ଵିକାରାଦି ତଦ୍ ଏଵେତି ବୁଦ୍ଧୈଵୋକ୍ତିର୍ ଅନର୍ଥିକା । ତତ୍ତାଂ ସମୁପଯାତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଜଲବିନ୍ଦୁର୍ ଇଵାମ୍ଭସି
ଏହି ଯେ ବଦଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଏହି ଚେତନା ଅଟୁଟ ଅଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା କେବଳ ଏକ ଚଳିତ ଭାଷା ମାତ୍ର। ଏହା ତାହାର ସ୍ୱରୂପକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଯେପରି ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଲିନ ହୋଇଯାଏ।
ଅନନ୍ତତ୍ଵାଚ୍ ଚିତେର୍ ଏତଦ୍ ଵିକାରାଦି ଚିତେର୍ ଇତି । ଉକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତଚ୍ ଚ ତଲ୍ଲଯେନ ଵିଲୀଯତେ
ଚେତନା ଅସୀମ ଥିବାକୁ ଦେଖି, 'ବଦଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଚେତନାର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେହି ବଦଳ ସଫଳ ହୁଏ ଓ ଚେତନାରେ ଲିନ ହୋଇଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମୈଵେଦଂ ଵିକାରାଦି ଵିକାରାଦ୍ଯର୍ଥଵର୍ଜିତମ୍ । ଵର୍ଜନାଵର୍ଜନେ ଽର୍ଥସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମୈଵାନନ୍ତତାଵଶାତ୍
ଏହି ଯାହାକୁ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମ କୁହୁଛୁ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏଠାରୁ ଆସେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତନର ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଅସ୍ବୀକୃତ କରେ । ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ନେଇବା କିମ୍ବା ଛାଡିଦେବା, ବ୍ରହ୍ମର ଅସୀମତା ଦ୍ୱାରା, ସବୁଠି ବ୍ରହ୍ମ ଏକାଟି ଅଟୁଟ ଅଛି ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥିତି ଵିକାରାଦି ବ୍ରହ୍ମୈଵୋତ୍ପାଦିତଂ କ୍ରମାତ୍ । ଅତ୍ରାନ୍ଯାର୍ଥଵିଦଂ ଵିଦ୍ଧି ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ଭସା ସମାମ୍
ବ୍ରହ୍ମର ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡିକ, କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ମାନେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାର ପାଣି ପରି ଅସାର ।
ବୀଜଂ ପୁଷ୍ପଫଲାନ୍ତସ୍ସ୍ଥଂ ବୀଜାନ୍ତଂ ନାନ୍ଯତାତ୍ମକମ୍ । ତାଦୃଶୀ ବୀଜସତ୍ତା ସା ଭଵିତ୍ରୀ ଯା ତଥୋତ୍ତରମ୍
ବିଜ ଭିତରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଅଛି, ଏବଂ ଏହାର ମୂଳ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ । ବିଜର ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଯାହା ପରେ ଯାହା ହୁଏ, ସେ ସବୁ ଏହି ନିଜ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ।
ଚିଦ୍ଘନେ ଚିଦ୍ଘନତ୍ଵଂ ଯତ୍ ସ ଏଵ ତ୍ରିଜଗତ୍କ୍ରମଃ । ଏକତ୍ଵମ୍ ଅନଯୋର୍ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଏକାଭାଵେ ଦ୍ଵଯୋଃ କ୍ଷତିଃ
ଚେତନାର ଘନ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ଚେତନା ହେବାର ଅବସ୍ଥା; ଏହି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା ତିନି ଜଗତର ନିୟମ । ଏହି ଦୁଇଟିର ଏକତା ହେଉଛି ଦ୍ୱିତ୍ୱ, ଏକ ନଥିଲେ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ ।
ଜଗଦ୍ ଅନ୍ଯଗ୍ଭଵୋତ୍ପତ୍ତି ନ କଦାଚିଦ୍ ଅନୀଦୃଶମ୍ । ଚିଦ୍ ଅଚିନ୍ ନ କଦାଚିନ୍ ନ ଦ୍ଵଯମ୍ ଏତନ୍ ମିଥୋ ଦ୍ଵଯମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତି କେବେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ହୁଏନାହିଁ; ଚେତନା ଓ ଅଚେତନା, ଏହି ଦୁଇଟି କେବେ ଏକା ହୁଏନାହିଁ—ସେମାନେ ସଦା ଏକାଉଁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।
ମହାଶିଲାନ୍ତରେ ଽଭେଦ୍ଯେ ଲେଖାତ୍ମାସ୍ତି ଯଥା ବହୁ । ତଦନ୍ଯାନନ୍ଯମଜ୍ଜାଦି ଚିଦ୍ଘନେ ତ୍ରିଜଗଦ୍ଗତିଃ
ଯେପରି ଏକ ଅଭିନ୍ନ ବଡ଼ ପାଥର ଭିତରେ ଅନେକ ରେଖା ଥାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ଏକ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ ତିନି ଜଗତର ଗତି କେବେ ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବେ ଅନନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ସେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ଯଥା ଶିଲାନ୍ତର୍ ଲେଖାଦି ଭିଦ୍ଯତେ ନ ଶିଲାଙ୍ଗତଃ । ତତ୍ସାରତ୍ଵାତ୍ ତଥା ମନ୍ତୃକର୍ତୃତ୍ଵାଦି ଜଗଚ୍ ଚିତେଃ
ଯେପରି ପାଥର ଭିତର ରେଖା ଏହାର ମୂଳ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ସେପରି ଚେତନାର ମୂଳ ଗୁଣରୁ ଜଗତର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଓ କ୍ରିୟା ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ଯଥା ଶିଲାନ୍ତର୍ ଅବ୍ଜାନାଂ ସ୍ପନ୍ଦାସ୍ପନ୍ଦଭଵାଭଵାଃ । ଵିଷଯତ୍ଵଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କର୍ତାରୋ ଜଗତସ୍ ତଥା
ଯେପରି ପାଥର ଭିତର ଅବଜର ଉଦ୍ଭବ ଓ ନିର୍ବାପନ, ଚଳନ ଓ ନିଶ୍ଚଳତା କେବେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ, ସେପରି ଜଗତର କର୍ତ୍ତାମାନେ କେବେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବରେ ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ନେଦଂ କଦାଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ନ କଦାଚନ ନଶ୍ଯତି । ଅଦ୍ରିଵନ୍ ନ୍ଯଗ୍ଭଵୋଲ୍ଲାସଵିଲାସାଵେଦନାତ୍ମକମ୍
ଏହା କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, କେବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ସଚେତନତା, ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରକାଶର ଗୁଣରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, କେବେ ମିଶିବା ନାହିଁ।
ଯଥା ଯତ୍ର ଯଦାକାରଂ ତଥା ତତ୍ର ତଦ୍ ଏଵ ହି । ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଏହି ଭାବରେ ଅଛି; ସମସ୍ତର ମୂଳ ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛି।
ଭୂରିଭାଵଵିକାରାଢ୍ଯୋ ଯୋ ଽଯଂ ଜଗଦୁରୁଭ୍ରମଃ । ସୁଷୁପ୍ତମ୍ ଏଵ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଶିଲାନ୍ତଃ ପଙ୍କଜାଦିଵତ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବଡ଼ ଭ୍ରମରେ ଭରିଆ, ଏହାକୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶିଳା ଭିତରେ ପଦ୍ମ ରହିଥାଏ।
ନିତ୍ଯଂ ସୁଷୁପ୍ତପଦମ୍ ଏଵ ଜଗଦ୍ଵିଲାସସ୍ ସୋମ୍ଯ ପ୍ରଶାନ୍ତସମଚିଦ୍ଘନଖାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ । ପଦ୍ମାଶ୍ ଶିଲାତ ଇଵ ସର୍ଗଦଶାସ୍ ସ୍ଵସାରାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ନ ଭେଦମ୍ ଉପଯାନ୍ତି କଯାଚିଦ୍ ଏଵ
ସୁମ୍ୟ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଖେଳ ସଦା ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, କାରଣ ଏହା ଶାନ୍ତ, ସମ ଓ ଗଢ଼ିଆ ସଚେତନତାର ଗୁଣରେ ଅଟୁଟ; ଯେପରି ଶିଳା ଭିତରେ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କେହି ଭିନ୍ନ ଦେଖିପାରିନାହିଁ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ କେବେ ବି ଭିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ଫଲସ୍ଯେଵ ଚିତ୍ରସ୍ ସୋମ୍ଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍ । ସ୍ଵସତ୍ତାସନ୍ନିଵେଶୋ ଽନ୍ତର୍ ଯସ୍ ସ ସର୍ଗ ଇତି ସ୍ଥିତଃ
ଫଳର ଗଠନ ଯେପରି ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ, ସେହିପରି, ମୂଦୁ ମନେ, ଚେତନାର ଭିତର ଗଠନ ଯାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି ଭାବି ଯାଏ।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଦୀନାମ୍ ଅତି ତନ୍ମଯରୂପତଃ । ଇଦମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇଦଂ ଚାନ୍ଯଦ୍ ଇତି ନାତ୍ରୋପପଦ୍ଯତେ
ସ୍ଥାନ, ସମୟ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଏହାର ସହିତ ଅତି ଏକତା ଥିବାରୁ, 'ଏହା ଅଲଗା' କିମ୍ବା 'ସେହି ଅଲଗା' ଭାବନା ଏଠାରେ ଆସେନାହିଁ।
ସମସ୍ତଶବ୍ଦଶବ୍ଦାର୍ଥଵାସନାକଲ୍ପନାଵିଦାମ୍ । ଏକାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅନ୍ଯଥେଦମ୍ ଇତି ସଙ୍କଥ୍ଯତେ କଥମ୍
ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥର ଭାବନା ଯାହାଙ୍କର ମନରେ ଭରିଛି, ସେମାନେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭିତରେ ଥିବାରୁ 'ଏହା ଅଲଗା' ଭାବ କିପରି ଆସିପାରିବ?
ଫଲସ୍ଯାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶୋ ନାନାନୁକ୍ରମତୋ ଯଥା । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ଫଳର ଭିତର ଗଠନ କେବେ ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ...
ଅନାନୈଵାପି ନାନେଵ କ୍ଷୁବ୍ଧେଵାକ୍ଷୁଭିତୈଵ ଚ । ଯଥା ଫଲାନ୍ତସ୍ ସ୍ଵା ସତ୍ତା ଚିଦନ୍ତଶ୍ ଚିଚ୍ଚଯସ୍ ତଥା
ଫଳର ଭିତରେ ଯେପରି ତାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନ ଏକା ନ ହେବା, ଅନେକ ନ ହେବା, ଶାନ୍ତ ନ ହେବା, ଉତ୍ତେଜିତ ନ ହେବା, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ଜଗନ୍ନଗରମ୍ ଆଦର୍ଶେ ଚିତୀଵ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତମ୍ । କଚତୀଵାକଚଦ୍ ଅପି ଶିଲାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶଵତ୍
ଏହି ସଂସାର ର ନଗର ଚେତନାର ଆଇନାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହେବା ପରି, କିମ୍ବା ମଣିର ଭିତରେ ଚମକୁଥିବା ଜିନିଷ ପରି, ପାଥର ଭିତରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।
ପରମେ ଚିନ୍ମଣୌ ସନ୍ତି ଜଗତ୍କୋଟିଶତାନ୍ଯ୍ ଅପି । ଚିନ୍ତାମଣାଵ୍ ଅନନ୍ତାନି ଫଲାନୀଵାର୍ଥିତାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ପରମ ଚେତନାର ମଣିରେ ଅନେକ ସଂସାର ଅଛି, ଯେପରି ଚିନ୍ତାମଣିରେ ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଥାଏ, ସେପରି ଅନେକ ବିଶ୍ୱ ଏହି ଚେତନାରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଚିତ୍ସମୁଦ୍ଗକ ଏଵେଦଂ ତଦଙ୍ଗୋତ୍କୀର୍ଣମ୍ ଆତତମ୍ । ଜଗନ୍ମୌକ୍ତିକମ୍ ଆଭାତି ତଦଂଶୁମଯମ୍ ଅନ୍ଯଵତ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱ ଚେତନାର ଏକ ଗୁଛ, ତାର ଅଂଶରୁ ଉତ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ, ଜଗତର ମୁକ୍ତା ତାର ରଶ୍ମିରୁ ତିଆରି, ଅନ୍ୟ ମଣି ପରି ଚମକୁଛି।
ଅହୋରାତ୍ରାନ୍ ଵିରଚଯନ୍ ଵେଦନାଵେଦନାନ୍ଯ୍ ଅଯମ୍ । ଚିଦାଦିତ୍ଯସ୍ ସ୍ଥିତୋ ଭାସ୍ଵାଞ୍ ଜଗଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦର୍ଶଯନ୍
ଏହି ଚେତନାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି, ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଃଖର ଅଭାବ ସୃଜି, ସବୁବେଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହି, ଏହି ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ସମୁଦ୍ରକୋଟରାଵର୍ତପଯସ୍ସ୍ପନ୍ଦଵିଲାସଵତ୍ । ନ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନାନଭିଵ୍ଯକ୍ତଂ ତ୍ରିଜଗଦ୍ ଵର୍ତତେ ଚିତି
ସାଗରର ଗହ୍ୱର ଓ ତରଙ୍ଗର ଖେଳା ଭଳି, ତିନି ଜଗତ ଚେତନାରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅଛି; ସେଗୁଡିକ ନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ, ନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୁଚିଯାଏ।
ଶିଲାନ୍ତର୍ଘନଶୁଦ୍ଧୈକଚିତ୍ସାରଵପୁର୍ ଆତ୍ମଵାନ୍ । ସୋମ୍ଯୋ ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ ଏଵ ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଉପଲକୋଶଵତ୍
ଯେଉଁ ଆତ୍ମାର ରୂପ ଶିଳାର ଭିତରେ ଘନ ଓ ପ୍ରଶ୍ସ୍ତ ଚେତନାର ଶୁଦ୍ଧ ସାର, ସେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଏକ ମଣିର ଖୋଲରେ ରହିଥିବା ଭଳି ଅଛି।
ଅଵିଭାଗଘନସ୍ପନ୍ଦା ଶିଲାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶଵତ୍ । ଅନାନୈଵ ଚ ନାନା ଚିଚ୍ ଛିଲାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶଵତ୍
ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଘନ ଅନୁଭୂତି, ଶିଳାର ଭିତରେ ଯେପରି ଗଠିତ, ଚେତନା ଏକ ନୁହେଁ, ଅନେକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଶିଳାର ଭିତରେ ଯେପରି ଗଠିତ, ସେପରି ଅଛି।
ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ତଚ୍ ଚିତି ଶିଲାଶରୀରେ ସାଲଭଞ୍ଜିକା । ଯନ୍ ନାସ୍ତି ତଚ୍ ଚିତି ଶିଲାଶରୀରେ ସାଲଭଞ୍ଜିକା
ଯାହା ଅଛି, ସେଟି ଚେତନା ଶିଳା ଦେହରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶିଳ୍ପ ନାରୀ ପ୍ରତିମା ପରି; ଯାହା ନାହିଁ, ସେମଧ୍ୟ ଚେତନା ଶିଳା ଦେହରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶିଳ୍ପ ନାରୀ ପ୍ରତିମା ପରି।
ଭାଵାଭାଵେଷୁ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ଚିନ୍ମଜ୍ଜୌଜ୍ଜ୍ଵଲ୍ଯମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ମଜ୍ଜସାରା ପଦାର୍ଥଶ୍ରୀସ୍ ତନ୍ମଯଂ ସ୍ଯାତ୍ ତଦ୍ ଏଵ ହି
ବସ୍ତୁ ଥିଲେ କିମ୍ବା ନଥିଲେ, ଯାହା ସତ୍ୟ, ସେଟି କେବଳ ଚେତନାରେ ବିଲିନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ବିଲିନ ହେବାର ଯେ ମୂଳ ତାତ୍ତ୍ୱିକତା, ସେହିଁ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ମହିମା, ଏବଂ ସେହିଁ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ।
ପଦ୍ମଂ ନାନାଦିଶବ୍ଦାର୍ଥାଂସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଦ୍ଵଚ୍ ଛିଲୋଦରମ୍ । ନାନା ତଦ୍ଵଦ୍ ଇଦଂ ନାନା ତଦତନ୍ମଯମ୍ ଅଦ୍ଵଯମ୍
ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମ ଶିଳ୍ପରେ ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଓ ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଶିଳାର ଖାଲି ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ନାମ ମାତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ, ଏହା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସେହି ଏକତାର ସ୍ୱରୂପ।
ନାନାପ୍ଯ୍ ଏକତଯାନାନା ଘନଡିମ୍ବଶିଲୋଦରମ୍ । ଯଥା ତଦ୍ ଅଵିଭାଗାତ୍ମ ତଥେଦଂ ଚିଦ୍ଘନାନ୍ତରମ୍
ଯେପରି ଶିଳାରୁ ତିଆରି ଘନ ଦାନାର ଦାନା ଏକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ଅଖଣ୍ଡ ଚେତନାର ଏହି ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଓ ଅନେକ ଭାବରେ ଅଛି।