ଦତେ ତେଷାଂ ଚିତ୍ରସ୍ଥଵପୁଷାମ୍ ଇଵ । ଚିତ୍ତଚୈତ୍ତସମାସଙ୍ଗତ୍ଯାଗେ ତେ ସ୍ଵପଦେ ସ୍ଥିତାଃ
ଯେମାନେ ଦେହକୁ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚଳିତ ହୁଏନାହିଁ; ମନ ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ଭାବନାକୁ ଛାଡି, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ବସି ରହନ୍ତି।
ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଂସାଧଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥଂ ସେନାସ୍ ସେନେଶ୍ଵରଂ ଯଥା । ତଥୈଵ ଚିତ୍ତଚୈତ୍ତାନି ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଂସୃତିମ୍
ଯେପରି ସେନା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ସେନାପତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ମନ ଓ ତାହାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବନା ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଚାଲାଇଥାଏ।
ଯଥାହ୍ଲାଦଯତି ସ୍ଵଚ୍ଛଃ ପଲ୍ଲଵଂ ରଶ୍ମିର୍ ଐନ୍ଦଵଃ । ତଥାତ୍ମାହ୍ଲାଦଯତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନସଙ୍ଗମେ
ଯେପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ କୋମଳ ପତ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଏ, ସେପରି ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଁ ମିଶିଲେ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ବିମ୍ବାଦ୍ ଦୂରଂ ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଭିତ୍ତାଵ୍ ଅପତିତସ୍ଯ ଚ । ଯଦ୍ ଇନ୍ଦୋସ୍ ତେଜସୋ ରୂପଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ଶୁଦ୍ଧସଂଵିଦଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକ ତାହାର ମୂଳ ଆକୃତିରୁ ଦୂରେ ଯାଇ ଦେଵାଳ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେଇ ଆକୃତି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକୃତି ପରି।
ନ ଦୃଶ୍ଯଂ ନୋପଦେଶାର୍ହଂ ନାଭ୍ଯାଶେ ନ ଚ ଦୂରତଃ । କେଵଲାନୁଭଵପ୍ରାପ୍ଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ କେବଳ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଜଣାଯାଏ, ଏହା କେବେ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, ଶିଖ୍ୟା ଦେଇ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ନିକଟରେ କିମ୍ବା ଦୂରରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ଦେହୋ ନେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣୋ ନ ଚିତ୍ତଂ ନ ଚ ଵାସନା । ନ ଜୀଵୋ ନାପି ଚ ସ୍ପନ୍ଦୋ ନ ସଂଵିତ୍ତିର୍ ନ ଚୈଵ ଖମ୍
ଏହା ଦେହ ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦଳ ନୁହେଁ, ମନ ନୁହେଁ, ଚିତ୍ତର ଅଭିଜାତ ସଂସ୍କାର ନୁହେଁ, ଜୀବ ନୁହେଁ, ଚେତନା କିମ୍ବା ଚଳନ ନୁହେଁ, ଏହା ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ସନ୍ ନାସନ୍ ନ ମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଶୂନ୍ଯାଶୂନ୍ଯେ ନ ଚୈଵ ହ । ନ ଦେଶକାଲଵସ୍ତ୍ଵାଦି ସ ଏଵାସ୍ତି ନ ଚେତରତ୍
ଏହା ଅସ୍ତି ନୁହେଁ, ନାସ୍ତି ନୁହେଁ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ନୁହେଁ, ଶୂନ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦେଶ, କାଳ, ବସ୍ତୁ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—କେବଳ ସେଇ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଏତୈସ୍ ସର୍ଵୈର୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ହୃଦି କୋଶଗତେ ଽପି ଚ । ଯତ୍ରୈତତ୍ ସ୍ପନ୍ଦତେ ଽଦୃଶ୍ଯଂ ତତ୍ ତଦ୍ ଆତ୍ମପଦଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ସବୁଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହୃଦୟର କମଳରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଚଳନ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମାର ସ୍ଥିତି ଅଛି।
ତଚ୍ ଚ ନାଦ୍ଯ ନ କଲ୍ପାନ୍ତେ ନ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନ୍ଯନିଲାଦିଭିଃ । ନେହ ନାମୁତ୍ର ସଦ୍ରୂପାଦ୍ ଅନ୍ଯଥା ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍
ସେହି ଆତ୍ମା କେବେ ବଦଳାଏ ନାହିଁ—ନ ଏବେ, ନ କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ, ନ ତଳୱାର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ। ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାହାର ସ୍ୱରୂପ କେବେ ବି ଅନ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଜାଯନ୍ତେ ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ ଦେହକୁମ୍ଭାସ୍ ସହସ୍ରଶଃ । ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରସ୍ଯାସ୍ଯ ନାତ୍ମାକାଶସ୍ଯ ଖଣ୍ଡନା
ଦେହ ମାଟି ଘଡ଼ା ପରି ହଜାରେ ହଜାର ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଓ ମରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଆତ୍ମାର ଭିତର ଓ ବାହାର ଆକାଶ କେବେ ବି ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ ନାହିଁ।
ତଚ୍ ଚ ଦେହାଦି ସକଲମ୍ ଆତ୍ମୈଵାତ୍ମଵିଦାଂ ଵର । କେଵଲଂ ବୋଧଵୈରୂପ୍ଯାଦ୍ ଈଷତ୍ ପୃଥଗ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ବସ୍ତୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମା ହିଁ। ଜ୍ଞାନର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଏହା କେବଳ ଅଲ୍ପ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଷ୍ଵଗ୍ ଆତ୍ମମଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଵସିଦ୍ଧଯା । ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନ୍ ଅପି କାର୍ଯେଷୁ ନିର୍ଵାଣୋ ନିର୍ମମୋ ଭଵ
ନିଜ ଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଆତ୍ମାମୟ ବୋଲି ବୁଝି, କାମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ମନେ ମୁକ୍ତ ଓ ନିରମମ ରୁହ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଧର୍ମ ନିର୍ଗୁଣଂ ନିର୍ମମାତ୍ମକମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସେ ସବୁ କିଛି ନିର୍ଗୁଣ, ନିର୍ମମ, ନିର୍ଧର୍ମ ଓ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ।
ନିତ୍ଯଵ୍ଯପେତାଵଯଵମ୍ ଏକମ୍ ଏକାନ୍ତନିର୍ମଲମ୍ । ନିର୍ଵିକାରମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଶାନ୍ତଂ ସମାତ୍ମକମ୍
ଏହା ସଦା ସଂଯୁକ୍ତ ଅଂଶରୁ ମୁକ୍ତ, ଏକ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସଦା ଶାନ୍ତ ଓ ଏକତାର ସ୍ୱରୂପ।
କାଲକ୍ରିଯାକରଣକାରଣକର୍ତୃକାର୍ଯଜନ୍ମସ୍ଥିତିପ୍ରଲଯସଂସରଣାଦି ସର୍ଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମେତି ଦୃଷ୍ଟଵତ ଏଵ ତଵାତ୍ମଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଭୂଯୋ ଽପି କିଂ ଭ୍ରମଣମ୍ ଅଙ୍ଗ ସସଙ୍ଗମ୍ ଏଵ
ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କାଳ, କ୍ରିୟା, ଉପକରଣ, କାରଣ, କର୍ତ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଲୟ ଓ ଚଳାଚଳକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଦେଖୁଛ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କେଉଁସି ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି ରହିଲା କଣ?
ଯଦି ନାସ୍ତି ଵିକାରାଦି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ବୃଂହିତେ । ତଦ୍ ଇଦଂ କଥମ୍ ଆଭାତି ଭାଵାଭାଵମଯଂ ଜଗତ୍
ଯଦି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଭାବ ଓ ଅଭାବରେ ଗଠିତ ସଂସାର କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ?
ଅପୁନଃପ୍ରାଗଵସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ ସ୍ଵରୂପଵିପର୍ଯଯଃ । ତଦ୍ ଵିକାରାଦି କଥିତଂ ଯତ୍ କ୍ଷୀରାଦିଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାକୁ ପୁଣି ଫେରିବା ହୁଏନାହିଁ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ—ସେହିପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ହିଁ 'ପରିଣାମ' କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଦୁଧ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ପଯସ୍ତାଂ ପୁନର୍ ଅଭ୍ଯେତି ଦଧିତ୍ଵାନ୍ ନ ପୁନଃ ପଯଃ । ବୁଦ୍ଧମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେଷୁ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନିର୍ମଲମ୍
ଦୁଧ ଯେତେବେଳେ ଦହି ହୋଇଯାଏ, ସେଥିରୁ ପୁଣି ଦୁଧ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଜଣାଯାଏ, ସେ ସଦା ସ୍ୱଚ୍ଛ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ ରହେ।
କ୍ଷୀରାଦେର୍ ଇଵ ତେନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନ ଵିକାରିତା । ଅନାଦ୍ଯନ୍ତାଵିକାରସ୍ଯ ନ ଚୈଵାଵଯଵିକ୍ରମଃ
ଦୁଧ ଓ ଏପରି ଜିନିଷମାନେ ଯେପରି ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମରେ ଏମିତି କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ; ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଓ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଅଂଶର ଅନୁକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସମସ୍ଯାଦ୍ଯନ୍ତଯୋର୍ ଯେଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିକୃତିଃ କ୍ଷଣମ୍ । ସଂଵିଦସ୍ ତଂ ଭ୍ରମଂ ଵିଦ୍ଧି ନାଵିକାରେ ଽସ୍ତି ଵିକ୍ରିଯା
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଏକ ଛଣିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ଚେତନାର ଭ୍ରମ ବୋଲି ଜାଣ; ଯେଉଁଠି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ରୂପାନ୍ତର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସଂଵେଦ୍ଯେ ସତି ସଂଵିତ୍ତିସ୍ ତନ୍ ନ ବ୍ରହ୍ମଣି ଵିଦ୍ଯତେ । ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦକଥିତଂ ନିସ୍ସଂଵେଦ୍ଯଂ ଚିଦାତ୍ମ ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ କିଛି ଜଣିବାକୁ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ବ୍ରହ୍ମରେ ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହିଟି ହେଉଛି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଚେତନା, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ବିଷୟ ଜଣିବା ପାଇଁ ନାହିଁ।
ଯାଦୃଗ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତଯୋର୍ ଵସ୍ତୁ ତାଦୃଗ୍ ଏଵ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯ ଯଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ଵଂ ତଦ୍ ଅବୋଧଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଯେପରି ଅଛି, ସେହିପରି ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସେଟା ଅଜ୍ଞାନର ଖେଳ ମାତ୍ର।