ଅଯଂ ମେରୁଃ କକୁପ୍ପତ୍ତ୍ରଜଗତ୍ପଙ୍କଜକର୍ଣିକା । ସ୍ଫୁରଦିନ୍ଦୁମଧୂଲ୍ଲାସଲମ୍ପଟାମରଷଟ୍ପଦା
ଏହି ମେରୁ ପର୍ବତଟିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୋଲାପ ଫୁଲର ମଧ୍ୟଭାଗ, ଯେଉଁଠାରେ ଛଅଟି ରଙ୍ଗିନ ମଧୁମକୁଣ୍ଡା ଚମକୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ମଧୁରସରେ ମନ ଲଗାଇ ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଇଯମ୍ ଉଦ୍ଦାମସୌଗନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ରୀପୁଷ୍ପମଞ୍ଜରୀ । ଜଗଜ୍ଜରଢଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ରଜୋନରକମୂଲିନଃ
ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗର ଫୁଲର ଗୁଛ, ଯାହା ଗଭୀର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ବୃକ୍ଷକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି, ଯାହାର ମୂଳ ଅନ୍ଧକାରର ନରକରେ ଗଡ଼ିଯାଇଛି।
ଇଯଂ ଚ ତାରାକିଞ୍ଜଲ୍କା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକତଟସ୍ଥିତା । ଅପାରାପାରପର୍ଯନ୍ତା ଵ୍ଯୋମନୀଲସରୋଜିନୀ
ଏହି ହେଉଛି ତାରାମାନଙ୍କର ରେଣୁ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୀମାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି, ଏହା ଅସୀମ ନୀଳ ଆକାଶର ଅନ୍ତଯାଏଁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି।
ଇଯଂ କ୍ରିଯାସରିଦ୍ ଵାତତରଙ୍ଗତରଣାଵଲୀ । ସର୍ଗାଵର୍ତଵିଵର୍ତସ୍ଥା ଭୂରିଭୂତପରମ୍ପରା
ଏହି ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟର ନଦୀ, ବାୟୁର ତରଙ୍ଗରେ ଉଠୁଥିବା ଲହରୀର ଶୃଙ୍ଖଳା, ସୃଷ୍ଟିର ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ବସିଛି, ଏହା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତହୀନ ପରମ୍ପରା।
ଇଯଂ ତମୋଭ୍ରମରିଣୀ କ୍ଷଣକଲ୍ପାଦିପଲ୍ଲଵା । ତେଜଃକେସରିଣୀ କାଲନଲିନୀ ଵ୍ଯୋମପଙ୍କଜା
ଏହା ଅନ୍ଧକାରର ମଉମାଛି, ଯାହା କ୍ଷଣ ଓ ଯୁଗ ମାନଙ୍କର ଅଙ୍କୁର ନେଇ ଆସିଛି; ଏହି ଅଗ୍ନିର ସିଂହ, ସମୟର ପଦ୍ମ ଓ ଆକାଶର ପଦ୍ମ ଭଳି ଅଛି।
ଇମା ଭାଵଵିକାରାଢ୍ଯା ଜରାମୃତିଵିଷୂଚିକାଃ । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାଵିକାରାଢ୍ଯା ଇମାଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଦୃଷ୍ଟଯଃ
ଏହାମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସ୍କ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗ ଭଳି ଜ୍ୱର; ଏହିମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବିଷୟର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି।
ଇତି ସା ତସ୍ଯ ବିଲ୍ଵସ୍ଯ ନିଜା ମଜ୍ଜାଚମତ୍କୃତିଃ । ସ୍ଵକଲ୍ପସନ୍ନିଵେଶାନ୍ତର୍ ଏଵୈଵଂକୃତସଂସ୍ଥିତିଃ
ଏଭଳି ଏହି ବେଲ ଗଛର ନିଜ ସ୍ୱଭାବର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ମନର କଳ୍ପନା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଶାନ୍ତା ସ୍ଵସ୍ଥା ନିରାବାଧା ସୋମ୍ଯେତରତଯୋଜ୍ଝିତା । କର୍ତୃତ୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅକର୍ତୃତ୍ଵଂ କୃତ୍ଵା କୃତ୍ଵୈଵ ସଂସ୍ଥିତା
ଶାନ୍ତ, ସ୍ୱସ୍ଥ, କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନଥିବା, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଦୂର, କର୍ତ୍ତା ଓ ଅକର୍ତ୍ତା ଭାବକୁ ନିଜର କରି, ସେ ଏଭଳି ଅବିଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଏକୈକିକୈଵ ଵିଵିଧେଵ ଵିଭାଵ୍ଯମାନା ନୈକାତ୍ମିକା ନ ଵିଵିଧା ନନୁ ସୈଵ ସୈଵ । ସତ୍ଯାସ୍ଥିତା ସକଲଶାନ୍ତିସମୈକରୂପା ସର୍ଵାତ୍ମିକାତିମହତୀ ଚିତିର୍ ଏଵ ଶକ୍ତିଃ
ଏହି ଚେତନା ଦେଖିବାକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଏକାଟି ଅଟୁଟ ଅଟେ; ଏହି ଚେତନା ସଦା ଏକ, ସଦା ସମାନ। ଏହା ସତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତି ଓ ଏକତ୍ୱର ରୂପ ଅଟେ; ଏହି ଅତି ବଡ଼ ଚେତନା ଏକା ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ କୁ ବ୍ୟାପି ଅଟେ।
ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ତ୍ଵଯୈଷା ବିଲ୍ଵରୂପିଣୀ । ମହାଚିଦ୍ଘନସତ୍ତେତି କଥିତେତି ମତିର୍ ମମ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଆପଣ ଏହି ଚେତନାକୁ ବିଲ୍ବ ଫଳର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ, ଅତି ଘନ ଚେତନାର ରୂପ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; ଏହିପରି ମୋର ବୁଝିବା ହେଉଛି।
ଚିନ୍ମଜ୍ଜରୂପମ୍ ଅଖିଲମ୍ ଅହନ୍ତାଦୀଦମ୍ ଆତତମ୍ । ନ ମନାଗ୍ ଅପି ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯକଲନାତ୍ମକଃ
‘ମୁଁ’ ଭାବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚେତନାର ମଜ୍ଜାରେ ଭରି ଅଟେ; ଏହାର ଗୁଣରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ କିମ୍ବା ଏକତ୍ୱ ଭାବର କିଛି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଯଥା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୂଷ୍ମାଣ୍ଡମଜ୍ଜା ମେର୍ଵାଦିସଂସ୍ଥିତିଃ । ତଥା ଚିଦ୍ବିଲ୍ଵମଜ୍ଜେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦ୍ଯା ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିଃ
ଯେପରି ଡିଂଗାର ଖୋଲା ଭିତରେ ମଜ୍ଜା ଅଟେ, କିମ୍ବା ମେରୁ ପର୍ବତ ଜଗତର ମଧ୍ୟରେ ଅଟେ, ସେପରି ଚେତନାର ବିଲ୍ବ ଫଳ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଟେ।
ସୃଷ୍ଟିଶ୍ ଚିଦ୍ବିଲ୍ଵମଜ୍ଜସ୍ଯ ଜଗଦାଖ୍ଯା ଚମତ୍କୃତିଃ । ସ୍ଥିତା ସୁଷୁପ୍ତସୋମ୍ଯାନ୍ତସ୍ ଶିଲାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶଵତ୍
ଚେତନାର ମୁଳ ମନ୍ଦିରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସୃଷ୍ଟିକୁ 'ଜଗତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ କିମ୍ବା ପଥରର ଭିତରେ ଥିଲେ, ଏକ ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ।
ଅତ୍ରେମାମ୍ ଇନ୍ଦୁଵଦନ ଚିତ୍ରାଂ ଵିସ୍ମଯକାରିଣୀମ୍ । ଵର୍ଣ୍ଯମାନାଂ ମଯା ରମ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ଯାମ୍ ଆଖ୍ଯାଯିକାଂ ଶୃଣୁ
ଏବେ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ମନୋହର କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ମଧୁର ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସ୍ନିଗ୍ଧା ସ୍ପଷ୍ଟା ମୃଦୁସ୍ପର୍ଶା ମହାଵିସ୍ତାରଶାଲିନୀ । ନିବିଡା ନିତ୍ଯନୀରନ୍ଧ୍ରା କ୍ଵଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ମହାଶିଲା
ଏହାର ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ପଥର ଅଛି, ଯାହା ମୃଦୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ସ୍ପର୍ଶରେ ନରମ, ବଡ଼ ଆକାରର, ଗଢ଼ିଆ, ସଦା ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେହି ଫାଟି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ତାନି ପଦ୍ମାନି ସୁବହୂନ୍ଯ୍ ଅପି । କର୍ଣିକାଜାତମୂଲାନି ମୂଲାନ୍ତଃକର୍ଣିକାନି ଚ । ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲାନ୍ଯ୍ ଅଧୋମୂଲାନ୍ଯ୍ ଅମୂଲାନୀତରାଣି ଚ
ସେହି ପଥରର ଭିତରେ ବହୁତ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଛି, ଯାହାର ମଧ୍ୟକୁ ଥିବା ମୂଳ ଏବଂ ଡ଼ଣ୍ଡ ଉପରୁ ଓ ତଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; କିଛି ପଦ୍ମର ମୂଳ ଉପରେ, କିଛିର ତଳେ, କିଛିର ମୂଳ ନାହିଁ, ଏବଂ କିଛି ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛି।
ତେଷାଂ ଚ ନିକଟେ ସନ୍ତି ଶଙ୍ଖାଶ୍ ଶତସହସ୍ରଶଃ । ଚକ୍ରୌଘାଶ୍ ଚ ମହାକାରାଃ ପଦ୍ମଵତ୍ ସନ୍ନିଵେଶିନଃ
ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନେକ ଶଂଖ ରହିଛି, ଏହି ଶଂଖଗୁଡ଼ିକ ଶତ-ହଜାର ଗଣନାରେ ଅଛି । ଏହା ସହିତ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଚକ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି ।
ସତ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ତାଦୃଶୀ ସା ମହାଶିଲା । ସାଲିଗ୍ରାମେ ହରେର୍ ଧାମ୍ନି ଵିଦ୍ଯତେ ପରିଵାରିଣୀ
ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଏପରି ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ଦେଖିଛି, ଯାହା ସାଲିଗ୍ରାମରେ ହରିଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳୀରେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।
ଏଵମ୍ ଏତଦ୍ ଵିଜାନାସି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅସି ତାଶ୍ ଶିଲାଃ । ଯୋ ଯଶ୍ ଚ ତତ୍ର ପାଷାଣସ୍ ସ ସର୍ଵସ୍ ତାଦୃଗନ୍ତରଃ
ଏଭଳି ତୁମେ ଏହି କଥାକୁ ଜାଣ, ତୁମେ ସେହି ପାଥରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଛ । ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପାଥର ଅଛି, ସେମାନେ ସବୁ ମନେ ଏକେ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି ।
ମଯା ତ୍ଵ୍ ଇଯମ୍ ଅପୂର୍ଵୈଵ ଶିଲେଯଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ତଵ । ଯସ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ତର୍ ମହାକୁକ୍ଷୌ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତି ଚ ନାସ୍ତି ଚ
କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ପାଥର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ଯାହାର ବଡ଼ ଗଭୀର ଭିତରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି ଓ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ ।
ଚିଚ୍ଛିଲୈଷା ମଯୋକ୍ତା ତେ ଯସ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ତର୍ ଜଗନ୍ତି ଖେ । ଘନତ୍ଵୈକାତ୍ମକତ୍ଵାଦିଵଶାଦ୍ ଏଷା ଶିଲେଵ ଚିତ୍
ମୁଁ ଯେ ଚେତନାର ଶିଳା ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେହି ଶିଳାର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆକାଶରେ ଭାସି ରହିଛି । ଏହାର ଘନତା ଓ ଏକାତ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶିଳା ପରି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅସଲରେ ଚେତନା ।
ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଘନାଙ୍ଗାଯା ଅନୀରନ୍ଧ୍ରାକୃତେର୍ ଅପି । ଵିଦ୍ଯତେ ଽନ୍ତଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵ ଵିପୁଲାନିଲଃ
ଯଦିଓ ଏହାର ଆକୃତି ପ୍ରବଳ ଘନ ଓ କୌଣସି ଫାଟ ନାହିଁ, ତଥାପି ଏହାର ଭିତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବିଶାଳ ପବନ ରହିଥାଏ ।
ଦ୍ଯୌଃ କ୍ଷମା ଵାଯୁର୍ ଆକାଶଂ ପର୍ଵତାସ୍ ସରିତୋ ଦିଶଃ । ସନ୍ତି ତସ୍ଯାଂ ଶିଲା ସା ଚ ସୁଷିରା ନ ମନାଗ୍ ଅପି
ଏହି ଶିଳାର ଭିତରେ ଦିଗ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ପବନ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଳା କେବେ ଫାଟି ନାହିଁ, ଏକ ମାତ୍ର ଘନ ।
ଅସ୍ଯାମ୍ ଏକଘନାଙ୍ଗାତ୍ମ ଜଗତ୍ପଦ୍ମଂ ଵିଜୃମ୍ଭତେ । ଏତସ୍ମାଦ୍ ଵସ୍ତୁନୋ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ ଚ ଦ୍ଵ୍ଯାତ୍ମକଂ ଚ ଵା
ଏହି ଏକ ଘନ ଶିଳାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପଦ୍ମ ଫୁଟିଉଠେ । ଏହି ସତ୍ୟ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ନ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ଅଛି, ନ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଅଛି ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ ଚିଚ୍ଛିଲାଯାଂ ସାଲଭଞ୍ଜିକା । ତଥାସ୍ତି ତତ୍ର ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସଂସ୍ଥାନଂ ଵସ୍ତୁନୋ ଯଥା
ଯେପରି ଶିଳାର ଭିତରେ ଶାଳ ଗଛ ତଳର ଜୁବତୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେପରି ଗତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସବୁ ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି । ଯେପରି ଜିନିଷର ଆକୃତି ତାହାର ଭିତରେ ରହିଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି ।
ଉପଲାନ୍ତସ୍ ସନ୍ନିଵେଶୋ ନାନାତ୍ମାପ୍ଯ୍ ଏକପିଣ୍ଡତାମ୍ । ଯଥା ଧତ୍ତେ ତଥୈଷା ଚିତ୍ ପିଣ୍ଡାକାରୈକିକା ଘନା
ଯେପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶିଳା ଏକଠି ହେଲେ ଏକ ଦେଖାଯାଏ, ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱଭାବ ଭିନ୍ନ, ସେପରି ଜଡିତ ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଏକ ଦୃଢ଼ ଆକୃତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଯଥା ପଦ୍ମଶ୍ ଶିଲାକୋଶାଦ୍ ଅଭିନ୍ନୋ ଽପି ଵପୁର୍ମଯଃ । ତଥା ସର୍ଗଶ୍ ଚିତୋ ରୂପାଦ୍ ଅଭିନ୍ନୋ ଽପି ଵପୁର୍ମଯଃ
ଯେପରି ପଦ୍ମ ଶିଳାର ଭିତରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏକ ଆକୃତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଆକୃତିରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ।
ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥଯା ଚକ୍ରପଦ୍ମଲେଖାଶ୍ ଶିଲୋଦରେ । ଯଥା ସ୍ଥିତାଶ୍ ଚିତେର୍ ଅନ୍ତସ୍ ତଥେଯଂ ଜଗଦାଵଲୀ
ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମର ରେଖା ଶିଳା ଭିତରେ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଚେତନାର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି ।
ଶିଲାନ୍ତଃ ପଦ୍ମଲେଖାଲୀ ମରିଚାନ୍ତଶ୍ ଚମତ୍କୃତିଃ । ନୋଦେତି ନାସ୍ତମ୍ ଆଯାତି ଯଥା ସର୍ଗସ୍ ତଥା ଚିତୌ
ଯେପରି ପଥର ଭିତରେ ପଦ୍ମର ରେଖା କିମ୍ବା କିରଣର ଅଦ୍ଭୁତ ଭିତରେ ଉଦୟ ନାହିଁ, ଅସ୍ତ ନାହିଁ, ସେହିପରି ସୃଷ୍ଟି ଚେତନାର ଭିତରେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ନାହିଁ।
ଯଥାପରନ୍ଧ୍ରୋ ଽନନ୍ଯୋ ଽନ୍ତର୍ମଜ୍ଜା ବିଲ୍ଵେ ନିରନ୍ତରଃ । ତଥା ଲଭ୍ଯଵିକାରାଢ୍ଯା ଚିତୌ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡଲୀ
ଯେପରି ବିଲ୍ବ ଫଳର ଭିତରେ ମଜ୍ଜା ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ଅବିରତ ଅଛି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ବଦଳାଯିବା ଗୁଣ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଚେତନାର ଭିତରେ ଅଛି।