ଶକ୍ତିର୍ ମମାଙ୍ଗଗା ବୁଦ୍ଧିଃ କ୍ରିଯା ଚୈଵାପରାଙ୍ଗଗା । ଜ୍ଞାନାନି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୂଷଣାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗଗାନି ମେ
ମୋର ଶକ୍ତି ଶରୀରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି ମୋ ଭିତରେ ଅଛି, କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିଗ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜ୍ଞାନ ମୋର ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ଭୂଷଣ।
କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଦ୍ଵାରାଣି ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯଗଣୋ ଽଙ୍ଗନାଃ । ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଅନନ୍ତାତ୍ମା ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦୋଜ୍ଝିତଶ୍ ଚିତି
କାର୍ଯ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ମୋର ଦ୍ୱାର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମୋର ସହଚର। ଏହି ମୁଁ—ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୀମାରୁ ମୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ।
ତିଷ୍ଠାମି ଭରିତୈକାତ୍ମା ପୂର୍ଣସ୍ ସର୍ଵାଵପୂରକଃ । ଇତି ଦେଵୀମ୍ ଉପାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ୍ଵଚ୍ଛାମ୍ ଆତ୍ମଚମତ୍କୃତିମ୍
ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହେଉଛି, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛି। ଏହିପରି ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୁଁ ଆତ୍ମାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରେ।
ଦେଵଵତ୍ ପରିପୂର୍ଣୋ ଽନ୍ତର୍ ଅଦୀନାତ୍ମା ଚ ତିଷ୍ଠତି । ନାସ୍ତମ୍ ଏତି ନ ଚୋଦେତି ନ ତୁଷ୍ଯତି ନ ତପ୍ଯତେ
ଦେବତା ପରି ଭିତରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରହେ, ନ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ନ ଉଦୟ ହୁଏ, ନ ଖୁସି ହୁଏ, ନ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ନ ତୃପ୍ତିଂ ନ କ୍ଷୁଧଂ ଯାତି ନାଭିଵାଞ୍ଛତି ନୋଜ୍ଝତି । ସମସ୍ ସମସମାଚାରସ୍ ସମାଭାସସ୍ ସମାକୃତିଃ
ସେ କେବେ ତୃପ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି, କେବେ ଭୁଖ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, କେବେ ଆଶା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ସବୁଠି ସମାନ, ସମଭାବରେ ଚଳନ୍ତି, ଦେଖିବାକୁ ଏକରୂପ, ଚରିତ୍ରରେ ଏକତା ରଖନ୍ତି।
ସୋମ୍ଯତାମ୍ ଅଲମ୍ ଆଯାତସ୍ ସମନ୍ତାତ୍ ସୁନ୍ଦରାଶଯଃ । ଆଦେହମ୍ ଏକ ଏଵାସାଵ୍ ଅଵ୍ଯୁଚ୍ଛିନ୍ନମହାମତିଃ
ସେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମୃଦୁତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନ୍ଦର ହୃଦୟ ରଖନ୍ତି, ମନେ କେବଳ ମଙ୍ଗଳ ଭାବ ଅଛି; ଏହି ଦେହରେ ସେ ଏକାକି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବୃହତ୍ ଜ୍ଞାନ କେବେ ବି ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଦେଵାର୍ଚନଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦୀର୍ଘଦୀର୍ଘମ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ । ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵାଵଲିତୋ ଦେହୋ ଦେଵୋ ଽସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦିନ ଓ ରାତି ଦେବତାର ପୂଜା କରନ୍ତି; ଚେତନାର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭିତି କରିଥିବା ଏହି ଦେହକୁ ତାଙ୍କର ଦେବତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେନ ସର୍ଵେଣ ତମ୍ ଅର୍ଚଯତି ଵସ୍ତୁନା । ସମଯାମଲଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଦେହତତ୍ପରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଉପଲବ୍ଧ ଜିନିଷ ମିଳେ, ତାହା ସହିତ ସେ ସେଇ ସତ୍ୟକୁ ପୂଜନ୍ତି; ନିୟମରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।
ଯଥାପ୍ରାପ୍ତକ୍ରମୋତ୍ଥେନ ସର୍ଵାର୍ଥେନ ସମର୍ଚଯେତ୍ । ମନାଗ୍ ଅପି ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯତ୍ନୋ ଽତ୍ରାପୂର୍ଵଵସ୍ତୁନି
ଯେପରି ଯାହା ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ କ୍ରମରେ ଆସେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଅପୂର୍ବ କିଛି ଘଟିଲେ, ସେଥିପାଇଁ କିଛି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଚାଲିବ ନାହିଁ।
ପ୍ରାତର୍ ଧର୍ମେହଯା ନିତ୍ଯଂ ତତୋ ଽର୍ଥକ୍ରିଯଯାନଘ । କାମସଂଵେଦନେନାଥ ପୂଜଯେଚ୍ ଚେତନଂ ଵିଭୁମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ରଖି, ପରେ ଜୀବିକା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାମ କରି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଇଚ୍ଛାର ସଚେତନତା ସହିତ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନେନ ନାନାଵିଭଵଶାଲିନା । ଶଯନାସନଯାନେନ ଯଥାପ୍ତେନାର୍ଚଯେଚ୍ ଚିତିମ୍
ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଉପଭୋଗ, ବିଶ୍ରାମ, ବସିବା, ଯାହା ମିଳେ ତାହା ସହିତ ମନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।
କାନ୍ତାନ୍ନପାନସମ୍ଭୋଗସଂରମ୍ଭାଦିଵିଲାସିନା । ସୁଖେନ ସର୍ଵରୂପେଣ ସମ୍ବୁଧ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ସଙ୍ଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରା କ୍ରୀଡ଼ା ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସୁଖରେ, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିପରୀତେନ ମୋହସଂରମ୍ଭଶାଲିନା । ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵଦୁଃଖେନ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ବ୍ୟାଧି, ଦୁଃଖ, ଭ୍ରମ ଓ ଅସ୍ଥିରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବିପଦ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୀମାନ୍ତୈସ୍ ସମ୍ପଦାଂ ଚୈଵ ଚେଷ୍ଟାନାଂ ଜଗତସ୍ ସ୍ଥିତେଃ । ମୃତଜୀଵିତସତ୍ତ୍ଵୈଶ୍ ଚ ପ୍ରାପ୍ତୈର୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଧନ-ସମ୍ପଦର ସୀମା, କାର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତ, ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଏବଂ ମୃତ, ଜୀବିତ ଓ ଜଡ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦାରିଦ୍ର୍ଯେଣାଥ ରାଜ୍ଯେନ ଵା ପ୍ରଵାହାଗତାତ୍ମନା । ଵିଚିତ୍ରଚେଷ୍ଟାପୁଷ୍ପେଣ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାତ୍ମାନଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ, ଯେପରି ଜୀବନ ଧାରା ଆଣିଏ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିହ୍ନି, ସେଉଁଠି ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନାନାକଲହକଲ୍ଲୋଲଵଲନୋଲ୍ଲାସଶାଲିନା । ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଲାସେନ ସୋମ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଝଗଡା ଓ ତରଙ୍ଗ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷର ଖେଳ ମଧ୍ୟରେ, ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସତାଂ ହୃଦଯହାରିଣ୍ଯା ରୂଢଯା ଶଶିଶୀତଯା । ମୈତ୍ର୍ଯା ମାଧୁର୍ଯଧର୍ମିଣ୍ଯା ହୃତ୍ସ୍ଥମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ମଧୁର ଓ ଶଶିର ଶୀତଳତା ପରି, ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଏକ ଦୃଢ଼ ମିତ୍ରତା ସହିତ, ନିଜ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଗାନାମ୍ ଅଵିରୁଦ୍ଧାନାଂ ନିଷିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ସର୍ଵଦା । ତ୍ଯାଗେନ ଵାଥ ରାଗେଣ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ ଭୋଗବିଳାସ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ କିମ୍ବା ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଈହିତାନୀହିତୌଘେନ ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତମଯାତ୍ମନା । ତ୍ଯକ୍ତେନାର୍ତେନ ଵାର୍ଥ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ କାମ କରି, ଛାଡ଼ିଦିଆ, କଷ୍ଟରେ ପାଇଥିବା କିମ୍ବା ସହଜରେ ମିଳିଥିବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ସହିତ, ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ନଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଉପେକ୍ଷେତ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଉପାହରେତ୍ । ନିର୍ଵିକାରତଯୈତଦ୍ ଧି ପରମାର୍ଚନମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଯାହା ହାରାଇଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ଯାହା ମିଳିଛି, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ସମତା ହେଉଛି ଆତ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜା।
ସର୍ଵଦୈଵ ସମଗ୍ରାସୁ ଚେଷ୍ଟାନିଷ୍ଟାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ପରମଂ ସାମ୍ଯମ୍ ଆଦାଯ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
ସମସ୍ତ ସୁଖଦୁଃଖ ଓ ଭଲମନ୍ଦ ଅବସ୍ଥାରେ ସମତା ଧାରଣ କରି, ସେଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦେତ ସୁଶୁଭଂ ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦ୍ଯାଚ୍ ଚ ଵାଶୁଭମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମମଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାପରୋ ନରଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ମିଳେ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କିଛି ମିଳେ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଆତ୍ମାରେ ଭରିତ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଆପାତରମଣୀଯଂ ଯଦ୍ ଯଚ୍ ଚାପାତସୁଦୁସ୍ସହମ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁସମଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଲାଗେ, ସେସବୁକୁ ସମଭାବେ ବୁଝି, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଅଯଂ ନାହଂ ଵିଭାଗମ୍ ଇତି ସନ୍ତ୍ଯଜେତ୍ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ନିତ୍ଯାତ୍ମାର୍ଚାଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍
'ଏହା ମୁଁ, ଏହା ମୁଁ ନୁହେଁ' ବୋଲି ଭେଦବୁଦ୍ଧିକୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ବୁଝି, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପୂଜାକୁ ନିୟମ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଦା ସର୍ଵରୂପେଣ ସର୍ଵାକାରଵିକାରିଣା । ସର୍ଵାସର୍ଵପ୍ରକାରେଣ ପ୍ରାପ୍ତେନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ସମସ୍ତ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ, ଯେପରି ଆତ୍ମାକୁ ପାଇଯାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ନ ଵାଞ୍ଛତା ନ ତ୍ଯଜତା ଜ୍ଞେନ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ । ସରିତସ୍ ସାଗରେଣେଵ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯା ଭୋଗଭୂମଯଃ
ଯିଏ ଚାହେଁନାହାନ୍ତି, ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭୋଗବିଲାସ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଆସେ, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଉଦ୍ଵେଗୋ ନାନୁଗନ୍ତଵ୍ଯସ୍ ତୁଚ୍ଛାତୁଚ୍ଛାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଚିତ୍ରପଦାର୍ଥେଷୁ ପତିତୋତ୍ପତିତେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ନିର୍ବଳ ଓ ଅନର୍ଥକ ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଉତ୍କଣ୍ଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଆକାଶ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁର ଆଗମନ ଓ ବିଲୟରେ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଯୋଗାଦ୍ ଯଦ୍ ଉଦେତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଅଵିକାରଂ ଗୃହୀତେନ ତେନୈଵାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍
ଦେଶ, କାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଯେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଘଟେ, ସେସବୁକୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ମନେ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେପରି ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଆତ୍ମାର୍ଚନଵିଧାନେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ରଵ୍ଯଶ୍ରିଯସ୍ ତୁ ଯାଃ । ଏକେନୈଵ ଶମେନୈତା ରସେନ ପରିଭାଵିତାଃ
ଆତ୍ମାର ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକମାତ୍ର ଶାନ୍ତିର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ।
ନାମ୍ବ୍ଲା ନ କଟ୍ଵ୍ଯୋ ନୋ ତିକ୍ତା ନ କଷାଯାଶ୍ ଚ କାଶ୍ଚନ । ଚିତ୍ରୈର୍ ଅପି ରସୈର୍ ଦିଗ୍ଧା ମଧୁରା ଏଵ ତାଶ୍ ଚିତଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଲୁଣ, ତିକ୍ତ, କଟୁ କିମ୍ବା କଷା ରସ ନାହିଁ; ବିଭିନ୍ନ ରସ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମନରେ ସବୁ ମିଠା ଲାଗେ।