ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନେନ ନାନାଵିଭଵଶାଲିନା । ଶଯନାସନଯାନେନ ଯଥାପ୍ତେନାର୍ଚଯେଚ୍ ଚିତିମ୍
ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଉପଭୋଗ, ବିଶ୍ରାମ, ବସିବା, ଯାହା ମିଳେ ତାହା ସହିତ ମନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।
କାନ୍ତାନ୍ନପାନସମ୍ଭୋଗସଂରମ୍ଭାଦିଵିଲାସିନା । ସୁଖେନ ସର୍ଵରୂପେଣ ସମ୍ବୁଧ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ସଙ୍ଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରା କ୍ରୀଡ଼ା ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସୁଖରେ, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିପରୀତେନ ମୋହସଂରମ୍ଭଶାଲିନା । ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵଦୁଃଖେନ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ବ୍ୟାଧି, ଦୁଃଖ, ଭ୍ରମ ଓ ଅସ୍ଥିରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବିପଦ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୀମାନ୍ତୈସ୍ ସମ୍ପଦାଂ ଚୈଵ ଚେଷ୍ଟାନାଂ ଜଗତସ୍ ସ୍ଥିତେଃ । ମୃତଜୀଵିତସତ୍ତ୍ଵୈଶ୍ ଚ ପ୍ରାପ୍ତୈର୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଧନ-ସମ୍ପଦର ସୀମା, କାର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତ, ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଏବଂ ମୃତ, ଜୀବିତ ଓ ଜଡ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦାରିଦ୍ର୍ଯେଣାଥ ରାଜ୍ଯେନ ଵା ପ୍ରଵାହାଗତାତ୍ମନା । ଵିଚିତ୍ରଚେଷ୍ଟାପୁଷ୍ପେଣ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାତ୍ମାନଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ, ଯେପରି ଜୀବନ ଧାରା ଆଣିଏ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିହ୍ନି, ସେଉଁଠି ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନାନାକଲହକଲ୍ଲୋଲଵଲନୋଲ୍ଲାସଶାଲିନା । ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଲାସେନ ସୋମ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଝଗଡା ଓ ତରଙ୍ଗ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷର ଖେଳ ମଧ୍ୟରେ, ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସତାଂ ହୃଦଯହାରିଣ୍ଯା ରୂଢଯା ଶଶିଶୀତଯା । ମୈତ୍ର୍ଯା ମାଧୁର୍ଯଧର୍ମିଣ୍ଯା ହୃତ୍ସ୍ଥମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ମଧୁର ଓ ଶଶିର ଶୀତଳତା ପରି, ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଏକ ଦୃଢ଼ ମିତ୍ରତା ସହିତ, ନିଜ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଗାନାମ୍ ଅଵିରୁଦ୍ଧାନାଂ ନିଷିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ସର୍ଵଦା । ତ୍ଯାଗେନ ଵାଥ ରାଗେଣ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ ଭୋଗବିଳାସ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ କିମ୍ବା ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଈହିତାନୀହିତୌଘେନ ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତମଯାତ୍ମନା । ତ୍ଯକ୍ତେନାର୍ତେନ ଵାର୍ଥ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ କାମ କରି, ଛାଡ଼ିଦିଆ, କଷ୍ଟରେ ପାଇଥିବା କିମ୍ବା ସହଜରେ ମିଳିଥିବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ସହିତ, ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ନଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଉପେକ୍ଷେତ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଉପାହରେତ୍ । ନିର୍ଵିକାରତଯୈତଦ୍ ଧି ପରମାର୍ଚନମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଯାହା ହାରାଇଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ଯାହା ମିଳିଛି, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ସମତା ହେଉଛି ଆତ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜା।
ସର୍ଵଦୈଵ ସମଗ୍ରାସୁ ଚେଷ୍ଟାନିଷ୍ଟାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ପରମଂ ସାମ୍ଯମ୍ ଆଦାଯ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
ସମସ୍ତ ସୁଖଦୁଃଖ ଓ ଭଲମନ୍ଦ ଅବସ୍ଥାରେ ସମତା ଧାରଣ କରି, ସେଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦେତ ସୁଶୁଭଂ ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦ୍ଯାଚ୍ ଚ ଵାଶୁଭମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମମଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାପରୋ ନରଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ମିଳେ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କିଛି ମିଳେ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଆତ୍ମାରେ ଭରିତ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଆପାତରମଣୀଯଂ ଯଦ୍ ଯଚ୍ ଚାପାତସୁଦୁସ୍ସହମ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁସମଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଲାଗେ, ସେସବୁକୁ ସମଭାବେ ବୁଝି, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଅଯଂ ନାହଂ ଵିଭାଗମ୍ ଇତି ସନ୍ତ୍ଯଜେତ୍ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
'ଏହା ମୁଁ, ଏହା ମୁଁ ନୁହେଁ' ବୋଲି ଭେଦବୁଦ୍ଧିକୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ବୁଝି, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଦା ସର୍ଵରୂପେଣ ସର୍ଵାକାରଵିକାରିଣା । ସର୍ଵାସର୍ଵପ୍ରକାରେଣ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ସମସ୍ତ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ, ଯେପରି ଆତ୍ମାକୁ ପାଇଯାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ନ ଵାଞ୍ଛତା ନ ତ୍ଯଜତା ଜ୍ଞେନ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ । ସରିତସ୍ ସାଗରେଣେଵ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯା ଭୋଗଭୂମଯଃ
ଯିଏ ଚାହେଁନାହାନ୍ତି, ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭୋଗବିଲାସ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଆସେ, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଉଦ୍ଵେଗୋ ନାନୁଗନ୍ତଵ୍ଯସ୍ ତୁଚ୍ଛାତୁଚ୍ଛାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଚିତ୍ରପଦାର୍ଥେଷୁ ପତିତୋତ୍ପତିତେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ନିର୍ବଳ ଓ ଅନର୍ଥକ ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଉତ୍କଣ୍ଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଆକାଶ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁର ଆଗମନ ଓ ବିଲୟରେ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଯୋଗାଦ୍ ଯଦ୍ ଉଦେତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଅଵିକାରଂ ଗୃହୀତେନ ତେନୈଵାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଦେଶ, କାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଯେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଘଟେ, ସେସବୁକୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ମନେ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେପରି ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଆତ୍ମାର୍ଚନଵିଧାନେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ରଵ୍ଯଶ୍ରିଯସ୍ ତୁ ଯାଃ । ଏକେନୈଵ ଶମେନୈତା ରସେନ ପରିଭାଵିତାଃ
ଆତ୍ମାର ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକମାତ୍ର ଶାନ୍ତିର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ।
ନାମ୍ବ୍ଲା ନ କଟ୍ଵ୍ଯୋ ନୋ ତିକ୍ତା ନ କଷାଯାଶ୍ ଚ କାଶ୍ଚନ । ଚିତ୍ରୈର୍ ଅପି ରସୈର୍ ଦିଗ୍ଧା ମଧୁରା ଏଵ ତାଶ୍ ଚିତଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଲୁଣ, ତିକ୍ତ, କଟୁ କିମ୍ବା କଷା ରସ ନାହିଁ; ବିଭିନ୍ନ ରସ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମନରେ ସବୁ ମିଠା ଲାଗେ।
ସମତାମଧୁରା ରମ୍ଯା ରସଶକ୍ତିର୍ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଯା । ତଯା ଯଦ୍ ଭାଵିତଂ ଚେତ୍ଯମ୍ ଅମୃତଂ ତତ୍ କ୍ଷଣାଦ୍ ଭଵେତ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମତାର ମିଠା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି ଯାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେଠାରେ ସେଇ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅମୃତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
ସମତାମୃତପୂରେଣ ଯଦ୍ ଯନ୍ ନାମ ଵିଭାଵ୍ଯତେ । ତତ୍ ତଦ୍ ଆଯାତି ମାଧୁର୍ଯଂ ପରମ୍ ଇନ୍ଦୋର୍ ଇଵ ଚ୍ଯୁତମ୍
ସମତାର ଅମୃତର ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଯାହା ଭାବିତ ହୁଏ, ସେଠି ସେଇ ଦ୍ରବ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମିଠାସ୍ୱାଦ ପାଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଝରିଥିବା ମଧୁ ଭଳି।
ସମମ୍ ଆକାଶଵଦ୍ ଭୂତ୍ଵା ଯଦ୍ ଅହୃଲ୍ଲେଖମ୍ ଆସନମ୍ । ଅଵିକାରମ୍ ଅନାଯାସଂ ତଦ୍ ଦେଵାର୍ଚନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଆକାଶ ପରି ସମତାରେ ରହେ, ହୃଦୟରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନଥାଏ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ସହଜ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ, ସେହିଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପୂଜା ହୁଏ।
ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁନେଵ ପୂର୍ଣେନ ଭାଵ୍ଯଂ ଶମସମତ୍ଵିଷା । ସ୍ଵଚ୍ଛେନ ଚିଦ୍ଘନୈକେନ ଜ୍ଞେନାପ୍ଯ୍ ଉପଲରୂପିଣା
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହିତ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଚେତନାର ଅନୁଭୂତିରେ, ଜ୍ଞାନ ଯଦିପି ପାଥର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି ଏହିପରି ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ତର୍ ଆକାଶଵିଶଦୋ ବହିଃ ପ୍ରକୃତକାର୍ଯକୃତ୍ । ରଞ୍ଜନାମିହିକାମୁକ୍ତସ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଜ୍ଞ ଉପାସକଃ
ଭିତରେ ଆକାଶ ପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ, ବାହାରେ ସାଧାରଣ କାମ କରୁଥିବା, ମନର ଆସକ୍ତିର ଧୂଆଁରୁ ମୁକ୍ତ, ଏହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ହେଉଛନ୍ତି ସତ୍ୟ ଉପାସକ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପ୍ଯ୍ ଅଦୃଶ୍ଯହୃଲ୍ଲେଖମ୍ ଅଜ୍ଞାନାଭ୍ରପରିକ୍ଷଯେ । ଶାନ୍ତାହନ୍ତାଦିମିହିକଂ ଜ୍ଞଶରଦ୍ଵ୍ଯୋମ ରାଜତେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ହୃଦୟର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନର ମେଘ ଅପସାରିତ, ତେବେ ଅହଂକାର ଓ ଅସ୍ଥିରତାର ଧୂଆଁ ହୀନ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ସାମାନ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତମିତମାନସମାତୃମେଯଂ ସଦ୍ଯଃପ୍ରସୂତଶିଶୁଵେଦନଵଦ୍ଵିତାନମ୍ । ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଶାନ୍ତମତିଚେତନଚିତ୍ତଜୀଵଂ ଜୀଵଞ୍ ଜ୍ଞ ଉତ୍ତମପଦସ୍ଥିତ ଏଵ ତିଷ୍ଠ
ମନ, ମାପ ଓ ବସ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଶାନ୍ତ କରି, ନୂତନ ଜନ୍ମ ଶିଶୁର ଅନୁଭୂତି ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ରଖ, ମନ, ଚେତନା ଓ ପ୍ରାଣକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ କରି, ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ରୁହ।
ଦେଶକାଲକଲନକ୍ରମୋଦିତୈସ୍ ସର୍ଵଵସ୍ତୁସୁଖଦୁଃଖଵିଭ୍ରମୈଃ । ନିତ୍ଯମ୍ ଅର୍ଚିତଶରୀରନାଯକସ୍ ତିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତସକଲେହଯା ଧିଯା
ଦେଶ ଓ କାଳର ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ସୁଖ ଦୁଃଖ ଭ୍ରମରେ ଅଚଳ ରୁହ, ଶରୀରର ନାୟକଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କର, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖ।
ଯଥାକାମଂ ଯଥାରମ୍ଭଂ ନ କରୋଷି କରୋଷି ଯତ୍ । ଚିନ୍ମାତ୍ରସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯାନ୍ତସ୍ ତଦ୍ ଦେଵାର୍ଚନମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କର, କିମ୍ବା ନ କର, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ ଅନୁସାରେ କର, ଏହି ସବୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆତ୍ମାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପୂଜା।
ତେନୈଵାହ୍ଲାଦମ୍ ଆଯାତି ଯାତି ପ୍ରକଟତାଂ ତଥା । ତଥାସ୍ଥିତେନ ରୂପେଣ ସ୍ଵେନୈଵ ସ୍ଵଯମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ପ୍ରକାଶ ମିଳେ; ଏପରି ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ ହୁଅ।